თარგმნა უკრაინულიდან ქართულად და ქართულიდან უკრაინულად

უკრაინულ-ქართული ენობრივი წყვილი 2022 წლიდან საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე ინტენსიური მიმართულებაა, და ორი ნაკადი ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავდება. უკრაინულიდან ქართულად საქართველოში მცხოვრები უკრაინელების დოკუმენტები მიდის, რომლებსაც ქართველი ჩინოვნიკი, ნოტარიუსი, ბანკის თანამშრომელი, სკოლის დირექტორი ან ექიმი კითხულობს; ქართულიდან უკრაინულად კი ქართველების დოკუმენტები უკრაინული უწყებებისთვის, უკრაინელ პარტნიორებთან ბიზნეს ტექსტი და უკრაინელი ბენეფიციარებისთვის განკუთვნილი საინფორმაციო მასალები, რომლებსაც უკრაინელი მკითხველი უკრაინულ ენაზე, არა რუსულზე, ელის. ორივე მიმართულებას აერთიანებს ის, რომ აპოსტილი საჭირო არ არის, და ის, რომ სახელების, ტერმინებისა და ენობრივი ფორმის სისწორე უკრაინულ კონტექსტში არა მხოლოდ ტექნიკური, არამედ პატივისცემის საკითხიცაა. ეს გვერდი ორივე მიმართულებას სცენარებად შლის.

უკრაინულიდან ქართულად: ქართველი ჩინოვნიკის თვალით

უკრაინული დოკუმენტი, რომელიც საქართველოში წარედგინება, ქართველი ჩინოვნიკისთვის სტრუქტურულად ნაცნობია: ორივე სისტემა საბჭოთა ადმინისტრაციული ტრადიციიდან მოდის, და „довідка“, „витяг“, „свідоцтво“, „посвідчення“ ქართულ „ცნობას“, „ამონაწერს“, „მოწმობას“ და „მოწმობას/ბარათს“ პირდაპირ შეესაბამება. სირთულე უწყებების სახელწოდებებშია, რომლებიც უკრაინაში ბოლო ათწლეულში მრავალჯერ შეიცვალა: РАГС გახდა ДРАЦС, ІПН გახდა РНОКПП, ЄДРПОУ ამონაწერი გახდა ЄДР-ის ამონაწერი, ხოლო „Дія“ ბევრი უწყების ფუნქცია გადაიბარა. თარგმანში უწყების ფუნქციური ქართული სახელწოდება და ფრჩხილებში უკრაინული ორიგინალი გადმოგვაქვს, რომ ქართველმა ჩინოვნიკმა ონლაინ გადამოწმება შეძლოს. თარიღების ფორმატი ემთხვევა, თანხები გრივნაში (₴) უცვლელი რჩება, ხოლო ბეჭდები („печатка“, „штамп“) სრული ტექსტით აღიწერება. თარგმანს ქართველი მთარგმნელი ასრულებს, რომელიც უკრაინულს პროფესიულ დონეზე ფლობს.

უკრაინულიდან ქართულად: ბინადრობა, ბანკი, სკოლა

ეს ყველაზე დიდი ნაკადია. სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოსთვის ბინადრობის ნებართვისთვის უკრაინული პასპორტი, ქორწინების და დაბადების მოწმობა, დიპლომი და ნასამართლობის ცნობა ქართულად ითარგმნება; ბანკებისთვის KYC-პროცედურაში შემოსავლის წყაროს დამადასტურებელი დოკუმენტები (ФОП-ის ამონაწერი, ხელშეკრულებები, საგადასახადო დეკლარაცია, ცნობა სამუშაო ადგილიდან); სკოლისთვის ტაბელი, მოსწავლის პირადი საქმე, ვაქცინაციის ბარათი. ბანკების მოთხოვნები 2022 წლიდან განსაკუთრებით დეტალურია, და უკრაინული საგადასახადო დოკუმენტების („податкова декларація“, „довідка про доходи“, „витяг з реєстру платників єдиного податку“) ქართული თარგმანი ისე უნდა იყოს დაწერილი, რომ ბანკის კომპლაენსმა შემოსავლის წყარო და ოდენობა ცალსახად დაინახოს. უკრაინული „єдиний податок“ (ერთიანი გადასახადი ФОП-ებისთვის, ჯგუფებით) ქართული „მცირე ბიზნესის სტატუსის“ ანალოგიური, მაგრამ განსხვავებული სისტემაა, რასაც თარგმანი შენიშვნით აღნიშნავს.

