ვთარგმნით თურქმენულიდან ქართულად და ქართულიდან თურქმენულად: სასკოლო ატესტატებს, დაბადებისა და ქორწინების მოწმობებს, დიპლომებსა და დანართებს, სამედიცინო ცნობებსა და ეპიკრიზებს, ნოტარიულ აქტებს, ხელშეკრულებებსა და კასპიის კორიდორის სატრანზიტო დოკუმენტებს, ლათინური და კირილიცის ანბანით, საჭიროებისას რუსული ვერსიითაც. თარგმანს ნოტარიულად ვამოწმებთ: ნოტარიუსი მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობას ადასტურებს. სტანდარტული ვადა 1 სამუშაო დღეა, ხოლო სამუშაო საათებში მიღებული დოკუმენტის ნოტარიული თარგმანი ექსპრესით 1-2 საათში მზადდება. მთავარი წესი: თურქმენეთი ჰააგის აპოსტილის კონვენციის მონაწილე არ არის, ამიტომ აპოსტილის ნაცვლად დედანზე სრული საკონსულო ლეგალიზაციაა საჭირო, ჯერ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოში, შემდეგ საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტში და ბოლოს თურქმენეთის საელჩოში ან საკონსულოში. დოკუმენტის სკანირებულ ასლს საიტზე ტვირთავთ ან დედანს ოფისში მოიტანთ, დავით აღმაშენებლის გამზირი 115, და პირველივე შეფასებისას გეტყვით, რა სჭირდება თქვენს კონკრეტულ პროცედურას.
რატომ არის თურქმენული საქართველოში სტუდენტური ენა
თურქმენეთიდან საქართველოში სასწავლებლად ჩამოსვლა ათწლეულზე მეტია გრძელდება: თურქმენეთის მოქალაქეები ქართულ უნივერსიტეტებში ერთ-ერთი ყველაზე მრავალრიცხოვანი უცხოელი სტუდენტური ჯგუფია, სამედიცინო, ტექნიკურ და ბიზნეს პროგრამებზე, თბილისიდან ბათუმამდე. თურქმენი სტუდენტის დოკუმენტური ციკლი გრძელი და თანმიმდევრულია: ატესტატი და ნიშნების ფურცელი ჩარიცხვისთვის, დაბადების მოწმობა, პასპორტი და სამედიცინო ცნობა ბინადრობის ნებართვისთვის, მშობლების ფინანსური დოკუმენტები ყოველწლიური განახლებისთვის და ბოლოს ქართული დიპლომის თურქმენეთში წარსადგენი პაკეტი. ამ ციკლს ერთი ტერმინოლოგიური ბაზითა და ერთი ტრანსლიტერაციული სქემით ვემსახურებით.
სტუდენტების გარდა, თურქმენული სამი სხვა ნაკადით მოდის: კასპიის კორიდორის ბიზნესი, თურქმენბაშის პორტიდან ბაქოს გავლით საქართველოს პორტებამდე, თურქმენი პაციენტები ქართულ კლინიკებში და თურქმენულ-ქართული ოჯახები, რომლებიც ხშირად სწორედ სტუდენტური წლების შედეგია.
ორი ანბანი, სამი ენობრივი ფენა
თურქმენული 1993 წლიდან ლათინურ ანბანზე გადავიდა, საკუთარი დამატებითი ასოებით (ä, ç, ž, ň, ö, ş, ü, ý), და ანბანი 1999 წლამდე რამდენჯერმე შეიცვალა, ამიტომ 1990-იანი წლების დოკუმენტები დღევანდელისგან განსხვავებულ ასოებს შეიძლება იყენებდეს. საბჭოთა პერიოდის დოკუმენტები კირილიცითაა, ხშირად რუსულად ან ორენოვნად. ერთი ოჯახის პაკეტში ხშირად სამივე ფენაა: მშობლების დაბადების მოწმობები საბჭოთა ფორმებზე რუსულად, ზოგჯერ ხელნაწერი ჩანაწერებით, სტუდენტის ატესტატი თანამედროვე ლათინური თურქმენულით, სამედიცინო ცნობა ორენოვნად. თარგმანში ყოველთვის აღვნიშნავთ, რომელი ენითა და ანბანით არის დედანი დაწერილი, რადგან ქართული უწყებისთვის ეს დოკუმენტის ეპოქისა და წარმომავლობის ინფორმაციაა.
თურქმენული ოღუზური ჯგუფის თურქული ენაა, თურქულთან და აზერბაიჯანულთან ახლოს, და თურქულის მცოდნე ტექსტს ნაწილობრივ ხვდება. ოფიციალური დოკუმენტისთვის ეს საკმარისი არ არის: თურქმენული ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია საბჭოთა რუსული კალკებისა და დამოუკიდებლობის შემდგომი ნეოლოგიზმების ნაზავია, რომლებიც თურქულში არ არსებობს, ხოლო ხმოვნის სიგრძე მნიშვნელობას ცვლის და ქართულ ტრანსკრიფციაში ყურადღებას მოითხოვს.
ნოტარიული თარგმანი თურქმენულზე და თურქმენულიდან
რას ადასტურებს ქართველი ნოტარიუსი
ქართველი ნოტარიუსი თარგმანის შინაარსს არ ამოწმებს. მთარგმნელი თარგმანს დედანთან ან მის ასლთან აკინძავს და ნოტარიუსის თანდასწრებით აწერს ხელს, ნოტარიუსი კი ამოწმებს მთარგმნელის ვინაობასა და კვალიფიკაციის დოკუმენტს და ადასტურებს, რომ ხელმოწერა ნამდვილია. თარგმანის სიზუსტეზე პასუხისმგებლობა მთარგმნელს ეკისრება, ამიტომ ჩვენთან ყოველი თურქმენული თარგმანი ნოტარიუსთან მისვლამდე რედაქტირებასა და დედანთან შედარებას გადის, ჩვენი მთარგმნელები კი თურქმენულს პირდაპირ ფლობენ, არა თურქულის გავლით, და რუსულსაც პროფესიულ დონეზე.
