თარგმნა მალაიურიდან ქართულად და ქართულიდან მალაიურად

მალაიურ-ქართული თარგმანის ორი მიმართულება ერთმანეთისგან პრინციპულად განსხვავდება: მალაიზიიდან საქართველოში მომავალი დოკუმენტი ხშირად ორენოვანია და ინგლისური სვეტიდან თარგმნა შესაძლებელია, მაგრამ საკონსულო ლეგალიზაციის ხანგრძლივ ჯაჭვს გადის; საქართველოდან მალაიზიაში მიმავალი დოკუმენტი კი უმეტეს შემთხვევაში ინგლისურად საკმარისია, და მალაიური სამიზნე ენად მხოლოდ შარიათის სასამართლოს, რელიგიური დეპარტამენტებისა და მალაიურენოვანი ბლანკებისთვის ირჩევა, ლეგალიზაციის იმავე ჯაჭვით საპირისპირო მიმართულებით. ამას ემატება ის, რომ „მალაიური“ ოთხი ქვეყნის ენაა და ბრუნეის, სინგაპურისა და ინდონეზიის დოკუმენტები აპოსტილით მიიღება. ამ გვერდზე ორივე მიმართულებას ცალ-ცალკე განვიხილავთ: ვინ და რატომ თარგმნის მალაიურიდან ქართულად, როდის არის ქართულიდან მალაიურად თარგმნა ნამდვილად აუცილებელი და როდის საკმარისია ინგლისური, რა ენობრივი ხაფანგები ელის თითოეულ მიმართულებას და როგორ ვირჩევთ მთარგმნელს.

მიმართულება პირველი: მალაიურიდან ქართულად

ვინ არის კლიენტი

მალაიზიის მოქალაქეები საქართველოში უვიზოდ შემოდიან, თუმცა სწავლა, ბინადრობა, ქორწინება, ქონების შეძენა და კომპანიის რეგისტრაცია ქართულენოვან, ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს მოითხოვს. ძირითადი ჯგუფები: სტუდენტები ქართული სამედიცინო და სტომატოლოგიური ფაკულტეტების ინგლისურენოვან პროგრამებზე; ტურისტები, რომელთა ვიზიტი ბათუმში ბინის შეძენით ან სასწრაფო სამედიცინო შემთხვევით მთავრდება; მალაიზიურ-ქართული ოჯახები; მალაიზიური კომპანიები ჰალალის, ტურიზმის, ისლამური ფინანსებისა და საკვების იმპორტის სფეროდან; და ბრუნეის, სინგაპურისა და ინდონეზიის მოქალაქეები, რომელთა მალაიურენოვანი დოკუმენტები აპოსტილით მოდის.

რომელი დოკუმენტები მოდის ამ მიმართულებით

• პასპორტი და MyKad ბინადრობის, ბანკისა და ნოტარიუსისთვის
• Sijil Kelahiran (დაბადების მოწმობა), Sijil Perkahwinan ან Sijil Nikah, განქორწინების დოკუმენტები
• სტატუტორული განცხადება ოჯახური მდგომარეობის შესახებ, ცნობა ნასამართლობის შესახებ
• SPM/STPM სერტიფიკატები, დიპლომები დანართით, MQA-ს ცნობები, სასკოლო ცნობები
• SSM-ის სარეგისტრაციო დოკუმენტები, კომპანიის კონსტიტუცია, დირექტორთა გადაწყვეტილებები
• Surat Kuasa Wakil (მინდობილობა), სამოქალაქო და შარიათის სასამართლოს აქტები
• სამედიცინო ანგარიშები, ვაქცინაციის ბარათი, სამედიცინო ცნობა
• ჰალალის სერტიფიკატები და საკვების უსაფრთხოების დოკუმენტები
• მართვის მოწმობა და ავტომობილის სარეგისტრაციო დოკუმენტები

