მალაიური ენის თარჯიმანი თბილისში

მალაიური ენა საქართველოში ბოლო წლებში მოულოდნელად აქტუალური გახდა: მალაიზია საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ ტურისტულ ბაზრად იქცა, მალაიზიელი სტუდენტები ქართულ სამედიცინო უნივერსიტეტებში ჩნდებიან, ქართული მწარმოებლები ჰალალის სერტიფიცირებას მალაიზიური ბაზრისთვის ითხოვენ, მალაიზიურ-ქართული ოჯახები კი ორივე ქვეყნის სამოქალაქო და რელიგიურ რეესტრებთან მუშაობენ. ამავე დროს მალაიური ერთ-ერთი ყველაზე „მოტყუებული“ ენაა კლიენტისთვის: მალაიზიური დოკუმენტების უმეტესობა ინგლისურადაც არის, და ჩნდება კითხვა, საერთოდ სჭირდება თუ არა მალაიური თარგმანი; მალაიზია ჰააგის აპოსტილის კონვენციის წევრი არ არის, ბრუნეი და სინგაპური კი არიან, და ერთი და იგივე ენის დოკუმენტი სამი სხვადასხვა ლეგალიზაციის მარშრუტს გადის; მალაიური და ინდონეზიური ურთიერთგასაგებია, მაგრამ ოფიციალურ დოკუმენტში სხვადასხვა ენაა. ამ გვერდზე ამ ყველაფერს დეტალურად განვმარტავთ.

ერთი ენა, ოთხი ქვეყანა, სამი ლეგალიზაციის მარშრუტი

მალაიური (Bahasa Melayu) მალაიზიის, ბრუნეისა და სინგაპურის ოფიციალური ენაა, ინდონეზიური (Bahasa Indonesia) კი მისი მჭიდროდ მონათესავე სტანდარტი. თარგმანისთვის ეს ნიშნავს, რომ „მალაიური დოკუმენტი“ ოთხი სხვადასხვა სამართლებრივი სისტემიდან შეიძლება მოდიოდეს, და ლეგალიზაციის მარშრუტი ქვეყანაზეა დამოკიდებული: მალაიზია ჰააგის აპოსტილის კონვენციის წევრი არ არის, ამიტომ მალაიზიური დოკუმენტი საქართველოსთვის სრულ საკონსულო ლეგალიზაციას გადის, ქართული დოკუმენტი მალაიზიისთვის კი ასევე; ბრუნეი კონვენციის წევრია 1987 წლიდან, სინგაპური 2021 წლიდან, ინდონეზია 2022 წლიდან, და მათი დოკუმენტები აპოსტილით მიიღება. ჩვენთან მალაიური ენის თარგმანი ოთხივე ქვეყნის დოკუმენტს მოიცავს, ლეგალიზაციის სქემა კი შეკვეთისას გამცემი ქვეყნის მიხედვით დგინდება.

ინგლისური თუ მალაიური: რომელი სვეტიდან ვთარგმნით

მალაიზიის ოფიციალური დოკუმენტების მნიშვნელოვანი ნაწილი ორენოვანია: დაბადების მოწმობა (Sijil Kelahiran), პირადობის ბარათი (MyKad), მართვის მოწმობა, უნივერსიტეტების დიპლომები და კომპანიების რეესტრის დოკუმენტები მალაიურ და ინგლისურ ველებს პარალელურად შეიცავს. ასეთი დოკუმენტის ქართულად თარგმნა ინგლისურ ველებზე დაყრდნობითაც შესაძლებელია, ინგლისურზე რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერით, რაც ხშირად უფრო სწრაფია; მაგრამ ბეჭდები, ხელნაწერი ჩანაწერები, სახელმწიფო რელიგიური დეპარტამენტების დოკუმენტები (Sijil Nikah - მუსლიმური ქორწინების მოწმობა), შარიათის სასამართლოს აქტები, ზოგიერთი შტატის უწყების ცნობები და სასკოლო დოკუმენტები მხოლოდ მალაიურადაა. შეკვეთისას პირველად სწორედ ამას ვამოწმებთ: რომელი ნაწილი რომელ ენაზეა, და დამოწმების ჩანაწერში ორივე საწყისი ენა ფიგურირებს, თუ ორივე გამოვიყენეთ.

