თბილისის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული, რომელიც მიუნხენში მაგისტრატურაზე აბარებს, ჩვეულებრივ ერთსა და იმავე კითხვით მოდის: „დიპლომი მაქვს, რა კიდევ მჭირდება?“ პასუხი თითქმის ყოველთვის ერთია: დანართი, აპოსტილი და თარგმანი, სწორედ ამ თანმიმდევრობით. დიპლომი მხოლოდ ადასტურებს, რომ კვალიფიკაცია მოგენიჭათ; დანართი კი აჩვენებს, რა კურსები გაიარეთ, რამდენი კრედიტი დააგროვეთ და რა შეფასებებით. უცხოური უნივერსიტეტი, აღიარების ცენტრი და დამსაქმებელი პირველ რიგში დანართს კითხულობს, დიპლომს კი მხოლოდ ამოწმებს. ამიტომ ამ ორ დოკუმენტს ერთ პაკეტად ვთარგმნით, ერთი ტერმინოლოგიით და ერთდროული დამოწმებით, თბილისში, დავით აღმაშენებლის გამზირზე.
ქართული დიპლომის სამი თაობა და რას ნიშნავს ეს თარგმანისთვის
ბოლონიის პროცესზე გადასვლის შემდეგ (2005 წლიდან) გაცემული დიპლომები სტანდარტულ სამსაფეხურიან სისტემას მიჰყვება: ბაკალავრი, მაგისტრი, დოქტორი, დანართში კი ECTS კრედიტები და 100-ქულიანი შეფასებაა (A 91-100, B 81-90, C 71-80, D 61-70, E 51-60). ასეთი დანართის თარგმანი ევროპულ უნივერსიტეტებს ნაცნობ ენაზე ელაპარაკება და თითქმის დამატებით განმარტებას არ საჭიროებს. 1990-2005 წლების დიპლომები ხშირად „დიპლომირებული სპეციალისტის“ ხუთწლიან კვალიფიკაციას ადასტურებს, რომელსაც ბოლონიურ სისტემაში პირდაპირი შესატყვისი არ აქვს; თარგმანში ის უცვლელად გადადის, ხოლო ეკვივალენტს აღიარების ცენტრი ადგენს. საბჭოთა პერიოდის დიპლომები კი რუსულადაა, 5-ბალიანი შეფასებით და ხშირად ხელნაწერი ჩანართით; მათზე ორივე ენის სპეციალისტი მუშაობს და აპოსტილისთვის ცენტრი არქივიდან ითხოვს დადასტურებას, რაც ვადებში წინასწარ გასათვალისწინებელია.
აპოსტილი დიპლომზე: არა იუსტიციის სახლი, არამედ ხარისხის ცენტრი
ეს ის პუნქტია, სადაც ყველაზე მეტი დრო იკარგება. სამოქალაქო აქტების დოკუმენტებისგან განსხვავებით, დიპლომსა და დანართზე აპოსტილს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი გასცემს. პროცედურა ორსაფეხურიანია: ჯერ ცენტრი უნივერსიტეტთან ამოწმებს დოკუმენტის ნამდვილობას, შემდეგ უსვამს აპოსტილს. სტანდარტული ვადა რამდენიმე სამუშაო დღეა, დაჩქარებული წესით ნაკლები, თუმცა ლიკვიდირებული ან რეორგანიზებული უნივერსიტეტების დიპლომებზე არქივის მოთხოვნა პროცესს აჭიანურებს. აპოსტილი ცალ-ცალკე ისმება დიპლომზეც და დანართზეც. მხოლოდ ამის შემდეგ ვიწყებთ თარგმნას: აპოსტილის შტამპი დოკუმენტის ნაწილია და თარგმანში უნდა მოხვდეს. თუ დიპლომი ჯერ ხელშიც არ გაქვთ, ცენტრში წარდგენა მინდობილობითაც შესაძლებელია, და ამ ეტაპსაც ვაწყობთ.
რას ითხოვს WES, ENIC-NARIC, uni-assist და სხვები
აშშ და კანადა: WES
WES-ის ICAP პროცედურაში დანართი ან აკადემიური ცნობა უნივერსიტეტმა უნდა გაუგზავნოს პირდაპირ, დალუქულ კონვერტში ან ელექტრონულად; თარგმანი კი განმცხადებელს ატანს. WES ითხოვს სიტყვასიტყვით (literal), სრულ თარგმანს ორიგინალის ფორმატით, ინტერპრეტაციისა და ქულების გადაყვანის გარეშე. სწორედ ასეთს ვამზადებთ: ცხრილი სვეტ-სვეტ, ყოველი კურსი, კრედიტი და ქულა ისე, როგორც ორიგინალშია.
