თურქმენული ენის თარჯიმანი თბილისში

თურქმენული ენა საქართველოში ერთი კონკრეტული, მრავალწლიანი ნაკადით არის წარმოდგენილი: თურქმენეთის მოქალაქეები ქართულ უნივერსიტეტებში ერთ-ერთი ყველაზე მრავალრიცხოვანი უცხოელი სტუდენტური ჯგუფია, სამედიცინო, ტექნიკური და ბიზნეს პროგრამებზე, თბილისიდან ბათუმამდე. ამ სტუდენტების ყოველი ნაბიჯი, ჩარიცხვიდან ბინადრობის ნებართვამდე და დიპლომის თურქმენეთში აღიარებამდე, დოკუმენტების თარგმანს მოითხოვს, და თურქმენეთი ჰააგის აპოსტილის კონვენციის მონაწილე არ არის, რაც ყოველ დოკუმენტს სრულ საკონსულო ლეგალიზაციაში ატარებს. ამას ემატება სატრანზიტო კორიდორის ბიზნესი, კასპიის ზღვის გავლით საქართველოს პორტებამდე, თურქმენი პაციენტები ქართულ კლინიკებში და თურქმენულ-ქართული ოჯახები. ჩვენ ვთარგმნით თურქმენულიდან ქართულად და ქართულიდან თურქმენულად, ლათინური და კირილიცის ანბანით, ვამოწმებთ თარგმანს ნოტარიულად და ვაწესრიგებთ ლეგალიზაციას.

რატომ არის თურქმენული საქართველოში სტუდენტური ენა

თურქმენეთიდან საქართველოში სასწავლებლად ჩამოსვლა ათწლეულზე მეტია გრძელდება: ქართული უნივერსიტეტების ხელმისაწვდომი ფასი, ინგლისურენოვანი და რუსულენოვანი პროგრამები, სამედიცინო განათლების პოპულარობა და გეოგრაფიული სიახლოვე თურქმენ ოჯახებს საქართველოს ერთ-ერთ მთავარ საგანმანათლებლო მიმართულებად აქცევს. თურქმენი სტუდენტის დოკუმენტური ციკლი გრძელი და თანმიმდევრულია: სასკოლო ატესტატი (orta bilim hakynda şahadatnama) და ნიშნების ფურცელი ჩარიცხვისთვის; დაბადების მოწმობა, პასპორტი და სამედიცინო ცნობა ბინადრობის ნებართვისთვის; მშობლების ფინანსური დოკუმენტები; ყოველწლიური განახლებები; და ბოლოს, ქართული დიპლომის თურქმენეთში წარსადგენად მომზადება, რაც ცალკე, საკმაოდ მკაცრ პროცედურას მოითხოვს. ჩვენ ამ სრულ ციკლს ვიცნობთ და სტუდენტს პირველი დღიდან დიპლომამდე ერთი ტერმინოლოგიური ბაზითა და ერთი ტრანსლიტერაციული სქემით ვემსახურებით.

ლეგალიზაცია, არა აპოსტილი

თურქმენეთი ჰააგის კონვენციის მონაწილე არ არის, და ეს ორივე მიმართულებით სრულ საკონსულო ლეგალიზაციას ნიშნავს. თურქმენული დოკუმენტი საქართველოსთვის ჯერ თურქმენეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში ლეგალიზდება, შემდეგ საქართველოს საელჩო აშხაბადში ადასტურებს, და საქართველოში ქართული თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება. ქართული დოკუმენტი თურქმენეთისთვის ჯერ საქართველოში ნოტარიულად მოწმდება, შემდეგ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტი ადასტურებს ნოტარიუსის ბეჭედს, და ბოლოს თურქმენეთის დიპლომატიური წარმომადგენლობა ლეგალიზაციას ასრულებს, რის შემდეგაც დოკუმენტი თურქმენეთის უწყებებში წარსადგენად მზადაა. ეს პროცედურა აპოსტილზე გრძელია, ამიტომ თურქმენეთის მიმართულებით დოკუმენტების მომზადება წინასწარ უნდა დაიგეგმოს. სტუდენტებისთვის ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: თურქმენული დოკუმენტების ლეგალიზაცია საქართველოში ჩამოსვლამდე, თურქმენეთში ყოფნისას უნდა მოგვარდეს, რადგან შემდეგ დისტანციურად პროცესი ბევრად რთულდება.