MyKad, bin/binti და სახელის სისტემა

მალაიზიური პირადობის ბარათი (MyKad) 12-ნიშნა ნომერს ატარებს ფორმატით წელითვედღე-ადგილი-რიგითი ნომერი, სადაც შუა ორი ციფრი დაბადების შტატს ან ქვეყანას აღნიშნავს, ბოლო ციფრი კი სქესს. ეს ნომერი ყველა მალაიზიურ დოკუმენტზე ფიგურირებს და ქართული ბანკისა და საჯარო რეესტრისთვის მთავარი იდენტიფიკატორია; თარგმანში უცვლელად გადმოგვაქვს და სტრუქტურას ვხსნით. მალაიური სახელის სისტემა გვარს არ იცნობს: მალაიელი მუსლიმის სახელი საკუთარი სახელისა და მამის სახელისგან შედგება „bin“ (ვაჟი) ან „binti“ (ქალიშვილი) კავშირით (Ahmad bin Abdullah, Siti binti Ismail), ჩინური წარმოშობის მალაიზიელს კლანური გვარი წინ უძღვის, ინდური წარმოშობისას „a/l“ ან „a/p“ (anak lelaki/perempuan) კავშირი აქვს. ქართული უწყება, რომელიც „სახელი-გვარი“ სტრუქტურას ელოდება, ამ სისტემას განმარტების გარეშე არასწორად კითხულობს: მამის სახელს გვარად აღიქვამს, ხოლო ცოლ-ქმარს, რომლებსაც საერთო „გვარი“ არ აქვთ, უცხოებად. თარგმანი პასპორტის ველების სტრუქტურას ზუსტად იმეორებს, მთარგმნელის შენიშვნაში კი სახელის სისტემას ხსნის.

რომელი დოკუმენტები მოდის მალაიზიიდან

• პასპორტი და MyKad
• დაბადების მოწმობა (Sijil Kelahiran) ეროვნული რეგისტრაციის დეპარტამენტისგან (JPN)
• სამოქალაქო ქორწინების მოწმობა (Sijil Perkahwinan, JPN) ან მუსლიმური ქორწინების მოწმობა (Sijil Nikah, შტატის რელიგიური დეპარტამენტი)
• ცნობა ოჯახური მდგომარეობის შესახებ და სტატუტორული განცხადება (Surat Akuan Sumpah / Statutory Declaration)
• ცნობა ნასამართლობის შესახებ (Certificate of Good Conduct) საგარეო საქმეთა სამინისტროსგან
• SPM/STPM სერტიფიკატები, დიპლომები, დანართები, MQA-ს აკრედიტაციის ცნობები
• Sdn. Bhd.-ს სარეგისტრაციო დოკუმენტები SSM-ისგან (კომპანიების კომისია), წესდება, დირექტორთა გადაწყვეტილებები
• მინდობილობა (Surat Kuasa Wakil), სასამართლო და შარიათის სასამართლოს აქტები
• სამედიცინო ანგარიშები (laporan perubatan), ვაქცინაციის ბარათი, სამედიცინო ცნობა (sijil sakit)
• ჰალალის სერტიფიკატები (JAKIM) და საკვების უსაფრთხოების დოკუმენტები

საკონსულო ლეგალიზაცია: მარშრუტი მალაიზიისთვის

ვინაიდან მალაიზია აპოსტილის კონვენციის წევრი არ არის, დოკუმენტების მოძრაობა ორივე მიმართულებით სრულ ლეგალიზაციას გადის. მალაიზიური დოკუმენტი საქართველოსთვის: გამცემი უწყება, მალაიზიის საგარეო საქმეთა სამინისტრო (Wisma Putra) და საქართველოს საკონსულო წარმომადგენლობა, რომელსაც მალაიზია აქვს დაქვემდებარებული; შემდეგ საქართველოში ქართული ნოტარიული თარგმანი. ქართული დოკუმენტი მალაიზიისთვის: ნოტარიუსი (ან გამცემი უწყება), საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტი და მალაიზიის საელჩო, რომელსაც საქართველო აქვს დაქვემდებარებული (რეზიდენტი საელჩო თბილისში არ არის); თარგმანი მალაიურად ან ინგლისურად ამ ჯაჭვის ნაწილია. ეს პროცედურა აპოსტილზე გაცილებით ხანგრძლივია და თითოეულ ეტაპს თავისი ვადა აქვს, ამიტომ დოკუმენტების მომზადება რაც შეიძლება ადრე უნდა დაიწყოს. ბრუნეის, სინგაპურისა და ინდონეზიის დოკუმენტებისთვის კი აპოსტილი საკმარისია.

ტურიზმი: მალაიზიელი ვიზიტორები საქართველოში

მალაიზიის მოქალაქეებს საქართველოში უვიზო შესვლის უფლება აქვთ, და მალაიზიელი ტურისტების ნაკადი ბოლო წლებში მკვეთრად გაიზარდა, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ საქართველო ჰალალ-მეგობრულ მიმართულებად ითვლება. ტურისტული ინდუსტრიისთვის ეს ნიშნავს მალაიურენოვანი მასალების საჭიროებას (ტურის პროგრამები, ჰალალის აღნიშვნები მენიუში, ლოცვის ადგილების ინფორმაცია, ხელშეკრულებები ტუროპერატორთან), ხოლო ინდივიდუალური ვიზიტორისთვის სასწრაფო შემთხვევებში (საავადმყოფო, პოლიცია, დაკარგული დოკუმენტები) სამედიცინო და საპოლიციო დოკუმენტების თარგმანს და ზეპირ თარჯიმანს. ვიზიტების ნაწილი ბათუმში ბინის შეძენით ან თბილისში კომპანიის დაფუძნებით მთავრდება, რაც ნასყიდობის, საჯარო რეესტრისა და ბანკის დოკუმენტების თარგმანს ბადებს.

განათლება: მალაიზიელი სტუდენტები ქართულ სამედიცინო უნივერსიტეტებში

ქართული სამედიცინო და სტომატოლოგიური ფაკულტეტების ინგლისურენოვან პროგრამებზე მალაიზიელი სტუდენტების რაოდენობა მცირეა, მაგრამ იზრდება, რადგან მალაიზიელი აბიტურიენტები სამედიცინო განათლებას ტრადიციულად საზღვარგარეთ ეძებენ. ჩასარიცხად საჭიროა SPM (მალაიზიური განათლების სერტიფიკატი) ან STPM/A-Level/Foundation შედეგები, სამედიცინო ცნობა და ვაქცინაციის ბარათი; ეს დოკუმენტები ხშირად ინგლისურადაც არის, სასკოლო ცნობები კი მალაიურად. დამთავრების შემდეგ ქართული დიპლომი მალაიზიის სამედიცინო საბჭოსთვის (MMC) ინგლისურად ითარგმნება და ლეგალიზაციას გადის, ხოლო MMC-ის მიერ უცხოური სამედიცინო სკოლების აღიარების წესები სტუდენტმა ჩარიცხვამდე უნდა გადაამოწმოს, რაც თარგმანის კომპეტენცია არ არის, მაგრამ დოკუმენტების პაკეტს განსაზღვრავს.

ჰალალი: JAKIM და ქართული მწარმოებლები

ქართული საკვების, სასმელისა და კოსმეტიკის მწარმოებლები მალაიზიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ბაზრებისთვის ჰალალის სერტიფიცირებას ითხოვენ, და მალაიზიის ისლამური განვითარების დეპარტამენტის (JAKIM) სტანდარტი ამ სფეროში საერთაშორისო ორიენტირია. სერტიფიცირების პროცესი ინგრედიენტების, წარმოების პროცესისა და მიწოდების ჯაჭვის დოკუმენტაციას მოითხოვს, რომელიც მალაიურად ან ინგლისურად ითარგმნება, ხოლო JAKIM-ის ან მისი აღიარებული ორგანოს აუდიტორების ვიზიტი ზეპირ თარჯიმანს. JAKIM-ის ჰალალის სტანდარტის (MS 1500) ტერმინოლოგია მალაიურში ისლამური სამართლის არაბული ტერმინებით არის გაჯერებული (halal, haram, najis, samak), და ქართულად განმარტებით გადადის.

ბიზნესი: Sdn. Bhd., SSM და ისლამური ფინანსები

მალაიზიური კომპანიების სტანდარტული ფორმა Sdn. Bhd. (Sendirian Berhad, კერძო შეზღუდული პასუხისმგებლობის კომპანია) და Bhd. (საჯარო) კომპანიების კომისიაში (SSM, Suruhanjaya Syarikat Malaysia) რეგისტრირდება, და მათი დოკუმენტები (სარეგისტრაციო მოწმობა, კონსტიტუცია, დირექტორთა გადაწყვეტილებები) ორენოვანი ან ინგლისურენოვანია. საქართველოში მალაიზიური კომპანიის შვილობილის რეგისტრაციისას ეს დოკუმენტები ქართულად ითარგმნება, ლეგალიზაციის სრული ჯაჭვის შემდეგ. მალაიზია ისლამური ფინანსების გლობალური ცენტრია, და ისლამური საბანკო პროდუქტების ტერმინოლოგია (murabahah, ijarah, sukuk, takaful) ქართულ ფინანსურ ტექსტში განმარტებით გადადის, თუ ქართული კომპანია მალაიზიურ ბანკთან ან ინვესტორთან მუშაობს.

მალაიური და ინდონეზიური: რატომ არ არის ერთი ენა თარგმანისთვის

მალაიური და ინდონეზიური ზეპირად დიდწილად ურთიერთგასაგებია, მაგრამ ორთოგრაფია, ლექსიკა და ოფიციალური ტერმინოლოგია განსხვავებულია: მალაიური „pejabat“ ოფისია, ინდონეზიური „kantor“; მალაიური „percuma“ უფასოა, ინდონეზიური „gratis“; მალაიური „bilik“ ოთახია, ინდონეზიური „kamar“; მალაიური „kereta“ ავტომობილია, ინდონეზიური „mobil“. ადმინისტრაციული აბრევიატურები და უწყებების სახელწოდებები სრულიად განსხვავებულია. ქართველი ნოტარიუსი მთარგმნელს კონკრეტულ ენაზე არეგისტრირებს, და მალაიურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი ინდონეზიურ დოკუმენტს ხელს ვერ მოაწერს, და პირიქით. ჩვენთან მალაიურ თარგმანს მალაიურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი ასრულებს, რედაქციას კი ავსტრონეზიული ენების სპეციალისტი.

ჯავი: არაბული დამწერლობა მალაიურ დოკუმენტებში

მალაიური ლათინური ანბანით (Rumi) იწერება, მაგრამ ჯავი (Jawi), არაბულ დამწერლობაზე დაფუძნებული ტრადიციული სისტემა, ბრუნეიში თანაბრად ოფიციალურია, მალაიზიის ზოგიერთ შტატში (კელანტანი, ტერენგანუ) ოფიციალურ დოკუმენტებზე გამოიყენება, ხოლო რელიგიური დეპარტამენტების ბლანკებსა და ბეჭდებზე მთელ ქვეყანაში გვხვდება. ჩვენი მთარგმნელები ჯავის კითხულობენ და თარგმანში მიუთითებენ, რომელი ფრაგმენტი რომელი დამწერლობითაა; დამოწმებაში საწყისი ენა მალაიურია, გრაფიკის მიუხედავად.

ვისთვის არის ეს სერვისი განკუთვნილი

მალაიური ენის მთარგმნელს ჩვენთან სამი ტიპის კლიენტი მოძებნის: მალაიზიის, ბრუნეის ან სინგაპურის მოქალაქე, რომელიც საქართველოში სწავლას, ბინადრობას, ქორწინებას, ქონებას ან ბიზნესს აფორმებს; ქართული მწარმოებელი, ტურისტული კომპანია ან უნივერსიტეტი, რომელიც მალაიზიურ ბაზართან, სერტიფიცირების ორგანოსთან ან პარტნიორთან მუშაობს; და საქართველოს მოქალაქე, რომელიც მალაიზიაში სამუშაოდ, სასწავლებლად ან ქორწინებისთვის მიემგზავრება და ქართული საბუთები ინგლისურად ან მალაიურად სჭირდება. სამივე შემთხვევაში ერთი და იგივე გუნდი მუშაობს, თუმცა სამიზნე ენის არჩევა, ლეგალიზაციის მარშრუტი (აპოსტილი თუ საკონსულო ჯაჭვი) და ვადები განსხვავებულია, ამიტომ პირველ კონსულტაციაზე სწორედ ამ დეტალებს ვაზუსტებთ.

ხარისხის კონტროლი მალაიურ თარგმანზე

ყოველი მალაიური თარგმანი მთარგმნელის შემდეგ რედაქტორთან გადის, რომელიც სამ რამეს ამოწმებს: ციფრობრივ მონაცემებს (MyKad-ის ნომერი ტირეებით, პასპორტის ნომერი, JPN-ის რეგისტრაციის ნომერი, თარიღები ორივე კალენდრით) სიმბოლო-სიმბოლო, საკუთარ სახელებს პასპორტის ლათინურ ჩანაწერთან და bin/binti შენიშვნასთან შედარებით, და ინგლისურ-მალაიური სვეტების შესაბამისობას, თუ ორივე გამოვიყენეთ. რედაქტორის როლს ავსტრონეზიული ენების სპეციალისტი ასრულებს, რომელიც ტექსტს ინდონეზიური ცრუ მეგობრების თვალსაზრისითაც კითხულობს: მალაიური „budak“ ბავშვია, ინდონეზიური „budak“ მონა; მალაიური „pusing“ ტრიალია, ინდონეზიური „pusing“ თავბრუსხვევა.

ენობრივი თავისებურებები, რომლებიც თარგმანზე აისახება

მალაიური აგლუტინაციური, მაგრამ ბრუნვებისა და დროთა გრამატიკული ფორმების გარეშე ენაა: მრავლობითი რედუპლიკაციით გამოიხატება (dokumen-dokumen), დრო კონტექსტითა და ზმნიზედებით, სქესი არ არსებობს. ოფიციალურ ლექსიკაში სამი ფენაა: მალაიური ფუძეები, არაბული ნასესხობა (განსაკუთრებით სამართლებრივ, რელიგიურ და ადმინისტრაციულ ლექსიკაში: hakim - მოსამართლე, mahkamah - სასამართლო, wakil - წარმომადგენელი, sijil - მოწმობა) და ინგლისური ტერმინები, რომლებიც ბრიტანული კოლონიური სამართლის მემკვიდრეობით ოფიციალურ ტექსტში დომინირებს. ქართულად თარგმნისას ბრუნვებისა და დროის ფორმების „აღდგენა“ კონტექსტიდან ხდება, რაც ოფიციალურ დოკუმენტში განსაკუთრებულ სიფრთხილეს მოითხოვს: „telah“ (უკვე) და „akan“ (მომავალში) ხელშეკრულების მუხლში ვალდებულების სტატუსს ცვლის.

ტიპური შეცდომები მალაიურ თარგმანში

• მამის სახელის გვარად ჩაწერა და bin/binti სისტემის შენიშვნის გარეშე დატოვება
• ინდონეზიურის მთარგმნელის ხელმოწერა, რომელიც ნოტარიუსმა მალაიურზე ვერ დაადასტურა
• მალაიზიური დოკუმენტის აპოსტილის „ძებნა“, თუმცა მალაიზია კონვენციის წევრი არ არის და საკონსულო ლეგალიზაციაა საჭირო
• ინგლისური სვეტის თარგმნა და მალაიური ბეჭდების, ხელნაწერი ჩანაწერებისა და რელიგიური დეპარტამენტის ველების გამოტოვება
• MyKad-ის ნომრის ფორმატის შეცვლა ან ტირეების გამოტოვება
• „telah“ და „akan“ დროის ნიშნების უგულებელყოფა ხელშეკრულების თარგმანში

ბეჭდები, ბლანკები და ელექტრონული დოკუმენტები

მალაიზიური სახელმწიფო დოკუმენტები (JPN-ის მოწმობები, SSM-ის ამონაწერები, უნივერსიტეტების დიპლომები) ბოლო წლებში ელექტრონული სისტემით, QR-კოდითა და ელექტრონული ხელმოწერით გამოდის, ბეჭდები კი ხშირად მალაიურად და ზოგჯერ ჯავით. ვთარგმნით ყველა წაკითხვად ელემენტს: ბლანკის ველებს ორივე ენიდან, ბეჭდის გარე წრესა და ცენტრს, რეგისტრაციის ნომერსა და მარგინალურ შენიშვნებს, ელექტრონული დოკუმენტის შემთხვევაში კი გადამოწმების მონაცემებსაც, რათა ქართულმა უწყებამ ბეჭდის არარსებობა ხარვეზად არ აღიქვას. შტატების რელიგიური დეპარტამენტების დოკუმენტები ხშირად ქაღალდისაა, ხელნაწერი ჩანაწერებით, და კითხვადობის ცალკე შემოწმებას მოითხოვს.

ვადები

ერთი-ორი გვერდი ორ სამუშაო დღეში მზადდება, ხელშეკრულება ან დიპლომის დანართი სამ-ოთხ დღეში; ექსპრესი მოკლე დოკუმენტებზე მთარგმნელის ხელმისაწვდომობის მიხედვით არის შესაძლებელი. კუალა-ლუმპური თბილისს ოთხი საათით უსწრებს, ამიტომ მალაიზიიდან დილით გამოგზავნილი შეკვეთა ჩვენს სამუშაო დღეშივე მუშავდება. ნოტარიული დამოწმება, საკონსულო ლეგალიზაციის ჯაჭვის ორგანიზება და კურიერით მიწოდება ერთი შეკვეთის ფარგლებში სრულდება.

კონფიდენციალურობა

მალაიური დოკუმენტების ნაწილი რელიგიურ სტატუსს, ოჯახურ და ფინანსურ ინფორმაციას შეიცავს, რომლის მიმართაც განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო. ყველა მთარგმნელი და რედაქტორი ხელმოწერილი კონფიდენციალურობის შეთანხმებით მუშაობს, ფაილები დაშიფრულ საცავში ინახება, გარე პლატფორმებზე არ იტვირთება და შეკვეთის დასრულებიდან განსაზღვრული ვადის შემდეგ იშლება, თუ კლიენტი სხვაგვარად არ ითხოვს.

როგორ მიმდინარეობს შეკვეთა

დოკუმენტს ატვირთავთ საიტზე ან გამოგზავნით მესენჯერით; საათნახევარში მიიღებთ ზუსტ ვადას. თარგმანის დაწყებამდე ვამოწმებთ, რომელი ქვეყნიდანაა დოკუმენტი (მალაიზია, ბრუნეი, სინგაპური, ინდონეზია), რომელი ნაწილი რომელ ენაზეა და რა ლეგალიზაცია სჭირდება. მზა თარგმანს ელექტრონულად, კურიერით საქართველოს ნებისმიერ წერტილში ან საერთაშორისო ამანათით იღებთ; მთელი პროცესი დისტანციურად ეწყობა.

ხშირად დასმული კითხვები