უკრაინული ენის თარჯიმანი თბილისში

2022 წლიდან უკრაინული ენა საქართველოში ყოველდღიური რეალობის ნაწილი გახდა: ათიათასობით უკრაინელი ცხოვრობს თბილისში, ბათუმსა და სხვა ქალაქებში, ბავშვები ქართულ და უკრაინულ სკოლებში სწავლობენ, უკრაინული IT-კომპანიები და ინდივიდუალური მეწარმეები ქართულ რეესტრში არიან რეგისტრირებული, ხოლო უკრაინული დოკუმენტები ქართულ უწყებებში, ბანკებში, კლინიკებსა და სასამართლოებში ყოველდღიურად წარედგინება. ამავე დროს ქართველები უკრაინაში სწავლობენ, მუშაობენ და ბიზნესს აწარმოებენ, ქართული დოკუმენტები კი უკრაინულ ნოტარიუსებთან, სამოქალაქო რეესტრსა და მიგრაციის სამსახურში მიდის. უკრაინულ-ქართულ მიმართულებას ერთი მნიშვნელოვანი სამართლებრივი თავისებურება აქვს, რომელიც მას ევროპული ენებისგან განასხვავებს: ორ ქვეყანას შორის სამართლებრივი დახმარების ხელშეკრულების ძალით დოკუმენტებს აპოსტილი არ სჭირდება. ეს გვერდი აღწერს, როგორ ვმუშაობთ უკრაინულ ენასთან და რა უნდა იცოდეს კლიენტმა.

ვინ უკვეთავს უკრაინულ თარგმანს საქართველოში

უკრაინული ენის შეკვეთები ჩვენთან ორ დიდ ჯგუფად იყოფა. პირველი, 2022 წლიდან ყველაზე მრავალრიცხოვანი, საქართველოში მცხოვრები უკრაინელებია: ბინადრობის ნებართვა, ბანკის ანგარიშის გახსნა, ბავშვის ჩარიცხვა სკოლაში, უნივერსიტეტში გადასვლა, ქორწინება ან განქორწინება, ბიზნესის რეგისტრაცია, მართვის მოწმობის გაცვლა, სამედიცინო მომსახურება, ინვალიდობის სტატუსის აღიარება. მეორე ჯგუფი ქართველები არიან, რომლებიც უკრაინასთან არიან დაკავშირებული: სტუდენტები, რომლებმაც უკრაინის უნივერსიტეტებში ისწავლეს და დიპლომის აღიარება სჭირდებათ, ქართველ-უკრაინული ოჯახები, ბიზნესები, რომლებიც უკრაინულ პარტნიორებთან ან უკრაინის ბაზარზე მუშაობენ, და ისინი, ვისაც უკრაინაში ქონება, მემკვიდრეობა ან სასამართლო საქმე აქვს. ცალკე დგანან ჰუმანიტარული და საერთაშორისო ორგანიზაციები, რომლებიც უკრაინელ ბენეფიციარებთან მუშაობენ და ანგარიშებს, კითხვარებსა და საინფორმაციო მასალებს უკრაინულად ამზადებენ.

აპოსტილი არ სჭირდება: 1995 წლის ხელშეკრულება

საქართველოსა და უკრაინას შორის სამოქალაქო და სისხლის სამართლის საქმეებზე სამართლებრივი დახმარებისა და სამართლებრივი ურთიერთობების შესახებ ხელშეკრულება, რომელიც 1995 წელს დაიდო, ითვალისწინებს, რომ ერთი ქვეყნის კომპეტენტური ორგანოს მიერ გაცემული ან დამოწმებული დოკუმენტი მეორე ქვეყანაში ლეგალიზაციის გარეშე მიიღება. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს: უკრაინულ დაბადების მოწმობას, დიპლომს, ნასამართლობის ცნობას ან ნოტარიულ მინდობილობას საქართველოში აპოსტილი არ სჭირდება, და ქართულ დოკუმენტს უკრაინაშიც არა. საჭიროა მხოლოდ ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი. ეს პროცესს მნიშვნელოვნად ამარტივებს და აჩქარებს, განსაკუთრებით ომის პირობებში, როცა უკრაინაში აპოსტილის მიღება რთულია. ორი გაფრთხილება მაინც არსებობს: ზოგიერთი კერძო ორგანიზაცია (ბანკი, სადაზღვევო კომპანია, კერძო უნივერსიტეტი) შიდა წესით აპოსტილს მაინც ითხოვს, და ეს წინასწარ უნდა დაზუსტდეს; ხოლო თუ უკრაინული დოკუმენტი მესამე ქვეყანაშიც უნდა წარადგინოთ, იქ აპოსტილი დაგჭირდებათ.

