რუმინული თარგმანი საქართველოში ორ ქვეყანას ემსახურება: რუმინეთს და მოლდოვას, სადაც ერთი და იგივე ენა ორი განსხვავებული ადმინისტრაციული სისტემით მოქმედებს. ჩვენთან ამ ენისთვის ქართველი სტუდენტები იაშის, კლუჟის, ბუქარესტისა და კონსტანცას სამედიცინო უნივერსიტეტებიდან მოდიან, სადაც ინგლისურენოვანი მედიცინა ქართველებში პოპულარულია, ქართველი მეზღვაურები და ლოგისტიკური კომპანიები, რომლებიც კონსტანცას პორტთან და შავი ზღვის გადაზიდვებთან მუშაობენ, შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროკაბელის პროექტთან დაკავშირებული ინჟინრები, ქართულ-რუმინული და ქართულ-მოლდოვური ოჯახები, რუმინეთსა და მოლდოვაში მომუშავე ქართველი სპეციალისტები და ორივე ქვეყნის ღვინის მწარმოებლები, რომლებიც ერთმანეთს კონკურენტადაც და პარტნიორადაც ხედავენ. ჩვენ ვთარგმნით რუმინულიდან ქართულად და ქართულიდან რუმინულად, თარგმანს ნოტარიულად ვამოწმებთ და აპოსტილს იუსტიციის სახლში ვურთავთ. ამ გვერდზე კი იმას ვხსნით, რითაც რუმინეთი და მოლდოვა განსხვავდება: ავტორიზებული მთარგმნელის ინსტიტუტი, რომელსაც ნოტარიუსი ამოწმებს, აპოსტილი, რომელიც რუმინეთში სამ უწყებას შორის არის გაყოფილი, CNP და IDNP ნომრები, და დიაკრიტიკული ასოები, რომლებიც ძველ დოკუმენტებში ორნაირად იწერება.
რუმინეთი და მოლდოვა: ერთი ენა, ორი სისტემა, ერთი ხაზი საქართველოსკენ
რუმინეთი 2007 წლიდან ევროკავშირის წევრია, 2024 წლის მარტიდან საჰაერო და საზღვაო შენგენის, 2025 წლის იანვრიდან სრული შენგენის; მოლდოვა ევროკავშირის კანდიდატია, საქართველოსთან ერთად აღმოსავლეთ პარტნიორობის გზაზე, და მისი ოფიციალური ენა 2023 წლიდან კონსტიტუციითაც რუმინულია, "მოლდოვურის" ნაცვლად. ქართველი კლიენტისთვის ეს პრაქტიკულ განსხვავებებს ნიშნავს. რუმინეთისთვის ქართული დოკუმენტი ევროკავშირის გარე დოკუმენტია და აპოსტილი ყოველთვის სჭირდება; მოლდოვასთან საქართველოს ორმხრივი ურთიერთობა უფრო მარტივია, მაგრამ აპოსტილი აქაც სტანდარტია, რადგან ორივე ქვეყანა ჰააგის კონვენციის წევრია. რუმინული უწყებების სახელწოდებები, დოკუმენტების ფორმები და პროცედურები მოლდოვურისგან განსხვავდება, თუმცა ენა იგივეა, და თარგმანი მიმღები ქვეყნის ტერმინოლოგიით მზადდება: რუმინეთის "Inspectoratul General pentru Imigrări" და მოლდოვას "Agenția Servicii Publice" სხვადასხვა უწყებაა სხვადასხვა ფორმებით. მოლდოვური დოკუმენტები ამასთანავე ხშირად ორენოვანია, რუმინული და რუსული, განსაკუთრებით 1990-იანი და 2000-იანი წლების საბუთები, და ჩვენი რუმინული მთარგმნელები რუსულსაც ფლობენ, რომ ორენოვანი დოკუმენტი ერთ თარგმანად მომზადდეს. შეკვეთისას პირველი, რასაც ვარკვევთ, სწორედ მიმღები ქვეყანაა.