ენობრივი ხაფანგები მალაიურიდან ქართულად

პირველი ხაფანგი სახელის სისტემაა: bin/binti, a/l, a/p და ჩინური კლანური გვარები, რომლებიც ქართული „სახელი-გვარი“ სტრუქტურას არ ემთხვევა და შენიშვნით უნდა იყოს ახსნილი. მეორე ორენოვნებაა: ინგლისური სვეტი ხშირად საკმარისია, მაგრამ ბეჭდები, ხელნაწერი ჩანაწერები და რელიგიური დეპარტამენტის ველები მალაიურადაა. მესამე ჯავია: არაბული დამწერლობა რელიგიურ და ზოგიერთი შტატის დოკუმენტებზე. მეოთხე გრამატიკულია: მალაიურში ბრუნვები, დროის ფორმები და მრავლობითი გრამატიკულად არ გამოიხატება, და ქართულში მათი „აღდგენა“ კონტექსტიდან ხდება, სადაც „telah“ (უკვე) და „akan“ (მომავალში) ნიშნები ვალდებულების სტატუსს განსაზღვრავს. მეხუთე ორმაგი სამართლებრივი სისტემაა: სამოქალაქო და შარიათის დოკუმენტები ერთსა და იმავე საოჯახო საკითხზე, რომელთა იურისდიქცია თარგმანში უნდა იყოს განმარტებული.

ვინ თარგმნის მალაიურიდან ქართულად

სამიზნე ენა ქართულია, ამიტომ თარგმანს ქართულის მშობლიური მთარგმნელი ასრულებს, რომელიც მალაიურს პროფესიულ დონეზე ფლობს და ნოტარიუსთან ამ ენაზეა რეგისტრირებული; ორენოვანი დოკუმენტის ინგლისური სვეტიდან თარგმნისას ინგლისურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი. რედაქციას ავსტრონეზიული ენების სპეციალისტი აკეთებს, რომელიც სახელის სისტემის, ორმაგი იურისდიქციისა და ინგლისურ-მალაიური სვეტების შესაბამისობის სწორ გაგებას ამოწმებს. ვინაიდან მალაიურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი ერთეულია, ვადებს შეკვეთისას რეალისტურად ვასახელებთ.

მიმართულება მეორე: ქართულიდან მალაიურად

ინგლისური თუ მალაიური: როგორ ავირჩიოთ სამიზნე ენა

მალაიზიის ეროვნული ენა მალაიურია, მაგრამ ინგლისური ადმინისტრაციულ, საბიზნესო და აკადემიურ სფეროში ფართოდ გამოიყენება, და უწყებების უმეტესობა (JPN-ის ბევრი პროცედურა, საიმიგრაციო დეპარტამენტი, უნივერსიტეტები, SSM, სამოქალაქო სასამართლოები, ბანკები) ინგლისურ თარგმანს იღებს. მალაიური სავალდებულოა შარიათის სასამართლოებში, შტატების რელიგიურ დეპარტამენტებში (მუსლიმური ქორწინება, განქორწინება, მემკვიდრეობა), ზოგიერთ სასკოლო და მუნიციპალურ პროცედურაში, მალაიურენოვან ბლანკებში და ყველგან, სადაც უწყება ამას პირდაპირ ითხოვს; ეროვნული ენის აქტი სასამართლო წარმოებაში მალაიურს პრიორიტეტს ანიჭებს, თუმცა ინგლისური დასაშვებია. თუ დარწმუნებული არ ხართ, გვითხარით სამიზნე უწყება, და ვურჩევთ; ინგლისური ვერსია ხშირად საკმარისია, მალაიური კი კონკრეტული პროცედურისთვის აუცილებელი.

ვინ არის კლიენტი ამ მიმართულებით

ქართულიდან მალაიურად (ან ინგლისურად მალაიზიისთვის) ყველაზე ხშირად თარგმნიან: ქართული საკვების, სასმელისა და კოსმეტიკის მწარმოებლები, რომლებსაც JAKIM-ის ჰალალის სერტიფიცირებისა და მალაიზიის საკვების უსაფრთხოების ორგანოებისთვის დოკუმენტები სჭირდებათ; მალაიზიურ-ქართული ოჯახები, რომლებშიც ქართული ქორწინების ან დაბადების მოწმობა JPN-ში ან რელიგიურ დეპარტამენტში უნდა დარეგისტრირდეს; მალაიზიელი სტუდენტები, რომლებსაც ქართული სწავლის ცნობა და დიპლომი მალაიზიის უმაღლესი განათლების სამინისტროს, სასწავლო სესხის ფონდისა (PTPTN) და სამედიცინო საბჭოსთვის სჭირდებათ; ქართული ტურისტული კომპანიები, რომლებიც მალაიზიურ ბაზარზე მუშაობენ; და საქართველოს მოქალაქეები, რომლებიც მალაიზიაში სამუშაოდ ან ქორწინებისთვის მიდიან.

