უზბეკური ენის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი

უზბეკეთის დოკუმენტი საქართველოში და ქართული დოკუმენტი უზბეკეთში ერთსა და იმავე კითხვას ბადებს: ვინ და როგორ ადასტურებს, რომ თარგმანი დედანს ზუსტად შეესაბამება. პასუხი ორივე ქვეყანაში ნოტარიუსია, თუმცა უზბეკური ნოტარიატის სტრუქტურა, აპოსტილის გამცემი უწყებების სია, დოკუმენტების ორანბანიანი ბუნება და სახელების ჩაწერის წესები რამდენიმე ისეთ დეტალს ქმნის, რომლის გაუთვალისწინებლობაც თარგმანს უწყებიდან აბრუნებს. ამ გვერდზე ვაღწერთ უზბეკური ნოტარიული თარგმანის სრულ ციკლს: რომელ ეტაპზე რომელი ქვეყნის უწყება მონაწილეობს, რას ამოწმებს ქართველი ნოტარიუსი უზბეკური დედნის შემთხვევაში, როგორ მოწმდება კირილიცისა და ლათინური ტექსტი ერთ დოკუმენტში და როგორ დაგეგმოთ პროცესი, თუ თავად ტაშკენტში ვერ ჩადიხართ.

უზბეკეთის ნოტარიატი და ქართული ნოტარიატი: რა არის საერთო

ორივე სისტემა კონტინენტური სამართლის ტრადიციაზეა აგებული და საბჭოთა ნოტარიატის რეფორმირებული მემკვიდრეა. უზბეკეთში ნოტარიატი 2020-იან წლებამდე ძირითადად სახელმწიფო სანოტარო ოფისებით იყო წარმოდგენილი, ბოლო რეფორმებმა კი კერძო ნოტარიუსების ინსტიტუტი გააფართოვა; საქართველოში ნოტარიუსი კერძო პრაქტიკის მქონე, სახელმწიფოსგან უფლებამოსილი იურისტია. თარგმანის დამოწმების ლოგიკა ორივეგან ერთნაირია: ნოტარიუსი ტექსტის ენობრივ სისწორეს პირადად არ აფასებს, არამედ ადასტურებს რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობასა და კვალიფიკაციას. უზბეკური ტერმინით ეს „tarjimon imzosining haqiqiyligini tasdiqlash“-ია, ქართულით „მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობის დამოწმება“. ამიტომ ქართველი ნოტარიუსის აქტი უზბეკეთის უწყებებისთვის ნაცნობ ფორმატს წარმოადგენს, და პირიქით.

ვინ არის უფლებამოსილი უზბეკური თარგმანის შესრულებაზე საქართველოში

ქართველ ნოტარიუსთან თარგმანს მხოლოდ ის მთარგმნელი ამოწმებს, რომელიც კონკრეტულ ენობრივ წყვილზეა რეგისტრირებული. უზბეკური ენისთვის ეს ორ რამეს ნიშნავს: მთარგმნელს უზბეკურ-ქართული რეგისტრაცია აქვს, და, ვინაიდან უზბეკური დოკუმენტების მნიშვნელოვანი ნაწილი რუსულენოვან ბეჭდებსა და სვეტებს შეიცავს, რუსულ-ქართული უფლებამოსილებაც. ერთ დოკუმენტში ლათინური და კირილიცის უზბეკური ტექსტი ერთი და იმავე ენაა, ამიტომ ანბანის მიხედვით ცალკე რეგისტრაცია საჭირო არ არის, მაგრამ მთარგმნელი ორივეს თავისუფლად უნდა კითხულობდეს. თურქულის ან ყაზახურის სპეციალისტი, რაც არ უნდა კარგად ესმოდეს უზბეკური, დოკუმენტს ხელს ვერ მოაწერს: ნოტარიუსი მის ხელმოწერას უზბეკურ ენაზე რეესტრში ვერ იპოვის.

რას ამოწმებს ნოტარიუსი უზბეკური თარგმანის შემთხვევაში

დამოწმებაზე მთარგმნელს თან აქვს დედანი ან მისი ასლი, სრული თარგმანი და პირადობა. ნოტარიუსი ამოწმებს რეგისტრაციას, აკინძავს დედნის ასლსა და თარგმანს, ნომრავს გვერდებს და ბოლო გვერდზე ადებს დამოწმების ჩანაწერს, სადაც საწყისი და სამიზნე ენებია მითითებული. უზბეკური ორენოვანი დოკუმენტის შემთხვევაში ჩანაწერში „უზბეკური და რუსული“ ფიგურირებს. ნოტარიუსის ბეჭედი, ხელმოწერა და რეესტრის ნომერი დოკუმენტს იურიდიულ ძალას ანიჭებს, ხოლო დამოწმების ფაქტი საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის ელექტრონულ რეესტრში ნომრით მოწმდება. ეს ნომერი უზბეკეთის უწყებისთვისაც გამოსადეგია, თუ ქართული თარგმანი იქ მიდის და ნამდვილობის შემოწმება სჭირდება.

