ეპიკრიზი ის დოკუმენტია, რომელიც პაციენტს ერთი ექიმიდან მეორესთან, ერთი კლინიკიდან მეორეში და ხშირად ერთი ქვეყნიდან მეორეში მიჰყვება. სწორედ მასზე დაყრდნობით წყვეტს მიმღები ექიმი, გააგრძელოს დაწყებული მკურნალობა, შეცვალოს იგი თუ დანიშნოს დამატებითი კვლევა. ამიტომ ეპიკრიზის თარგმანი არ არის უბრალოდ ტექსტის გადატანა: ეს მკურნალობის უწყვეტობის უზრუნველყოფაა. ჩვენ ვთარგმნით გაწერის ეპიკრიზებს, ავადმყოფობის ისტორიებს, ამბულატორიულ ბარათებსა და კონსულტაციის დასკვნებს ქართულიდან უცხო ენებზე და პირიქით, ყოველთვის სამედიცინო პროფილის მთარგმნელისა და მეორე სპეციალისტის რედაქტორის მონაწილეობით.
რა სახის დოკუმენტებზეა საუბარი
ტერმინი "ეპიკრიზი" პრაქტიკაში რამდენიმე სხვადასხვა დოკუმენტს აერთიანებს და თითოეულს საკუთარი სტრუქტურა და თარგმანის სპეციფიკა აქვს:
- გაწერის ეპიკრიზი (discharge summary): სტაციონარიდან გაწერისას გაცემული შეჯამება, რომელიც მოიცავს დიაგნოზს, ჩატარებულ მკურნალობას, ოპერაციის აღწერას და რეკომენდაციებს
- გადაყვანის ეპიკრიზი: ერთი განყოფილებიდან ან კლინიკიდან მეორეში გადაყვანისას, სადაც კრიტიკულია მიმდინარე თერაპიის ზუსტი აღწერა
- ეტაპობრივი ეპიკრიზი: ხანგრძლივი მკურნალობის შუალედური შეჯამება, ხშირად ონკოლოგიაში და რეაბილიტაციაში
- ავადმყოფობის ისტორია (case history): სრული სტაციონარული ჩანაწერი დღიურებით, დანიშნულების ფურცლებით და ყველა კვლევის შედეგით
- ამბულატორიული ბარათი: მრავალწლიანი ჩანაწერები სხვადასხვა ექიმისგან, ხშირად ხელნაწერი
- კონსულტაციის დასკვნა: ვიწრო სპეციალისტის ერთჯერადი შეფასება, რომელიც მეორე აზრის მისაღებად იგზავნება საზღვარგარეთ
ეპიკრიზის სტრუქტურა და თარგმანის რისკები
ანამნეზი და ჩივილები
ანამნეზის ნაწილში ექიმი პაციენტის სიტყვებს გადმოსცემს სამედიცინო ენაზე. აქ თარგმანმა ორი რამ უნდა შეინარჩუნოს: სიმპტომის ზუსტი ხასიათი (მაგალითად, "მჭრელი" და "მოყრუებული" ტკივილი სხვადასხვა დიაგნოსტიკურ მიმართულებას გულისხმობს) და დროითი თანმიმდევრობა. ქართულ ეპიკრიზებში ხშირია ფრაზები, როგორიცაა "ავადმყოფად თვლის თავს 2 წელია", რომელიც ინგლისურად კლინიკური სტანდარტის შესაბამისად უნდა გადავიდეს ("2-year history of"), არა სიტყვასიტყვით.
დიაგნოზი და ICD კოდები
დიაგნოზი ეპიკრიზის ყველაზე მაღალი რისკის ნაწილია. ქართულ პრაქტიკაში დიაგნოზი ხშირად ლათინურად ან ლათინური და ქართული ტერმინების ნაზავით იწერება, თანმხლები დაავადებები კი ცალკე ბლოკშია. ჩვენ ვინარჩუნებთ ძირითადი, თანმხლები და გართულების დიაგნოზების იერარქიას, ICD-10 კოდებს უცვლელად გადაგვაქვს და ლათინურ ტერმინს მიმღები ენის კლინიკურ ეკვივალენტს ვუსადაგებთ. მაგალითად, "Insultus ischaemicus" ინგლისურ ეპიკრიზში "ischemic stroke" იქნება, ხოლო გერმანულში "ischämischer Schlaganfall", და არა ლათინური ფორმა, რომელიც იქ აღარ გამოიყენება.