ავტორიზებული მთარგმნელი (traducător autorizat) და ნოტარიუსი
რუმინეთში ოფიციალურ თარგმანს იუსტიციის სამინისტროს მიერ ავტორიზებული მთარგმნელი ასრულებს, რომელსაც ავტორიზაციის ნომერი და ბეჭედი აქვს, და თარგმანს, სახელმწიფო უწყებებისთვის, ნოტარიუსი ლეგალიზაციით ამოწმებს (traducere legalizată), ანუ მთარგმნელის ხელმოწერასა და ავტორიზაციას ადასტურებს. ეს სისტემა ქართულის მსგავსია, და სწორედ ამიტომ რუმინეთის უწყებები საქართველოში ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს, რომელსაც აპოსტილი უცხოური საჯარო დოკუმენტის ძალას აძლევს, ჩვეულებრივ იღებენ, თუმცა ზოგი უწყება, განსაკუთრებით სამოქალაქო აქტების განყოფილებები და IGI, რუმინეთში ავტორიზებული მთარგმნელის თარგმანს ითხოვს. ქართული ენის ავტორიზებული მთარგმნელი რუმინეთში პრაქტიკულად არ არსებობს, და რუმინული ბიუროები ქართულ დოკუმენტს ხშირად ინგლისურის ან რუსულის გავლით თარგმნიან. მოლდოვაში სისტემა ანალოგიურია, ავტორიზებულ მთარგმნელს იუსტიციის სამინისტრო ნიშნავს, ხოლო ნოტარიუსი ხელმოწერას ამოწმებს, და ქართული ენის მთარგმნელი კიშინიოვშიც იშვიათია. ამიტომ ორივე ქვეყნისთვის ორი გზა გვაქვს: ქართული დოკუმენტის რუმინული თარგმანი საქართველოში პირდაპირ, ნოტარიული დამოწმებითა და აპოსტილით, ან ინგლისური თარგმანი, რომელსაც უნივერსიტეტები, დამსაქმებლები და ბანკები პირდაპირ იღებენ და რომელსაც რუმინეთში ინგლისურის ავტორიზებული მთარგმნელი ადგილზე გადააქცევს რუმინულად. რომელი გზაა კონკრეტული უწყებისთვის საჭირო, შეკვეთამდე ვარკვევთ.
ვინ მოდის ჩვენთან რუმინული თარგმანისთვის
- სამედიცინო, სტომატოლოგიური და ფარმაცევტული პროგრამების სტუდენტები იაშში, კლუჟ-ნაპოკაში, ბუქარესტში, ტიმიშოარასა და კონსტანცაში, და დაბრუნების შემდეგ დიპლომის აღიარებისთვის
- მეზღვაურები, ლოგისტიკური და გემთმფლობელი კომპანიების თანამშრომლები, რომლებიც კონსტანცას პორტთან და შავი ზღვის გადაზიდვებთან მუშაობენ
- ინჟინრები და ენერგეტიკის სპეციალისტები შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელისა და ენერგოპროექტების გარშემო
- IT სპეციალისტები რუმინეთის კლუჟისა და ბუქარესტის ტექნოლოგიურ კომპანიებში
- ქართულ-რუმინული და ქართულ-მოლდოვური ოჯახები: ქორწინება, ბავშვის რეგისტრაცია ორივე ქვეყანაში, განქორწინება, მემკვიდრეობა
- რუმინეთსა და მოლდოვაში მცხოვრები ქართველები, რომლებსაც საქართველოში რუმინული ცნობა, სასამართლო გადაწყვეტილება ან რეესტრის ამონაწერი სჭირდებათ
- ქართული და რუმინული ღვინის, სოფლის მეურნეობის, სამშენებლო და ტურისტული კომპანიები, რომლებიც ერთმანეთთან ხელშეკრულებებს აფორმებენ
- მოლდოვური კომპანიები და ფერმერები, რომლებიც საქართველოსთან ღვინის, ხილისა და ლოგისტიკის სფეროში მუშაობენ
აპოსტილი რუმინეთში: პრეფექტურა, ტრიბუნალი და ნოტარიუსთა პალატა
რუმინეთი ჰააგის აპოსტილის კონვენციას 2001 წლიდან იყენებს, და აპოსტილის გაცემა დოკუმენტის ტიპის მიხედვით სამ უწყებას შორის არის გაყოფილი, რაც რუმინეთში მყოფი ქართველისთვის პირველი დაბნეულობის წყაროა. ადმინისტრაციულ დოკუმენტებზე, დაბადების, ქორწინების მოწმობებზე, დიპლომებზე, ნასამართლობის ცნობებზე, სამედიცინო ცნობებზე, აპოსტილს პრეფექტურა (Instituția Prefectului) ურთავს, ყველა ოლქში; სასამართლო დოკუმენტებზე ტრიბუნალი (tribunalul); ნოტარიულ დოკუმენტებზე, მათ შორის ნოტარიულად ლეგალიზებულ თარგმანებზე, მინდობილობებსა და ასლებზე, ნოტარიუსთა პალატა (Camera Notarilor Publici). თუ დიპლომს ტრიბუნალში მიიტანთ, უკან გამობრუნებენ; თუ მინდობილობას პრეფექტურაში, იგივე მოხდება. მოლდოვაში აპოსტილი ცენტრალიზებულია, იუსტიციის სამინისტრო გასცემს, და ელექტრონული აპოსტილიც არსებობს, რომელიც ონლაინ მოწმდება. ჩვენ კლიენტს წინასწარ ვეუბნებით, რომელი დოკუმენტი სად აპოსტილდება. საპირისპირო მიმართულებით ქართული დოკუმენტი ორივე ქვეყნისთვის აპოსტილს იუსტიციის სახლში იღებს, რასაც შეკვეთის ფარგლებში ჩვენ ვასრულებთ. აპოსტილი ორიგინალს ურთვება, თარგმანს არა: ჯერ ორიგინალი, შემდეგ თარგმანი აპოსტილის ჩათვლით, ბოლოს ნოტარიუსი.