აპოსტილი უზბეკეთში: ვინ, რას და როგორ

უზბეკეთი ჰააგის კონვენციას 2012 წლის აპრილიდან შეუერთდა. მანამდე უზბეკური დოკუმენტი საქართველოსთვის ან მინსკის კონვენციაზე დაყრდნობით მიიღებოდა, ან საკონსულო ლეგალიზაციას გადიოდა; დღეს აპოსტილი სტანდარტული გზაა. აპოსტილის გამცემი უწყებები უზბეკეთში დოკუმენტის ტიპის მიხედვით ნაწილდება:

• იუსტიციის სამინისტრო და მისი ტერიტორიული ორგანოები: სამოქალაქო აქტების მოწმობები, სანოტარო აქტები, სასამართლო აღმასრულებელი დოკუმენტები
• განათლების სფეროს უფლებამოსილი ორგანოები: სკოლის ატესტატები, დიპლომები, აკადემიური ცნობები
• გენერალური პროკურატურა: საპროკურორო აქტები და ცნობა ნასამართლობის შესახებ გარკვეულ შემთხვევებში
• უზენაესი სასამართლო: სასამართლო გადაწყვეტილებები
• საგარეო საქმეთა სამინისტრო: სხვა ოფიციალური დოკუმენტები

ბოლო წლებში აპოსტილის მიღება ერთიანი ინტერაქტიული სახელმწიფო სერვისების პორტალითაც შესაძლებელია, რაც ტაშკენტში ფიზიკურ ვიზიტს ზოგ შემთხვევაში ზედმეტს ხდის. აპოსტილი ყოველთვის დედანს ერთვის და მხოლოდ გამცემ ქვეყანაში, ამიტომ საქართველოში უზბეკურ დოკუმენტზე აპოსტილის „დამატება“ შეუძლებელია.

აპოსტილი საქართველოში ქართული დოკუმენტისთვის

საპირისპირო მიმართულებით ქართულ დედანს აპოსტილს იუსტიციის სახლი ადებს. თანმიმდევრობა ორნაირია: ან ჯერ დედანს ერთვის აპოსტილი და შემდეგ მთელი პაკეტი, აპოსტილის ჩათვლით, ითარგმნება უზბეკურად და ნოტარიულად მოწმდება; ან ჯერ ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი დგება და შემდეგ ნოტარიულ აქტს ცალკე ედება აპოსტილი. უზბეკეთის უწყებების უმეტესობა პირველ ვარიანტს ამჯობინებს, რადგან აპოსტილის ველებიც თარგმნილი ხვდება, თუმცა ბანკები და ზოგიერთი ნოტარიუსი მეორესაც იღებს. შეკვეთისას ვაზუსტებთ, სად მიდის დოკუმენტი, და შესაბამის სქემას ვირჩევთ.

მინსკის კონვენცია: რას ნიშნავს პრაქტიკაში

საქართველოც და უზბეკეთიც 1993 წლის მინსკის კონვენციის მონაწილეა, რომელიც ოფიციალურად გაცემული დოკუმენტების დამატებითი ლეგალიზაციის გარეშე მიღებას ითვალისწინებს. თეორიულად უზბეკური დაბადების მოწმობა საქართველოში აპოსტილის გარეშე უნდა ჩაითვალოს ნამდვილად. პრაქტიკაში ბანკები, კერძო დამსაქმებლები, უნივერსიტეტების ნაწილი და ზოგჯერ სააგენტოც აპოსტილს ითხოვს, რადგან შიდა ინსტრუქციები ჰააგის სტანდარტზეა მორგებული. ჩვენი რეკომენდაცია: აპოსტილი უზბეკეთშივე დაერთოს, სანამ დოკუმენტი საზღვარს გადმოკვეთს; კონვენციაზე დაყრდნობა მხოლოდ მაშინ, როცა კონკრეტული უწყება წერილობით ადასტურებს, რომ აპოსტილს არ ითხოვს.

