მაკედონიური ენის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი

მაკედონიური დოკუმენტის ნოტარიული დამოწმება საქართველოში ორი სისტემის შეხვედრის ადგილია, რომლებიც ერთმანეთს ავტომატურად არ ცნობენ: ჩრდილოეთ მაკედონიაში ოფიციალურ თარგმანს იუსტიციის სამინისტროს მიერ დანიშნული სასამართლო მთარგმნელი ბეჭდით ადასტურებს და ნოტარიუსი პროცესში საერთოდ არ მონაწილეობს, საქართველოში კი თარგმანს ნოტარიუსი ამოწმებს რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერის დადასტურებით. ვინც ამ განსხვავებას არ იცნობს, დოკუმენტს უწყებიდან უკან იღებს. ამ გვერდზე ვაღწერთ, რას ამოწმებს ქართველი ნოტარიუსი მაკედონიური თარგმანის შემთხვევაში, ვინ არის უფლებამოსილი ხელი მოაწეროს, როგორ მუშაობს აპოსტილი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, სადაც მას სასამართლოები გასცემენ, როგორ მოწმდება ორენოვანი მაკედონიურ-ალბანური და ძველი სახელწოდებით გაცემული დოკუმენტები და როგორ დაგეგმოთ პროცესი საელჩოს გარეშე, რომელიც არცერთ ქვეყანაშია.

ორი სისტემა თარგმანის დამოწმებისა

ჩრდილოეთ მაკედონიაში ინსტიტუტი „постојан судски преведувач“ იუგოსლავიური ტრადიციის მემკვიდრეა: იუსტიციის სამინისტრო კონკრეტულ ენაზე მთარგმნელს გამოცდისა და ფიცის შემდეგ ნიშნავს, ის სიაში შედის, საკუთარი ბეჭედი და ნომერი აქვს, და მისი ბეჭდით თარგმნილი დოკუმენტი მაკედონიის ყველა უწყებაში ოფიციალურია. ნოტარიუსი (нотар) ჩრდილოეთ მაკედონიაში ხელმოწერებს, ასლებსა და გარიგებებს ამოწმებს, თარგმანს არა. საქართველოში ცალკე „სასამართლო მთარგმნელის“ სტატუსი არ არსებობს; ოფიციალურობას თარგმანს ნოტარიუსი ანიჭებს იმით, რომ ადასტურებს რეესტრში აღრიცხული მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობასა და კვალიფიკაციას კონკრეტულ ენაზე. შედეგი: მაკედონიელი სასამართლო მთარგმნელის თარგმანი საქართველოში ქართული ნოტარიული აქტის გარეშე ოფიციალურ დოკუმენტად არ ითვლება, ქართული ნოტარიული თარგმანი კი ჩრდილოეთ მაკედონიაში აპოსტილით მიიღება, თუმცა ზოგიერთი უწყება ადგილობრივი სასამართლო მთარგმნელის დამატებით დამოწმებას ითხოვს.

ვინ არის უფლებამოსილი მაკედონიური თარგმანის შესრულებაზე საქართველოში

ქართველ ნოტარიუსთან თარგმანს მხოლოდ ის მთარგმნელი ამოწმებს, რომელიც კონკრეტულ ენობრივ წყვილზეა რეგისტრირებული. მაკედონიური ენისთვის ეს ნიშნავს მაკედონიურ-ქართულ რეგისტრაციას, რომელიც საქართველოში ერთეულ სპეციალისტს აქვს. ბულგარულზე ან სერბულზე რეგისტრირებული მთარგმნელი, რაც არ უნდა კარგად ესმოდეს მაკედონიური, ხელს ვერ მოაწერს: ნოტარიუსი მის ხელმოწერას მაკედონიურ ენაზე რეესტრში ვერ იპოვის. თუ დოკუმენტი მაკედონიურ-ალბანური ორენოვანია, ალბანურ ნაწილს ალბანურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი ამოწმებს, და პაკეტი ორი ხელმოწერით მოწმდება, ან ერთი მთარგმნელი ორივე რეგისტრაციით. იუგოსლავიის პერიოდის სერბულ-ხორვატული ბლანკის შემთხვევაში იგივე ლოგიკა მოქმედებს სერბულზე.