გერმანია: uni-assist და Anabin
uni-assist-ისთვის საჭიროა დიპლომისა და დანართის დამოწმებული ასლები და თარგმანი გერმანულად ან ინგლისურად; ბევრი უნივერსიტეტი ქართულ ნოტარიულ თარგმანს იღებს, ზოგი კი მხოლოდ გერმანელი ნაფიცი თარჯიმნის ვერსიას. Anabin-ის ბაზაში ქართული უნივერსიტეტების სტატუსი (H+) და კვალიფიკაციების შესაბამისობა წინასწარ შეიძლება შემოწმდეს, და ჩვენ ამას შეკვეთამდე ვაკეთებთ, რომ თარგმანში კვალიფიკაციის სახელწოდება Anabin-ის ჩანაწერს დაემთხვეს.
ევროპის დანარჩენი ქვეყნები და დიდი ბრიტანეთი
ENIC-NARIC ქსელის ცენტრები (საფრანგეთის France Éducation international, ნიდერლანდების Nuffic, ბრიტანეთის UK ENIC) და იტალიის CIMEA დიპლომს დანართთან და აპოსტილთან ერთად ითხოვენ, თარგმანი კი ინგლისურად ან ადგილობრივ ენაზე. იტალიისთვის ზოგიერთ პროცედურაში ჯერ კიდევ საჭიროა Dichiarazione di Valore საკონსულოდან, რომელიც სწორედ ჩვენი ნოტარიული თარგმანის საფუძველზე გაიცემა. საქართველოში დაბრუნებულთათვის კი უცხოური დიპლომის აღიარებას იგივე ხარისხის ცენტრი ახორციელებს; ამ პროცედურას ცალკე გვერდი ეთმობა: დიპლომის აღიარება.
თარგმანის დეტალები, რომლებიც აღიარებას წყვეტს
კვალიფიკაცია და ხარისხი
„ბიზნესის ადმინისტრირების ბაკალავრი“ ინგლისურად Bachelor of Business Administration-ია და არა Bachelor in Business Management; „სამართლის მაგისტრი“ Master of Laws (LL.M.), „მედიცინის დოქტორი“ კი ქართულ სისტემაში ერთსაფეხურიანი პროგრამის კვალიფიკაციაა, რომელიც ინგლისურად Doctor of Medicine (MD) იწერება და აკადემიურ PhD-სგან შენიშვნით უნდა გაიმიჯნოს. ყოველი კვალიფიკაცია დიპლომის ორიგინალური ფორმულირებით და მისი ოფიციალური ინგლისური შესატყვისით გადადის, რომელსაც უნივერსიტეტების ინგლისურენოვანი დანართებიდან და ხარისხის ცენტრის კლასიფიკატორიდან ვამოწმებთ.
საგნები და კრედიტები
დანართში ხშირად 40-60 კურსია. თითოეულის დასახელება იმ ტერმინით ითარგმნება, რომელსაც უცხოური უნივერსიტეტი თავის კურიკულუმში იყენებს: „მიკროეკონომიკის საფუძვლები“ არის Principles of Microeconomics, „უცხო ენა (ინგლისური) B2“ არის Foreign Language (English), Level B2. ვინახავთ საგნობრივ გლოსარიუმს თბილისის ძირითადი უნივერსიტეტებისთვის, ამიტომ ერთი კურსდამთავრებულის დიპლომი, დანართი და აკადემიური ცნობა ერთნაირად ითარგმნება, თუნდაც სხვადასხვა დროს შეუკვეთოს.
ქულები
ქულა არ ითარგმნება და არ „გადაიყვანება“: 87 რჩება 87-ად, „ფრიადი“ რჩება ტრანსლიტერაციით და ფრჩხილებში განმარტებით. თუ დანართში შეფასების სკალის აღწერა არ არის, თარჯიმნის შენიშვნას ვურთავთ ოფიციალური სკალის მითითებით, რომ WES-მა ან უნივერსიტეტმა ეკვივალენტი თავად სწორად გამოთვალოს.