ლეგალიზაცია, არა აპოსტილი: საქართველოდან თურქმენეთში
თურქმენეთისთვის განკუთვნილი ქართული დოკუმენტი, ყველაზე ხშირად თურქმენი კურსდამთავრებულის დიპლომი, ასე მზადდება (საკონსულო ლეგალიზაცია):
- სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო (იუსტიციის სახლში) დედანს ლეგალიზაციის პირველ ეტაპზე ამოწმებს.
- საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტი სააგენტოს ლეგალიზაციის ბეჭედზე ხელმოწერის ნამდვილობას ამოწმებს.
- თურქმენეთის საელჩო ან საკონსულო დოკუმენტს ადასტურებს და ლეგალიზაციას ასრულებს.
- დოკუმენტი ლეგალიზაციის ყველა ბეჭდის ჩათვლით ითარგმნება თურქმენულად ან რუსულად, ნოტარიუსი კი მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობას ამოწმებს.
ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი და ნოტარიულად დამოწმებული ასლი საქართველოში ლეგალიზაციას არ ექვემდებარება, ამიტომ ჯაჭვი ყოველთვის დედნით იწყება და ორიგინალის ფიზიკურად წარდგენა ხშირად აუცილებელია. ალტერნატივაც არსებობს: სააგენტო თავად თარგმნის ლეგალიზაციას დაქვემდებარებულ დოკუმენტს და საკუთარ თარგმანს ლეგალიზაციით ამოწმებს, ზოგი თურქმენული უწყება კი თარგმანს თურქმენეთში ან საკონსულოში დამოწმებულს ითხოვს. ზოგი დოკუმენტისთვის ორმხრივმა ან დსთ-ის ფარგლებში დადებულმა სამართლებრივი დახმარების ხელშეკრულებამ შეიძლება ლეგალიზაცია ზედმეტი გახადოს, ამიტომ შეკვეთამდე მიმღებ უწყებასთან გადაამოწმეთ (დოკუმენტის მარშრუტი). მთელ ჯაჭვს შეიძლება რამდენიმე კვირა დასჭირდეს, და კურსდამთავრებულისთვის გაცილებით მარტივია მისი დაწყება დიპლომის გაცემისთანავე, საქართველოში ყოფნისას, ვიდრე მოგვიანებით, დისტანციურად.
თურქმენეთიდან საქართველოში
საპირისპირო მიმართულებით თურქმენული დოკუმენტი ჯერ თურქმენეთში ლეგალიზდება: თურქმენეთის საელჩოს ინფორმაციით, როგორც წესი, ნოტარიუსის, იუსტიციის სამინისტროსა და საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო სამსახურის გავლით, საგანმანათლებლო დოკუმენტები კი დედნით, საგარეო საქმეთა სამინისტროში. შემდეგ დოკუმენტს საქართველოს საელჩო აშხაბადში ადასტურებს, საქართველოში კი მას ბეჭდების ჩათვლით ქართულად ვთარგმნით და თარგმანს ნოტარიულად ვამოწმებთ. თარგმანში ყოველი ბეჭედი, თურქმენული სამინისტროსი და ქართული საელჩოსი, ცალ-ცალკე აისახება, რომ ქართველმა თანამშრომელმა ჯაჭვის სისრულე დაინახოს. სტუდენტებისთვის ეს საფეხური ჩამოსვლამდე, თურქმენეთში ყოფნისას უნდა მოგვარდეს: ლეგალიზაციის გარეშე ჩამოტანილი ატესტატი უნივერსიტეტისთვის შეიძლება დროებითი საფუძველი იყოს, მაგრამ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი და საიმიგრაციო სამსახური ლეგალიზებულ დოკუმენტს ითხოვს, და თურქმენეთიდან მისი დისტანციურად მოგვარება რთულია.
თურქმენული სახელმწიფო ნოტარიატი
თურქმენეთში ნოტარიატი სახელმწიფოა: ნოტარიუსები იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში მუშაობენ, ქართული კერძო ნოტარიატისგან განსხვავებით, თუმცა ფუნქციურად ორივე ლათინური ტიპისაა და საერთო საბჭოთა ტრადიციიდან მოდის. თურქმენული ნოტარიული აქტი, მინდობილობა (ynanç haty), ნასყიდობა, სამკვიდრო მოწმობა, თანხმობა არასრულწლოვნის საზღვარგარეთ გამგზავრებაზე, ქართველი მიმღებისთვის სტრუქტურულად გასაგებია: აქტის ფორმა, დადასტურების ფორმულა, რეესტრის ნომერი და ბეჭედი ქართულ პრაქტიკას ჰგავს. ასეთი აქტები ხშირად ორენოვანია, თურქმენულ-რუსულად, და თარგმანში ორივე ვერსიის შესაბამისობას ვამოწმებთ, ნოტარიულ ტერმინებს კი ქართული ნოტარიული ენის ზუსტი ეკვივალენტებით გადმოვიტანთ.