რას ამოწმებს ნოტარიუსი მაკედონიური თარგმანის შემთხვევაში

დამოწმებაზე მთარგმნელს თან აქვს დედანი ან მისი ასლი, სრული თარგმანი და პირადობა. ნოტარიუსი ამოწმებს რეგისტრაციას მაკედონიურ ენაზე, აკინძავს დედნის ასლსა და თარგმანს, ნომრავს გვერდებს და ბოლო გვერდზე ადებს დამოწმების ჩანაწერს ბეჭდით, ხელმოწერითა და რეესტრის ნომრით, სადაც საწყისი და სამიზნე ენებია მითითებული. დამოწმების ფაქტი საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის ელექტრონულ რეესტრში ამ ნომრით მოწმდება, რაც ჩრდილოეთ მაკედონიის უწყებისთვისაც გამოსადეგია. თუ დამოწმებული თარგმანი ჩრდილოეთ მაკედონიაში მიდის, ნოტარიულ აქტს იუსტიციის სახლი აპოსტილს ადებს, რომელიც ქართველი ნოტარიუსის ხელმოწერასა და ბეჭედს ადასტურებს.

აპოსტილი ჩრდილოეთ მაკედონიაში: სასამართლო და არა სამინისტრო

ჩრდილოეთ მაკედონია აპოსტილის კონვენციის წევრია იუგოსლავიის სამართალმემკვიდრეობით, და აპოსტილის გამცემი ორგანო იუგოსლავიური ტრადიციის მიხედვით ძირითადი სასამართლოა (основен суд) იმ ტერიტორიაზე, სადაც დოკუმენტი გაიცა. ეს ხშირად აკვირვებს კლიენტებს, რომლებიც აპოსტილს სამინისტროში ეძებენ. ამონაწერი დაბადების რეესტრიდან, ცნობა მოქალაქეობის შესახებ, ნოტარიული აქტი, დიპლომი, სასამართლო გადაწყვეტილება: ყველა ეს დოკუმენტი ძირითად სასამართლოში აპოსტილირდება, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში (მაგალითად, სასამართლო მთარგმნელის თარგმანზე) აპოსტილი თავად თარგმანსაც ედება. აპოსტილი ყოველთვის დედანს ერთვის და მხოლოდ ჩრდილოეთ მაკედონიაში; საქართველოში მაკედონიურ დოკუმენტზე აპოსტილის დადება შეუძლებელია.

აპოსტილი საქართველოში ქართული დოკუმენტისთვის

საპირისპირო მიმართულებით ქართულ დედანს აპოსტილს იუსტიციის სახლი ადებს. თანმიმდევრობა ორნაირია: ან ჯერ დედანს ერთვის აპოსტილი და შემდეგ მთელი პაკეტი, აპოსტილის ველების ჩათვლით, ითარგმნება მაკედონიურად და ნოტარიულად მოწმდება; ან ჯერ ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი დგება და შემდეგ ნოტარიულ აქტს ცალკე ედება აპოსტილი. ჩრდილოეთ მაკედონიის უწყებები, რომლებიც სასამართლო მთარგმნელის სისტემას არიან მიჩვეული, ხშირად პირველ ვარიანტს ამჯობინებენ და თარგმანს ადგილზე სასამართლო მთარგმნელს ხელახლა ამოწმებინებენ; ამ შემთხვევაშიც ჩვენი თარგმანი საფუძვლად რჩება და ადგილობრივი მთარგმნელი მზა ტექსტს ამოწმებს, თავიდან თარგმნის ნაცვლად. შეკვეთისას ვაზუსტებთ, სად მიდის დოკუმენტი, და შესაბამის სქემას ვირჩევთ.

ძველი სახელწოდება დამოწმებულ თარგმანში

2019 წლამდე გაცემულ მაკედონიურ დოკუმენტებზე „Република Македонија“ წერია, ბეჭდებზეც. ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი დედანს იმეორებს და არა ასწორებს, ამიტომ თარგმანში სახელწოდება იმ ფორმით რჩება, როგორც დოკუმენტშია, ხოლო მთარგმნელის შენიშვნაში ვუთითებთ, რომ გამცემი სახელმწიფო პრესპის შეთანხმების შემდეგ ჩრდილოეთ მაკედონიის რესპუბლიკაა. ეს შენიშვნა ქართული უწყებისთვის საკმარისია, რომ ერთ პაკეტში ორი სახელწოდება კითხვას არ ბადებდეს. ბეჭდის ტექსტი ასევე უცვლელად ითარგმნება.