ორი ანბანი ერთ ნოტარიულ თარგმანში

უზბეკური დედანი ხშირად კირილიცისა და ლათინურის შერევაა: 1990-იანი წლების მოწმობა კირილიცით, ბეჭედი რუსულად, ბოლოს დართული ცნობა ლათინურით. ნოტარიული დამოწმებისთვის ეს პრობლემას არ ქმნის, რადგან ორივე ერთი ენაა, მაგრამ თარგმანის ტექსტში ვინარჩუნებთ დედნის გრაფიკას სახელებსა და ტოპონიმებში და მთარგმნელის შენიშვნით ვადასტურებთ, რომ „Каримов“ და „Karimov“ ერთი და იგივე პირია. სწორედ ეს შენიშვნა ხსნის ქართული უწყების კითხვას, რომელიც უზბეკურს ვერ კითხულობს და ორ სხვადასხვა ჩანაწერს ხედავს.

აპოსტროფი, სახელი და ბინადრობის ბარათი

უზბეკური ლათინური ანბანის Oʻ და Gʻ ასოების აპოსტროფი პასპორტში, ID-ბარათსა და ბანკის ბარათზე სხვადასხვა სიმბოლოთია დაბეჭდილი, ხოლო პასპორტის მანქანურად წაკითხვად ზონაში საერთოდ არ იწერება. საქართველოს ბინადრობის ბარათი სწორედ მანქანურად წაკითხვად ზონას ეყრდნობა, ამიტომ ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანში ლათინურ ჩანაწერს ამ ზონის მიხედვით ვინარჩუნებთ, ქართულ ტრანსკრიფციას კი ბგერით ვქმნით. თუ დოკუმენტების პაკეტში აპოსტროფის რამდენიმე ვარიანტი გვხვდება, თარგმანს ვურთავთ განმარტებას მათი იდენტურობის შესახებ. მამის სახელის ფორმას (o‘g‘li/qizi ან -ovich/-ovna) უცვლელად ვინარჩუნებთ, რადგან დამოწმებული თარგმანი დედანს იმეორებს და არა „ასწორებს“.

JSHSHIR და ბლანკის ნომრები ნოტარიულ თარგმანში

დამოწმებული თარგმანის ციფრობრივი შეცდომა შინაარსობრივზე სერიოზულია, რადგან სწორედ 14-ნიშნა JSHSHIR-ით, პასპორტის სერიით და სამოქალაქო აქტის ჩანაწერის ნომრით ამოწმებს ქართული უწყება დოკუმენტს. ყველა ნომერი თარგმანში უცვლელად გადმოგვაქვს, აბრევიატურას ქართულად ვხსნით ორიგინალის ფრჩხილებში შენარჩუნებით, რედაქტორი კი ნოტარიუსთან წასვლამდე სიმბოლო-სიმბოლო ადარებს დედანს. დამოწმების შემდეგ ერთი ციფრის შესწორება მთელი დოკუმენტის ხელახლა დამოწმებას ნიშნავს.

ტიპური სცენარები

ბინადრობის ნებართვა

უზბეკეთის მოქალაქე სააგენტოში წარადგენს პასპორტის, ცნობა ნასამართლობისა და საფუძვლის დამადასტურებელი დოკუმენტის (შრომითი ხელშეკრულება, სწავლის ცნობა, კომპანიის ამონაწერი) ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს. ცნობა ნასამართლობის შესახებ უზბეკეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან გამოდის და შეზღუდული მოქმედების ვადა აქვს, ამიტომ თარგმანსა და აპოსტილს ერთ ციკლში ვგეგმავთ.

ქორწინება საქართველოში

იუსტიციის სახლი უზბეკი მოქალაქისგან ითხოვს ცნობას, რომ ის უზბეკეთში ქორწინებაში არ იმყოფება. ცნობას სამოქალაქო აქტების ორგანო (FHDYo) გასცემს, აპოსტილი იუსტიციის სამინისტროდან ერთვის, ქართული თარგმანი კი ნოტარიულად მოწმდება. ქორწინების შემდეგ ქართული მოწმობა უზბეკეთის საკონსულოსთვის უზბეკურად ითარგმნება.

კომპანიის რეგისტრაცია

MChJ-ს (შპს-ის) სარეგისტრაციო მოწმობა, წესდება და დამფუძნებელთა გადაწყვეტილება საჯარო რეესტრისთვის ქართულად ითარგმნება; უზბეკური კომპანიის სახელწოდებას ტრანსლიტერაციით ვინარჩუნებთ და ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმას ფრჩხილებში ვხსნით, რადგან რეესტრი დამფუძნებელს წარმოშობის ქვეყნის ფორმით აღრიცხავს.