ორი ანბანი, ორი ეპოქა

თურქმენული ენა 1993 წლიდან ლათინურ ანბანზე გადავიდა, საკუთარი დამატებითი ასოებით (ä, ç, ž, ň, ö, ş, ü, ý), მაგრამ საბჭოთა პერიოდის დოკუმენტები კირილიცითაა, ხშირად რუსულ ენაზე ან ორენოვნად, თურქმენულ-რუსულად. ეს ნიშნავს, რომ თურქმენული მთარგმნელი სამ ფენას უნდა ფლობდეს: თანამედროვე ლათინურ თურქმენულს, საბჭოთა კირილიცურ თურქმენულს და რუსულს, რადგან ერთი ოჯახის დოკუმენტების პაკეტში სამივე ერთდროულად შეიძლება იყოს. მშობლების დაბადების მოწმობები საბჭოთა ფორმებზე რუსულად, სტუდენტის ატესტატი თანამედროვე თურქმენულად ლათინურით, სამედიცინო ცნობა ორენოვნად. ჩვენი მთარგმნელები სამივე ფენას ფლობენ, და თარგმანში ყოველთვის აღვნიშნავთ, რომელი ანბანითა და ენით არის დედანი დაწერილი, რადგან ქართული უწყებისთვის ეს დოკუმენტის ეპოქისა და წარმომავლობის მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა.

რომელი დოკუმენტები მოდის თურქმენულად

• სასკოლო ატესტატი (orta bilim hakynda şahadatnama) და ნიშნების ფურცელი უნივერსიტეტში ჩარიცხვისთვის
• დაბადების მოწმობა (dogluş hakynda şahadatnama), თანამედროვე ან საბჭოთა ფორმის
• პასპორტი და პირადობის მოწმობა, სახელის ლათინური ჩანაწერით
• სამედიცინო ცნობა ბინადრობის ნებართვისთვის, ხშირად რუსულენოვანი
• მშობლების ფინანსური და სამუშაო ცნობები სტუდენტის ფინანსური უზრუნველყოფის დასადასტურებლად
• ქორწინების მოწმობა (nika hakynda şahadatnama) ოჯახური ვიზისა და რეგისტრაციისთვის
• ნასამართლობის არქონის ცნობა ბინადრობის ნებართვისთვის
• უნივერსიტეტის დიპლომი და დანართი თურქმენეთიდან, სამაგისტრო პროგრამაზე ჩარიცხვისთვის
• სამედიცინო დოკუმენტები თურქმენი პაციენტებისთვის, რომლებიც ქართულ კლინიკებში მკურნალობენ
• სატრანზიტო და საექსპორტო დოკუმენტები კასპიის კორიდორის ლოგისტიკისთვის

რომელი ქართული დოკუმენტები ითარგმნება თურქმენულად

ქართულიდან თურქმენულად თარგმანის მთავარი შემთხვევა თურქმენი კურსდამთავრებულის ქართული დიპლომია: დიპლომი, დანართი ნიშნებით და კრედიტებით, სასწავლო პროგრამის აღწერა, უნივერსიტეტის აკრედიტაციის ცნობა, ყველა ლეგალიზაციითა და თურქმენული ან რუსული თარგმანით თურქმენეთის განათლების სამინისტროში აღიარებისთვის. თურქმენეთი უცხოური დიპლომების აღიარებას მკაცრი და პერიოდულად ცვალებადი წესებით აწარმოებს, უნივერსიტეტების რეიტინგისა და პროგრამის შესაბამისობის კრიტერიუმებით, და ამ პროცედურის დოკუმენტური მხარე განსაკუთრებულ სიზუსტეს მოითხოვს. ამას ემატება: ქართული ბინადრობის ნებართვისა და სასწავლო ცნობების თარგმანი თურქმენული უწყებებისთვის; ქართველი მოქალაქის დოკუმენტები თურქმენეთში ქორწინების ან ბიზნესისთვის; ქართული კომპანიების სატრანზიტო და კომერციული დოკუმენტები თურქმენი პარტნიორებისთვის; ქართული კლინიკების ეპიკრიზები თურქმენი პაციენტებისთვის.

