ივნისში, როცა თბილისის სკოლები ატესტატებს გასცემენ, ჩვენთან ერთდროულად ორი ტიპის მშობელი მოდის. ერთი უკვე იცის, რომ შვილს გერმანიაში Studienkolleg-ის განაცხადისთვის ატესტატის თარგმანი აპოსტილით სჭირდება, და კითხულობს მხოლოდ ვადებს. მეორე ჯერ კიდევ არკვევს, რატომ არ იღებს იტალიური უნივერსიტეტი ინგლისურ თარგმანს აპოსტილის გარეშე და რა არის ის „12 წელი“, რომელსაც ყველა იხსენიებს. ეს გვერდი ორივესთვისაა: აქ ერთად არის ის, რაც ატესტატის თარგმანზე, აპოსტილსა და უცხოეთში მის აღიარებაზე უნდა იცოდეთ, სანამ განაცხადის ვადა ამოიწურება.
რას წარმოადგენს ატესტატი უცხოური უნივერსიტეტისთვის
სრული ზოგადი განათლების ატესტატი საქართველოში ორი ნაწილისგან შედგება: ძირითადი ფურცელი, სადაც კურსდამთავრებულის სახელი, სკოლა, გაცემის წელი და ატესტატის ნომერია, და ნიშნების დანართი ყველა საგნის საბოლოო შეფასებით 10-ბალიან სკალაზე. ზუსტად ამ დანართს კითხულობს მიმღები კომისია: ითვლის საშუალო ქულას, ეძებს პროფილურ საგნებს (მათემატიკა ინჟინერიისთვის, ბიოლოგია და ქიმია მედიცინისთვის) და ადარებს თავის მინიმალურ მოთხოვნებს. ამიტომ ატესტატის თარგმანი დანართის გარეშე იშვიათად გამოდგება, ხოლო დანართში ერთი შეცდომით ჩაწერილი ნიშანი, მაგალითად 8-ის ნაცვლად 6, პირდაპირ ჩარიცხვის შანსზე აისახება.
ცალკე უნდა ითქვას წლების რაოდენობაზე. 2008 წლიდან ქართული სკოლა 12-წლიანია, მანამდე 11-წლიანი იყო. ევროპის ქვეყნების უმეტესობა, აშშ და კანადა უნივერსიტეტში მიღებისთვის 12 წელს ითხოვს. 11-წლიანი ატესტატის მფლობელს ეს პრობლემას არ უქმნის, თუ მას ქართულ უნივერსიტეტში წელიწადი მაინც აქვს ნასწავლი: ატესტატს ემატება აკადემიური ცნობა პირველი კურსის კრედიტებით, და ორივე ერთად ითარგმნება. ატესტატის თარგმანში წლების რაოდენობა ცალკე არ იწერება, მაგრამ სწავლის დაწყებისა და დამთავრების წლები ზუსტად უნდა გადავიდეს, რადგან სწორედ მათით ითვლის უწყება პერიოდს.
ქვეყნების მიხედვით: რას ითხოვენ ატესტატის მიმართ
გერმანია
ქართული ატესტატი გერმანიაში პირდაპირ უნივერსიტეტში მიღების უფლებას (Hochschulzugangsberechtigung) ჩვეულებრივ არ იძლევა: საჭიროა Studienkolleg-ის ერთწლიანი კურსი და Feststellungsprüfung, ან ქართულ უნივერსიტეტში წარმატებით დასრულებული ერთი-ორი წელი. Studienkolleg-ის და uni-assist-ის განაცხადისთვის ატესტატი დანართით, აპოსტილითა და გერმანული ან ინგლისური თარგმანით არის საჭირო, ხშირად გერმანული ენის სერტიფიკატთან ერთად. ზოგიერთი Studienkolleg მხოლოდ გერმანელი ნაფიცი თარჯიმნის თარგმანს იღებს; ამას შეკვეთამდე ვამოწმებთ.