ჩატარებული მკურნალობა და მედიკამენტები
მედიკამენტების ბლოკში ყოველი ჩანაწერი სამი ელემენტისგან შედგება: პრეპარატი, დოზა და რეჟიმი. პრეპარატს ვუთითებთ სავაჭრო სახელით და, საჭიროებისას, საერთაშორისო არაპატენტირებული დასახელებით (INN), რადგან ერთსა და იმავე მოქმედ ნივთიერებას სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვა სავაჭრო სახელი აქვს. დოზა და რეჟიმი ("1 ტაბ. 2-ჯერ დღეში ჭამის შემდეგ") ორმაგად მოწმდება, ხოლო ინტრავენური თერაპიის, ქიმიოთერაპიის ციკლების და ანესთეზიის ოქმების შემთხვევაში თითოეული რიცხვი ორიგინალს ედრება.
ოპერაციის აღწერა და რეკომენდაციები
ქირურგიული ჩარევის აღწერაში ტერმინოლოგია ანატომიურად ზუსტი უნდა იყოს: მიდგომა, ეტაპები, იმპლანტის ტიპი და ზომა, დრენაჟი. რეკომენდაციების ნაწილი კი ის ტექსტია, რომელსაც პაციენტი თავად წაიკითხავს, ამიტომ თარგმანი ერთდროულად სამედიცინოდ ზუსტი და გასაგები უნდა იყოს.
ქართული ეპიკრიზის სპეციფიკა, რომელსაც უცხოელი მთარგმნელი ვერ ხედავს
ქართული სამედიცინო დოკუმენტაცია ისტორიულად რუსულენოვანი და ლათინური ტრადიციის ნაზავია. ეს რამდენიმე თავისებურებას ქმნის:
- აბრევიატურები, რომლებიც არცერთ საერთაშორისო ლექსიკონში არ არის: "სისხლის საერთო ანალიზი" და მისი შემოკლებები, "ეკგ", "ულტრაბგერითი კვლევა" და ა.შ.
- ლათინური დიაგნოზი რუსული ტრადიციის მიხედვით, რომელიც ინგლისურენოვან ექიმს გაუგებარი რჩება
- ბეჭდები, ხელმოწერები და ხელნაწერი დამატებები, რომლებიც სრულად უნდა აისახოს თარგმანში
- ფორმა 066 და სხვა სტანდარტული ბლანკები, რომელთა სტრუქტურა უცხოურ სისტემაში არ არსებობს
ჩვენი მთარგმნელები ამ სისტემას შიგნიდან იცნობენ, ამიტომ ქართული ეპიკრიზი ისეთ ინგლისურ, გერმანულ ან თურქულ დოკუმენტად იქცევა, რომელსაც მიმღები კლინიკა დამატებითი კითხვების გარეშე იღებს.
ორი მიმართულება: საზღვარგარეთ მკურნალობა და სამედიცინო ტურიზმი
ქართულიდან უცხო ენაზე ვთარგმნით, როცა პაციენტი მკურნალობას თურქეთის, გერმანიის, ისრაელის, აშშ-ის ან ევროპის სხვა ქვეყნის კლინიკაში გეგმავს და მიღებამდე სრული ისტორია უნდა გაუგზავნოს. აქ სისწრაფე ხშირად კრიტიკულია, რადგან კლინიკის პასუხი და კვოტა თარგმანზეა დამოკიდებული.
უცხო ენიდან ქართულად ვთარგმნით ორ შემთხვევაში: როცა უცხოელი პაციენტი საქართველოში ჩამოდის სამკურნალოდ და ქართველ ექიმს მისი ისტორია სჭირდება, და როცა ქართველი პაციენტი საზღვარგარეთ მკურნალობის შემდეგ ბრუნდება და აქ აგრძელებს მეთვალყურეობას. ორივე შემთხვევაში ის, რომ ერთი და იგივე გუნდი ორივე მიმართულებით მუშაობს, ტერმინოლოგიურ თანმიმდევრულობას უზრუნველყოფს.