ტრანსლიტერაცია: პასპორტი, კირილიცა, ლათინური

თურქმენული სახელების ტრანსლიტერაცია ორმაგ სირთულეს შეიცავს. პირველი, ერთი და იგივე სახელი საბჭოთა დოკუმენტში კირილიცით, თანამედროვეში ლათინურით არის, და ლათინური ფორმა ხშირად ორნაირად შეიძლება იყოს დაწერილი, თურქმენული სპეციალური ასოებით (Gurbanmyrat, Aýgül) ან გამარტივებულად პასპორტში (Gurbanmyrat, Aygul). მეორე, თურქმენული სახელების სისტემა ქართულისგან განსხვავებულია: მამის სახელი (ata ady) ოფიციალური სახელის ნაწილია, სუფიქსებით -owiç, -owna საბჭოთა ტრადიციით ან -ogly, -gyzy თურქმენული ტრადიციით, და ქართული სისტემა, რომელიც ერთ სახელსა და ერთ გვარს ელოდება, ამ სტრუქტურას განმარტების გარეშე ვერ იღებს. თარგმანში ლათინურ ფორმას ყოველთვის პასპორტის მიხედვით ვწერთ, კირილიცურ დედანს ვინარჩუნებთ, ქართულ ტრანსკრიფციას თურქმენული გამოთქმით ვამატებთ, და ერთხელ არჩეული ფორმა ამ პირის ყველა დოკუმენტში, ატესტატიდან დიპლომამდე, უცვლელი რჩება. ეს თანმიმდევრულობა თურქმენეთში დიპლომის აღიარებისას გადამწყვეტია.

საგანმანათლებლო დოკუმენტები: ჩარიცხვიდან აღიარებამდე

თურქმენული სასკოლო სისტემა 12-წლიანია, და ატესტატი (orta bilim hakynda şahadatnama) 5-ბალიან შეფასების სისტემას იყენებს, სადაც 5 უმაღლესია და 3 მინიმალური დადებითი, ქართული 10-ბალიანისგან განსხვავებით. ქართული უნივერსიტეტისთვის და განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრისთვის, რომელიც უცხოური განათლების აღიარებას აწარმოებს, ატესტატის თარგმანს განმარტებით შენიშვნას ვურთავთ. საპირისპირო მიმართულებით ქართული დიპლომის თურქმენეთში აღიარება ყველაზე მომთხოვნი პროცედურაა: თურქმენეთის განათლების სამინისტრო დიპლომს, დანართს, სასწავლო პროგრამის სრულ აღწერას საათობრივი დატვირთვით და უნივერსიტეტის სტატუსის დამადასტურებელ დოკუმენტებს ითხოვს, ლეგალიზაციითა და თარგმანით, და საგნების სახელწოდებების თანმიმდევრულობა ყველა დოკუმენტში კრიტიკულია. ჩვენ თურქმენი კურსდამთავრებულებისთვის ამ პაკეტს ერთი ტერმინოლოგიური ბაზით ვამზადებთ და აღიარების მოთხოვნების მიმდინარე მდგომარეობას ვადევნებთ თვალს.

ოჯახური საკითხები: ქორწინება, ბავშვები, მოქალაქეობა

თურქმენულ-ქართული ოჯახები, ხშირად სწორედ სტუდენტური წლების შედეგი, დოკუმენტების საკუთარ ნაკადს ქმნიან. საქართველოში ქორწინების რეგისტრაციისთვის თურქმენ მოქალაქეს სჭირდება ცნობა ოჯახური მდგომარეობის შესახებ თურქმენეთიდან, ლეგალიზაციითა და ქართული თარგმანით; ბავშვის დაბადებისას ქართული დაბადების მოწმობა თურქმენეთის უწყებებისთვის თურქმენულად ითარგმნება, ლეგალიზაციით, ხოლო თურქმენული მოქალაქეობის საკითხები თურქმენეთის კანონმდებლობის სპეციფიკას ექვემდებარება, რომელიც ორმაგ მოქალაქეობას არ ცნობს და ამ საკითხში კონსულტაციას თურქმენულ საკონსულოსთან მოითხოვს. ამ პროცესებში ორივე ენაზე სახელების თანმიმდევრული ჩაწერა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ბავშვს მომავალში ორივე ქვეყნის დოკუმენტები ერთმანეთს უნდა შეესაბამებოდეს, და თურქმენული მამის სახელის სისტემა ქართულ რეესტრში წინასწარ გააზრებულ გადაწყვეტას საჭიროებს.