Дія და ელექტრონული დოკუმენტები

უკრაინის „Дія“ პლატფორმა მოქალაქეებს ციფრულ პასპორტს, მართვის მოწმობას, დაბადების მოწმობას, ნასამართლობის ცნობასა და სხვა დოკუმენტებს სმარტფონში სთავაზობს, და ბევრ უკრაინელს საქართველოში სწორედ ეს ციფრული ვერსიები აქვს ქაღალდის დედნის ნაცვლად. ქართველი ნოტარიუსი დამოწმებისთვის ქაღალდის დოკუმენტს ან მის სკანს ითხოვს, ამიტომ „Дія“-დან გენერირებული PDF (მაგალითად, ნასამართლობის ცნობა QR-კოდით ან ამონაწერი ერთიანი სახელმწიფო რეესტრიდან) დამოწმებისთვის ვარგისია, თუ მასზე ვერიფიკაციის კოდი ან ელექტრონული ხელმოწერა იკითხება, ხოლო ციფრული პასპორტის ეკრანის ანაბეჭდი, როგორც წესი, საკმარისი არ არის. ჩვენ კლიენტს ვეხმარებით, „Дія“-დან სწორი ფორმატის დოკუმენტი გამოიტანოს (ბევრი ცნობა პლატფორმიდან ელექტრონული ხელმოწერით გაიცემა და ონლაინ მოწმდება), და თარგმანში ვერიფიკაციის მონაცემებს სრულად ვასახავთ, რომ ქართველმა ჩინოვნიკმა ნამდვილობა გადაამოწმოს.

უკრაინული, არა რუსული: სახელები და ტრანსლიტერაცია

უკრაინული დოკუმენტების თარგმნისას ყველაზე ხშირი და ყველაზე მტკივნეული შეცდომა სახელების რუსული ფორმით გადმოტანაა: Микола ნიკოლოზად ან ნიკოლაიდ, Олена ელენად, Дмитро დმიტრიდ, Ганна ანად. უკრაინული საზღვარგარეთის პასპორტი სახელს უკრაინული ფორმიდან ატრანსლიტერირებს მინისტრთა კაბინეტის 2010 წლის დადგენილებით (Mykola, Olena, Dmytro, Hanna), და ქართული თარგმანი სწორედ ამ ფორმას უნდა მიჰყვებოდეს: მიკოლა, ოლენა, დმიტრო, ჰანნა. უკრაინული „г“ ქართულად „ჰ“-ა (Григорій ჰრიჰორი), „ґ“ „გ“, „и“ „ი“, „є“ „იე“, „ї“ „ი“ ან „ჲი“ კონტექსტის მიხედვით, ხოლო ქალაქები უკრაინული ფორმით იწერება: კიევი, ხარკივი, ლვივი, ოდესა, დნიპრო. ეს არა მხოლოდ სისწორის, არამედ პატივისცემის საკითხია, და ამავე დროს სამართლებრივიც: თუ ქართულ დოკუმენტში სახელი პასპორტის ლათინურ ვერსიას არ ემთხვევა, უწყება დოკუმენტს დედანთან შეუსაბამოდ თვლის. ამიტომ თარგმანის დაწყებამდე ყოველთვის ვითხოვთ პასპორტის ლათინურ გვერდს.