უკრაინულიდან ქართულად: სამედიცინო და სოციალური დოკუმენტები

უკრაინელი პაციენტების ქართულ კლინიკებში მკურნალობისას, ინვალიდობის სტატუსის აღიარებისას და სოციალურ პროგრამებში ჩართვისას უკრაინული სამედიცინო დოკუმენტები ქართულად ითარგმნება: ამონაწერი სამედიცინო ბარათიდან (ფორმა 027/о), სამედიცინო-სოციალური საექსპერტო კომისიის (МСЕК) ცნობა, ვაქცინაციის ბარათი (063/о), ცნობა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ (086/о), ონკოლოგიური და ქრონიკული პაციენტების ისტორიები. უკრაინული და ქართული სამედიცინო დოკუმენტაცია საერთო საბჭოთა ფორმების ტრადიციიდან მოდის, და ფორმების ნომრები, სტრუქტურა და ტერმინოლოგია ერთმანეთს ჰგავს, რაც თარგმანს აადვილებს. მედიკამენტების უკრაინული სავაჭრო სახელწოდებები საქართველოშიც ხშირად ცნობილია (საერთო ბაზარი პოსტსაბჭოთა ფარმაცევტული კომპანიებისთვის), მაგრამ თარგმანში საერთაშორისო არაპატენტირებულ დასახელებას მაინც ვურთავთ. ომის ტრავმებთან, ამპუტაციებთან და ფსიქიკურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული დოკუმენტები განსაკუთრებულ დელიკატურობასა და კონფიდენციალურობას ითხოვს.

უკრაინულიდან ქართულად: ბიზნესი და IT-კომპანიები

2022 წლიდან საქართველოში რეგისტრირებული უკრაინული IT-კომპანიები, სტარტაპები და ინდივიდუალური მეწარმეები საჯარო რეესტრისა და ბანკებისთვის უკრაინული კორპორატიული დოკუმენტების ქართულ თარგმანს საჭიროებენ: ამონაწერი ЄДР-იდან, წესდება, დამფუძნებელთა გადაწყვეტილება, ФОП-ის ამონაწერი, ხოლო ბიზნესის გაგრძელებისას უკრაინელ კლიენტებთან ხელშეკრულებები, ინვოისები და აქტები ქართული საგადასახადო სამსახურისთვის. უკრაინული „ТОВ“ შპს-ია, „ПрАТ“ და „ПАТ“ სააქციო საზოგადოებები, „ФОП“ ინდივიდუალური მეწარმე, ხოლო უკრაინული IT-ინდუსტრიის სპეციალური რეჟიმი „Дія.City“ ქართული ვირტუალური ზონის სტატუსთან ფუნქციურად ახლოსაა, მაგრამ განსხვავებულია, და ეს ცნებები ქართული საგადასახადო კონსულტანტისთვის შენიშვნით იხსნება. უკრაინული ხელშეკრულებების სტრუქტურა ქართულს ჰგავს, და თარგმანი ბლოკებს ინარჩუნებს, ხოლო „акт виконаних робіт“ (შესრულებული სამუშაოს აქტი) ქართული საგადასახადო პრაქტიკის ტერმინოლოგიით გადმოდის.