რომელი ქართული დოკუმენტები ითარგმნება მალაიურად ან ინგლისურად

• ჰალალის სერტიფიცირების დოკუმენტაცია: ინგრედიენტების სიები, წარმოების პროცესის აღწერა, მიწოდების ჯაჭვის დოკუმენტები
• ქორწინების და დაბადების მოწმობები JPN-ისა და რელიგიური დეპარტამენტებისთვის
• ცნობა ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებების არარსებობის შესახებ მალაიზიაში ქორწინებისთვის
• სწავლის ცნობა, ჩარიცხვის ბრძანება, დიპლომი და დანართი
• ცნობა ნასამართლობის შესახებ და სამედიცინო ცნობა მალაიზიაში დასაქმებისა და ვიზისთვის
• ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან, წესდება, მინდობილობა SSM-ისა და მალაიზიური პარტნიორისთვის
• ტურისტული მასალები: პროგრამები, ხელშეკრულებები, ჰალალ-მეგობრული სერვისების აღწერა
• ბინადრობის ბარათი და ცნობა საცხოვრებელი ადგილის შესახებ მალაიზიელი მოქალაქეებისთვის

ენობრივი ხაფანგები ქართულიდან მალაიურად

ქართული რეალიები („იუსტიციის სახლი“, „საჯარო რეესტრი“, „სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო“) მალაიზიაში პირდაპირი ანალოგის გარეშეა და აღწერით ან მალაიურ ფუნქციურ ეკვივალენტს განმარტებით მოითხოვს (JPN, SSM, Jabatan Imigresen-თან შედარებით). ქართული სახელების ლათინური ჩანაწერი პასპორტს მიჰყვება და მალაიურში უცვლელი რჩება, მაგრამ მალაიზიის რეესტრებში ქართველი მოქალაქის გვარი და bin/binti სისტემა ერთმანეთს არ ემთხვევა, და ველების შევსების წესი რეგისტრაციამდე უნდა დაზუსტდეს. მალაიური ოფიციალური სტილი პასიური კონსტრუქციებით (di-) და არაბულ-მალაიური ადმინისტრაციული ლექსიკით არის აგებული, ინგლისური ტერმინების ხშირი ჩართვით (ხშირად მალაიური ორთოგრაფიით: sijil, kolej, universiti, dokumen). ჰალალის დოკუმენტაციაში ისლამური სამართლის ტერმინოლოგია ზუსტად უნდა იყოს გამოყენებული.

ვინ თარგმნის ქართულიდან მალაიურად

სამიზნე ენა მალაიურია, ამიტომ თარგმანს მალაიურის მშობლიური მთარგმნელი ასრულებს, ქართველი რედაქტორი კი ამოწმებს, რომ ქართული დედნის ყველა იურიდიული ნიუანსი სწორად იყოს გაგებული. ინგლისურ ვერსიაზე ინგლისურის მთარგმნელი მუშაობს. მალაიური ოფიციალური ორთოგრაფია (მალაიზიის ენისა და ლიტერატურის საბჭოს, DBP-ს სტანდარტი) ინდონეზიურისგან განსხვავებულია, და მშობლიური მთარგმნელის ჩართვა ტექსტის მოქმედ სტანდარტთან შესაბამისობის გარანტიაა. თუ სამიზნე უწყება მალაიზიაში სერტიფიცირებული მთარგმნელის დამოწმებას ითხოვს, ჩვენი თარგმანი ადგილობრივ სერტიფიცირებულ მთარგმნელს გადაეცემა ხელახალი დამოწმებისთვის.