ნოტარიული დამოწმება და აკინძვა
დიპლომს ვერავინ „გააფუჭებს“ თარგმანის მიკერებით, ამიტომ თარგმანი ორიგინალს არასდროს ეკვრის: ნოტარიუსი ჯერ ამოწმებს დიპლომისა და დანართის ასლების ნამდვილობას ორიგინალთან შედარებით, შემდეგ ადასტურებს თარჯიმნის ხელმოწერას და ორივეს ერთ აკინძულ დოკუმენტად აფორმებს ფურცლების რაოდენობის მითითებით. ორიგინალი ამისთვის ერთხელ, რამდენიმე წუთით არის საჭირო. თუ ორიგინალი საზღვარგარეთაა, ნოტარიული ასლი შეიძლება საკონსულოში ან ადგილობრივ ნოტარიუსთან გაკეთდეს და სკანი გამოგვიგზავნოთ. იტალიის, ესპანეთის და პორტუგალიის უწყებებისთვის აკინძულ ნოტარიულ თარგმანზე მეორე აპოსტილიც ისმება, ამჯერად იუსტიციის სამინისტროში. საერთო წესები საგანმანათლებლო დოკუმენტების გვერდზეა შეჯამებული.
რა ერთვის დიპლომს სააპლიკაციო პაკეტში
უნივერსიტეტების უმეტესობა დიპლომთან ერთად ითხოვს სკოლის ატესტატს (განსაკუთრებით საბაკალავრო და ზოგიერთ სამაგისტრო პროგრამაზე), ენის სერტიფიკატს, სარეკომენდაციო წერილებს, სამოტივაციო წერილს და CV-ს; კრედიტების გადატანისთვის კი სილაბუსებს. სადოქტორო კანდიდატებს ემატება სამეცნიერო ხარისხის დიპლომი და პუბლიკაციების სია, მოქმედ სტუდენტებს კი სტუდენტის სტატუსის ცნობა. მთელ პაკეტს ერთი თარჯიმანი აწყობს, რომ სახელი, უნივერსიტეტის დასახელება და საგნები ყველგან იდენტური იყოს.
ვადები
დიპლომი და ერთ-ორგვერდიანი დანართი ნოტარიული დამოწმებით ერთ სამუშაო დღეშია მზად, 4-6 გვერდიანი დანართი ორ დღეში. თუ უნივერსიტეტი ან WES თარგმანში უზუსტობას იპოვის, ვასწორებთ და ხელახლა ვამოწმებთ. სკანი გამოგვიგზავნეთ ვებგვერდის ფორმით ან ელფოსტით; მზა პაკეტს იღებთ ოფისში, კურიერით ან, სადაც ეს მისაღებია, PDF-ად.
ხშირად დასმული კითხვები
სად ისმება აპოსტილი დიპლომზე საქართველოში?
განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრში, არა იუსტიციის სახლში. ცენტრი ჯერ დიპლომის ნამდვილობას ამოწმებს გამცემ უნივერსიტეტთან, შემდეგ უსვამს აპოსტილს. სტანდარტულად რამდენიმე სამუშაო დღეა, დაჩქარებული წესით ნაკლები.
შეიძლება თუ არა მხოლოდ დიპლომის თარგმნა, დანართის გარეშე?
შეიძლება, მაგრამ უცხოური უნივერსიტეტებისა და აღიარების ცენტრების უმეტესობა დანართის გარეშე დიპლომს არ განიხილავს. თუ მიზანი სწავლის გაგრძელება ან კვალიფიკაციის აღიარებაა, ორივე ერთად ითარგმნება.
ითარგმნება თუ არა ქულები უცხოურ სისტემაში?
არა. ქართული 100-ქულიანი ან ძველი 5-ბალიანი შეფასება ორიგინალის სახით გადადის, საჭიროებისას შეფასების სკალის აღწერით. ეკვივალენტს WES, ENIC-NARIC ან უნივერსიტეტი თავად ითვლის.
რამდენ ხანში იქნება მზად?
დიპლომი და ერთ-ორგვერდიანი დანართი ნოტარიული დამოწმებით ერთ სამუშაო დღეში, მრავალგვერდიანი დანართი ორ დღეში. აპოსტილის მიღება ცენტრში დამატებით დღეებს მოითხოვს.
ატვირთეთ დიპლომისა და დანართის სკანი და მიუთითეთ უნივერსიტეტი ან აღიარების ცენტრი: შევამოწმებთ მათ მოთხოვნებს, გეტყვით, საჭიროა თუ არა აპოსტილი და ნაფიცი თარგმანი, და ზუსტ ვადას იმავე დღეს დაგისახელებთ.