ბინადრობა და სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო

უკრაინის მოქალაქეებს საქართველოში უვიზოდ ერთი წლის ყოფნა შეუძლიათ, ხოლო უფრო ხანგრძლივი ცხოვრებისთვის ბინადრობის ნებართვა სჭირდებათ, რომელსაც სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო გასცემს შრომითი, სასწავლო, ოჯახის გაერთიანების ან სხვა საფუძვლით. განაცხადში უკრაინული დოკუმენტების (ქორწინების მოწმობა ოჯახის გაერთიანებისთვის, დიპლომი შრომითი ბინადრობისთვის, ნასამართლობის ცნობა ზოგიერთი კატეგორიისთვის) ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი წარედგინება, აპოსტილის გარეშე. შრომითი ბინადრობის შემთხვევაში დამატებით ქართული კომპანიის დოკუმენტები ან ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაცია სჭირდება, ხოლო უკრაინული „ФОП“-ის (ინდივიდუალური მეწარმის) სტატუსი საქართველოში ავტომატურად არ აღიარდება და ქართული რეგისტრაცია სჭირდება. ჩვენ ბინადრობის პაკეტს ერთიანად ვამზადებთ, რომ ყველა დოკუმენტში სახელი ერთი და იმავე ფორმით იყოს.

ბავშვები ქართულ და უკრაინულ სკოლებში

უკრაინელი ბავშვების ქართულ სკოლაში ჩარიცხვისას სკოლა და განათლების სამინისტრო უკრაინული სასკოლო დოკუმენტების ქართულ თარგმანს ითხოვს: „табель“ (ნიშნების ფურცელი), „особова справа учня“ (მოსწავლის პირადი საქმე), „довідка з місця навчання“ (ცნობა სკოლიდან), ხოლო სრული საშუალო განათლების ატესტატი („свідоцтво про здобуття повної загальної середньої освіти“) უნივერსიტეტში მიღებისთვის. თბილისში მოქმედებს უკრაინული სექტორის მქონე საჯარო სკოლა, სადაც უკრაინულენოვანი სწავლება გრძელდება, და ბევრი ბავშვი პარალელურად უკრაინულ ონლაინ სკოლაშიც სწავლობს, რაც ორივე სისტემის დოკუმენტების ურთიერთაღიარებას მოითხოვს. უკრაინული 12-ბალიანი შეფასების სისტემა ქართულ 10-ბალიანს არ ემთხვევა, და ნიშნების ფურცლის თარგმანში შენიშვნა შკალის შესახებ ემატება, რომ სკოლამ ბავშვი სწორ კლასში ჩარიცხოს. ვაქცინაციის ბარათი (ფორმა 063/о) სკოლისა და ბაღისთვის ცალკე ითარგმნება.

უნივერსიტეტები: გადასვლა, აღიარება, NCEQE

უკრაინელი სტუდენტების ქართულ უნივერსიტეტში გადასვლისას (მობილობა) და ქართველი კურსდამთავრებულების უკრაინული დიპლომის აღიარებისას განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი უკრაინული დოკუმენტების ქართულ თარგმანს ითხოვს: დიპლომი („диплом бакалавра/магістра“), დიპლომის დანართი („додаток до диплома“), აკადემიური ცნობა („академічна довідка“) დაუსრულებელი სწავლის შემთხვევაში, სასწავლო ბარათი. უკრაინული უმაღლესი განათლების სისტემა ბოლონიის სამსაფეხურიან სისტემას მიჰყვება (бакалавр, магістр, доктор філософії), ხოლო ძველი, 2000-იანი წლების დიპლომები „спеціаліст“-ის კვალიფიკაციით ცალკე განმარტებას საჭიროებს. ომის გამო ბევრმა უკრაინულმა უნივერსიტეტმა ადგილმდებარეობა შეიცვალა ან ონლაინ რეჟიმზე გადავიდა, და ცნობები, რომლებიც ამ გარემოებებს ასახავს, თარგმანში ზუსტად უნდა გადმოვიდეს, რომ ცენტრმა უნივერსიტეტი სწორად იდენტიფიცირებოს. ქართული უნივერსიტეტების დიპლომები უკრაინის განათლების სამინისტროს აღიარებისთვის უკრაინულად ითარგმნება.