ნოტარიული თუ ჩვენი ბეჭდით დამოწმება
ოფიციალური უწყებისთვის, ქართულისთვისაც და თურქმენულისთვისაც, როგორც წესი, ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანია საჭირო, რომელიც ლეგალიზებულ დედანს თან ახლავს. ბიუროს ბეჭდით დამოწმება საკმარისია იქ, სადაც ლეგალიზაცია არ არის საჭირო: თურქმენული სამედიცინო ჩანაწერი ქართველი ექიმისთვის, პარტნიორის საინფორმაციო მასალა, უნივერსიტეტის წინასწარი შეფასება. თუ არ ხართ დარწმუნებული, გვკითხეთ: პროცედურის მიხედვით გეტყვით, რა არის საკმარისი.
ტიპური დოკუმენტები
- სასკოლო ატესტატი (orta bilim hakynda şahadatnama) და ნიშნების ფურცელი 5-ბალიანი შკალით (ატესტატის თარგმანი)
- დაბადების მოწმობა (dogluş hakynda şahadatnama), თანამედროვე ლათინური ან საბჭოთა კირილიცური ფორმის
- ცნობა ოჯახური მდგომარეობის შესახებ და ქორწინების მოწმობა (nika hakynda şahadatnama)
- ნასამართლობის არქონის ცნობა და სამედიცინო ცნობა ბინადრობის ნებართვისთვის
- მშობლების ფინანსური და სამუშაო ცნობები
- თურქმენული უნივერსიტეტის დიპლომი სამაგისტრო პროგრამისთვის
- ნოტარიული აქტები: მინდობილობა, თანხმობა არასრულწლოვნის გამგზავრებაზე
- საპირისპიროდ: ქართული დიპლომი და დანართი, სტუდენტის სტატუსის ცნობა, დაბადებისა და ქორწინების მოწმობები, კლინიკის ეპიკრიზი, მინდობილობა და კომპანიის სატენდერო დოკუმენტები თურქმენეთისთვის
რატომ უარყოფენ დოკუმენტს
უარის ყველაზე ხშირი მიზეზები, რომლებსაც სხვა შემსრულებლის თარგმანებში ვხვდებით: ლეგალიზაციის გარეშე ჩამოტანილი ატესტატი; აპოსტილის მოთხოვნა იქ, სადაც ლეგალიზაციაა საჭირო; მამის სახელის გამოტოვება ან გვარად ჩაწერა; ლათინური სახელის ჩაწერა პასპორტისგან განსხვავებულად; საბჭოთა დოკუმენტის თარგმნა მთარგმნელის მიერ, რომელიც თურქმენულ ბეჭდებს ვერ კითხულობს; ორენოვანი დოკუმენტის მხოლოდ ერთი ვერსიის თარგმნა; 5-ბალიანი შკალის განმარტების არარსებობა; დიპლომის დანართსა და პროგრამის აღწერას შორის საგნების სახელწოდებების შეუსაბამობა, რაც თურქმენეთში აღიარებაზე უარის ყველაზე ხშირი მიზეზია. თუ უარყოფილი თარგმანით მოგვმართავთ, ჯერ ზუსტ მიზეზს ვადგენთ და მხოლოდ საჭირო ნაწილს ვასწორებთ; უკვე ლეგალიზებულ დედანს ხელახალი ლეგალიზაცია არ სჭირდება, რადგან თარგმანის შესწორება დედნის ლეგალიზაციას არ ეხება.
თარგმნა ორივე მიმართულებით
თურქმენულიდან ქართულად: ქართული უწყებებისთვის
ეს მიმართულება მოცულობით ჭარბობს. თურქმენული სახელმწიფო დოკუმენტები სახელმწიფო ემბლემით, ორენოვანი სათაურით და უწყების ბეჭდით გაიცემა, ხშირად წინასწარ დაბეჭდილ ფორმებზე, რომლებიც საბჭოთა ფორმების მემკვიდრეა. ორენოვანი ვერსიები ზოგჯერ დეტალებში განსხვავდება, ამიტომ ორივეს ვადარებთ და შეუსაბამობაზე კლიენტს ვაფრთხილებთ. ადმინისტრაციული ერთეულები (welaýat, etrap), häkimlik და სამოქალაქო რეესტრის ორგანოები ქართულ სისტემაში ეკვივალენტს ნაწილობრივ პოულობს, ამიტომ დედნის სახელწოდებას ვინარჩუნებთ და ფუნქციურ ქართულ შესატყვისს ვამატებთ; საბჭოთა უწყებების სახელწოდებები უცვლელად გადმოგვაქვს, თანამედროვე ეკვივალენტით ფრჩხილებში, ხოლო ხელნაწერი ჩანაწერები ამოკითხვის შემდეგ სრულად ითარგმნება.
ქართულიდან თურქმენულად: თურქმენული თუ რუსული
ეს მიმართულება მცირეა, მაგრამ სამართლებრივად მომთხოვნი, და მისი მთავარი შემთხვევა ქართული დიპლომის აღიარებაა. თურქმენეთის უწყებები დოკუმენტებს თურქმენულად ითხოვენ, მაგრამ რუსული ბევრ პროცედურაში ჯერ კიდევ მიიღება: განათლების სამინისტრო დიპლომისთვის თურქმენულ ვერსიას სულ უფრო ხშირად ითხოვს, სამედიცინო დაწესებულებები რუსულს იღებენ, სახელმწიფო კომპანიები ორივეს. ამ კითხვას შეკვეთის დასაწყისში ვსვამთ, და თუ ორივე ვერსია გჭირდებათ, თურქმენულ და რუსულ თარგმანს ერთი ნოტარიული აქტით ვამოწმებთ; ლეგალიზაცია დედანზე ერთხელ იდება. ქართული უწყებების სახელწოდებები თურქმენულად ისე იწერება, რომ თურქმენელმა თანამშრომელმა ისინი საკუთარი სისტემის ლოგიკით ამოიცნოს: იუსტიციის სახლი ფუნქციურ განმარტებას საჭიროებს, ქართული 10-ბალიანი ან 100-ქულიანი შეფასება კი თურქმენული 5-ბალიანი სისტემისთვის განმარტებით გადადის. ასეთ თარგმანს თურქმენული მშობლიური ენის მქონე რედაქტორი ამოწმებს.