CNP და IDNP: ცამეტი ციფრი, რომელიც ყველა დოკუმენტში ჩნდება
რუმინეთში ყველა მოქალაქეს და მცხოვრებს პირადი ციფრული კოდი (CNP, cod numeric personal) აქვს, ცამეტნიშნა, რომელშიც პირველი ციფრი სქესსა და საუკუნეს, შემდეგი ექვსი დაბადების თარიღს, ორი დაბადების ოლქს აღნიშნავს; მოლდოვაში ანალოგიური ცამეტნიშნა IDNP მოქმედებს, ხოლო კომპანიებს IDNO. ეს კოდი ყველა დოკუმენტში ჩნდება, დაბადების მოწმობიდან ხელშეკრულებამდე, და თარგმანში უცვლელად რჩება, შენიშვნით, რომ ეს რუმინეთის ან მოლდოვას რეესტრის იდენტიფიკატორია, არა ქართული პირადი ნომერი, რომელიც თერთმეტნიშნაა. უცხოელს რუმინეთში CNP-ს IGI ბინადრობის ნებართვასთან ერთად ანიჭებს, და ამ ეტაპზე ქართული დაბადების მოწმობა და, ოჯახის შემთხვევაში, ქორწინების მოწმობა აპოსტილითა და თარგმანით სჭირდება. რუმინული სახელმწიფო სერვისების ნაწილი ონლაინ, ghiseul.ro-სა და ANAF-ის ვირტუალური სივრცით, მიმდინარეობს, და საგადასახადო და ნასამართლობის ცნობები ხშირად ელექტრონულად, ციფრული ხელმოწერით გაიცემა; ქართული უწყება ნაბეჭდ ვერსიას აპოსტილით ითხოვს, და ჩვენ კლიენტს წინასწარ ვეუბნებით, რომელი დოკუმენტი ქაღალდზე უნდა გამოითხოვოს, რომ პრეფექტურამ აპოსტილი დაურთოს.
რუმინული ენა თარგმანში: არტიკლი ბოლოში, ბრუნვები და ș/ț ასოების ორი ვარიანტი
რუმინული რომანული ენაა, იტალიურთან და ფრანგულთან ნათესავი, მაგრამ სლავური, უნგრული და თურქული ნასესხობებით და ორი გრამატიკული თავისებურებით, რომლებიც სხვა რომანულ ენებში არ არსებობს: განსაზღვრული არტიკლი სიტყვის ბოლოში ერთვის (om, omul; casă, casa), და სახელი იბრუნება, ნათესაობით-მიცემით ბრუნვაში ფორმას იცვლის (diploma lui Ion Popescu, dar diploma Mariei Popescu). ქალის სახელი დოკუმენტში ხშირად ბრუნვის ფორმაშია (Mariei, Elenei), და თარგმანში სახელს სახელობითში ვაბრუნებთ და პასპორტს ვადარებთ. მეორე თავისებურება ტექნიკურია: რუმინული ș და ț ასოები კომპიუტერულ სისტემებში ორნაირად იწერება, მძიმით (ș, ț) და სედილით (ş, ţ), და 2000-იანი წლების დოკუმენტებში, ვებგვერდებსა და ელექტრონულ ცნობებში ორივე ვარიანტი გვხვდება, ზოგჯერ ერთ დოკუმენტში; ქართველი კლიენტისთვის ეს უმნიშვნელოა, მაგრამ ქართული დოკუმენტის რუმინულად თარგმნისას სწორი, სტანდარტული ასოების გამოყენება რუმინული უწყებისთვის თარგმანის ხარისხის პირველი ნიშანია, ხოლო ă, â და î ასოების დაკარგვა ხშირად სხვა სიტყვას ნიშნავს. მოლდოვური რუმინული ლექსიკაში რუსული ნასესხობებითა და ზოგი საბჭოთა ადმინისტრაციული ტერმინით განსხვავდება, და თარგმანი მიმღები ქვეყნის ნორმას მიჰყვება. ჩვენი რუმინული მთარგმნელები ენას პირდაპირ ფლობენ, რუმინეთში ან მოლდოვაში სწავლის ან ცხოვრების გამოცდილებით.
