რუმინული ენის სინქრონული და ზეპირი თარგმანი

რუმინული ზეპირი თარგმანი საქართველოში რამდენიმე ტიპურ სიტუაციაში სჭირდებათ: რუმინეთის პარლამენტისა და მთავრობის დელეგაციების ვიზიტები, შავი ზღვის ენერგეტიკული და სატრანსპორტო პროექტების შეხვედრები, კონსტანცის პორტისა და რუმინული ლოგისტიკური კომპანიების პრეზენტაციები, რუმინული და მოლდოვური კომპანიების ბიზნესვიზიტები, ქართველი მომხსენებლების მონაწილეობა ბუქარესტისა და კიშინიოვის კონფერენციებზე, სასამართლო და ნოტარიული მოქმედებები რუმინელი მოქალაქის მონაწილეობით, სამედიცინო და სოციალური სიტუაციები. რუმინელი საჯარო მოხელეები და ბიზნესმენები ინგლისურს კარგად ფლობენ, და შეხვედრების ნაწილი ინგლისურად ტარდება; რუმინული მაშინ ხდება საჭირო, როცა პროტოკოლი, კანონი, მონაწილეთა შემადგენლობა ან უბრალოდ ურთიერთობის სიღრმე ამას ითხოვს, და რუმინელები, ლათინური კულტურის მატარებლები, მშობლიურ ენაზე საუბარს ხშირად თავადაც ამჯობინებენ.

რუმინულ-ქართული ზეპირი თარგმანის რეალობა

პირდაპირი რუმინულ-ქართული სინქრონული თარგმანი კაბინიდან იშვიათი, მაგრამ არსებული უნარია: ჩვენ გვყავს თარჯიმნები, რომლებიც რუმინეთსა და მოლდოვაში წლების განმავლობაში მუშაობდნენ და თანმიმდევრულ რეჟიმში, ჩურჩულით და, შეზღუდული რაოდენობით, სინქრონულადაც პირდაპირ თარგმნიან. დიდი კონფერენციებისთვის, სადაც რამდენიმე კაბინაა და თარჯიმნების რაოდენობა არ კმარა, რელეს ვიყენებთ: რუმინულიდან ინგლისურად ერთ კაბინაში, ინგლისურიდან ქართულად მეორეში, როგორც ევროპარლამენტში. ამ ორ ვარიანტს შორის არჩევანს ორგანიზატორთან ერთად ვაკეთებთ, ღონისძიების ზომისა და თარჯიმნების ხელმისაწვდომობის მიხედვით, და ლაგზე წინასწარ ვაფრთხილებთ. მოლდოვური დელეგაციისთვის იგივე თარჯიმნები მუშაობენ, რადგან ენა ერთია, თუმცა მოლდოვური ადმინისტრაციული ტერმინოლოგიისა და რუსული ნასესხობების ცოდნა ცალკე მოთხოვნაა.

რუმინული ენა ზეპირ თარგმანში

რუმინულს რამდენიმე თვისება აქვს, რომელიც თარჯიმნის სამუშაოზე პირდაპირ მოქმედებს. მეტყველების ტემპი მაღალია, ლათინური ენებისთვის დამახასიათებელი ინტონაციური ტალღებით, და სინქრონისტს მკვრივი ინფორმაციული ნაკადი უწევს; რუმინელი მომხსენებლები, განსაკუთრებით პოლიტიკოსები და აკადემიკოსები, გრძელ, ქვეწყობილ წინადადებებს იყენებენ, სადაც მთავარი აზრი ბოლოსკენ ჩნდება. ბოლოსართული არტიკლი და ორბრუნვიანი სისტემა თარჯიმნისთვის პრობლემა არ არის, მაგრამ რუმინული ოფიციალური ლექსიკა, სადაც ფრანგული და ლათინური ტერმინები დომინირებს, ქართულ ეკვივალენტებზე სწრაფად უნდა გადავიდეს. მოლდოვურ მეტყველებაში რუსული ნასესხობები და კალკები ხშირია, და თარჯიმანმა ისინი უნდა ამოიცნოს. საპირისპირო მიმართულებით ქართული სუფრის რიტორიკა და ვრცელი მისალმებები რუმინელი აუდიტორიისთვის, ბალტიური ან სკანდინავიური აუდიტორიისგან განსხვავებით, ბუნებრივი და მისაღებია: რუმინული საქმიანი კულტურაც პირად ურთიერთობებსა და გულთბილ კომუნიკაციას აფასებს, და თარჯიმანს აქ „შერბილება“ ნაკლებად უწევს.