სახელები: პასპორტი, მამის სახელი, ერთიანი სქემა
თურქმენული სახელი სამწევრიანია: სახელი, მამის სახელი (ata ady) და გვარი. მამის სახელი საბჭოთა სუფიქსებით (-owiç, -owna) ან თურქმენული ტრადიციით (ogly, gyzy) იწერება. ქართული სისტემა ერთ სახელსა და ერთ გვარს ელოდება, ამიტომ სრულ სახელს დედნის თანმიმდევრობით ვინარჩუნებთ და შენიშვნით ვმიჯნავთ ნაწილებს. ლათინური ფორმა თურქმენულ დოკუმენტში შეიძლება სპეციალური ასოებით იყოს (Aýgül), პასპორტში კი გამარტივებულად (Aygul): თარგმანში პასპორტის ვერსიას ვწერთ, რადგან ქართული უწყება მასთან ადარებს, დედნის ჩანაწერს ფრჩხილებში ვინარჩუნებთ, ქართულ ტრანსკრიფციას კი თურქმენული გამოთქმით ვამატებთ. ქართულიდან თურქმენულად ქართული სახელი პასპორტის ლათინური ჩანაწერით გადადის, რუსულ ვერსიაში სტანდარტული რუსული ტრანსლიტერაციით, ხოლო თურქმენული მხარისთვის, რომელიც მამის სახელს ელოდება, ქართული სახელის ორწევრიანობა შენიშვნით განიმარტება. ერთხელ არჩეული ფორმა ყველა დოკუმენტში, ატესტატიდან დიპლომამდე და ბავშვის დაბადების მოწმობამდე, უცვლელი რჩება.
თარიღები, ვალუტა, ნომრები
თურქმენული დოკუმენტები თარიღს დღე.თვე.წელი ფორმატით წერს, თვის სახელით თურქმენულად ან რუსულად, საბჭოთა დოკუმენტებში ხშირად სიტყვიერად. მშობლების ფინანსურ ცნობებსა და საბანკო ამონაწერებში თანხა მანათში (TMT) რჩება, ზუსტად და კონვერტაციის გარეშე: კონვერტაცია მიმღები უწყების საქმეა. პასპორტისა და პირადი ნომრები უცვლელად გადმოდის, ქართული პირადი ნომერი კი თურქმენულ თარგმანში 11-ნიშნა ფორმატით, განმარტებით.
რომელ მიმართულებაში რა დამოწმება სჭირდება
- თურქმენულიდან ქართულად, ქართული უწყებისთვის: თურქმენული ლეგალიზაცია და საქართველოს საელჩოს დადასტურება, შემდეგ ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი
- თურქმენულიდან ქართულად, ექიმისთვის ან პარტნიორისთვის: ბიუროს ბეჭდით ან დამოწმების გარეშე
- ქართულიდან თურქმენულად, თურქმენული უწყებისთვის: დედნის სრული ლეგალიზაცია, შემდეგ ბეჭდების ჩათვლით ნათარგმნი და ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი
- თურქმენული და რუსული ვერსია ერთდროულად: ერთი ნოტარიული აქტით, ერთხელ ლეგალიზებულ დედანზე
საგანმანათლებლო დოკუმენტები: ჩარიცხვიდან აღიარებამდე
თურქმენული სასკოლო სისტემა 12-წლიანია, და ატესტატი 5-ბალიან შკალას იყენებს, სადაც 5 უმაღლესია და 3 მინიმალური დადებითი. ქართული უნივერსიტეტისთვის და განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრისთვის, რომელიც უცხოური განათლების აღიარებას აწარმოებს და ნებისმიერ უცხოენოვან დოკუმენტზე ნოტარიულად დამოწმებულ ქართულ თარგმანს ითხოვს, ატესტატის თარგმანს შკალის განმარტებას ვურთავთ.
საპირისპირო მიმართულებით ქართული დიპლომის თურქმენეთში აღიარება ყველაზე მომთხოვნი პროცედურაა. თურქმენეთი უცხოური განათლების აღიარებას მკაცრი და პერიოდულად ცვალებადი წესებით აწარმოებს: განათლების სამინისტრო ამოწმებს უნივერსიტეტის სტატუსს, პროგრამის შესაბამისობას და სწავლის ფორმას. პაკეტი, როგორც წესი, მოიცავს დიპლომს, დანართს ნიშნებითა და კრედიტებით (დიპლომისა და დანართის თარგმანი), სასწავლო პროგრამის სრულ აღწერას საათობრივი დატვირთვით (სილაბუსის თარგმანი), უნივერსიტეტის აკრედიტაციისა და პროგრამის სტატუსის ცნობებს, ზოგჯერ დასწრებული სწავლის დამადასტურებელ ცნობას, ყველა ლეგალიზაციითა და თურქმენული ან რუსული თარგმანით. სამედიცინო დიპლომს, რომელზეც თურქმენი სტუდენტების დიდი ნაწილი სწავლობს, ჯანდაცვის სფეროს უწყებებიც ამოწმებს, ამიტომ პაკეტს ემატება კლინიკური დისციპლინების ჩამონათვალი და პრაქტიკის ცნობები. საგნების სახელწოდებები დანართსა და პროგრამის აღწერაში ზუსტად უნდა ემთხვეოდეს, ამიტომ ორივეს ერთი ტერმინოლოგიური ბაზით ვთარგმნით. საბოლოო მოთხოვნები ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში თურქმენეთის სამინისტროსგან უნდა დაზუსტდეს.