საგანმანათლებლო დოკუმენტები: 1-დან 10-მდე, CNRED და სამედიცინო დიპლომი იაშიდან
რუმინეთში სკოლაც და უნივერსიტეტიც ათბალიან სისტემას იყენებს, სადაც 10 საუკეთესოა და 5 გამსვლელი მინიმუმი, თუმცა უნივერსიტეტში ხშირად 6 ან უფრო მაღალი ზღვარიც მოქმედებს კონკრეტული საგნებისთვის; მოლდოვაშიც ათბალიანი სისტემაა, 5-ის გამსვლელი ზღვრით. ქართული სისტემა უნივერსიტეტში 100-ქულიან, სკოლაში 10-ქულიან შკალას ხმარობს, ამიტომ რუმინულ დიპლომსა და დანართს (supliment la diplomă) ქართულ თარგმანში შკალის განმარტება ერთვის. რუმინეთის უნივერსიტეტების ინგლისურენოვანი და ფრანგულენოვანი სამედიცინო პროგრამები ქართველ სტუდენტებში ბოლო ათწლეულში განსაკუთრებით პოპულარულია, იაშის, კლუჟის, ბუქარესტისა და კონსტანცას სამედიცინო უნივერსიტეტებში, და ჩარიცხვისთვის ატესტატი, ნიშნების ფურცელი, სამედიცინო ცნობა და ენის სერტიფიკატი ინგლისურად ან რუმინულად ითარგმნება, ხოლო რუმინეთის განათლების სამინისტროს CNRED (Centrul Național de Recunoaștere și Echivalare a Diplomelor) ატესტატის აღიარების წერილს გასცემს, რომლის გარეშეც უნივერსიტეტი უცხოელს არ არიცხავს; ეს წერილი ჩარიცხვის მთელი პროცესის ყველაზე ხანგრძლივი ეტაპია და ვადების დაგეგმვას ითხოვს. დაბრუნების შემდეგ რუმინული სამედიცინო დიპლომი, დანართი და სასწავლო პროგრამის აღწერა საათებით საქართველოს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრში პრეფექტურის აპოსტილითა და ჩვენი ქართული თარგმანით წარედგინება. რუმინული ბაკალავრეატის (bacalaureat) ატესტატი საგნების ქულებს ათბალიან სისტემაში წერს, და მოლდოვური BAC-ის ატესტატი ანალოგიურია.
ბინადრობა: IGI რუმინეთში, ASP მოლდოვაში
რუმინეთში ბინადრობის ნებართვას საიმიგრაციო გენერალური ინსპექტორატი (IGI, Inspectoratul General pentru Imigrări) გასცემს, და სამუშაო ბინადრობა დამსაქმებლის მიერ მიღებული სამუშაო ნებართვით (aviz de angajare) იწყება, რომელსაც IGI ყოველწლიური კვოტის ფარგლებში გასცემს; ეს კვოტა ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა, რადგან რუმინეთის მშენებლობა, HoReCa და ლოგისტიკა მუშახელს ევროკავშირის გარედან ეძებს. ქართული დოკუმენტების პაკეტში დიპლომი ან პროფესიული სერტიფიკატი, სამუშაო გამოცდილების ცნობა, ნასამართლობის ცნობა, სამედიცინო ცნობა და, ოჯახის შემთხვევაში, ქორწინებისა და დაბადების მოწმობები აპოსტილითა და რუმინული თარგმანით შედის, და IGI თარგმანზე ლეგალიზაციას ითხოვს, რასაც საქართველოში ნოტარიულად დამოწმებული და აპოსტილირებული თარგმანი ჩვეულებრივ აკმაყოფილებს. სტუდენტური ბინადრობისთვის CNRED-ის წერილი, ჩარიცხვის დამადასტურებელი დოკუმენტი და ფინანსური ცნობა სჭირდება. მოლდოვაში ბინადრობას საჯარო სერვისების სააგენტო (ASP, Agenția Servicii Publice) აწარმოებს, სხვა კატეგორიებითა და ვადებით, და ქართველი მოქალაქისთვის მოლდოვასთან უვიზო რეჟიმი და გამარტივებული პროცედურები მოქმედებს; ამას შეკვეთისას ცალკე ვაზუსტებთ.