რომელი რეჟიმი როდის

სინქრონული თარგმანი კაბინიდან

დიდი კონფერენციები შავი ზღვის უსაფრთხოების, ენერგეტიკის, ტრანსპორტისა და ევროინტეგრაციის თემებზე, სადაც რუმინელი მომხსენებლები რეგულარულად გამოდიან. თუ მომხსენებელი რუმინულად ლაპარაკობს და პირდაპირი სინქრონისტი ხელმისაწვდომია, ერთი რუმინულ-ქართული კაბინა მუშაობს; თუ არა, რელე ორი კაბინით. ორი თარჯიმანი კაბინაში 20-30 წუთით ენაცვლება ერთმანეთს, ტექნიკა ISO 4043 კაბინა, ინფრაწითელი ან რადიო მიმღებები, ხმის ინჟინერი ადგილზე.

თანმიმდევრული თარგმანი

რუმინეთის პარლამენტისა და მთავრობის დელეგაციების შეხვედრები, საელჩოს ღონისძიებები, ენერგეტიკული პროექტების სამუშაო ჯგუფები, ბიზნესმოლაპარაკებები, ინტერვიუები, ხელმოწერის ცერემონიები. რუმინულის მცოდნე თარჯიმანი პირდაპირ მუშაობს, ჩანაწერებით, ორივე მიმართულებით. ეს ჩვენი ყველაზე მოთხოვნადი რუმინული ზეპირი მომსახურებაა.

ჩურჩულით თარგმანი და პორტატული სისტემა

ერთი-ორი რუმინელი ან მოლდოველი მონაწილე ქართულენოვან ღონისძიებაზე: საბჭოს სხდომა, სემინარი, ღვინის დეგუსტაცია, საწარმოს ან პორტის ვიზიტი. თარჯიმანი გვერდით ზის და ჩურჩულით სინქრონულად თარგმნის, ორსაათიან სესიებში, ან პორტატული სისტემით, სადაც მონაწილე ყურსასმენით ისმენს.

თარჯიმანი ნოტარიუსთან, სასამართლოში, კლინიკაში

რუმინელი ან მოლდოველი მოქალაქე, რომელიც საქართველოში ქონებას ყიდულობს, კომპანიას აფუძნებს ან ქორწინდება, ნოტარიუსთან თარჯიმანთან ერთად მიდის, და თარჯიმნის მონაწილეობა აქტში ფიქსირდება. სასამართლო პროცესებზე თარჯიმანი პროცესუალურ სტატუსს იძენს. სამედიცინო ვიზიტებზე თარჯიმანი ექიმსა და პაციენტს შორის მუშაობს პირველ პირში, სამედიცინო ლექსიკის ცოდნით. საპირისპირო მიმართულებით, რუმინეთის უწყებებთან ონლაინ პროცედურებზე, მაგალითად, IGI-ს გასაუბრებაზე ან რუმინელ ნოტარიუსთან დისტანციურ გარიგებაზე, ქართველ მონაწილეს რუმინულის მცოდნე თარჯიმანი ონლაინ უერთდება.

რუმინულ-ქართული ღონისძიებების ტიპური სცენარები

• შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროკაბელისა და მწვანე ენერგიის კორიდორის სამუშაო ჯგუფები, სადაც რუმინეთის, საქართველოს, აზერბაიჯანისა და უნგრეთის ენერგეტიკული უწყებები და ოპერატორები ხვდებიან, ტექნიკური და სამართლებრივი ტერმინოლოგიით.
• კონსტანცის პორტის, რუმინული საზღვაო და სარკინიგზო კომპანიების პრეზენტაციები ქართველი ექსპორტიორებისა და ლოგისტიკური ოპერატორებისთვის, შუა დერეფნისა და შავი ზღვის საბორნე კავშირების კონტექსტში.
• რუმინეთის პარლამენტის საქართველოს მეგობრობის ჯგუფისა და ქართველი პარლამენტარების შეხვედრები, რუმინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დელეგაციები, საელჩოს ეროვნული დღის მიღებები.
• რუმინული და მოლდოვური ღვინის კომპანიების ვიზიტები ქართულ მარნებში და, პირიქით, ქართული ღვინის პრეზენტაციები რუმინულ ბაზარზე, სადაც სამივე ქვეყანას ღვინის ღრმა ტრადიცია აქვს და ტერმინოლოგია სპეციფიკურია.
• რუმინული კულტურის ღონისძიებები: კინოჩვენებები, ლიტერატურული საღამოები, რუმინეთის კულტურის ინსტიტუტის პროგრამები, სადაც სცენიდან თანმიმდევრული თარგმანი ბუნებრივია.
• საქართველოს, მოლდოვისა და უკრაინის ევროპული ინტეგრაციის ფორმატების შეხვედრები, სადაც რუმინული და ქართული ერთ დარბაზში ხვდება.
• ონლაინ შეხვედრები ბუქარესტთან და კიშინიოვთან, სადაც დროის სხვაობა ერთი-ორი საათია და თარჯიმანი Zoom-ის თარგმანის არხში მუშაობს.