ბინადრობის ნებართვა ყოველწლიურად განახლდება და ყოველ ჯერზე მცირე პაკეტს მოითხოვს: სტუდენტის სტატუსის ცნობა, მშობლების ფინანსური ან საბანკო დოკუმენტები თურქმენეთიდან, ზოგჯერ სამედიცინო ცნობა. სტუდენტური ჯგუფებისთვის, რომლებიც ერთსა და იმავე პროცედურას ერთდროულად გადიან, ჯგუფური ფორმატი გვაქვს: ერთი ტიპის პაკეტები ერთი ტერმინოლოგიური ბაზით ითარგმნება და ნოტარიუსთან ერთ ვიზიტში მოწმდება.
იურიდიული და სამედიცინო თარგმანი
თურქმენული სამართალი: საერთო ფესვი, სხვა ინსტიტუტები
თურქმენეთის სამოქალაქო კოდექსი 1998 წლისაა და, ქართულის მსგავსად, პოსტსაბჭოთა რეფორმის ფარგლებში დაიწერა, ამიტომ ხელშეკრულების, ვალდებულების, საკუთრებისა და დელიქტის დონეზე თარგმანი შედარებით პირდაპირია. განსხვავებები ინსტიტუციურ დონეზე იწყება: სახელმწიფო ნოტარიატი, სახელმწიფო კომპანიების დომინირება ეკონომიკაში, მოქალაქეობის სამართალი, რომელიც ორმაგ მოქალაქეობას არ ცნობს, და სამსაფეხურიანი სასამართლო სისტემა, ეტრაპის, ველაიათის და უზენაესი სასამართლოებით.
ხელშეკრულებები, ტენდერები და კასპიის კორიდორი
თურქმენულ-ქართული კომერციული ურთიერთობა ლოგისტიკაზე, ენერგეტიკაზე, მშენებლობასა და ვაჭრობაზეა კონცენტრირებული. ყველაზე ხშირად ვთარგმნით:
- სატრანზიტო და საექსპედიტორო ხელშეკრულებებს თურქმენულ სახელმწიფო კომპანიებსა და ქართულ ოპერატორებს შორის
- მიწოდების ხელშეკრულებებს ნავთობპროდუქტებისთვის, სასუქებისა და ტექსტილისთვის
- სატრანსპორტო ზედნადებებს, წარმოშობის სერტიფიკატებსა და საბაჟო დეკლარაციებს
- სატენდერო პაკეტებს თურქმენული სახელმწიფო შესყიდვებისთვის (სატენდერო დოკუმენტაციის თარგმანი)
- შრომით ხელშეკრულებებს ქართველი სპეციალისტებისთვის თურქმენულ პროექტებში
თურქმენული სახელმწიფო კომპანიის ხელშეკრულება საბჭოთა სახელმწიფო ხელშეკრულების ფორმალურ სტანდარტს მიჰყვება: დეტალური რეკვიზიტები, სამინისტროს დამტკიცების მითითება, ვალუტისა და გადახდის მკაცრი ფორმულირებები, თურქმენული სასამართლოს ან არბიტრაჟის იურისდიქცია. ორსვეტიან ხელშეკრულებაში ენობრივი უპირატესობის მუხლს განსაკუთრებული სიფრთხილით ვთარგმნით, იურისდიქციისა და ვალუტის მუხლებს კი განმარტებით შენიშვნას ვურთავთ, სამართლებრივ შეფასებას იურისტი აკეთებს. სატენდერო პაკეტში ფორმალური შეუსაბამობა წინადადების უარყოფის მიზეზი ხდება, ამიტომ კომპანიის სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა და თანამდებობები ყველა დოკუმენტში ერთნაირად იწერება, ტექნიკური ნაწილი კი საბჭოთა სტანდარტების (ГОСТ) ტერმინოლოგიით, რომელსაც თურქმენული ტექნიკური ენა დღემდე ინარჩუნებს. ლეგალიზაციას მხოლოდ სახელმწიფო უწყების მიერ გაცემული დოკუმენტები ექვემდებარება, მაგალითად საჯარო რეესტრის ამონაწერი; კერძო კომპანიის საკუთარი დოკუმენტები საქართველოში ლეგალიზაციას არ ექვემდებარება და ნოტარიული თარგმანით მზადდება.
ოჯახი, მოქალაქეობა და სასამართლო
საქართველოში ქორწინების რეგისტრაციისთვის თურქმენ მოქალაქეს ოჯახური მდგომარეობის ცნობა სჭირდება თურქმენეთიდან, ლეგალიზაციითა და ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანით. თურქმენული საზღვრის წესები არასრულწლოვნის გამგზავრებაზე მშობლის ნოტარიულ თანხმობას ითხოვს, ამიტომ სრულწლოვანებამდე ჩამოსული სტუდენტები ხშირად თურქმენული სახელმწიფო ნოტარიუსის თანხმობით მოდიან, რომელიც ქართული საიმიგრაციო სამსახურისთვის ლეგალიზაციითა და თარგმანით მზადდება; საპირისპიროდ, ქართველი მშობლის თანხმობა ბავშვის თურქმენეთში გამგზავრებაზე ქართული ნოტარიული აქტით ფორმდება (ბავშვის გაყვანის თანხმობა). თურქმენეთი ორმაგ მოქალაქეობას არ ცნობს, ამიტომ ბავშვის მოქალაქეობის საკითხი თურქმენულ საკონსულოსთან კონსულტაციას მოითხოვს, ჩვენ კი დოკუმენტებს ვამზადებთ. თურქმენული სასამართლო გადაწყვეტილებები (kazyýetiň karary) საქართველოში ძირითადად საოჯახო საქმეებზე მოდის, განქორწინებაზე, ალიმენტზე, მშობლის უფლებებზე, და კანონიერ ძალაში შესვლის დათქმა, რომელიც აღიარებისთვის გადამწყვეტია, თარგმანში სრულად აისახება.