ქორწინება და ოჯახი: stare civilă და მართლმადიდებლური ქორწინება ორ ქვეყანაში
რუმინეთში ქორწინებას სამოქალაქო აქტების სამსახური (serviciul de stare civilă) აფორმებს მუნიციპალიტეტში, და უცხოელმა პარტნიორმა დაბადების მოწმობა და მისი ქვეყნის ან საელჩოს ცნობა უნდა წარადგინოს, რომ ქორწინებას დაბრკოლება არ აქვს, აპოსტილითა და ავტორიზებული მთარგმნელის თარგმანით; ეს ის შემთხვევაა, სადაც რუმინეთში ავტორიზებული მთარგმნელის მოთხოვნა ყველაზე მკაცრია. საეკლესიო ქორწინება რუმინეთში, საქართველოს მსგავსად, სამოქალაქო რეგისტრაციის შემდეგ ხდება და სამართლებრივ ძალას არ ატარებს, მაგრამ ქართულ-რუმინული მართლმადიდებელი ოჯახები ხშირად ორივე ქვეყნის ეკლესიაში ჯვრისწერის დოკუმენტებს ითხოვენ, და ეკლესიის მოწმობები, რომლებიც ოფიციალურ დოკუმენტად არ ითვლება, ჩვენს თარგმანებში რეგულარულად ჩნდება. ბავშვის დაბადება რუმინეთში ქართველი მშობლისთვის ორმაგ რეგისტრაციას ნიშნავს: რუმინული დაბადების მოწმობა (certificat de naștere) პრეფექტურის აპოსტილითა და ჩვენი ქართული თარგმანით საკონსულოში ან იუსტიციის სახლში მიდის. რუმინული მოწმობა ევროპული მრავალენოვანი ფორმითაც გაიცემა, მაგრამ ამ ფორმაში ქართული არ არის, ამიტომ თარგმანი მაინც სჭირდება. მოლდოვაში სამოქალაქო აქტებს ASP-ის განყოფილებები აწარმოებენ, და მოლდოვური მოწმობა, ხშირად ორენოვანი, იუსტიციის სამინისტროს აპოსტილით მოდის.
რუმინეთისა და მოლდოვას დოკუმენტები, რომლებსაც ყველაზე ხშირად ვთარგმნით
- დაბადების, ქორწინებისა და გარდაცვალების მოწმობები, სამოქალაქო აქტების ამონაწერები, ცნობა ოჯახური მდგომარეობის შესახებ
- ნასამართლობის ცნობა (certificat de cazier judiciar), რომელსაც რუმინეთი ონლაინაც გასცემს, და მოლდოვური cazier
- ბინადრობის ნებართვის, სამუშაო ნებართვისა და IGI-ს გადაწყვეტილებების დოკუმენტები
- დიპლომი, დანართი, ბაკალავრეატის ატესტატი, სასწავლო პროგრამის აღწერა, CNRED-ის წერილი, სამედიცინო ლიცენზია
- ANAF-ის საგადასახადო ცნობები, სოციალური დაზღვევის (CNPP) ცნობები სტაჟისა და პენსიის შესახებ
- ჯანმრთელობის დაზღვევის (CNAS) დოკუმენტები, სამედიცინო გამოწერები, ეპიკრიზები
- სასამართლო გადაწყვეტილებები ალიმენტის, მეურვეობის, განქორწინებისა და მემკვიდრეობის საქმეებზე, ნოტარიული მემკვიდრეობის მოწმობა
- სავაჭრო რეესტრის (ONRC) ამონაწერი, სადამფუძნებლო აქტი (act constitutiv), ასოციაციის გადაწყვეტილებები, CUI-ს ცნობა
- მეზღვაურის დოკუმენტები: საზღვაო წიგნაკი, კომპეტენციის სერტიფიკატები, კონსტანცას საზღვაო ორგანოს ცნობები
- მოლდოვური კომპანიების ამონაწერები ASP-ის რეესტრიდან, IDNO-ს ცნობა, ორენოვანი ხელშეკრულებები
ბიზნესი რუმინეთთან და მოლდოვასთან: SRL, ONRC, კონსტანცა და ღვინო