უკრაინულიდან ქართულად: სასამართლო და საოჯახო საქმეები

უკრაინული სასამართლოს გადაწყვეტილება (განქორწინება, ალიმენტი, ბავშვის საცხოვრებელი ადგილი, მემკვიდრეობა, ვალის ამოღება) საქართველოში ცნობისთვის სრულად ითარგმნება, კანონიერ ძალაში შესვლის ჩანაწერით, ხოლო 1995 წლის ხელშეკრულება ცნობის პროცედურას ამარტივებს. უკრაინული სასამართლო სისტემა სამსაფეხურიანია (місцевий суд, апеляційний суд, Верховний Суд), ქართულის მსგავსი, და ინსტანციების დასახელება პირდაპირ გადმოდის. უკრაინული საოჯახო სამართლის ცნებები („аліменти“, „опіка“, „піклування“, „позбавлення батьківських прав“) ქართული საოჯახო სამართლის ტერმინოლოგიით ითარგმნება, ხოლო ომის პირობებში აქტუალური საკითხები (ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანა ერთი მშობლის თანხმობით, მეურვეობა მშობლის სამხედრო სამსახურის დროს) სპეციფიკურ დოკუმენტებს ქმნის, რომლებიც ქართული მეურვეობის ორგანოსთვის ზუსტად უნდა ითარგმნოს. უკრაინული ნოტარიული განცხადებები და თანხმობები („заява-згода“) ხშირად საკონსულოში ან „Дія“-ს მეშვეობით ფორმდება.

ქართულიდან უკრაინულად: უკრაინელი მკითხველის მოლოდინი

უკრაინელი ჩინოვნიკი, ნოტარიუსი ან პარტნიორი დოკუმენტს უკრაინულ ენაზე ელის, უკრაინული ადმინისტრაციული სტილითა და ტერმინოლოგიით, და რუსული თარგმანი, რომელიც ათი წლის წინ უკრაინაშიც გამოსადეგი იყო, დღეს სახელმწიფო ენის კანონით არ მიიღება და, კანონის მიღმაც, არაკორექტულად აღიქმება. ქართულიდან უკრაინულად თარგმნისას რუსული შუალედური ენა არ გამოიყენება: მთარგმნელი პირდაპირ ქართულიდან უკრაინულად მუშაობს, ხოლო უკრაინულენოვანი რედაქტორი ტექსტს უკრაინელი მკითხველის თვალით ამოწმებს. ქართული უწყებების სახელწოდებები უკრაინულად ფუნქციური თარგმანით და ორიგინალით გადმოგვაქვს: „Агентство розвитку державних сервісів“, „Будинок юстиції“, „Публічний реєстр“. უკრაინული ოფიციალური სტილი რუსულისგან ფორმულებითაც განსხვავდება („цим засвідчується“, „видано для подання“, „відповідно до“), და თარგმანი სწორედ უკრაინულ ფორმულებს იყენებს.

ქართულიდან უკრაინულად: ქონება, მემკვიდრეობა, მინდობილობა

ქართველი მოქალაქეების უკრაინაში ქონებრივი და მემკვიდრეობითი საქმეები ომის პირობებში ხშირად დისტანციურად, მინდობილობით წყდება. ქართველ ნოტარიუსთან შედგენილი მინდობილობა უკრაინულად ითარგმნება და, ხელშეკრულების ძალით, უკრაინაში აპოსტილის გარეშე მოქმედებს, მაგრამ უკრაინელი ნოტარიუსი მინდობილობის ტექსტში უკრაინული სანოტარო პრაქტიკის ფორმულირებებს ეძებს („уповноважую“, „представляти мої інтереси“, „з правом отримання“, „підписувати від мого імені“), და ჩვენ მინდობილობის პროექტს ორივე ქვეყნის ნოტარიუსის მოთხოვნების გათვალისწინებით ვამზადებთ, რომ უკრაინაში დამატებითი დაზუსტება არ დასჭირდეს. მემკვიდრეობის საქმეებში ქართული სამკვიდრო მოწმობა, ნათესაობის დამადასტურებელი დოკუმენტები და სასამართლო გადაწყვეტილებები უკრაინულად ითარგმნება, ხოლო უკრაინული მემკვიდრეობის ტერმინოლოგია („спадщина“, „спадкоємець“, „заповіт“, „свідоцтво про право на спадщину“) ქართულს სტრუქტურულად ემთხვევა, რაც თარგმანს აადვილებს.