როგორ გამოიყურება ერთი დღე: ენერგეტიკული პროექტის სამუშაო ჯგუფი

წარმოიდგინეთ ორდღიანი შეხვედრა თბილისში, სადაც რუმინეთისა და საქართველოს ენერგეტიკული უწყებები და გადამცემი სისტემის ოპერატორები შავი ზღვის კაბელის პროექტის ტექნიკურ და სამართლებრივ საკითხებს განიხილავენ. ერთი კვირით ადრე ვიღებთ პრეზენტაციებს, ხშირად ინგლისურად, და ვადგენთ ტერმინთა სიას: მაღალი ძაბვის მუდმივი დენის გადაცემა, წყალქვეშა კაბელის მარშრუტი, ინტერკონექტორი, ტარიფები, ევროკავშირის ენერგეტიკული რეგულაციები. პირველ დღეს პლენარული სესიაა, სადაც სამუშაო ენა ინგლისურია და ინგლისურ-ქართული კაბინა მუშაობს, მაგრამ რუმინელი დელეგატები ერთმანეთში და კულუარებში რუმინულად საუბრობენ, და რუმინულის მცოდნე თარჯიმანი ქართველ მასპინძლებს სწორედ ამ არაფორმალურ საუბრებში ეხმარება, სადაც რეალური პოზიციები ხშირად უფრო მკაფიოდ ჟღერს. მეორე დღეს ტექნიკური ვიზიტია ქვესადგურზე, სადაც თარჯიმანი დელეგაციასთან ერთად მოძრაობს. საღამოს ქართული სუფრაა, სადაც რუმინელი სტუმრები ტოსტების ტრადიციას გულთბილად იღებენ და თარჯიმანი მას სიამოვნებით თარგმნის. შეხვედრის შემდეგ ერთობლივი ოქმი ორივე ენაზე იწერება, და თარჯიმანი მის თარგმანშიც მონაწილეობს.

რუმინეთი და მოლდოვა ერთ დარბაზში

ღონისძიებები, სადაც რუმინეთისა და მოლდოვის დელეგაციები ერთდროულად არიან, თარჯიმნისთვის ერთი ენის, მაგრამ ორი ტერმინოლოგიური და პროტოკოლური კონტექსტის სიტუაციაა. მოლდოვური ოფიციალური მეტყველება რუმინეთისგან ინტონაციითა და ლექსიკით განსხვავდება, რუსული კალკები ხშირია, ხოლო უწყებების სახელწოდებები (მოლდოვური Agenția Servicii Publice, Serviciul Fiscal de Stat) რუმინეთისგან სხვაა. თარჯიმანი ორივე კონტექსტს ფლობს და ქართველ მხარეს წინასწარ უხსნის, რომ „ერთი ენა“ ორი ქვეყნის ორ სხვადასხვა ინსტიტუციურ სამყაროს ნიშნავს. ევროპული ინტეგრაციის ფორმატებში, სადაც საქართველო და მოლდოვა კანდიდატი ქვეყნებია და რუმინეთი მათი ერთ-ერთი მთავარი მხარდამჭერი, ეს სამმხრივი კონფიგურაცია სულ უფრო ხშირია.

მომზადება ღონისძიებამდე

თარჯიმანს სჭირდება პრეზენტაციები, მომხსენებელთა სია სახელებით (რუმინული სახელების სწორი გამოთქმისთვის: Gheorghe არის „გეორგე“, Ștefan „შტეფან“, Cătălin „კეტელინ“), დღის წესრიგი, ტერმინთა სია და წინა შეხვედრების ოქმები, თუ ღონისძიება პროექტის ნაწილია. რუმინელი მომხსენებლები ტექსტს ხშირად კითხულობენ, განსაკუთრებით ოფიციალურ ღონისძიებებზე, და წაკითხული რუმინული სპონტანურზე სწრაფი და მკვრივია, ამიტომ ტექსტის წინასწარ მიღება სინქრონისტისთვის განსაკუთრებით ღირებულია. ტექნიკურ თემებზე (ენერგეტიკა, ლოგისტიკა, ევროინტეგრაცია, ღვინო) ჩვენი ტერმინთა ბაზა უკვე არსებობს, რუმინეთისა და მოლდოვის ვარიანტების ცალ-ცალკე აღრიცხვით. პროტოკოლური შეხვედრებისთვის მონაწილეთა თანამდებობებსა და მიმართვის ფორმებს წინასწარ ვაზუსტებთ, რადგან რუმინული თანამდებობების სახელწოდებები (deputat, senator, secretar de stat, prim-ministru) და მიმართვის ფორმები (domnule ministru, doamnă președintă) ქართულ ეკვივალენტებზე ზუსტად უნდა გადავიდეს.