რუმინული შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (SRL, societate cu răspundere limitată) ქართული შპს-ს ანალოგია, ხოლო SA სააქციო საზოგადოებისა; ორივე ეროვნული სავაჭრო რეესტრის ოფისში (ONRC) რეგისტრირდება, და რეესტრის ამონაწერი (certificat constatator) ქართული საჯარო რეესტრისა და ბანკისთვის ყველაზე ხშირად თარგმნილი კორპორატიული დოკუმენტია. რუმინულ კომპანიას ორი ნომერი აქვს, რეესტრის ნომერი (J40/…/…) და საგადასახადო კოდი (CUI ან CIF, დღგ-ს გადამხდელისთვის RO პრეფიქსით), და თარგმანში ორივე უცვლელად რჩება. მოლდოვური SRL ASP-ის იურიდიულ პირთა რეესტრში რეგისტრირდება, IDNO ნომრით. ქართულ-რუმინული ბიზნესის ძირითადი მიმართულებები შავი ზღვაა: კონსტანცას პორტი, საზღვაო გადაზიდვები, მეზღვაურების დასაქმება, შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროკაბელის პროექტი, რომელიც საქართველოს, რუმინეთს, აზერბაიჯანსა და უნგრეთს აერთიანებს, და მისი ინჟინრების, კონტრაქტორებისა და მარეგულირებლების დოკუმენტები; სოფლის მეურნეობა და ღვინო, სადაც რუმინეთი ევროპის ერთ-ერთი დიდი მწარმოებელია, მოლდოვა კი საქართველოს მსგავსად ღვინის ქვეყანა, და ორივესთან ქართული ღვინის ურთიერთობა კონკურენციისა და თანამშრომლობის ნაზავია; და ტურიზმი, სადაც რუმინელი და მოლდოველი ტურისტების ნაკადი საქართველოში იზრდება. ამ ურთიერთობის ხელშეკრულებები, სერტიფიკატები, საბაჟო დოკუმენტები და ტექნიკური სპეციფიკაციები რუმინულიდან და რუმინულად ითარგმნება, ხოლო ევროპული რეგლამენტების ტერმინოლოგია რუმინეთის შემთხვევაში ზუსტად უნდა იყოს გადმოტანილი.
ტრანსლიტერაცია: რუმინული სახელები ქართულად
რუმინული სახელების ქართულად გადმოტანა გამოთქმას მიჰყვება: Ion ქართულად იონია, Gheorghe გეორგე, Ștefan შტეფანი, Mihai მიხაი, Ioana იოანა, Popescu პოპესკუ, Ionescu იონესკუ, Iași იაში, Cluj-Napoca კლუჟ-ნაპოკა, Constanța კონსტანცა, Timișoara ტიმიშოარა, Chișinău კიშინიოვი. ș შ-ა, ț ც, c ე-სა და ი-ს წინ ჩ, gh გ, ă და â ხმოვნები, რომლებსაც ქართულში ზუსტი შესატყვისი არ აქვს, ხოლო ბოლოკიდური i ხშირად თითქმის არ ისმის. ერთხელ არჩეული ფორმა ამ პირის ან ადგილის ყველა დოკუმენტში უცვლელი რჩება, და თუ სახელს ქართულში დამკვიდრებული ფორმა აქვს (ბუქარესტი, კიშინიოვი), მას ვიცავთ. ბრუნვაში მდგარი სახელი (Mariei, Elenei) სახელობითში ბრუნდება და პასპორტს ედარება. საპირისპირო მიმართულებით ქართული სახელი რუმინულად პასპორტის ლათინური ჩანაწერით მიდის, და ამ ჩანაწერს არ ვცვლით; რუმინული უწყება სახელს პასპორტს ადარებს, არა გამოთქმას. მოლდოვურ დოკუმენტებში, განსაკუთრებით ძველებში, სახელი რუსული ფორმითაც შეიძლება იყოს (Ivan-ის ნაცვლად Ion, Gheorghe-ს ნაცვლად Georgii), და ორენოვანი დოკუმენტის თარგმანში ორივე ფორმას ვინარჩუნებთ, შენიშვნით, რომ ეს ერთი ადამიანია.