შრომა, ქონება და მემკვიდრეობა
თურქმენეთში დღემდე მოქმედებს სამუშაო წიგნაკი (zähmet depderçesi), რომელიც ქართული სისტემისთვის უკვე ისტორიული ცნებაა, ამიტომ მის თარგმანს განმარტებას ვურთავთ, რომ ქართულმა უწყებამ ის სტაჟის დამადასტურებელ დოკუმენტად სწორად აღიქვას. თურქმენეთში მიწა სახელმწიფო საკუთრებაშია და კერძო პირს სარგებლობის უფლება აქვს, ამიტომ ქონების დოკუმენტში „სარგებლობის უფლება“ შეცდომა არ არის და თარგმანში სისტემის განმარტებით გადმოდის. თურქმენული სამკვიდრო მოწმობა ქართულის ფუნქციური ეკვივალენტია და ლეგალიზაციითა და თარგმანით საქართველოში მიიღება; ერთი და იმავე ქონების, პირისა და წილის აღწერა საქმის ყველა დოკუმენტში ერთნაირად უნდა ჩაიწეროს.
სამედიცინო თარგმანი
თურქმენული სამედიცინო სისტემა, ქართულის მსგავსად, საბჭოთა ტრადიციიდან მოდის, ამიტომ ეპიკრიზის სტრუქტურა, ლათინური დიაგნოზები და ანალიზების ფორმები ქართველი ექიმისთვის ნაცნობია. ორენოვან ეპიკრიზში ერთი და იგივე დიაგნოზი რუსულად სტანდარტული ტერმინით, თურქმენულად კი ახალი, ზოგჯერ არასტაბილური ტერმინით შეიძლება იყოს ჩაწერილი, ამიტომ ლათინურ დიაგნოზსა და საერთაშორისო კოდს ვეყრდნობით. ცენტრალური აზიის, რუსული, თურქული და ინდური ბაზრის მედიკამენტების სავაჭრო სახელწოდებებს ვინარჩუნებთ და ფრჩხილებში საერთაშორისო არაპატენტირებულ დასახელებას ვამატებთ, ლაბორატორიული ერთეულები კი უცვლელად რჩება. ქართული კლინიკის ეპიკრიზი თურქმენი პაციენტისთვის თურქმენულად ან რუსულად ითარგმნება (ეპიკრიზის თარგმანი); თურქმენული ანაზღაურებისთვის ეპიკრიზი და ინვოისები ერთმანეთს ზუსტად უნდა შეესაბამებოდეს, ყოველი პროცედურა იმავე სახელწოდებით. სამედიცინო თარგმანს სამედიცინო განათლების მქონე რედაქტორი ამოწმებს, ყველა დოკუმენტი კი კონფიდენციალურობის ხელშეკრულების ფარგლებში მუშავდება.
სინქრონული და ზეპირი თარგმანი
თურქმენული თუ რუსული: თაობათა სხვაობა
წლების განმავლობაში თურქმენებთან კომუნიკაცია რუსულის გავლით მიმდინარეობდა, მაგრამ ახალგაზრდა თაობა, რომელიც დამოუკიდებელი თურქმენეთის სკოლებში განათლდა, რუსულს ხშირად მხოლოდ საბაზისო დონეზე ფლობს. ამიტომ სტუდენტთან, განსაკუთრებით სამედიცინო, სამართლებრივ ან ადმინისტრაციულ კონტექსტში, ყოველთვის თურქმენულ თარჯიმანს ვურჩევთ, უფროსი თაობის ბიზნესმენებთან და მოხელეებთან კი რუსული ვარიანტიც შეიძლება საკმარისი იყოს. შეკვეთისას მონაწილის ასაკსა და ენობრივ პროფილს ვაზუსტებთ.
სად სჭირდებათ თურქმენული თარჯიმანი
- უნივერსიტეტის ადმინისტრაციასთან: ჩარიცხვის გასაუბრება, აკადემიური და დისციპლინური საკითხები, მშობლების ვიზიტები
- საიმიგრაციო სამსახურის გასაუბრება ბინადრობისა და მისი განახლებისთვის
- ნოტარიუსთან: მინდობილობა, თანხმობა, ბინის ქირავნობის ხელშეკრულება
- სასამართლო სხდომა, დაკითხვა, საგამოძიებო მოქმედება
- სამედიცინო კონსულტაცია და ინფორმირებული თანხმობა
- ბანკის ვიზიტი, ბიზნეს მოლაპარაკება, ოფიციალური დელეგაციის ვიზიტი
ნოტარიუსთან, სასამართლოში და კლინიკაში
თუ ნოტარიული მოქმედების მონაწილე სახელმწიფო ენას არ ფლობს, ნოტარიუსი თარჯიმნის მონაწილეობით მოქმედებს, და თარჯიმნის ვინაობა აქტში ფიქსირდება; თურქმენი კლიენტი პროცედურას ადვილად ხვდება, რადგან საკუთარი ნოტარიატი იმავე ტიპისაა, თარჯიმანი კი ორივე სისტემის ტერმინებს (ynanç haty, razylyk, şertnama) ერთდროულად ფლობს. თურქმენული საუბრის კულტურა უფროსისა და ავტორიტეტის მიმართ შეკავებულობასა და არაპირდაპირობას აფასებს: პირდაპირ უარს ერიდებიან და უხერხულობას ღიმილით ფარავენ, რაც თარჯიმანმა უნდა იცოდეს, რომ ქართულ მხარეს არასწორი სიგნალი არ გადასცეს. კლინიკაში, განსაკუთრებით ინტიმური ან რეპროდუქციული საკითხების განხილვისას, თარჯიმანი ექიმს აფრთხილებს, რომ დამატებითი კითხვები დასვას. თურქმენი სტუდენტისთვის, სურვილისამებრ, ერთსა და იმავე თარჯიმანს ვნიშნავთ მთელი მკურნალობის განმავლობაში, ხოლო მშობლის ვიზიტისთვის თანმხლები თარჯიმნის ფორმატი გვაქვს, როცა ერთი სპეციალისტი მთელი დღე კლიენტთანაა, უნივერსიტეტიდან ბანკამდე და ექიმამდე.