თარჯიმნის ეთიკა და კონფიდენციალურობა

რუმინულ-ქართულ შეხვედრაზე თარჯიმანი ხშირად ერთადერთია, ვინც ორივე ენა იცის. ჩვენი თარჯიმნები ნათქვამს არ ამოკლებენ, არ არბილებენ და არ აძლიერებენ, არცერთ მხარეს რჩევას არ აძლევენ, კულტურულ განმარტებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში ურთავენ, თუ მის გარეშე ნათქვამი არასწორად გაიგება, და შეხვედრის შინაარსს არავის უზიარებენ. ეს წესები კონფიდენციალურობის შეთანხმებაში ფიქსირდება, რომელსაც თარჯიმანი ყოველ შეკვეთაზე აწერს ხელს; ენერგეტიკულ და ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე, სადაც კომერციული და სახელმწიფო ინტერესები იკვეთება, კლიენტის მოთხოვნით დამატებით NDA-საც.

თარჯიმნის შერჩევა თემის მიხედვით

თემატიკას სპეციალიზაციას ვუთანხმებთ: ენერგეტიკულ სამუშაო ჯგუფზე ის მიდის, ვინც ტექნიკურ და სამართლებრივ ტერმინოლოგიას ფლობს, ღვინის ღონისძიებაზე ის, ვინც ღვინის ლექსიკას ორივე ენაზე იცნობს, ნოტარიუსთან ის, ვისაც სამართლებრივი გამოცდილება აქვს, მოლდოვურ დელეგაციასთან ის, ვინც მოლდოვურ კონტექსტში მუშაობდა. კლიენტს მოთხოვნისას თარჯიმნის ანონიმურ პროფილს ვუგზავნით: განათლება, რუმინეთსა და მოლდოვაში გატარებული წლები, ენის დონე, მსგავსი ღონისძიებების გამოცდილება. მრავალდღიან ღონისძიებაზე იგივე თარჯიმანი მუშაობს თავიდან ბოლომდე.

ღონისძიების შემდეგ

რუმინულ-ქართული შეხვედრები, განსაკუთრებით პროექტების ფარგლებში, წერილობით კვალს ტოვებს: ოქმი, მემორანდუმი, ერთობლივი განცხადება, ტექნიკური ანგარიში, ხელშეკრულების პროექტი. ვინაიდან ზეპირი და წერილობითი თარგმანი ერთ სააგენტოში ხდება, თარჯიმანი, რომელიც შეხვედრაზე იყო, ამ დოკუმენტების თარგმანში მონაწილეობს ან მთარგმნელს კონტექსტსა და ტერმინოლოგიას გადასცემს. ეს იმ უწყვეტობას ქმნის, რომელიც მრავალწლიან ინფრასტრუქტურულ პროექტებში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: შეხვედრაზე ნახსენები ტერმინი ოქმში და შემდეგ ხელშეკრულებაში ერთნაირად ჩნდება.

სამედიცინო და სოციალური ზეპირი თარგმანი

რუმინელი ან მოლდოველი ტურისტი ქართულ კლინიკაში, რუმინეთში მცხოვრები ქართველი ონლაინ კონსულტაციაზე რუმინელ ექიმთან, რუმინელი მოქალაქე ქართულ პოლიციაში ან საბაჟოზე, ქართველი მუშაკი რუმინეთის შრომის ინსპექციასთან: ეს სიტუაციები ისეთ თარჯიმანს ითხოვს, რომელსაც ორივე ენაზე სამედიცინო და ადმინისტრაციული ლექსიკა აქვს და სტრესულ გარემოში წყნარად მუშაობს. ამ რეჟიმში თარჯიმანი პირველ პირში თარგმნის, არაფერს ამოკლებს და ექიმის ან მოხელის კითხვას ზუსტად გადასცემს. რუმინეთის IGI-სთან ბინადრობის გასაუბრებაზე ან რუმინელ ნოტარიუსთან დისტანციურ გარიგებაზე ქართველ მონაწილეს რუმინულის მცოდნე თარჯიმანი ონლაინ უერთდება; რუმინეთში ავტორიზებული თარჯიმნის მოთხოვნის შემთხვევაში ამ პროცესის ორგანიზებაში ვეხმარებით.