იტალია, ესპანეთი, საფრანგეთი
იტალიური უნივერსიტეტები 12 წლიან სასკოლო განათლებას ითხოვენ და ატესტატს აპოსტილით, იტალიური თარგმანით და ხშირად CIMEA-ს შედარებითობის ცნობით ან საკონსულოს Dichiarazione di Valore-თი განიხილავენ; თარგმანზე მეორე აპოსტილიც შეიძლება დასჭირდეთ. ესპანეთში ატესტატის ჰომოლოგაცია (homologación al Bachillerato) განათლების სამინისტროში გაივლება და ნაფიც ესპანურ თარგმანს მოითხოვს. საფრანგეთის Campus France პლატფორმა ატესტატს დანართით და ფრანგული თარგმანით ითხოვს, აპოსტილი კი პროგრამის მიხედვით.
დიდი ბრიტანეთი, აშშ, კანადა
UCAS-ისა და ამერიკული Common App-ისთვის საკმარისია ატესტატის სერტიფიცირებული ინგლისური თარგმანი, აპოსტილის გარეშე, ხშირად PDF-ად ატვირთული; ზოგიერთი უნივერსიტეტი UK ENIC-ის ან WES-ის შეფასებას ითხოვს, სადაც თარგმანი სიტყვასიტყვითი უნდა იყოს, ორიგინალის ცხრილის სტრუქტურით. აქ ატესტატს თითქმის ყოველთვის ახლავს მასწავლებლების რეკომენდაციები, პირადი ესე და IELTS ან TOEFL.
თურქეთი, პოლონეთი, ბალტიის ქვეყნები
თურქული უნივერსიტეტები ატესტატს YÖS-ის ან SAT-ის შედეგებთან ერთად ითხოვენ, თურქული ან ინგლისური თარგმანით და ხშირად საკონსულოს დამოწმებით. პოლონეთსა და ბალტიის ქვეყნებში ატესტატი აპოსტილით და თარგმანით საკმარისია, აღიარებას კი თავად უნივერსიტეტი ახორციელებს.
აპოსტილი ატესტატზე: ვინ ამოწმებს და რამდენ ხანში
ატესტატზე აპოსტილს, ისევე როგორც დიპლომზე, განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი უსვამს. ცენტრი ბოლო წლების ატესტატებს საგანმანათლებლო რეესტრში ამოწმებს, რაც სწრაფია; ძველი, განსაკუთრებით 90-იანი წლების ან საბჭოთა პერიოდის ატესტატებზე კი სკოლიდან ან არქივიდან დადასტურებას ითხოვს, და თუ სკოლა ლიკვიდირებულია, ეს კვირებს გრძელდება. ამიტომ, თუ ატესტატი ძველია, აპოსტილის პროცედურა განაცხადის ვადამდე რაც შეიძლება ადრე უნდა დაიწყოს. აპოსტილი ისმება როგორც ატესტატის ძირითად ფურცელზე, ისე დანართზე; თარგმანი მხოლოდ ამის შემდეგ იწყება, რომ აპოსტილის ტექსტიც შევიდეს მასში. დაკარგული ატესტატის შემთხვევაში სკოლა დუბლიკატს გასცემს, რომელზეც აპოსტილი იმავე წესით ისმება.
თარგმანის თავისებურებები
საგნების დასახელებები
„ქართული ენა და ლიტერატურა“, „საქართველოს ისტორია“, „სამოქალაქო განათლება“, „ბუნებისმეტყველება“, „მე და საზოგადოება“: ქართული სასკოლო საგნების ნაწილს უცხოურ სისტემაში პირდაპირი ანალოგი არ აქვს. ვთარგმნით იმ ტერმინებით, რომლებსაც უცხოური მიმღები კომისიები იცნობენ (Georgian Language and Literature, History of Georgia, Civic Education, Natural Science), ხოლო უჩვეულო საგნებს მოკლე განმარტებას ვურთავთ, რომ ის სწორ კატეგორიაში მოხვდეს და საშუალო ქულის გამოთვლისას არ დაიკარგოს.
ნიშნები და გამოცდები
10-ბალიანი ნიშნები ორიგინალის სახით გადადის, სკალის აღწერით: 10-9 საუკეთესო, 5 მინიმალური დადებითი. კონვერტაცია GPA-ში ან Abitur-ის ქულაში თარგმანში არ ხდება, ეს მიმღები მხარის საქმეა. თუ ატესტატში საატესტატო ან ეროვნული გამოცდების შედეგებია, ისინი ცალკე ბლოკად ითარგმნება გამოცდის ტიპისა და წლის მითითებით. ოქროს და ვერცხლის მედლის აღნიშვნა, წარჩინების ატესტატი და საპატიო სიგელები ასევე ითარგმნება: სტიპენდიის კომისიისთვის ეს მნიშვნელოვანი დეტალია.