ბიზნესი: IT-კომპანიები, ФОП, ბანკები

2022 წლიდან საქართველოში ასობით უკრაინული IT-კომპანია და ათასობით უკრაინელი ფრილანსერი დარეგისტრირდა, ხოლო ქართული „მცირე ბიზნესის სტატუსი“ ინდივიდუალური მეწარმეებისთვის უკრაინული „ФОП“-ის სისტემის ნაცნობი ალტერნატივა გახდა. რეგისტრაციისა და საბანკო ანგარიშის გახსნისას საჯარო რეესტრი და ბანკები უკრაინული დოკუმენტების ქართულ თარგმანს ითხოვენ: ამონაწერი ერთიანი სახელმწიფო რეესტრიდან („витяг з ЄДР“), წესდება („статут“), დამფუძნებელთა გადაწყვეტილება, საგადასახადო ნომერი („РНОКПП“, ყოფილი ІПН), ხოლო ბანკების KYC-პროცედურა შემოსავლის წყაროს დამადასტურებელ დოკუმენტებსაც მოითხოვს (უკრაინული ხელშეკრულებები, საგადასახადო დეკლარაციები, ФОП-ის ამონაწერი). უკრაინული „ТОВ“ ქართული შპს-ს ანალოგია, „ПрАТ“ და „ПАТ“ სააქციო საზოგადოებები, ხოლო „ФОП“ ინდივიდუალური მეწარმე. საპირისპირო მიმართულებით ქართული კომპანიების დოკუმენტები უკრაინულად უკრაინელი პარტნიორებისთვის, ტენდერებისთვის და უკრაინის ბაზარზე შესვლისთვის ითარგმნება.

სახელმწიფო ენა: რატომ არ გამოდგება რუსული თარგმანი

უკრაინის სახელმწიფო ენის შესახებ კანონი ითვალისწინებს, რომ სახელმწიფო და მუნიციპალური ორგანოები, სასამართლოები, ნოტარიუსები და საგანმანათლებლო დაწესებულებები დოკუმენტებს უკრაინულ ენაზე იღებენ, და უცხოური დოკუმენტი უკრაინაში წარსადგენად უკრაინულად უნდა ითარგმნოს. ეს ნიშნავს, რომ ქართული დოკუმენტის რუსული თარგმანი, რომელიც წლების წინ უკრაინაშიც გამოსადეგი იყო, დღეს უკრაინულ უწყებაში არ მიიღება. ჩვენ ქართულიდან უკრაინულად პირდაპირ ვთარგმნით, რუსული შუალედური ენის გარეშე, უკრაინული ადმინისტრაციული ტერმინოლოგიით („довідка“, „витяг“, „свідоцтво“, „посвідчення“) და უკრაინული ოფიციალური სტილით, რომელიც რუსულისგან არა მხოლოდ ლექსიკით, არამედ ფორმულებითაც განსხვავდება. საპირისპირო მიმართულებით უკრაინული დოკუმენტების ქართული თარგმანი უკრაინული ტექსტიდან კეთდება, თუნდაც დოკუმენტი ორენოვანი (უკრაინული და რუსული) იყოს, რაც საბჭოთა და 1990-იანი წლების დოკუმენტებში ხშირია.