განათლების აღიარება

უზბეკური ატესტატისა და დიპლომის საქართველოში აღიარებისთვის განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი დამოწმებულ თარგმანს ითხოვს, დანართში კი ხუთბალიანი სისტემისა და საათობრივი კრედიტების განმარტება სჭირდება. საპირისპირო მიმართულებით ქართული დიპლომის აღიარებას უზბეკეთის განათლების ხარისხის კონტროლის სახელმწიფო ინსპექცია ახორციელებს.

მინდობილობა, როცა ტაშკენტში ვერ ჩადიხართ

ხშირი შემთხვევა: უზბეკეთის მოქალაქე უკვე საქართველოშია, დაბადების მოწმობას კი აპოსტილი ჯერ არ აქვს. ვინაიდან აპოსტილს მხოლოდ უზბეკეთის უწყება გასცემს, საჭირო ხდება მინდობილობა ნათესავზე. ეს მინდობილობა ქართველ ნოტარიუსთან ქართულად დგება, უზბეკურად ითარგმნება, მოწმდება, იუსტიციის სახლში აპოსტილი ედება და ტაშკენტში იგზავნება. უზბეკეთის ნოტარიუსები მინდობილობაში უფლებამოსილებების კონკრეტულ ჩამონათვალს ელიან (დოკუმენტების მიღება, განცხადებების ხელმოწერა, აპოსტილის მიღება), ამიტომ ქართულ ტექსტს თავიდანვე ისე ვაყალიბებთ, რომ უზბეკური ვერსია ადგილობრივ სტანდარტს ემთხვეოდეს. მთელ ციკლს ერთ შეკვეთად ვმართავთ.

სასამართლო გადაწყვეტილებები და ალიმენტი

უზბეკეთის სასამართლოს გადაწყვეტილება განქორწინების, ალიმენტის ან მემკვიდრეობის შესახებ საქართველოში საოჯახო ან სააღსრულებო საკითხისთვის ხშირად სჭირდებათ. თარგმანში ვინარჩუნებთ სასამართლოს სრულ დასახელებას (რაიონთაშორისი, საქალაქო, საოლქო), საქმის ნომერს, ძალაში შესვლის აღნიშვნასა და სარეზოლუციო ნაწილის ზუსტ ფორმულირებას. აპოსტილს ასეთ დოკუმენტზე უზენაესი სასამართლო ან იუსტიციის სამინისტრო ადებს, თარგმანი კი ნოტარიულად მოწმდება; მინსკის კონვენცია ამ კატეგორიაზეც ვრცელდება, მაგრამ ცნობის პროცედურაში აპოსტილი სამართლებრივ სიცხადეს მატებს.

ქართველი ნოტარიუსის აქტი უზბეკეთში

თუ ქართული ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი უზბეკეთის უწყებაში მიდის, ნოტარიულ აქტს იუსტიციის სახლი აპოსტილს ადებს. უზბეკეთის სახელმწიფო ორგანოები ასეთ პაკეტს იღებენ, თუმცა ზოგიერთი ნოტარიუსი და ბანკი ადგილობრივი მთარგმნელის ხელახალ დამოწმებას ითხოვს. ამ შემთხვევაშიც ჩვენი თარგმანი საფუძვლად რჩება: ადგილობრივი მთარგმნელი მზა ტექსტს ამოწმებს და ხელს აწერს, თავიდან თარგმნის ნაცვლად, რაც კლიენტს დროს უზოგავს.

ელექტრონული დოკუმენტები my.gov.uz-დან

უზბეკეთის ერთიანი სახელმწიფო სერვისების პორტალიდან გამოწერილი ცნობები (ოჯახის შემადგენლობის, საცხოვრებელი ადგილის, ნასამართლობის შესახებ) ხშირად ელექტრონულადაა გაცემული, QR-კოდით და ელექტრონული ხელმოწერით, ფიზიკური ბეჭდის გარეშე. ნოტარიული დამოწმებისთვის ასეთი დოკუმენტის ამონაბეჭდი ისევე ეკინძება, როგორც ქაღალდის დედნის ასლი, თარგმანში კი ვუთითებთ ელექტრონული ხელმოწერის მონაცემებსა და გადამოწმების ბმულს. ქართული უწყება ამ მითითებით ხვდება, რომ ბეჭდის არარსებობა დოკუმენტის ფორმატია და არა ხარვეზი. თუ დოკუმენტს აპოსტილიც ელექტრონულად აქვს დართული, მის ველებსაც სრულად ვთარგმნით.