ქართულიდან უკრაინულად: განათლება და უკრაინის სამინისტრო

ქართული უნივერსიტეტების დიპლომები უკრაინაში აღიარებისთვის განათლების და მეცნიერების სამინისტროს (ENIC Ukraine-ის მეშვეობით) უკრაინული თარგმანით წარედგინება, ხოლო ქართული სკოლის დოკუმენტები უკრაინულ სკოლაში დაბრუნებისას. ქართული სასწავლო ბარათი და დიპლომის დანართი უკრაინულად ბოლონიის ტერმინოლოგიით გადმოდის (бакалавр, магістр, кредити ЄКТС), ხოლო ქართული შეფასების შკალა უკრაინულ 100-ბალიან და ECTS სისტემასთან შენიშვნით შედარდება. ქართული ერთიანი ეროვნული გამოცდები უკრაინული ЗНО/НМТ-ის ფუნქციური ანალოგია, და ატესტატის თარგმანში ეს შესაბამისობა შენიშვნით აისახება. უკრაინელი სტუდენტების ქართული უნივერსიტეტიდან უკრაინაში დაბრუნებისას ქართული აკადემიური ცნობა და სასწავლო ბარათი უკრაინულად ითარგმნება, რომ უკრაინულმა უნივერსიტეტმა კრედიტები აღიაროს.

ქართულიდან უკრაინულად: ბიზნესი და უკრაინის ბაზარი

ქართული კომპანიების დოკუმენტები უკრაინულად მაშინ ითარგმნება, როცა უკრაინელი პარტნიორი კომპანიის შემოწმებას ატარებს, ქართული პროდუქცია (ღვინო, მინერალური წყალი, ჩაი, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია) უკრაინის ბაზარზე შედის, ქართული კომპანია უკრაინულ ტენდერში ან აღდგენის პროექტებში მონაწილეობს, ან უკრაინაში წარმომადგენლობას არეგისტრირებს. სამეწარმეო რეესტრიდან ამონაწერი უკრაინულად „витяг з реєстру“-ს ანალოგად გადმოდის, წესდება „статут“, „დირექტორი“ „директор“ ან „керівник“, ხოლო ქართული „შპს“ უკრაინული „ТОВ“-ის ეკვივალენტია. ფინანსური ანგარიშგება, რომელიც საქართველოში IFRS-ს მიჰყვება, უკრაინულად IFRS-ის ოფიციალური უკრაინული ტერმინოლოგიით ითარგმნება (უკრაინა IFRS-ს დიდი კომპანიებისთვის იყენებს, მცირე კომპანიები ეროვნულ სტანდარტებს), და ბალანსის მუხლებზე შენიშვნებს ვურთავთ, სადაც სისტემები განსხვავდება.

ქართულიდან უკრაინულად: ჰუმანიტარული და საინფორმაციო მასალები

საერთაშორისო ორგანიზაციები, ფონდები და ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციები უკრაინელი ბენეფიციარებისთვის უკრაინულად ამზადებენ საინფორმაციო მასალებს (ბინადრობა, სკოლა, ჯანდაცვა, დასაქმება, სამართლებრივი დახმარება), კითხვარებს, თანხმობის ფორმებს, ვებგვერდებსა და სოციალური მედიის ტექსტებს, ხოლო ქართული სახელმწიფო უწყებები უკრაინელებისთვის ინსტრუქციებსა და ფორმებს. ეს ტექსტები ნოტარიულ დამოწმებას არ საჭიროებს, სამაგიეროდ საჭიროებს ცოცხალ, გასაგებ უკრაინულს, ბიუროკრატიული კალკის გარეშე, და მგრძნობიარე თემებთან (ტრავმა, დანაკარგი, ოჯახის განშორება, სამხედრო სამსახური) დელიკატურ მიდგომას. ასეთ პროექტებზე უკრაინელი რედაქტორი მუშაობს, ტერმინოლოგიური ბაზა ორგანიზაციასთან ერთად იქმნება, ხოლო ტექსტი ხშირად სამ ენაზე (ქართული, უკრაინული, ინგლისური) პარალელურად მზადდება დონორებისა და ბენეფიციარებისთვის.