ტიპური შეცდომები რუმინულ თარგმანში
სხვისი თარგმანების გადამოწმებისას ერთი და იგივე შეცდომები მეორდება: რუმინეთისა და მოლდოვას უწყებების სახელწოდებებისა და ფორმების არევა; დიპლომზე აპოსტილის ძებნა ტრიბუნალში ან მინდობილობაზე პრეფექტურაში; ბრუნვაში დარჩენილი ქალის სახელი (Mariei), რომელიც პასპორტს აღარ ემთხვევა; ș/ț ასოების არასწორი ვარიანტი ან დიაკრიტიკის დაკარგვა, რაც სხვა სიტყვას ნიშნავს; CNP-ისა და ქართული პირადი ნომრის ერთმანეთში არევა; ორენოვანი მოლდოვური დოკუმენტის მხოლოდ ერთი ენის თარგმნა; ქართული დოკუმენტის რუმინულად თარგმნა რუსულის გავლით, სადაც ქართული უწყებების სახელწოდებები რუსული ლოგიკით გადადის; CNRED-ის წერილის გამოტოვება სასწავლო პაკეტიდან, რის შემდეგაც უნივერსიტეტი ჩარიცხვას აჩერებს; ელექტრონული cazier-ის ამობეჭდვა და თარგმნა აპოსტილის გარეშე; რუმინული 6-იანის ქართულ 100-ქულიანთან პირდაპირ გაიგივება; SRL-ის "სააქციო საზოგადოებად" თარგმნა; და საეკლესიო ქორწინების მოწმობის სამოქალაქო მოწმობად წარდგენა. თითოეული ეს პუნქტი ჩვენს შემოწმების სიაშია, და რედაქტორი ყოველ რუმინულ თარგმანს ამ სიით ამოწმებს.
რა გამოარჩევს ჩვენს რუმინულ თარგმანს
- რუმინეთისა და მოლდოვას სისტემების ცოდნა ერთი მთარგმნელის ხელით, მიმღები ქვეყნის ტერმინოლოგიით, ორენოვანი მოლდოვური დოკუმენტების ჩათვლით
- ვიცით, რომელი უწყება ითხოვს რუმინეთში ავტორიზებულ მთარგმნელს და რომელს კმარა საქართველოში დამოწმებული თარგმანი ან ინგლისური, და ამას შეკვეთამდე გეუბნებით
- აპოსტილის სამი უწყების ცოდნა რუმინეთში და ერთი შეკვეთა საქართველოში: ნოტარიული დამოწმება ქართულ-რუმინულ წყვილში რეგისტრირებული მთარგმნელით და აპოსტილი იუსტიციის სახლში
- სამედიცინო სტუდენტების, მეზღვაურებისა და ენერგოპროექტების დოკუმენტების პაკეტები, CNRED-ის, IGI-სა და ONRC-ის მოთხოვნებით
- რუმინული ბრუნვების, დიაკრიტიკისა და სახელების სწორი გადმოტანა, პასპორტთან შედარებით, რუსულის გავლის გარეშე
- სტანდარტული პირადი დოკუმენტი 1 სამუშაო დღეში, ექსპრესით 1-2 საათში, პროცესი სრულად დისტანციურად, ბუქარესტიდანაც და კიშინიოვიდანაც
ხშირად დასმული კითხვები
რუმინეთისთვის ქართული საბუთები რუმინულად უნდა ვთარგმნო თუ ინგლისურად?
უნივერსიტეტები, CNRED, დამსაქმებლები და ბანკები ინგლისურსაც იღებენ, სამოქალაქო აქტების სამსახურები და IGI რუმინულს ითხოვენ, ზოგჯერ რუმინეთში ავტორიზებული მთარგმნელისგან. ორივეს საქართველოში ვამზადებთ პირდაპირ, ნოტარიული დამოწმებითა და აპოსტილით, და კონკრეტული საქმისთვის უფრო უსაფრთხოს ვურჩევთ.