ბავშვების დოკუმენტები და მშობლის თანხმობა

უზბეკეთის მოქალაქე ბავშვის საქართველოში სკოლაში ჩარიცხვის, ბინადრობის ან მეორე მშობლის გარეშე მოგზაურობის შემთხვევაში ცალკე დოკუმენტების პაკეტი ითარგმნება: დაბადების მოწმობა (ხშირად კირილიცით), ვაქცინაციის ბარათი, სკოლის ცნობა და მშობლის ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობა ბავშვის გასვლაზე. უზბეკური თანხმობა კონკრეტული ფორმულირებით დგება და ბავშვის თანმხლები პირისა და მოგზაურობის ქვეყნების ჩამონათვალს შეიცავს; ქართულ თარგმანში ეს ველები უცვლელად გადმოგვაქვს, რადგან საზღვრის კონტროლი და სკოლა სწორედ მათ ამოწმებს. საპირისპირო მიმართულებით ქართველი მშობლის თანხმობა უზბეკეთის საზღვრისთვის უზბეკურად ითარგმნება და აპოსტილირდება.

რამდენი დამოწმებული ეგზემპლარი გჭირდებათ

ერთი უზბეკური დოკუმენტი საქართველოში ხშირად რამდენიმე უწყებაში მიდის, და დამოწმებული თარგმანის ორიგინალს უწყება საქმეში იტოვებს. თავიდანვე ღირს იმდენი ეგზემპლარის დამოწმება, რამდენი მიმღებიც გაქვთ: დამატებითი ეგზემპლარი ერთდროულად მოწმდება, მოგვიანებით დამატება კი ნოტარიუსთან ხელახალ ვიზიტს ნიშნავს.

კორპორატიული პაკეტი უზბეკური კომპანიისთვის

უზბეკური MChJ-ს საქართველოში შვილობილი კომპანიის ან ფილიალის რეგისტრაციისთვის საჯარო რეესტრი ითხოვს სარეგისტრაციო მოწმობის, წესდების, დამფუძნებელთა გადაწყვეტილებისა და დირექტორის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტის ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს. უზბეკეთში ეს დოკუმენტები ერთიანი სახელმწიფო რეესტრიდან ხშირად ელექტრონულადაა გაცემული და კომპანიის საიდენტიფიკაციო ნომრით (STIR/ИНН) მოწმდება. ishonchnoma-ში (მინდობილობაში) ჩამოთვლილი უფლებამოსილებები ხშირად უზბეკური სამართლის ფორმულირებებს იყენებს, რომლებსაც ქართული ეკვივალენტი ერთი-ერთზე არ აქვს; ასეთ შემთხვევაში შინაარსობრივად ვთარგმნით და ორიგინალ ტერმინს შენიშვნაში ვუთითებთ, რათა ქართველმა ნოტარიუსმა უფლებამოსილების ფარგლები ცალსახად დაინახოს.

რატომ ბრუნდება უზბეკური თარგმანი და როგორ ვასწორებთ

სხვა შემსრულებლის ნამუშევარში ყველაზე ხშირად ვხვდებით: აპოსტროფის შემთხვევით სიმბოლოს, რომელიც სახელს პასპორტისგან განსხვავებულს ხდის; კირილიცისა და ლათინური ვარიანტების იდენტურობის შენიშვნის არარსებობას; JSHSHIR-ის შეცდომას; ბეჭდის მხოლოდ რუსული ტექსტის თარგმნას; აპოსტილის ველების უთარგმნელად დატოვებას. თითოეული გამოსწორებადია დოკუმენტის თავიდან თარგმნის გარეშე: ვადგენთ უარყოფის კონკრეტულ მიზეზს, ვასწორებთ იმ ნაწილს და ხელახლა ვამოწმებთ. თუ პრობლემა დედანშია (მაგალითად, აპოსტილი აკლია), წერილობით ვუხსნით, რა უნდა მოიტანოთ უზბეკეთიდან.

ვადები და დისტანციური შეკვეთა

სტანდარტული უზბეკური სამოქალაქო აქტის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში; აპოსტილის ვადა იუსტიციის სახლის გრაფიკზეა დამოკიდებული და შეკვეთისას ზუსტად გეცნობებათ. პროცესი ონლაინ ორგანიზდება: დოკუმენტს საიტზე ატვირთავთ, გადახდას დისტანციურად ახდენთ, მზა პაკეტს კურიერით იღებთ საქართველოში ან საერთაშორისო ამანათით უზბეკეთში. ორიგინალის ფიზიკურად წარმოდგენა მხოლოდ მაშინ არის საჭირო, როცა მიმღები უწყება თარგმანის დედანთან აკინძვას ითხოვს.

ხშირად დასმული კითხვები