დამოწმება და ლეგალიზაცია მიმართულების მიხედვით

მალაიურიდან ქართულად: მალაიზიური დედანი გამცემი უწყების, Wisma Putra-სა და საქართველოს საკონსულოს ლეგალიზაციას გადის, ქართული თარგმანი კი ქართველი ნოტარიუსის მიერ მოწმდება; ბრუნეის, სინგაპურისა და ინდონეზიის დოკუმენტებისთვის აპოსტილი საკმარისია. ქართულიდან მალაიურად: ქართული დედანი და ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და მალაიზიის საელჩოს (რომელსაც საქართველო აქვს დაქვემდებარებული) ლეგალიზაციას გადის; ბრუნეისა და სინგაპურისთვის იუსტიციის სახლის აპოსტილი საკმარისია. ორივე მიმართულებით ლეგალიზაციის ჯაჭვი კვირებს მოითხოვს და ეტაპობრივად იგეგმება.

ჰალალი: ორივე მიმართულების ყველაზე ხშირი ბიზნეს კეისი

ქართული მწარმოებელი JAKIM-ის ან მისი აღიარებული სერტიფიცირების ორგანოს ჰალალის სერტიფიკატს ითხოვს: ქართული დოკუმენტაცია (ინგრედიენტების სიები, მომწოდებლების სერტიფიკატები, წარმოების პროცესის აღწერა, სანიტარული დასკვნები) ინგლისურად ან მალაიურად ითარგმნება, JAKIM-ის სტანდარტის (MS 1500) ტერმინოლოგიით; აუდიტორების ვიზიტი ზეპირ თარჯიმანს მოითხოვს; მიღებული სერტიფიკატი და მალაიზიური მომწოდებლების დოკუმენტები კი ქართულად ითარგმნება საქართველოს სურსათის ეროვნული სააგენტოსა და ქართული პარტნიორებისთვის. ისლამური სამართლის ტერმინოლოგია (halal, haram, syubhah, najis, samak, sembelihan - დაკვლა) ორივე მიმართულებით ზუსტად და თანმიმდევრულად გადადის, და პროექტისთვის ცალკე ტერმინთა ბაზა იქმნება.

ქორწინება ორივე მიმართულებით: სამოქალაქო და რელიგიური

მალაიზიურ-ქართული ოჯახის შექმნა ორივე მიმართულების დოკუმენტებს ბადებს, ორმაგი სისტემის გათვალისწინებით: საქართველოში ქორწინებისთვის მალაიზიელი მოქალაქის სტატუტორული განცხადება ქართულად, ლეგალიზაციის შემდეგ; მალაიზიაში ქორწინებისთვის ქართველი მოქალაქის ცნობა დამაბრკოლებელი გარემოებების არარსებობის შესახებ ინგლისურად ან მალაიურად, JPN-ისთვის (არამუსლიმური ქორწინება) ან შტატის რელიგიური დეპარტამენტისთვის (მუსლიმური ქორწინება, სადაც არამუსლიმი მხარის ისლამის მიღების დოკუმენტიც ფიგურირებს). ქორწინების შემდეგ მოწმობა მეორე ქვეყნის რეესტრში რეგისტრირდება შესაბამისი თარგმანით და ლეგალიზაციით; ბავშვის დაბადებისას სახელის სისტემის საკითხი (bin/binti მალაიზიაში, გვარი საქართველოში) ორივე რეესტრთან წინასწარ უნდა დაზუსტდეს.

სტუდენტური საბუთები ორივე მიმართულებით

მალაიზიიდან ჩამოსული სტუდენტი SPM/STPM სერტიფიკატებს ასოებიანი შეფასებით (A+ დან G-მდე SPM-ში) ან Foundation/A-Level შედეგებს წარადგენს; ქართული უნივერსიტეტი და ეროვნული ცენტრი შეფასების სისტემის განმარტებას ითხოვს, რომელსაც შენიშვნად ვამატებთ. საპირისპირო მიმართულებით ქართული სწავლის ცნობა და დიპლომი ინგლისურად ითარგმნება მალაიზიის უმაღლესი განათლების სამინისტროს, PTPTN-ისა და, სამედიცინო კურსდამთავრებულებისთვის, მალაიზიის სამედიცინო საბჭოსთვის, ლეგალიზაციის ჯაჭვით. MQA-ს (მალაიზიის კვალიფიკაციების სააგენტო) აღიარების პროცედურა უცხოური დიპლომებისთვის ცალკე მოთხოვნებს ითვალისწინებს, რომლებიც პაკეტს განსაზღვრავს.