სახელი და სკოლა
კურსდამთავრებულის სახელი პასპორტის ლათინური ჩანაწერით იწერება; თუ ატესტატის აღების შემდეგ გვარი შეიცვალა, თარგმანს შესაბამისი მოწმობა ერთვის. სკოლის დასახელება (მაგალითად, „ქალაქ თბილისის №51 საჯარო სკოლა“) ოფიციალური ფორმით ითარგმნება, კერძო სკოლების საკუთარი სახელები კი ტრანსლიტერაციით გადადის.
დამოწმება და პაკეტი
ატესტატის ორიგინალს თარგმანი არ ეკვრის: ნოტარიუსი ამოწმებს ატესტატისა და დანართის ასლს, შემდეგ თარჯიმნის ხელმოწერას, და ყველაფერს ერთ აკინძულ დოკუმენტად აფორმებს. ორიგინალი მხოლოდ ასლის შესადარებლადაა საჭირო. სააპლიკაციო პაკეტში ატესტატს ხშირად ერთვის ოლიმპიადებისა და კურსების სერტიფიკატები, CV და, თუ განმცხადებელი უკვე სტუდენტია, სტუდენტის სტატუსის ცნობა; ბაკალავრიატიდან გადასვლისას კი სილაბუსები კრედიტების გადატანისთვის. მთელ პაკეტს ერთი ტრანსლიტერაციით და ერთ ვიზიტში ვამზადებთ. ზოგადი წესები საგანმანათლებლო დოკუმენტების გვერდზეა.
ვადები
ატესტატი დანართით ნოტარიული დამოწმებით ერთ სამუშაო დღეშია მზად; დილით მოწოდებული დოკუმენტი იმავე დღეს. ივნის-ივლისში, განაცხადების პიკზე, სასწრაფო თარგმანს რამდენიმე საათში ვამზადებთ. სკანი გამოგვიგზავნეთ ვებგვერდის ფორმით; მზა თარგმანს იღებთ ოფისში, კურიერით ან PDF-ად ატვირთვისთვის.
ხშირად დასმული კითხვები
ატესტატი ორივე მხრიდან ითარგმნება?
დიახ. ატესტატის ძირითადი ფურცელი და ნიშნების დანართი ერთ დოკუმენტად ითარგმნება, ყველა საგნით, ნიშნით და გამოცდის შედეგით. უნივერსიტეტი სწორედ ნიშნების ნაწილს აფასებს.
სად ისმება აპოსტილი ატესტატზე?
განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრში. ცენტრი ატესტატის ნამდვილობას სკოლასთან ან საგანმანათლებლო რეესტრში ამოწმებს და შემდეგ უსვამს აპოსტილს, ჩვეულებრივ რამდენიმე სამუშაო დღეში.
ძველი, 11-წლიანი ატესტატი გამოდგება უცხოეთში?
ითარგმნება ისევე, როგორც ახალი. აღიარებისას კი უნივერსიტეტი სწავლის წლებს ითვლის: ბევრი ქვეყანა 12 წელს ითხოვს, ამიტომ 11-წლიან ატესტატს ხშირად უნივერსიტეტის პირველი კურსის აკადემიური ცნობა ემატება.
რამდენ ხანში იქნება მზად?
ატესტატი დანართით ნოტარიული დამოწმებით ერთ სამუშაო დღეში, დილით მოწოდებული იმავე დღეს. აპოსტილი ცენტრში დამატებით დღეებს მოითხოვს.
გამოგვიგზავნეთ ატესტატისა და დანართის სკანი და დაწერეთ, რომელ ქვეყანაში და რომელ პროგრამაზე აბარებთ: გეტყვით, საჭიროა თუ არა აპოსტილი და ნაფიცი თარგმანი, რა უნდა დაემატოს პაკეტს და როდისთვის იქნება ყველაფერი მზად.