ქართველები უკრაინაში: ქონება, მემკვიდრეობა, სასამართლო

ქართული დიასპორა უკრაინაში ისტორიულად ერთ-ერთი უდიდესია, და ბევრ ქართველს უკრაინაში ქონება, ნათესავები, მემკვიდრეობის საქმე ან სასამართლო დავა აქვს. ომის პირობებში ეს საკითხები ხშირად დისტანციურად, მინდობილობით წყდება: ქართველ ნოტარიუსთან შედგენილი მინდობილობა უკრაინულად ითარგმნება და, სამართლებრივი დახმარების ხელშეკრულების ძალით, უკრაინაში აპოსტილის გარეშე მოქმედებს, თუმცა უკრაინელი ნოტარიუსი მინდობილობის ტექსტში უკრაინული სანოტარო პრაქტიკის ფორმულირებებს ეძებს, და ჩვენ მინდობილობის პროექტს ორივე ქვეყნის ნოტარიუსის მოთხოვნების გათვალისწინებით ვამზადებთ. უკრაინული სასამართლოს გადაწყვეტილება (განქორწინება, ალიმენტი, მემკვიდრეობა, ვალი) საქართველოში ცნობისთვის სრულად ითარგმნება, კანონიერ ძალაში შესვლის ჩანაწერით, და ხელშეკრულების ძალით ცნობის პროცედურა გამარტივებულია. ქართული სასამართლოს გადაწყვეტილება უკრაინაში ანალოგიურად, უკრაინული თარგმანით მიდის.

ჰუმანიტარული და საერთაშორისო ორგანიზაციები

საქართველოში მოქმედი საერთაშორისო ორგანიზაციები, ფონდები და ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციები უკრაინელ ბენეფიციარებთან მუშაობენ და უკრაინულად ამზადებენ საინფორმაციო მასალებს (როგორ მივიღოთ ბინადრობა, როგორ ჩავრიცხოთ ბავშვი სკოლაში, სად მივმართოთ სამედიცინო დახმარებისთვის), კითხვარებს, თანხმობის ფორმებს, ხოლო ბენეფიციარების დოკუმენტებსა და ინტერვიუებს ქართულად ან ინგლისურად დონორებისთვის. ეს ტექსტები ნოტარიულ დამოწმებას არ საჭიროებს, სამაგიეროდ საჭიროებს ცოცხალ, გასაგებ უკრაინულს, რომელიც ბიუროკრატიული კალკის გარეშე მკითხველს ესაუბრება, და მგრძნობიარე თემებთან (ტრავმა, დანაკარგი, ოჯახის განშორება) დელიკატურ მიდგომას. ასეთ პროექტებზე ჩვენთან უკრაინელი რედაქტორი მუშაობს, ხოლო ტერმინოლოგიური ბაზა ორგანიზაციასთან ერთად იქმნება, რომ ყველა მასალაში ერთი და იგივე ტერმინები გამოიყენებოდეს.

მართვის მოწმობა, ავტომობილი და ყოველდღიური დოკუმენტები

უკრაინელი მძღოლებისთვის, რომელთა ავტომობილები 2022 წლიდან საქართველოს გზებზეა, მართვის მოწმობის ქართულზე გაცვლა და ავტომობილის სტატუსის მოწესრიგება (დროებითი შემოყვანა, დაზღვევა, რეგისტრაცია) უკრაინული სატრანსპორტო დოკუმენტების ქართულ თარგმანს ითხოვს: „посвідчення водія“, „свідоцтво про реєстрацію транспортного засобу“, საბაჟო დეკლარაცია. ამავე ჯგუფშია ყოველდღიური დოკუმენტები, რომლებიც ერთი შეხედვით უმნიშვნელოა, მაგრამ უწყებისთვის აუცილებელი: ცნობა სამუშაო ადგილიდან, ცნობა შემოსავლის შესახებ, ბინის ქირავნობის ხელშეკრულება უკრაინაში, კომუნალური გადასახადების ქვითრები მისამართის დასადასტურებლად, ბანკის ამონაწერი. ეს დოკუმენტები ხშირად ექსპრეს რეჟიმში სჭირდებათ, რადგან ბანკის ან სააგენტოს მოთხოვნა მოულოდნელად ჩნდება, და ჩვენი 1-2 საათიანი ვადა სწორედ ასეთი სიტუაციებისთვისაა.