ტურიზმი: მასალები მალაიზიური ბაზრისთვის

ქართული ტუროპერატორები, სასტუმროები და რესტორნები მალაიზიური ბაზრისთვის მალაიურენოვან მასალებს ითხოვენ: ტურის პროგრამები ჰალალ-მეგობრული აღნიშვნებით, ლოცვის ადგილებისა და ჰალალის რესტორნების ინფორმაცია, ხელშეკრულებები ტურისტთან, დაზღვევის პირობები. ეს ქართულიდან მალაიურად თარგმნის ის კატეგორიაა, სადაც იურიდიული სიზუსტე მარკეტინგულ ენას ერწყმის და კულტურული სენსიტიურობა (რელიგიური საკითხები, საკვების აღნიშვნები, ოჯახური ტურიზმის ნორმები) გადამწყვეტია; მშობლიური მალაიელი მთარგმნელი ქართველი მარკეტინგის რედაქტორთან ერთად მუშაობს.

სამედიცინო დოკუმენტები ორივე მიმართულებით

მალაიზიიდან ჩამოსული სტუდენტის სამედიცინო ცნობა და ვაქცინაციის ბარათი, ტურისტის სამედიცინო ისტორია ან სასწრაფო შემთხვევის დოკუმენტები მალაიურიდან ან ინგლისურიდან ქართულად ითარგმნება უნივერსიტეტისა და კლინიკისთვის, ICD-კოდებისა და პრეპარატების საერთაშორისო დასახელებების შენარჩუნებით. ქართული კლინიკის დასკვნა, ინვოისები და გაწერის ეპიკრიზი მალაიზიური სამოგზაურო დაზღვევის, takaful-ის კომპანიისა და მკურნალი ექიმისთვის ინგლისურად ითარგმნება; ჰალალის პრეპარატების საკითხი და რელიგიური მოთხოვნები სამედიცინო დოკუმენტაციაში ცალკე ყურადღებას მოითხოვს. სამედიცინო კურსდამთავრებულის დიპლომი და კლინიკური პრაქტიკის ცნობები მალაიზიის სამედიცინო საბჭოსთვის ორივე მიმართულების ელემენტებს აერთიანებს.

ერთი შეკვეთის მაგალითი: ჰალალის სერტიფიცირება და ექსპორტი

ქართული საკვების მწარმოებელი მალაიზიური ბაზრისთვის ემზადება: ინგრედიენტების სიები, მომწოდებლების სერტიფიკატები, წარმოების პროცესის აღწერა და შიდა ჰალალის კომიტეტის დებულება ქართულიდან ინგლისურად ითარგმნება სერტიფიცირების ორგანოსთვის; აუდიტორების ვიზიტს მალაიური ენის თარჯიმანი ახლავს; მიღებული სერტიფიკატი და მალაიზიური იმპორტიორის SSM-ის დოკუმენტები ქართულად ითარგმნება საქართველოს სურსათის ეროვნული სააგენტოსა და ბანკისთვის; ხელშეკრულება ორ სვეტად დგება; ეტიკეტის ტექსტი მალაიურად და ინგლისურად მზადდება. ერთი პროექტ-მენეჯერი მთელ ციკლს მართავს, ჰალალის ტერმინოლოგია ყველა დოკუმენტში ერთნაირია.

თარიღები, ვალუტა და მისამართები

მალაიზიური დოკუმენტები თარიღს დღე/თვე/წელი ფორმატით წერს, ხშირად ორივე კალენდრით მუსლიმურ დოკუმენტებზე (გრიგორიანული და ჰიჯრის), და თარგმანში ორივეს ვინარჩუნებთ. ვალუტა რინგიტია (MYR, RM). მისამართები მალაიზიაში ქუჩას (Jalan), უბანს (Taman), საფოსტო კოდსა და შტატს შეიცავს, და ხშირად ინგლისურ-მალაიური შერეული ფორმითაა; ორიგინალ ფორმას ვტოვებთ და ფრჩხილებში ქართულ ტრანსკრიფციას ვამატებთ. სახელმწიფო უწყებების სახელწოდებები მალაიურად და ინგლისურად პარალელურად არსებობს (Jabatan Pendaftaran Negara / National Registration Department), და თარგმანში ქართულ ეკვივალენტს ორივე ორიგინალის ფრჩხილებში შენარჩუნებით ვიყენებთ.