ღვინის ღონისძიებები: სამი ქვეყანა, ერთი ტერმინოლოგია

რუმინეთი და მოლდოვა, ისევე როგორც საქართველო, ღვინის ღრმა ტრადიციის ქვეყნებია, და ღვინის ღონისძიებები რუმინულ-ქართულ ზეპირ თარგმანში ცალკე ჟანრს ქმნის: დეგუსტაციები, მარნების ვიზიტები, ღვინის ტურიზმის ფორუმები, საექსპორტო მოლაპარაკებები. თარჯიმანმა ღვინის ლექსიკა ორივე ენაზე უნდა იცოდეს: ქართული ქვევრი, ჯიშები, კახური და იმერული მეთოდი, რუმინული soiuri autohtone (ადგილობრივი ჯიშები, Fetească Neagră, Fetească Albă), მოლდოვური Rară Neagră, ევროპული სომელიეს ტერმინოლოგია. რუმინელი და მოლდოველი მეღვინეები ქართულ ღვინოს პროფესიული ინტერესით უყურებენ, ქვევრის ტექნოლოგიას განსაკუთრებით, და ამ საუბრებში თარჯიმნის ცოდნა პროდუქტის აღქმაზე პირდაპირ მოქმედებს.

ტექნიკა, დისტანციური რეჟიმი, ლოგისტიკა

სინქრონული თარგმანისთვის ვუზრუნველყოფთ კაბინას, კონსოლებს, მიმღებებს, ხმის ინჟინერს და ჰიბრიდული ღონისძიების შემთხვევაში კაბინის აუდიოს Zoom-ის ან სხვა პლატფორმის თარგმანის არხში მიწოდებას. დისტანციური სინქრონული თარგმანი (RSI) ბუქარესტთან და კიშინიოვთან შეხვედრებზე ხშირად საუკეთესო ვარიანტია: თარჯიმანი ჩვენს სტუდიაში მუშაობს, მონაწილეები არხს თავად ირჩევენ, ხოლო ხმის ხარისხისთვის რუმინულ მხარეს ყურსასმენიან მიკროფონს ვთხოვთ, რადგან რუმინული სწრაფი მეტყველება ცუდ აუდიოში განსაკუთრებით ზარალდება. თბილისის ფარგლებს გარეთ, ბათუმსა და ფოთში, სადაც საზღვაო და ენერგეტიკული ვიზიტები ხშირად ტარდება, თარჯიმნის ტრანსპორტირება და ღამისთევა წინასწარ თანხმდება. ტექნიკის დამონტაჟებას ღონისძიების წინა დღეს ან დილით ვასრულებთ და ტესტს ორგანიზატორთან ერთად ვატარებთ.

რას გირჩევთ, თუ რუმინულ ღონისძიებას პირველად გეგმავთ

• რუმინულ მხარესთან დააზუსტეთ, რუმინული ენა სავალდებულოა თუ ინგლისურით ჩანაცვლება შესაძლებელია; რუმინელები მშობლიურ ენაზე საუბარს ხშირად ამჯობინებენ, თუნდაც ინგლისური იცოდნენ.
• თუ მოლდოვური დელეგაციაც არის, ამის შესახებ წინასწარ გვითხარით, რომ თარჯიმანი ორივე კონტექსტისთვის მომზადდეს.
• მომხსენებლის ტექსტი ან სლაიდები წინასწარ გამოგვიგზავნეთ; წაკითხული რუმინული სინქრონისტისთვის ყველაზე რთული რეჟიმია.
• დაჯავშნეთ სულ მცირე ორი კვირით ადრე, სინქრონული რეჟიმისთვის უფრო ადრე.
• ონლაინ ან ჰიბრიდული ღონისძიების ტესტი ერთი დღით ადრე დაგეგმეთ.

დაჯავშნა

მინიმალური შეკვეთა ორი საათია, ნოტარიუსთან ვიზიტისთვის ერთი საათი. დაჯავშნისას გვჭირდება თარიღი, ხანგრძლივობა, ფორმატი, თემა, მონაწილეთა რაოდენობა და ინფორმაცია, რუმინული ენა სავალდებულოა თუ სასურველი; ამის საფუძველზე ერთ დღეში ვაწვდით რეჟიმის რეკომენდაციას. სასწრაფო შემთხვევებში, სასამართლოში ან ნოტარიუსთან, თარჯიმნის რამდენიმე საათში მიწოდებაც შესაძლებელია, თუ ის თბილისშია.

ხშირად დასმული კითხვები