ქართული ენა უკრაინელებისთვის: სასწავლო და საკვალიფიკაციო დოკუმენტები

ბევრი უკრაინელი, რომელიც საქართველოში დარჩა, ქართულ ენას სწავლობს და ქართულ სამუშაო ბაზარზე შედის, რაც პროფესიული კვალიფიკაციის დოკუმენტების თარგმანს ითხოვს: პროფესიული სერტიფიკატები, კურსების მოწმობები, პორტფოლიო, რეკომენდაციები, სამუშაო გამოცდილების ცნობები, რომლებიც ქართველ დამსაქმებელს ქართულად სჭირდება. რეგულირებული პროფესიებისთვის (ექიმი, ექთანი, მასწავლებელი, იურისტი, არქიტექტორი) დიპლომის აღიარება და ქართული სერტიფიცირება სჭირდება, სხვა პროფესიებისთვის საკმარისია დოკუმენტების თარგმანი. ქართული ენის ცოდნის დამადასტურებელი სერტიფიკატები, რომლებსაც უკრაინელები ქართული ენის კურსების დასრულების შემდეგ იღებენ, საპირისპირო მიმართულებით, უკრაინულად, უკრაინული უწყებებისთვის ან დამსაქმებლისთვის ითარგმნება. ეს მიმართულება 2023 წლიდან შესამჩნევად იზრდება.

რას ვთარგმნით უკრაინულად და უკრაინულიდან ყველაზე ხშირად

• პასპორტი (ID-ბარათი და საზღვარგარეთის პასპორტი), დაბადების, ქორწინების და განქორწინების მოწმობა
• ატესტატი, ტაბელი, დიპლომი, დანართი, აკადემიური ცნობა სკოლისა და უნივერსიტეტისთვის
• ნასამართლობის ცნობა (МВС-ის ან „Дія“-დან), საგადასახადო ნომერი, ცნობა შემოსავლის შესახებ
• ამონაწერი ЄДР-იდან, წესდება, ФОП-ის ამონაწერი, ხელშეკრულებები ბიზნესის რეგისტრაციისა და ბანკისთვის
• მართვის მოწმობა, ავტომობილის ტექნიკური პასპორტი გაცვლისა და რეგისტრაციისთვის
• სამედიცინო ამონაწერი (ფორმა 027/о), МСЕК-ის ცნობა, ვაქცინაციის ბარათი (ფორმა 063/о)
• მინდობილობა, ნოტარიული განცხადება, სასამართლო გადაწყვეტილება ორივე მიმართულებით
• ქართული დოკუმენტები უკრაინულად: დიპლომი, ცნობები, კომპანიის საბუთები, სასამართლო აქტები

როგორ მიმდინარეობს შეკვეთა

პროცესი ონლაინ იწყება: დოკუმენტს საიტზე ტვირთავთ („Дія“-დან გენერირებული PDF-ის ჩათვლით) და მიუთითებთ, რომელ უწყებას წარუდგენთ. იმავე დღეს იგებთ ვადას. სტანდარტული დოკუმენტი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში, რაც უკრაინულ მიმართულებაზე განსაკუთრებით ხშირად არის საჭირო, რადგან ბინადრობის, სკოლისა და ბანკის ვადები მოკლეა. თარგმანს ასრულებს მთარგმნელი, რომელიც უკრაინულ-ქართულ წყვილში ნოტარიუსთანაა რეგისტრირებული, ხოლო უკრაინულენოვანი რედაქტორი ქართულიდან უკრაინულად თარგმანს ამოწმებს. აპოსტილი ორ ქვეყანას შორის საჭირო არ არის, ამიტომ პროცესი მოკლეა: თარგმანი და ნოტარიული დამოწმება. მზა დოკუმენტს ელექტრონულად და კურიერით იღებთ, საქართველოს ნებისმიერ ქალაქში. ყველა დოკუმენტი კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში მუშავდება.

ხშირად დასმული კითხვები