კონფერენციები, დელეგაციები და დისტანციური შეხვედრები
სინქრონული თარგმანი შუა კორიდორის კონფერენციებზე, ენერგეტიკულ ფორუმებზე, სამთავრობო ვიზიტებსა და საგანმანათლებლო გამოფენებზე სჭირდებათ. ორი თარჯიმანი კაბინიდან მონაცვლეობით მუშაობს, რადგან ნახევარ საათზე მეტხანს ერთი ადამიანი ხარისხის დაკარგვის გარეშე ვერ თარგმნის. თურქმენულ-ქართული სინქრონული წყვილი იშვიათია, ამიტომ დიდ ღონისძიებაზე შეიძლება რუსული სარელეო სქემა გამოვიყენოთ, თუმცა როცა შესაძლებელია, პირდაპირ კაბინას ვგეგმავთ. საქმიან მოლაპარაკებაზე თარჯიმანი ქართულ მხარეს გამჭვირვალედ აფრთხილებს, როცა თურქმენი პარტნიორის „სამინისტროსთან განვიხილავთ“ რეალური პროცედურული ეტაპია და არა უარი. თურქმენეთსა და საქართველოს შორის დროის სხვაობა ერთი საათია, რაც ვიდეოშეხვედრებს ორივე მხარისთვის სამუშაო საათებში მოსახერხებელს ხდის; კავშირი ზოგჯერ არასტაბილურია, ამიტომ წინასწარ ტექნიკურ ტესტს ვატარებთ და სათადარიგო აუდიოკავშირს ვგეგმავთ.
მომზადება და დაჯავშნა
თარჯიმანს წინასწარ გაუზიარეთ დღის წესრიგი, მონაწილეთა სია სახელებით (ლათინური ან კირილიცური ჩანაწერით, მამის სახელით) და თანამდებობებით, ინფორმაცია მონაწილეთა ენობრივი პროფილის შესახებ, ხელშეკრულების პროექტი და დარგობრივი ტერმინები; სინქრონული თარგმანისთვის მასალები სასურველია მინიმუმ 3 დღით ადრე. თანმიმდევრული თარჯიმანი სასურველია 2-3 სამუშაო დღით ადრე დაჯავშნოთ, სინქრონული აღჭურვილობით ერთი კვირით ადრე, სასწავლო წლის დასაწყისსა და ბინადრობის განახლების პერიოდში კიდევ უფრო ადრე. გადაუდებელ შემთხვევაში, საავადმყოფოში, პოლიციაში, სასწრაფო ნოტარიულ გარიგებაზე, ვცდილობთ თარჯიმანი იმავე დღეს გამოვყოთ, ბათუმსა და ქუთაისში კი მუშაობა წინასწარი შეთანხმებით იგეგმება.
როგორ შევუკვეთოთ
დოკუმენტს საიტზე ტვირთავთ და უთითებთ მიმღებ უწყებას და ქვეყანას. ჩვენ ვამოწმებთ, საჭიროა თუ არა ლეგალიზაცია და რა თანმიმდევრობით, ვურჩევთ ენობრივ ვერსიას (თურქმენული, რუსული ან ორივე) და სახელების შესადარებლად პასპორტის ასლს ვითხოვთ. მზა დოკუმენტს ოფისში იღებთ ან კურიერით. თუ თურქმენულთან ერთად რუსული თარგმანიც გჭირდებათ, იხილეთ რუსული ენის თარჯიმანი.
ოფიციალური წყაროები
- სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო: აპოსტილი და ლეგალიზაცია: რომელ ქართულ დოკუმენტზე ისმება აპოსტილი, რომელზე არა და რა ვადაში
- ჰააგის კონფერენცია: აპოსტილის კონვენციის წევრი ქვეყნები: ქვეყნების მიმდინარე სია: აპოსტილი თუ საკონსულო ლეგალიზაცია
- თურქმენეთის საელჩო საქართველოში: საკონსულო მომსახურება და დოკუმენტების ლეგალიზაციის წესი
ხშირად დასმული კითხვები
თურქმენეთისთვის დოკუმენტს აპოსტილი სჭირდება?
არა, თურქმენეთი აპოსტილის კონვენციის მონაწილე არ არის, ამიტომ დედანზე სრული საკონსულო ლეგალიზაციაა საჭირო: სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტი და თურქმენეთის საელჩო ან საკონსულო. შემდეგ დოკუმენტი ბეჭდების ჩათვლით ითარგმნება და ნოტარიუსი მთარგმნელის ხელმოწერას ამოწმებს; ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანზე ლეგალიზაცია არ იდება.