უკრაინულიდან ქართულად: მართვის მოწმობა, ავტომობილი, საბაჟო

უკრაინული ავტომობილით საქართველოში მყოფი უკრაინელებისთვის, რომელთა რიცხვი 2022 წლიდან ათასობითაა, სატრანსპორტო დოკუმენტების თარგმანი ცალკე ნაკადია: მართვის მოწმობა („посвідчення водія“) ქართულზე გასაცვლელად შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში, ავტომობილის სარეგისტრაციო მოწმობა („свідоцтво про реєстрацію транспортного засобу“) დროებითი შემოყვანის, დაზღვევისა და, საჭიროებისამებრ, ქართული რეგისტრაციისთვის, საბაჟო დეკლარაცია და მინდობილობა ავტომობილის მართვაზე, თუ მანქანა სხვის სახელზეა. უკრაინული მოწმობა ორენოვანია (უკრაინული და ინგლისური), მაგრამ ქართული უწყება სრულ ქართულ თარგმანს ითხოვს. კატეგორიები და თარიღები უცვლელი რჩება, ხოლო უკრაინული და ქართული კატეგორიების სისტემები, რომლებიც ორივე ევროპულ მოდელს მიჰყვება, პრაქტიკულად ემთხვევა.

ქართულიდან უკრაინულად: ქართველი სტუდენტები და კურსდამთავრებულები

ომამდე ათასობით ქართველი უკრაინის უნივერსიტეტებში სწავლობდა (მედიცინა, ინჟინერია, ეკონომიკა), და ბევრმა სწავლა ომის გამო შეწყვიტა ან დისტანციურად გააგრძელა. მათი დოკუმენტები ორივე მიმართულებით მოძრაობს: უკრაინული დიპლომი ან აკადემიური ცნობა ქართულად NCEQE-სთვის აღიარებისა და ქართულ უნივერსიტეტში გადასვლისთვის, ხოლო ქართული დოკუმენტები (ცნობა ქართულ უნივერსიტეტში ჩარიცხვის შესახებ, გადასვლის მოთხოვნა, ნიშნების ფურცელი) უკრაინულად უკრაინული უნივერსიტეტისთვის, რომელიც სტუდენტს ამორიცხავს ან აკადემიურ ცნობას გასცემს. ომის პირობებში უკრაინული უნივერსიტეტების ადმინისტრაცია ხშირად დისტანციურად მუშაობს, და დოკუმენტების ელექტრონული ვერსიები, ელექტრონული ხელმოწერით, ორივე მიმართულებით ითარგმნება, ვერიფიკაციის მონაცემების შენარჩუნებით.

ორივე მიმართულებით: სახელები, ქალაქები, ორთოგრაფია

სახელი და გვარი ორივე მიმართულებით პასპორტის ლათინურ ვერსიას მიჰყვება: უკრაინული სახელები ქართულად უკრაინული ფორმიდან იწერება (მიკოლა, ოლენა, დმიტრო, ჰანნა, ოლექსანდრი, სერჰი), არა რუსული ანალოგიით, ხოლო ქართული სახელები უკრაინულად უკრაინული ტრანსკრიფციის წესებით (Георгій ან Гіоргі ქართული „გიორგი“-სთვის, სადაც პასპორტის ლათინურ ფორმას ვიცავთ: Giorgi → Гіоргі). უკრაინული „г“ ქართულად „ჰ“-ა, „ґ“ „გ“, „и“ „ი“, „і“ „ი“, „є“ „იე“, „ї“ „ი/ჲი“, „щ“ „შჩ“. ქალაქები უკრაინული ფორმით იწერება: კიევი (Київ), ხარკივი, ლვივი, ოდესა, დნიპრო, ზაპორიჟია, მიკოლაივი, ხოლო ქართული ქალაქები უკრაინულად: Тбілісі, Батумі, Кутаїсі. თუ პირს უკვე აქვს ქართული დოკუმენტი გარკვეული დაწერილობით (ხშირად რუსული ფორმით, ძველი პრაქტიკიდან), თარგმანი ორივე ვარიანტს შენიშვნით ასახავს, რომ უწყებამ ერთი და იგივე პიროვნება ამოიცნოს.