ორენოვანი მაკედონიურ-ალბანური დოკუმენტი

ტეტოვოს, გოსტივარის, კიჩევოს, სტრუგისა და სკოპიეს ზოგიერთი მუნიციპალიტეტის უწყებები დოკუმენტებს მაკედონიურ-ალბანური ბლანკით გასცემენ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის უნივერსიტეტის დიპლომები კი სამენოვანია. ნოტარიული დამოწმებისთვის ალბანური ნაწილი ცალკე ენაა და ცალკე რეგისტრაციას მოითხოვს. ჩვენთან ორივე სქემა მუშაობს: ერთი მთარგმნელი ორივე რეგისტრაციით, ან ორი მთარგმნელი ერთ პაკეტში ორი ხელმოწერით. დამოწმების ჩანაწერში ორივე საწყისი ენა ფიგურირებს, ხოლო თარგმანის ტექსტში ვუთითებთ, რომელი ფრაგმენტი რომელი ენიდანაა, რათა ქართულმა უწყებამ ბლანკის ნაწილი „გამოტოვებულად“ არ ჩათვალოს.

სახელი დამოწმებულ თარგმანში: ლათინური ჩანაწერის პრიმატი

მაკედონიური პასპორტის ლათინური ჩანაწერი ოფიციალური ტრანსლიტერაციით კეთდება (Ѓ - Gj, Ќ - Kj, Ѕ - Dz, Џ - Dj, Ж - Zh, Ч - Ch, Ш - Sh, Ц - C), და საქართველოს ბინადრობის ბარათი, საბანკო ბარათი და საჯარო რეესტრი სწორედ მას ეყრდნობა. ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანში ქართულ ტრანსკრიფციას ამ ჩანაწერიდან ვქმნით: Ѓорѓи (Gjorgji) - გიორგი და არა „ღორღი“, Ќосев (Kjosev) - კიოსევი. მაკედონიური გვარები -ски/-ска და -ов/-ова დაბოლოებით სქესის მიხედვით იცვლება (Стојановски / Стојановска), და ერთი ოჯახის წევრების გვარი თარგმანში სხვადასხვა ფორმით რჩება, „გათანაბრების“ გარეშე. დამოწმების შემდეგ ტრანსკრიფციის შეცვლა მთელი დოკუმენტის ხელახლა დამოწმებას ნიშნავს, ამიტომ პასპორტის ასლს თარგმანის დაწყებამდე ვითხოვთ.

ЕМБГ და ბლანკის ნომრები

მაკედონიური დოკუმენტების უმეტესობაზე 13-ნიშნა ერთიანი სამოქალაქო ნომერი ЕМБГ (единствен матичен број на граѓанинот) არის დატანილი, რომლის პირველი შვიდი ციფრი დაბადების თარიღს ასახავს, შემდეგი რეგიონსა და სქესს. ეს ნომერი, პასპორტის ნომერი, რეესტრის ჩანაწერის ნომერი და ბლანკის სერია თარგმანში უცვლელად გადმოგვაქვს, აბრევიატურას ქართულად ვხსნით ორიგინალის ფრჩხილებში შენარჩუნებით, რედაქტორი კი ნოტარიუსთან წასვლამდე სიმბოლო-სიმბოლო ადარებს დედანს. საქართველოს ბანკი და სააგენტო სწორედ ამ ნომრებით ამოწმებს დოკუმენტს.

ტიპური სცენარები

ბინადრობა და დასაქმება საქართველოში

ჩრდილოეთ მაკედონიის მოქალაქე საქართველოში უვიზოდ შემოდის, ბინადრობის ნებართვისთვის კი სააგენტოში წარადგენს პასპორტის, ცნობა ნასამართლობისა და საფუძვლის დამადასტურებელი დოკუმენტის (შრომითი ხელშეკრულება, კომპანიის ამონაწერი, სწავლის ცნობა) ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს. ცნობა ნასამართლობის შესახებ (уверение за неосудуваност) ძირითადი სასამართლოსგან ან შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან გამოდის და იმავე სასამართლოში აპოსტილირდება.