ბიზნესი თურქმენეთთან: კასპიის კორიდორი

თურქმენეთი საქართველოსთვის სატრანზიტო პარტნიორია: თურქმენბაშის პორტიდან კასპიის ზღვის გავლით ბაქომდე, შემდეგ რკინიგზით საქართველოს პორტებამდე, ეს შუა კორიდორის ერთ-ერთი განშტოებაა, რომლითაც თურქმენული ნავთობპროდუქტები, სასუქები, ტექსტილი და ცენტრალური აზიის ტვირთები ევროპისკენ მოძრაობს. ამ ლოგისტიკის დოკუმენტები, სატრანსპორტო ზედნადებები, წარმოშობის სერტიფიკატები, საბაჟო დეკლარაციები, ხელშეკრულებები ექსპედიტორებთან, თურქმენულიდან და რუსულიდან ქართულად და პირიქით ითარგმნება. თურქმენული კომერციული დოკუმენტები ხშირად ორენოვანია, თურქმენულ-რუსულად, სახელმწიფო კომპანიების ბეჭდებით და თურქმენული სპეციფიკური ტერმინოლოგიით, რომელიც რუსული საბჭოთა ტრადიციიდან და თანამედროვე თურქმენული ნეოლოგიზმებიდან შედგება. ქართული კომპანიების სატენდერო და კომერციული შეთავაზებები თურქმენი პარტნიორებისთვის თურქმენულად ან რუსულად ითარგმნება, პარტნიორის მოთხოვნის მიხედვით.

სამედიცინო თარგმანი: თურქმენი პაციენტები ქართულ კლინიკებში

თურქმენი პაციენტების ნაკადი ქართულ კლინიკებში ორი წყაროდან მოდის: სტუდენტები და მათი ოჯახები, რომლებიც საქართველოში ცხოვრობენ, და სამედიცინო ტურისტები, რომლებიც კარდიოლოგიური, ონკოლოგიური, რეპროდუქციული და ორთოპედიული მკურნალობისთვის ჩამოდიან, ხშირად თურქეთის ალტერნატივად. თურქმენული სამედიცინო დოკუმენტები, ეპიკრიზი, გამოკვლევის შედეგები, დანიშნულებები, საბჭოთა სამედიცინო დოკუმენტაციის ტრადიციას მიჰყვება, ხშირად რუსულ ენაზეა ან ორენოვანი, და ქართველი ექიმისთვის, რომელიც იმავე ტრადიციიდან მოდის, სტრუქტურულად გამჭვირვალეა. მედიკამენტების სავაჭრო სახელწოდებები ცენტრალური აზიის, რუსული და თურქული ბაზრისაა და ქართულ თარგმანში საერთაშორისო არაპატენტირებულ დასახელებას საჭიროებს. საპირისპირო მიმართულებით ქართული კლინიკის ეპიკრიზი თურქმენი პაციენტისთვის თურქმენულად ან რუსულად ითარგმნება, რომ მკურნალობა თურქმენეთში გაგრძელდეს, და თურქმენული სადაზღვევო ან სახელმწიფო ანაზღაურებისთვის ლეგალიზაციითაც.

ტექნიკური და ენერგეტიკული დოკუმენტაცია

თურქმენეთის ეკონომიკა გაზზე, ნავთობზე, ქიმიურ მრეწველობასა და ტექსტილზეა აგებული, და ამ სექტორების ტექნიკური დოკუმენტაცია, აღჭურვილობის სპეციფიკაციები, უსაფრთხოების ინსტრუქციები, ხარისხის სერტიფიკატები, სატენდერო დოკუმენტები, ქართულ კომპანიებთან თანამშრომლობისას ორმხრივ თარგმანს მოითხოვს. თურქმენული ტექნიკური ტერმინოლოგია საბჭოთა რუსული სტანდარტებიდან (ГОСТ) მოდის და დღემდე მათ იყენებს, რაც ქართველი ინჟინრისთვის, რომელიც იმავე სტანდარტებს იცნობს, საერთო ენაა, მაგრამ თანამედროვე თურქმენული ნეოლოგიზმები ტექნიკურ ტექსტშიც ჩნდება. დიდი პროექტებისთვის ვქმნით ტერმინოლოგიურ ბაზას, რომელსაც კლიენტის ინჟინრები ამტკიცებენ და რომელიც პროექტის მთელი ხანგრძლივობის განმავლობაში ყველა დოკუმენტში ერთნაირად გამოიყენება.

ტიპური შეცდომები თურქმენულ თარგმანში

თურქმენული მიმართულების გამოცდილება რამდენიმე განმეორებად ხარვეზს აჩვენებს, რომლებსაც სხვა შემსრულებლის თარგმანებში ვხვდებით: კირილიცური საბჭოთა დოკუმენტის თარგმნა რუსული მთარგმნელის მიერ თურქმენული ბეჭდებისა და ტერმინების გაუგებრად; ლათინური თურქმენული სახელის ჩაწერა სპეციალური ასოებით პასპორტის გამარტივებული ვერსიის ნაცვლად; მამის სახელის გამოტოვება ან გვარად ჩაწერა; 5-ბალიანი შკალის განმარტების არარსებობა ატესტატში; აპოსტილის მოთხოვნა იქ, სადაც ლეგალიზაციაა საჭირო; დიპლომის დანართში საგნების სახელწოდებების შეუსაბამობა სასწავლო პროგრამის აღწერასთან, რაც თურქმენეთში აღიარებაზე უარის ყველაზე ხშირი მიზეზია; ორენოვანი დოკუმენტის მხოლოდ ერთი ვერსიის თარგმნა. ყოველი ეს პუნქტი ჩვენს შემოწმების სიაშია.