დამოწმება: როდის რა გჭირდებათ
- ექიმისთვის ან კლინიკისთვის: საკმარისია პროფესიული თარგმანი სააგენტოს ბეჭდით, რომელიც ადასტურებს სისრულეს და ორიგინალთან შესაბამისობას
- სადაზღვევო კომპანიისთვის: ჩვეულებრივ სააგენტოს ბეჭდით დამოწმებული თარგმანი, ზოგჯერ ნოტარიული
- სასამართლოსთვის, საპენსიო ან სოციალური სამსახურისთვის, შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსისთვის: ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი, საზღვარგარეთ წარსადგენად კი აპოსტილიც
დანიშნულებას შეკვეთისას ვარკვევთ და მხოლოდ იმ დონეს გირჩევთ, რომელიც რეალურად გჭირდებათ.
როგორ ვამზადებთ ეპიკრიზის თარგმანს
- ვინარჩუნებთ ორიგინალის სტრუქტურას: სათაურები, ბლოკები, ცხრილები, თარიღები და პაციენტის საიდენტიფიკაციო მონაცემები იმავე ადგილზე რჩება
- ბეჭდებსა და ხელმოწერებს კვადრატულ ფრჩხილებში აღვწერთ, რათა მიმღებმა იცოდეს, რა იყო ორიგინალზე
- გაურკვევლად წაკითხვად ხელნაწერ ფრაგმენტს მთარგმნელის შენიშვნით აღვნიშნავთ და არასდროს ვავსებთ ვარაუდით
- პაციენტისთვის, რომელსაც რამდენიმე ეპიკრიზი და კვლევა აქვს, ერთიან ტერმინთა ბაზას ვქმნით, რომ ყველა დოკუმენტი ერთ ენაზე ილაპარაკოს
- მეორე სამედიცინო სპეციალისტი დიაგნოზებს, დოზებს, თარიღებს და რიცხვებს ორიგინალთან სტრიქონობრივად ადარებს
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანში ითარგმნება გაწერის ეპიკრიზი?
სტანდარტული 2-4 გვერდიანი ეპიკრიზი 1-2 სამუშაო დღეში მზადდება. სასწრაფო შემთხვევაში, როცა კლინიკის პასუხს ელოდებით, იმავე დღეს ვასრულებთ.
შეგიძლიათ თუ არა ხელნაწერი ამბულატორიული ბარათის თარგმნა?
დიახ, თუ ტექსტი წაკითხვადია. ბუნდოვან ფრაგმენტებს თარგმანში მთარგმნელის შენიშვნით აღვნიშნავთ. თუ ჩანაწერი მთლიანად გაურკვეველია, გირჩევთ, კლინიკას ბეჭდური ამონაწერი სთხოვოთ.
აუცილებელია თუ არა მთელი ავადმყოფობის ისტორიის თარგმნა?
არა ყოველთვის. უცხოური კლინიკები ხშირად მხოლოდ გაწერის ეპიკრიზს, ბოლო კვლევებს და მიმდინარე დანიშნულებას ითხოვენ. თუ კლინიკის მოთხოვნას გვიჩვენებთ, ზუსტად იმ ნაწილს გამოვყოფთ, რაც სჭირდებათ.
როგორ თარგმნით ლათინურ დიაგნოზს?
ლათინურ ტერმინს მიმღები ენის კლინიკურ ეკვივალენტს ვუსადაგებთ, ICD-10 კოდს კი უცვლელად ვტოვებთ. საჭიროებისას ლათინურ ფორმას ფრჩხილებში ვინარჩუნებთ.
ინარჩუნებს თუ არა თარგმანი ორიგინალის ფორმატს?
დიახ, სტრუქტურა, ცხრილები და ბლოკები ორიგინალის იდენტურია, ბეჭდები და ხელმოწერები კი კვადრატულ ფრჩხილებში აღიწერება. ასე მიმღები ექიმი ორიგინალსა და თარგმანს ადვილად ადარებს.
ვინ ხედავს ჩემს ეპიკრიზს?
მხოლოდ მთარგმნელი და რედაქტორი, ორივე ხელმოწერილი NDA-ს ფარგლებში. ფაილები დაშიფრული არხით გადაიცემა და შეთანხმებულ ვადაში იშლება.
გამოგვიგზავნეთ ეპიკრიზის სკანი დაშიფრული არხით და მიუთითეთ, რომელ კლინიკას ან უწყებას წარუდგენთ: გეტყვით, საკმარისია თუ არა სააგენტოს ბეჭედი, დავადგენთ ზუსტ ვადას და სასწრაფო შემთხვევაში იმავე დღეს დაგიბრუნებთ.