ორივე მიმართულებით: როგორ იწყება და მთავრდება შეკვეთა

მიმართულების მიუხედავად, შეკვეთა საიტზე დოკუმენტის ატვირთვით იწყება („Дія“-დან გენერირებული PDF-ის ჩათვლით), სადაც მიუთითებთ მიმღებ უწყებას: სააგენტო, ბანკი, სკოლა, NCEQE, უკრაინელი ნოტარიუსი, ДМС თუ საერთაშორისო ორგანიზაცია. იმავე დღეს იგებთ ვადას; აპოსტილი საჭირო არ არის, ამიტომ პროცესი მოკლეა. უკრაინულიდან ქართულად თარგმნისას პასპორტის ლათინურ გვერდს ვითხოვთ სახელის დაწერილობისთვის, ქართულიდან უკრაინულად თარგმნისას კი ვაზუსტებთ, უკრაინის რომელ უწყებას წარუდგენთ დოკუმენტს. მზა თარგმანი ჯერ ელექტრონულად მოგდით შესამოწმებლად, შემდეგ ნოტარიულად მოწმდება და ქაღალდის ვერსია კურიერით მოგივათ საქართველოს ნებისმიერ ქალაქში; უკრაინაში მიწოდება საერთაშორისო კურიერით ან წარმომადგენლის მეშვეობით იგეგმება.

რომელ მიმართულებას რა სჭირდება

• უკრაინულიდან ქართულად, სააგენტოსა და ნოტარიუსისთვის: ნოტარიული თარგმანი, აპოსტილის გარეშე, 1 სამუშაო დღე ან ექსპრესი
• უკრაინულიდან ქართულად, ბანკის KYC-სთვის: ნოტარიული თარგმანი, ზოგჯერ ბანკის შიდა მოთხოვნით დამატებითი დოკუმენტები
• უკრაინულიდან ქართულად, სკოლისა და NCEQE-სთვის: ნოტარიული თარგმანი, შეფასების შკალის შენიშვნით
• უკრაინულიდან ქართულად, სასამართლო გადაწყვეტილება: ნოტარიული თარგმანი, 2-4 სამუშაო დღე
• ქართულიდან უკრაინულად, უკრაინელი ნოტარიუსისა და ДМС-ისთვის: ნოტარიული თარგმანი უკრაინულად, უკრაინული სანოტარო ფორმულირებით
• ქართულიდან უკრაინულად, უკრაინის სამინისტროსთვის: ნოტარიული თარგმანი, ბოლონიის ტერმინოლოგიით
• ორივე მიმართულებით, ბიზნეს, ჰუმანიტარული და საინფორმაციო ტექსტი: დამოწმების გარეშე, უკრაინელი რედაქტორით

რატომ განსხვავდება ორი მიმართულება

უკრაინულიდან ქართულად თარგმნისას მთავარია ქართული ადმინისტრაციული ტერმინოლოგიის სიზუსტე და უკრაინული უწყებების ცვალებადი სახელწოდებების ცოდნა, რასაც ქართველი მთარგმნელები უზრუნველყოფენ; ქართულიდან უკრაინულად თარგმნისას ტექსტი უკრაინელ მკითხველს უკრაინულად, არა რუსული კალკით, უნდა წაეკითხოს, რაც უკრაინულენოვანი რედაქტორის ჩართვას მოითხოვს. ორივე შემთხვევაში თარგმანს ნოტარიუსთან რეგისტრირებული მთარგმნელი ასრულებს, შეკვეთა ონლაინ იმართება, მზა დოკუმენტი ელექტრონულად და კურიერით მოგდით, ხოლო კონფიდენციალურობის შეთანხმება ყველა შეკვეთაზე ვრცელდება, რაც ომის პირობებში პერსონალური მონაცემების დაცვისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

ხშირად დასმული კითხვები