თურქმენული ენა თარგმანში: რა უნდა იცოდეს მთარგმნელმა

თურქმენული ოღუზური ჯგუფის თურქული ენაა, თურქულთან და აზერბაიჯანულთან ახლოს, და თურქულის მცოდნე მთარგმნელი თურქმენულ ტექსტს ნაწილობრივ ხვდება, მაგრამ ოფიციალური დოკუმენტისთვის ეს „ნაწილობრივ" საშიშია: თურქმენული ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია საბჭოთა რუსული ტრადიციიდან და დამოუკიდებლობის შემდგომი ნეოლოგიზმებიდან შედგება, რომლებიც თურქულში არ არსებობს, ხოლო ცრუ მეგობრები თურქმენულსა და თურქულს შორის მრავლადაა. თურქმენული ორთოგრაფია 1990-იანი წლების რეფორმების შემდეგ რამდენჯერმე შეიცვალა, და 1993-1999 წლების დოკუმენტები დღევანდელისგან განსხვავებულ ლათინურ ასოებს იყენებს. თურქმენური ხმოვანთა ჰარმონია და ხმოვნების სიგრძე, რომელიც მნიშვნელობას ცვლის, ქართული ტრანსკრიფციისთვის ყურადღებას მოითხოვს. ჩვენი თურქმენული მთარგმნელები ენას თურქულის გავლით კი არა, პირდაპირ ფლობენ, თურქმენეთში ცხოვრების ან თურქმენულ საგანმანათლებლო გარემოში მუშაობის გამოცდილებით, და რუსულსაც პროფესიულ დონეზე ფლობენ.

ბინადრობა და ყოველწლიური განახლება

თურქმენი სტუდენტის ბინადრობის ნებართვა საქართველოში ყოველწლიურად განახლდება, და ყოველი განახლება დოკუმენტების მცირე პაკეტს მოითხოვს: უნივერსიტეტის ცნობა სტუდენტის სტატუსის შესახებ, საბანკო ამონაწერი ან მშობლების ფინანსური ცნობა თურქმენეთიდან, ზოგჯერ სამედიცინო ცნობა. მშობლების ფინანსური დოკუმენტები თურქმენეთიდან თურქმენულად ან რუსულად მოდის, თურქმენული ბანკების ან დამსაქმებლების ბეჭდებით, და ქართული საიმიგრაციო უწყებისთვის ითარგმნება. ეს განმეორებადი ნაკადი სტუდენტისთვის, რომელიც ჩვენთან პირველი წლიდან მუშაობს, გამარტივებულია: ტერმინოლოგიური ბაზა და ტრანსლიტერაციული სქემა უკვე არსებობს, და ყოველი ახალი დოკუმენტი წინა წლების თარგმანებთან თანმიმდევრულად მზადდება. სტუდენტური ჯგუფებისთვის, რომლებიც ერთდროულად ერთსა და იმავე პროცედურას გადიან, ჯგუფური ფორმატი გვაქვს, სადაც დოკუმენტების პაკეტები ერთ ვიზიტში მოწმდება ნოტარიუსთან.

რა გამოარჩევს ჩვენს თურქმენულ თარგმანს

• სამივე ენობრივი ფენის ფლობა: ლათინური თურქმენული, კირილიცური საბჭოთა თურქმენული და რუსული, ერთი ოჯახის დოკუმენტების პაკეტში
• თურქმენი სტუდენტის სრული დოკუმენტური ციკლის ცოდნა, ატესტატიდან დიპლომის თურქმენეთში აღიარებამდე
• ლეგალიზაციის ჯაჭვის ორგანიზება საქართველოს მხარეს და რჩევა თურქმენეთის მხარის საფეხურებზე
• ტრანსლიტერაციის ერთიანი სქემა პასპორტის მიხედვით, მამის სახელის სისტემის განმარტებით
• ნოტარიული დამოწმება თურქმენულ-ქართულ წყვილში რეგისტრირებული მთარგმნელით, პროცესი სრულად ონლაინ

ხშირად დასმული კითხვები