თურქმენული ატესტატი ჩარიცხვისთვის საქართველოში როგორ მოვამზადო?
ატესტატი და ნიშნების ფურცელი თურქმენეთში უნდა ლეგალიზდეს, როგორც წესი, თურქმენეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს საელჩოში აშხაბადში, ზუსტი წესი კი საელჩოსთან გადაამოწმეთ. საქართველოში ვამზადებთ ნოტარიულად დამოწმებულ ქართულ თარგმანს 5-ბალიანი შკალის განმარტებით; ლეგალიზაცია ჩამოსვლამდე მოაგვარეთ.
ატესტატი ლეგალიზაციის გარეშე ჩამოვიტანე. რა ვქნა?
ლეგალიზაცია თურქმენეთში უნდა მოგვარდეს, ოჯახის წევრის ან წარმომადგენლის მეშვეობით. უნივერსიტეტისთვის დოკუმენტი შეიძლება დროებითი საფუძველი იყოს, მაგრამ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი და საიმიგრაციო სამსახური ლეგალიზებულ დოკუმენტს ითხოვს; თარგმანს ლეგალიზაციის შემდეგ ვამზადებთ, რომ ბეჭდებიც მოიცვას.
ქართული დიპლომი თურქმენეთისთვის თურქმენულად ვთარგმნო თუ რუსულად?
ეს თურქმენეთის განათლების სამინისტროს მიმდინარე მოთხოვნაზეა დამოკიდებული, და ბოლო პერიოდში სულ უფრო ხშირად თურქმენულ ვერსიას ითხოვენ. სურვილისამებრ ორივე ვერსიას ერთი ნოტარიული აქტით ვამოწმებთ, დედანი კი ორივესთვის ერთხელ ლეგალიზდება.
ქართული დიპლომი თურქმენეთში როგორ აღიარდება?
სამინისტრო დიპლომს, დანართს, სასწავლო პროგრამის აღწერას საათობრივი დატვირთვით და უნივერსიტეტის სტატუსის დოკუმენტებს ითხოვს, ლეგალიზაციითა და თურქმენული ან რუსული თარგმანით. უარის ყველაზე ხშირი მიზეზი საგნების სახელწოდებების შეუსაბამობაა დანართსა და პროგრამის აღწერას შორის, ამიტომ ორივეს ერთი ტერმინოლოგიური ბაზით ვთარგმნით.
თურქმენული სახელი მამის სახელით ქართულ დოკუმენტში როგორ ჩაიწერება?
სრული სახელი დედნის თანმიმდევრობით იწერება, ლათინური ფორმა პასპორტის მიხედვით, და შენიშვნით აღვნიშნავთ, რომელი ნაწილი სახელია, მამის სახელი და გვარი. ბინადრობის ბარათზე ჩანაწერს საიმიგრაციო სამსახური წყვეტს, მაგრამ ერთხელ არჩეული ფორმა ჩვენს ყველა თარგმანში უცვლელი რჩება.
დოკუმენტში სახელი სპეციალური ასოებითაა, პასპორტში კი უმათოდ. რომელი ჩაიწერება?
პასპორტის ვერსია, რადგან ქართული უწყება თარგმანს პასპორტს ადარებს. დედნის თურქმენულ ჩანაწერს ფრჩხილებში ვინარჩუნებთ, რომ ორივე ფორმის კავშირი ნათელი იყოს.
მშობლების საბჭოთა დაბადების მოწმობა ხელნაწერია და კირილიცით. ითარგმნება?
დიახ, ჩვენი მთარგმნელები კირილიცურ თურქმენულსა და რუსულს ფლობენ და ხელნაწერ ჩანაწერებს ამოიკითხავენ; თარგმანში აღვნიშნავთ, რომ დედანი საბჭოთა პერიოდისაა. თუ დოკუმენტი ძალიან დაზიანებულია, თურქმენეთში ახალი ამონაწერის აღება უფრო საიმედოა.
თურქმენი სტუდენტისთვის რუსული თარჯიმანი გამოდგება?
ხშირად არა: ახალგაზრდა თურქმენები რუსულს ხშირად მხოლოდ საბაზისო დონეზე ფლობენ, და სამედიცინო, სამართლებრივ ან ადმინისტრაციულ კონტექსტში ეს გაუგებრობის რისკს ქმნის. სტუდენტთან თურქმენულ თარჯიმანს ვურჩევთ, უფროსი თაობის ბიზნესმენთან კი რუსული ვარიანტიც შეიძლება საკმარისი იყოს.
რამდენ ხანში მზადდება თურქმენული თარგმანი?
თარგმანი და ნოტარიული დამოწმება სტანდარტულად 1 სამუშაო დღეში მზადდება, სამუშაო საათებში მიღებული დოკუმენტის ნოტარიული თარგმანი კი ექსპრესით 1-2 საათში. ლეგალიზაციის ჯაჭვს, განსაკუთრებით საელჩოს საფეხურს, დამატებითი დრო სჭირდება, ამიტომ თურქმენეთის მიმართულებით დოკუმენტები წინასწარ დაგეგმეთ.
ატვირთეთ თურქმენული ან ქართული დოკუმენტის სკანირებული ასლი საიტზე ან მოიტანეთ დედანი ჩვენს ოფისში, დავით აღმაშენებლის გამზირი 115: გეტყვით, რა სჭირდება ლეგალიზაციას, რომელ ენაზე უნდა ითარგმნოს და როდის იქნება მზად ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი.