მალაიური იურიდიული და სამედიცინო თარგმანი

მალაიური სამართლებრივი და სამედიცინო ტექსტი ქართველი სპეციალისტისთვის სამი სისტემის შეხვედრის ადგილია: ბრიტანული საერთო სამართალი, რომელიც მალაიზიის სამოქალაქო, კომერციული და სისხლის სამართლის საფუძველია და ინგლისურ ტერმინოლოგიას ოფიციალურ ტექსტში დომინანტურს ხდის; ისლამური სამართალი, რომელიც მუსლიმების საოჯახო და მემკვიდრეობითი საკითხების, ჰალალის სერტიფიცირებისა და ისლამური ფინანსების სფეროში მოქმედებს არაბულ-მალაიური ტერმინოლოგიით; და ბრიტანული ჯანდაცვის მოდელი, რომელიც მალაიზიის საჯარო და კერძო კლინიკების დოკუმენტაციას ინგლისურენოვანი სამედიცინო სტანდარტით აყალიბებს. ქართველი იურისტისა და ექიმისთვის, რომლებიც კონტინენტურ სისტემაში მუშაობენ, ეს ნიშნავს, რომ მალაიური ხელშეკრულება ან სამედიცინო ანგარიში სტრუქტურულადაც და ტერმინოლოგიურადაც სხვა ლოგიკით არის აგებული. ამ გვერდზე ვაღწერთ მალაიზიის სამართლებრივ და ჯანდაცვის სისტემას თარგმანის თვალსაზრისით, დოკუმენტების ტიპებს, რომლებიც ორ ქვეყანას შორის რეალურად მოძრაობს (ჰალალის სერტიფიცირება, სამედიცინო სტუდენტების პაკეტები, ისლამური ფინანსები, ტურისტული ხელშეკრულებები), ტერმინოლოგიურ ხაფანგებს ინგლისურ, მალაიურ და არაბულ ფენებს შორის და ხარისხის კონტროლს იურისტთან და ექიმთან ერთად.

მალაიზიის სამართლებრივი სისტემა ქართველი მკითხველისთვის

მალაიზიის სამართალი ბრიტანული საერთო სამართლის მემკვიდრეა: პრეცედენტი, სასამართლო პრაქტიკა და კანონები (Acts) ერთად ქმნიან სამართლებრივ წყაროს, კოდიფიცირებული სამოქალაქო კოდექსი კი ქართული გაგებით არ არსებობს; ხელშეკრულებების აქტი (Contracts Act 1950) ინდური კოლონიური კანონმდებლობის მემკვიდრეობით ბრიტანულ პრინციპებს აყალიბებს. სასამართლო სისტემა ორმაგია: სამოქალაქო სასამართლოები (Magistrates' Court, Sessions Court, High Court, Court of Appeal, Federal Court) ყველა მოქალაქისთვის და შარიათის სასამართლოები (Mahkamah Syariah) მუსლიმების პირადი და საოჯახო საკითხებისთვის, შტატების დონეზე. ნოტარიუსი (notary public) ბრიტანული ტრადიციის ვიწრო ფუნქციის ფიგურაა, ხოლო ბევრი დოკუმენტი კომისარ ფიცისთვის (Commissioner for Oaths) წინაშე სტატუტორული განცხადების ფორმით დგება.

ბევრი ცნება ქართულში ფუნქციურ ეკვივალენტს პოულობს: Sdn. Bhd. (Sendirian Berhad) კერძო შეზღუდული პასუხისმგებლობის კომპანიაა, Bhd. საჯარო კომპანია, Surat Kuasa Wakil მინდობილობა, perjanjian ხელშეკრულება. სირთულე იმ ინსტიტუტებში იწყება, რომლებიც ერთ ქვეყანაშია და მეორეში არა: სტატუტორული განცხადება, ტრასტი, საერთო სამართლის „consideration“ ხელშეკრულებაში, შარიათის სასამართლოს იურისდიქცია, ისლამური ფინანსების ინსტრუმენტები, ბუმიპუტრას სტატუსთან დაკავშირებული რეგულაციები, JAKIM-ის ჰალალის სერტიფიცირების სამართლებრივი ძალა.