როგორ ვირჩევთ მთარგმნელს კონკრეტულ დოკუმენტზე

ზოგადი წესი მარტივია: თარგმანს ის ასრულებს, ვისთვისაც სამიზნე ენა მშობლიურია, რედაქციას კი საწყისი ენის სპეციალისტი. მალაიურში ამას სამი დამატებითი შრე აქვს: ორენოვანი დოკუმენტის ინგლისური სვეტიდან თარგმნისას ინგლისურის მთარგმნელი ჩაერთვება, მაგრამ მალაიური ბეჭდებისა და ველების შემოწმება მალაიური სპეციალისტის საქმეა; ჰალალისა და შარიათის დოკუმენტებზე ისლამური სამართლის ცოდნის მქონე რედაქტორი ერთვება; საერთო სამართლის ხელშეკრულებებზე ქართველი იურისტი კონტინენტურ ეკვივალენტებს ამოწმებს. ეს გადაწყვეტილება ყოველ კონკრეტულ დოკუმენტზე მიიღება და ვადებში აისახება.

ტიპური შეცდომები მიმართულების არჩევისას

• ქართული საბუთის ინგლისურად თარგმნა შარიათის სასამართლოსთვის, სადაც მალაიური მოითხოვეს
• მალაიზიური დოკუმენტის აპოსტილის „ძებნა“ ლეგალიზაციის ჯაჭვის ნაცვლად
• ინდონეზიურის მთარგმნელის დაქირავება მალაიური დოკუმენტისთვის
• Sijil Nikah-ის სამოქალაქო ქორწინების მოწმობად წარდგენა იურისდიქციის განმარტების გარეშე
• bin/binti სისტემის შენიშვნის გამოტოვება, რის გამოც ცოლ-ქმარი „უცხოებად“ გამოიყურებიან
• ჰალალის დოკუმენტაციაში ისლამური ტერმინოლოგიის „ზოგადი“ თარგმნა სტანდარტული ტერმინების ნაცვლად

ტერმინთა ბაზა მუდმივი კლიენტებისთვის

მალაიზიასთან რეგულარულად მომუშავე მწარმოებლებისა და ტურისტული კომპანიებისთვის ორმხრივ ტერმინოლოგიურ ბაზას ვქმნით: ჰალალის ტერმინოლოგია, პროდუქციის დასახელებები, ინსტიტუტების სახელწოდებები, სახელშეკრულებო ფორმულირებები სამ სვეტად (ქართული, მალაიური, ინგლისური) ერთხელ შეთანხმებული ფორმით ინახება და ყოველ ახალ დოკუმენტში უცვლელად გამოიყენება. ბაზა კლიენტის საკუთრებაა.

ვადები მიმართულების მიხედვით

მალაიურიდან ქართულად სტანდარტული ერთგვერდიანი დოკუმენტი ორ სამუშაო დღეში მზადდება, ორენოვანი დოკუმენტი ინგლისური სვეტიდან ერთ დღეში; ექსპრესი მოკლე დოკუმენტებზე მთარგმნელის ხელმისაწვდომობის მიხედვით არის შესაძლებელი. ქართულიდან მალაიურად, მშობლიური მთარგმნელისა და რედაქციის ორმაგი ეტაპის გამო, სამი სამუშაო დღეა; ინგლისური ვერსია ერთ დღეში. საკონსულო ლეგალიზაციის ჯაჭვი ორივე მიმართულებით კვირებს მოითხოვს და ცალკე იგეგმება. კუალა-ლუმპურთან ოთხსაათიანი დროის სხვაობა ვადებში გათვალისწინებულია.

ხშირად დასმული კითხვები