მოლდოვისთვის იგივე თარგმანი გამოდგება?
ენა იგივეა, უწყებები, ფორმები და აპოსტილის წესი კი განსხვავდება: მოლდოვაში აპოსტილს იუსტიციის სამინისტრო გასცემს და ბინადრობას ASP აწარმოებს. თარგმანს მიმღები ქვეყნის ტერმინოლოგიით ვამზადებთ, და შეკვეთისას პირველი, რასაც ვარკვევთ, სწორედ ესაა.
ვინ გასცემს აპოსტილს რუმინეთში?
დოკუმენტის ტიპის მიხედვით: ადმინისტრაციულ დოკუმენტებზე, მოწმობებსა და დიპლომებზე პრეფექტურა, სასამართლო დოკუმენტებზე ტრიბუნალი, ნოტარიულ დოკუმენტებზე ნოტარიუსთა პალატა. ქართულ დოკუმენტზე აპოსტილს იუსტიციის სახლი ურთავს, რასაც შეკვეთის ფარგლებში ვასრულებთ.
იაშში მედიცინაზე ჩარიცხვისთვის რა უნდა ვთარგმნო?
ატესტატი, ნიშნების ფურცელი, სამედიცინო ცნობა, დაბადების მოწმობა და ენის სერტიფიკატი, აპოსტილითა და ინგლისური ან რუმინული თარგმანით, ჯერ CNRED-ის აღიარების წერილისთვის, შემდეგ უნივერსიტეტისთვის. CNRED ყველაზე ხანგრძლივი ეტაპია, ამიტომ პაკეტს ვადების გათვალისწინებით ვამზადებთ.
რუმინეთში მიღებული სამედიცინო დიპლომი საქართველოში როგორ ვაღიარო?
დიპლომი, დანართი და სასწავლო პროგრამის აღწერა საათებით, პრეფექტურის აპოსტილითა და ჩვენი ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანით, განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრში. ათბალიანი შკალის განმარტება თარგმანს ერთვის.
რუმინულ დოკუმენტში ჩემი მეუღლის სახელი Mariei წერია, პასპორტში Maria. რატომ?
რუმინული ქალის სახელს ნათესაობით-მიცემით ბრუნვაში ცვლის, და ეს ბრუნვის ფორმაა, არა შეცდომა. თარგმანში სახელს პასპორტის ფორმაზე ვაბრუნებთ და წესს შენიშვნით ვხსნით.
მოლდოვური დოკუმენტი რუმინულად და რუსულადაა. ორი მთარგმნელი მჭირდება?
არა, ჩვენი რუმინული მთარგმნელები რუსულსაც ფლობენ, და ორენოვანი დოკუმენტი ერთ თარგმანად მზადდება, სადაც ორივე ენის ტექსტი გადადის და შენიშვნაში ჩანს, რომელი ნაწილი რომელ ენაზეა, სახელის ორივე ფორმის ჩათვლით.
სამუშაო ბინადრობისთვის რუმინეთში რომელი ქართული საბუთები მჭირდება?
დამსაქმებლის მიერ aviz de angajare-ს მიღების შემდეგ დიპლომი ან სერტიფიკატი, გამოცდილების ცნობა, ნასამართლობის ცნობა, სამედიცინო ცნობა და ოჯახის დოკუმენტები, ყველა აპოსტილითა და რუმინული თარგმანით. IGI-ს მიმდინარე ნუსხითა და კვოტის ვადებით ვამზადებთ.
მეზღვაურის დოკუმენტები კონსტანცისთვის ითარგმნება?
დიახ: საზღვაო წიგნაკი, კომპეტენციისა და სამედიცინო სერტიფიკატები, კონტრაქტები და კომპანიის ცნობები რუმინულად ან ინგლისურად, საზღვაო ორგანოსა და გემთმფლობელის მოთხოვნით, ხოლო რუმინული საზღვაო დოკუმენტები საქართველოს საზღვაო სააგენტოსთვის ქართულად.
რამდენ ხანში მზადდება რუმინული თარგმანი?
პირადი დოკუმენტი 1 სამუშაო დღეში, ექსპრესით 1-2 საათში. აპოსტილი იუსტიციის სახლის ვადებით. სასწავლო, კორპორატიული და საზღვაო პაკეტები მოცულობის მიხედვით, ვადას შეკვეთისას ვათანხმებთ.