სამი ფენა მალაიურ იურიდიულ ლექსიკაში

მალაიური სამართლებრივი ტერმინოლოგია სამი წყაროდან იკვებება: ინგლისური საერთო სამართლის ტერმინები, ხშირად მალაიური ორთოგრაფიით (kontrak, akta, mahkamah - ეს უკანასკნელი არაბულია, magistret, prosiding), არაბული ისლამური სამართლის ტერმინოლოგია (hakim - მოსამართლე, syariah, nikah, talaq, faraid - მემკვიდრეობა, wasiat - ანდერძი, nafkah - ალიმენტი) და მალაიური ფუძეები (perjanjian - ხელშეკრულება, saksi - მოწმე, tuntutan - სარჩელი, keputusan - გადაწყვეტილება). სამოქალაქო სასამართლოს აქტი ხშირად ინგლისურადაა ან ინგლისურ-მალაიური, შარიათის სასამართლოს აქტი მალაიურად არაბული ტერმინოლოგიით. ქართული კონტინენტური ტერმინოლოგია საერთო სამართლის ცნებებს ერთი-ერთზე არ ემთხვევა („consideration“, „trust“, „equity“, „injunction“), და ასეთ შემთხვევაში ცნება განმარტებით გადადის, ორიგინალის შენარჩუნებით, ხოლო იურისტი-რედაქტორი ქართული ეკვივალენტის ფუნქციურ შესაბამისობას ამოწმებს.

რომელი იურიდიული დოკუმენტები ითარგმნება ყველაზე ხშირად

• ჰალალის სერტიფიცირების დოკუმენტაცია და JAKIM-ის სერტიფიკატები
• სამეწარმეო ხელშეკრულებები: საკვებისა და სასმელის მიწოდება, ტურისტული მომსახურება, დისტრიბუცია, ისლამური ფინანსების ინსტრუმენტები
• კორპორატიული საბუთები: SSM-ის სარეგისტრაციო დოკუმენტები, კომპანიის კონსტიტუცია, დირექტორთა გადაწყვეტილებები, Form 9/Section 17 ტიპის ცნობები
• Surat Kuasa Wakil (მინდობილობა), სტატუტორული განცხადებები, კომისარ ფიცისთვის წინაშე შედგენილი დოკუმენტები
• სამოქალაქო და შარიათის სასამართლოს აქტები: განქორწინება, მემკვიდრეობა, ბავშვის მეურვეობა, სახელშეკრულებო დავები
• საოჯახო სამართლის დოკუმენტები: Sijil Nikah, Sijil Perkahwinan, talaq-ის დადასტურება, faraid-ის სერტიფიკატი
• უძრავი ქონების საბუთები: ნასყიდობა (Sale and Purchase Agreement), მიწის ტიტული, სტრატა-ტიტული
• შრომითი ხელშეკრულებები, სამუშაო ნებართვის დოკუმენტები, EPF-ის (საპენსიო ფონდი) ცნობები

ხელშეკრულება საერთო სამართლის ლოგიკით

მალაიზიურ პარტნიორთან ხელშეკრულება ხშირად ინგლისურად დგება, საერთო სამართლის სტრუქტურით: განმარტებების ვრცელი ნაწილი (Definitions), „consideration“-ის მითითება, დეტალური გარანტიები (Warranties and Representations), ინდემნიტეტი (Indemnity), მმართველი სამართალი და იურისდიქცია (Governing Law), ხშირად ასეანის ან კუალა-ლუმპურის საარბიტრაჟო ცენტრის (AIAC) მითითებით. ქართული ვერსია ქართული მხარისთვის ან საქართველოს უწყებებისთვის მზადდება, და საერთო სამართლის ცნებები, რომლებსაც ქართული სამოქალაქო კოდექსში პირდაპირი ეკვივალენტი არ აქვს, განმარტებით გადადის, იურისტი-რედაქტორის შემოწმებით. მალაიური ვერსიის შემთხვევაში (მალაიზიის უწყებებისთვის ან სახელმწიფო შესყიდვებში) მალაიური სამართლებრივი ტერმინოლოგია DBP-ს სტანდარტით გამოიყენება. თანაბარძალიანობის დათქმის შემთხვევაში სვეტების ტერმინოლოგიურ და რიცხობრივ თანხვედრას ცალკე ეტაპად ვამოწმებთ (რინგიტი, ლარი, დოლარი, კურსი, ვადები, ჯარიმები, დავების ადგილი).

ჰალალი: სამართლებრივი და ტექნიკური დოკუმენტაცია

JAKIM-ის ჰალალის სერტიფიცირება მალაიზიაში სამართლებრივი ძალის მქონე პროცედურაა, რომელსაც სავაჭრო აღწერილობის აქტი და ჰალალის სერტიფიცირების პროცედურული სახელმძღვანელო არეგულირებს, ხოლო MS 1500 სტანდარტი ტექნიკურ მოთხოვნებს ადგენს. ქართული მწარმოებლის დოკუმენტაცია (ინგრედიენტების სიები მომწოდებლების ჰალალის სერტიფიკატებით, წარმოების პროცესის აღწერა, სანიტარული დასკვნები, შიდა ჰალალის კომიტეტის დებულება, ტრენინგის ჩანაწერები) ინგლისურად ან მალაიურად ითარგმნება ისლამური სამართლის ტერმინოლოგიის ზუსტი გამოყენებით: halal და haram, syubhah (საეჭვო), najis (უწმინდური) და მისი კატეგორიები, samak (რიტუალური განწმენდა), sembelihan (რიტუალური დაკვლა). ეს ტერმინები ქართულად განმარტებით გადადის, ორიგინალის შენარჩუნებით, და თარგმანს ისლამური სამართლის ცოდნის მქონე რედაქტორი ამოწმებს.

ისლამური ფინანსები

მალაიზია ისლამური ფინანსების გლობალური ცენტრია, და ქართული კომპანია, რომელიც მალაიზიურ ბანკთან, ინვესტორთან ან სუკუკის ემისიასთან მუშაობს, ისლამური ფინანსური ინსტრუმენტების ტერმინოლოგიას ხვდება: murabahah (ფასნამატით გაყიდვა), ijarah (ლიზინგი), mudarabah და musharakah (პარტნიორობის ფორმები), sukuk (ისლამური ობლიგაციები), takaful (ისლამური დაზღვევა), wakalah (აგენტირება). ეს ინსტრუმენტები ჩვეულებრივი საბანკო პროდუქტების ფუნქციურ ეკვივალენტებს წარმოადგენს, მაგრამ სამართლებრივი სტრუქტურა განსხვავებულია, და ქართულ ფინანსურ ტექსტში ორიგინალი ტერმინი განმარტებით რჩება, ხოლო იურისტი-რედაქტორი ქართული საბანკო კანონმდებლობასთან შესაბამისობას ამოწმებს.

შარიათის სასამართლო და საოჯახო სამართალი

მალაიზიელი მუსლიმის ქორწინება, განქორწინება, ალიმენტი, ბავშვის მეურვეობა და მემკვიდრეობა შარიათის სასამართლოებისა და შტატების რელიგიური დეპარტამენტების იურისდიქციაშია, და დოკუმენტები მალაიურად, ისლამური სამართლის არაბული ტერმინოლოგიით გამოდის: Sijil Nikah (ქორწინების მოწმობა), talaq-ის დადასტურება (განქორწინება ქმრის ინიციატივით), fasakh (განქორწინება სასამართლოს გადაწყვეტილებით), nafkah (ალიმენტი), hadhanah (ბავშვის მეურვეობა), faraid-ის სერტიფიკატი (მემკვიდრეობის წილების განაწილება ისლამური სამართლით). მალაიზიურ-ქართული ოჯახების საოჯახო საკითხებში ეს დოკუმენტები საქართველოს იუსტიციის სახლისა და სასამართლოსთვის ქართულად ითარგმნება, იურისდიქციისა და ტერმინოლოგიის განმარტებით, ხოლო საქართველოს სასამართლოს გადაწყვეტილებები მალაიზიისთვის ინგლისურად ან მალაიურად. არამუსლიმი მალაიზიელის საოჯახო დოკუმენტები სამოქალაქო სასამართლოსა და JPN-ის ინგლისურენოვანი სისტემიდან მოდის.

უძრავი ქონება: ტიტული და სტრატა

მალაიზიური უძრავი ქონების სამართალი ბრიტანულ ტორენსის სისტემას იყენებს: საკუთრება მიწის ტიტულით (geran) ან სტრატა-ტიტულით (ბინებისთვის) დასტურდება, ნასყიდობა კი Sale and Purchase Agreement-ის ფორმით დგება ადვოკატის მონაწილეობით, ხოლო უცხოელების მიერ ქონების შეძენა შტატის თანხმობასა და მინიმალური ფასის ზღვარს ექვემდებარება. ქართული ბანკისთვის მალაიზიური ქონების გაყიდვის დოკუმენტები (სახსრების წარმომავლობის დასადასტურებლად) ინგლისურიდან ან მალაიურიდან ითარგმნება, ტიტულის სისტემის განმარტებით; საპირისპირო მიმართულებით ბათუმში ბინის შემძენი მალაიზიელისთვის ქართული ნასყიდობა და საჯარო რეესტრის ამონაწერი ინგლისურად ან მალაიურად ითარგმნება, ქართული რეგისტრაციის სისტემის განმარტებით.

მალაიზიის ჯანდაცვის სისტემა და სამედიცინო დოკუმენტაცია

მალაიზიის ჯანდაცვა ორმაგია: საჯარო სისტემა ჯანდაცვის სამინისტროს საავადმყოფოებითა და კლინიკებით (Klinik Kesihatan) და განვითარებული კერძო სექტორი, რომელიც რეგიონულ სამედიცინო ტურიზმსაც ემსახურება. სამედიცინო დოკუმენტაცია ბრიტანულ მოდელს მიჰყვება და ხშირად ინგლისურადაა: სამედიცინო ანგარიში (laporan perubatan / medical report), გამოწერის შეჯამება (discharge summary), ექიმის ცნობა (sijil sakit / medical certificate, MC), ვაქცინაციის ბარათი, სპეციალისტის დასკვნა, ლაბორატორიული შედეგები; საჯარო კლინიკების ბლანკები, ბეჭდები და ზოგიერთი ცნობა მალაიურადაა. ტერმინოლოგია ინგლისური სამედიცინო სტანდარტისაა, მალაიური ტერმინები კი ინგლისურის ადაპტაციაა (diagnosis - diagnosis, rawatan - მკურნალობა, pembedahan - ოპერაცია, ubat - პრეპარატი).

ქართულად თარგმნისას დიაგნოზებს ICD-10-კოდით ვინარჩუნებთ, პრეპარატებს საერთაშორისო არაპატენტირებული დასახელებით და სავაჭრო სახელით, დოზირებასა და კვლევის ერთეულებს უცვლელად, ინგლისურ და მალაიურ აბრევიატურებს ქართული პრაქტიკის შესატყვისებით. ინგლისურენოვანი სამედიცინო ანგარიში ინგლისურზე რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერითაც მოწმდება, მალაიურენოვანი ბლანკები და ბეჭდები კი მალაიური რეგისტრაციით. თარგმანს სამედიცინო განათლების მქონე რედაქტორი ამოწმებს კლინიკური ლოგიკის თვალსაზრისით.

ვისთვის ითარგმნება მალაიური სამედიცინო დოკუმენტი

სამედიცინო სტუდენტები

ქართული სამედიცინო ფაკულტეტების მალაიზიელი სტუდენტების ჩარიცხვისთვის საჭირო სამედიცინო ცნობა და ვაქცინაციის ბარათი მალაიზიური ფორმატითაა და ქართული ჯანმრთელობის ცნობის (ფორმა 100) სტრუქტურას არ იმეორებს; თარგმანში ველების შესაბამისობას ვუთითებთ. დამთავრების შემდეგ ქართული დიპლომი, დანართი და კლინიკური პრაქტიკის ცნობები მალაიზიის სამედიცინო საბჭოსთვის (MMC) ინგლისურად ითარგმნება, ლეგალიზაციის ჯაჭვით; MMC-ის აღიარების წესები უცხოური სამედიცინო სკოლებისთვის სპეციფიკურია და დოკუმენტების პაკეტს განსაზღვრავს.

ტურისტები და სასწრაფო შემთხვევები

მალაიზიელი ტურისტის სასწრაფო სამედიცინო შემთხვევა საქართველოში ქართული კლინიკის დასკვნის, ინვოისებისა და გაწერის ეპიკრიზის ინგლისურად თარგმნას მოითხოვს მალაიზიური სამოგზაურო დაზღვევისა და takaful-ის კომპანიისთვის, ხოლო პაციენტის მალაიზიური სამედიცინო ისტორია ქართველი ექიმისთვის ქართულად. სადაზღვევო ანაზღაურების პროცედურაში დიაგნოზების კოდებისა და პროცედურების დასახელების ზუსტი შესაბამისობა გადამწყვეტია.

მკურნალობა მალაიზიაში

მალაიზია სამედიცინო ტურიზმის რეგიონული ცენტრია, და ქართველი პაციენტი, რომელიც კუალა-ლუმპურის ან პენანგის კერძო კლინიკაში მკურნალობს, ქართულ სამედიცინო ისტორიას ინგლისურად ითარგმნის, მალაიზიური კლინიკის დასკვნას კი ქართველი ექიმისთვის ქართულად. მალაიზიური კერძო კლინიკების დოკუმენტაცია ინგლისურენოვანი და საერთაშორისო სტანდარტისაა.

ჰალალის ფარმაცევტიკა და კოსმეტიკა

ქართული ფარმაცევტული და კოსმეტიკური პროდუქციის მალაიზიაში რეგისტრაციისთვის ეროვნული ფარმაცევტული რეგულირების სააგენტო (NPRA) სარეგისტრაციო დოსიეს ინგლისურად ითხოვს, ეტიკეტს მალაიურად და ინგლისურად, ხოლო ჰალალის სტატუსი ცალკე სერტიფიცირებას ექვემდებარება. ინსტრუქციის თარგმანი სამედიცინო და სამართლებრივი ტექსტის შერწყმაა, ჰალალის ნაწილი კი ისლამური სამართლის ტერმინოლოგიას მოითხოვს.

სამედიცინო-სამართლებრივი დოკუმენტები

ზოგიერთი დოკუმენტი ორივე დარგს ერთდროულად ეკუთვნის: სამედიცინო ანგარიში სასამართლო საქმისთვის, სამუშაო ტრავმის სადაზღვევო აქტი (SOCSO, სოციალური დაზღვევის ორგანიზაცია), სამედიცინო დაუდევრობის სარჩელი, ჯანმრთელობის მდგომარეობის ცნობა შარიათის სასამართლოს საქმეში (მაგალითად, მეურვეობის ან განქორწინების საფუძვლისთვის), takaful-ის ანაზღაურების დოკუმენტები. ასეთ ტექსტებზე ორი რედაქტორი მუშაობს, იურისტი და ექიმი, და საბოლოო ვერსია ორივეს ხელმოწერით მოწმდება.

შრომითი ურთიერთობები და სამუშაო ნებართვები

მალაიზიაში ქართველი სპეციალისტის დასაქმება Employment Pass-ის ან სხვა სამუშაო ნებართვის პროცედურას გადის, სადაც შრომითი ხელშეკრულება (ინგლისურად), დიპლომი, ცნობა ნასამართლობა და სამედიცინო შემოწმება (მალაიზიის საიმიგრაციო დეპარტამენტის სტანდარტული პანელით) ინგლისურ თარგმანს ითხოვს. მალაიზიის შრომის აქტი (Employment Act 1955) ბრიტანული ტრადიციისაა, და EPF-ის (თანამშრომელთა საპენსიო ფონდი) და SOCSO-ს შენატანების სისტემა ქართული საპენსიო სქემისგან განსხვავებულია; შრომითი ხელშეკრულების ქართულად თარგმნისას ამ ინსტიტუტებს განმარტებით ვუთითებთ. საპირისპირო მიმართულებით მალაიზიელი თანამშრომლის ქართული შრომითი ხელშეკრულება ინგლისურად ითარგმნება.

ნოტარიული დამოწმება და ლეგალიზაცია დარგობრივ დოკუმენტებზე

მალაიზიური დედნის შემთხვევაში საკონსულო ლეგალიზაცია (Wisma Putra და საქართველოს საკონსულო) წინასწარ უნდა იყოს გავლილი, ქართული დედნისთვის კი საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და მალაიზიის საელჩოს ლეგალიზაცია; ბრუნეის, სინგაპურისა და ინდონეზიის დოკუმენტებზე აპოსტილი. ხელშეკრულების შემთხვევაში ხშირად მხოლოდ ხელმოწერილი ვერსია მოწმდება, პროექტი კი სამუშაო თარგმანად რჩება; ჰალალის დოკუმენტაციის ნაწილი სერტიფიცირების ორგანოს მოთხოვნით მოწმდება, ტექნიკური ნაწილი უბრალო თარგმანად რჩება; სამედიცინო დოკუმენტებზე დამოწმება სადაზღვევო, სასამართლო და საგანმანათლებლო პროცედურებისთვის სჭირდებათ. შეკვეთისას ვაზუსტებთ დანიშნულებას და მხოლოდ საჭირო ეგზემპლარებს ვამოწმებთ.

კონფიდენციალურობა და მონაცემთა დაცვა

მალაიზიის პერსონალურ მონაცემთა დაცვის აქტი (PDPA 2010) და საქართველოს კანონი პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ ჯანმრთელობისა და რელიგიური კუთვნილების მონაცემების მიმართ ერთნაირად მკაცრია; მალაიზიური დოკუმენტები რელიგიურ სტატუსს ხშირად პირდაპირ შეიცავს (MyKad-ზე მუსლიმებისთვის „Islam“ აღნიშვნა), რაც განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემია. ფაილები დაშიფრულ არხებში მოძრაობს, მთარგმნელები და რედაქტორები ხელმოწერილი კონფიდენციალურობის შეთანხმებით მუშაობენ, შეკვეთის დასრულების შემდეგ დოკუმენტები კლიენტის მითითებით იშლება.

ხარისხის კონტროლი დარგობრივ თარგმანში

მალაიური იურიდიული და სამედიცინო თარგმანი სამსაფეხურიან პროცესს გადის: დარგობრივი მთარგმნელი (მალაიური ან, ორენოვანი დოკუმენტის ინგლისური სვეტიდან, ინგლისური რეგისტრაციით), დარგის სპეციალისტი-რედაქტორი (იურისტი ან ექიმი, ჰალალისა და ისლამური ფინანსების შემთხვევაში ისლამური სამართლის ცოდნით) და საბოლოო კორექტორი, რომელიც ციფრებს, MyKad-ის ნომრებს, სახელებს პასპორტთან და bin/binti შენიშვნასთან, თარიღებსა და ფორმატირებას ამოწმებს. ვინაიდან მალაიურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი ერთეულია, დარგობრივ რედაქციას ქართველი იურისტი ან ექიმი და ავსტრონეზიული ენების სპეციალისტი ერთად ასრულებს.

ხშირი შეცდომები მალაიურ დარგობრივ თარგმანში

• საერთო სამართლის ცნებების („consideration“, „indemnity“, „trust“) ქართული სამოქალაქო კოდექსის ტერმინებით მექანიკური ჩანაცვლება განმარტების გარეშე
• Sijil Nikah-ის სამოქალაქო ქორწინების მოწმობად და talaq-ის სასამართლო განქორწინებად წარდგენა იურისდიქციის განმარტების გარეშე
• ჰალალის ტერმინოლოგიის „ზოგადი“ თარგმნა (მაგალითად, najis-ის უბრალოდ „ჭუჭყად“) სტანდარტული ტერმინის ნაცვლად
• ისლამური ფინანსური ინსტრუმენტების ჩვეულებრივი საბანკო ტერმინებით ჩანაცვლება სამართლებრივი სტრუქტურის დაკარგვით
• ინგლისური სვეტის თარგმნა მალაიური ბეჭდებისა და ბლანკის ველების გამოტოვებით
• ICD-კოდის ან პრეპარატის INN-დასახელების „თარგმნა“ შენარჩუნების ნაცვლად

ვადები

ერთგვერდიანი სამედიცინო ანგარიში ან ცნობა ორ სამუშაო დღეში მზადდება (ინგლისურენოვანი ერთში); ხელშეკრულება 10-15 გვერდამდე ოთხ-ხუთ სამუშაო დღეში, ჰალალის სერტიფიცირების სრული დოსიე ან სასამართლო საქმე მოცულობის მიხედვით. საკონსულო ლეგალიზაციის ჯაჭვი ცალკე ვადებით იგეგმება.

ხშირად დასმული კითხვები