ქორწინება საქართველოში

იუსტიციის სახლი მაკედონიელი მოქალაქისგან ითხოვს ცნობას, რომ ის ქორწინებაში არ იმყოფება (уверение за слободна брачна состојба), რომელსაც სამოქალაქო რეესტრის მართვის სამმართველო გასცემს. ცნობა აპოსტილირდება ძირითად სასამართლოში, თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება. ქორწინების შემდეგ ქართული მოწმობა მაკედონიურად ითარგმნება, აპოსტილირდება და ჩრდილოეთ მაკედონიის რეესტრში რეგისტრირდება.

სპორტული ტრანსფერი

ქართული ფეხბურთის, ჭიდაობის ან კალათბურთის კლუბში მაკედონიელი სპორტსმენის რეგისტრაციისთვის ფედერაცია პასპორტის, კონტრაქტისა და სამედიცინო ცნობის დამოწმებულ თარგმანს ითხოვს, ხოლო მაკედონიური ფედერაცია ქართველი სპორტსმენისთვის იმავეს მაკედონიურად. ვადები აქ განსაკუთრებით მოკლეა, რადგან სატრანსფერო ფანჯარა თარიღებით არის შეზღუდული.

განათლების აღიარება

მაკედონიური დიპლომის საქართველოში აღიარებისთვის განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი დამოწმებულ თარგმანს ითხოვს; მაკედონიური შეფასების სისტემა უნივერსიტეტში 5-10 ბალიანია (5 არადამაკმაყოფილებელი), სკოლაში 1-5, და დანართში განმარტებით შენიშვნას ვურთავთ. საპირისპირო მიმართულებით ქართული დიპლომის ჩრდილოეთ მაკედონიაში აღიარებას (нострификација) განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო ახორციელებს და აპოსტილირებულ დედანსა და მაკედონიურ თარგმანს ითხოვს.

მინდობილობა, როცა ჩრდილოეთ მაკედონიაში ვერ ჩადიხართ

აპოსტილის ასაღებად, ცნობის გამოსაწერად ან ქონების საკითხის მოსაგვარებლად ხშირად წარმომადგენელი სჭირდებათ. მინდობილობა (полномошно) ქართველ ნოტარიუსთან ქართულად დგება, მაკედონიურად ითარგმნება, მოწმდება და იუსტიციის სახლში აპოსტილი ედება. მაკედონიური სანოტარო და სასამართლო პრაქტიკა უფლებამოსილებების კონკრეტულ ჩამონათვალს ელის, ამიტომ ქართულ ტექსტს თავიდანვე ისე ვაყალიბებთ, რომ თარგმანი ადგილობრივ სტანდარტს ემთხვეოდეს. ვინაიდან საელჩო არცერთ ქვეყანაშია, ეს მარშრუტი ერთადერთია და მთელ ციკლს ერთ შეკვეთად ვმართავთ.

სასამართლო გადაწყვეტილებები

ჩრდილოეთ მაკედონიის სასამართლოს გადაწყვეტილება (განქორწინება, ალიმენტი, მემკვიდრეობა) საქართველოში ცნობისთვის ითარგმნება. ვინარჩუნებთ სასამართლოს სრულ დასახელებას (основен суд, апелационен суд, Врховен суд), საქმის ნომერს, ძალაში შესვლის აღნიშვნასა (правосилност) და სარეზოლუციო ნაწილის ზუსტ ფორმულირებას. აპოსტილს გადაწყვეტილებაზე იმავე ან შესაბამისი ძირითადი სასამართლო ადებს, თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება. მაკედონიური სასამართლო ტერმინოლოგია იუგოსლავიური ტრადიციისაა (тужба - სარჩელი, тужител - მოსარჩელე, тужен - მოპასუხე, пресуда - გადაწყვეტილება/განაჩენი), და ქართული ეკვივალენტები საქართველოს საპროცესო კანონმდებლობის მიხედვით ირჩევა.

კორპორატიული პაკეტი მაკედონიური კომპანიისთვის

ДОО-ს ან ДООЕЛ-ის საქართველოში შვილობილი კომპანიის რეგისტრაციისთვის საჯარო რეესტრი ითხოვს ცენტრალური რეესტრის ამონაწერის (тековна состојба), დამფუძნებელი აქტისა და დირექტორის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტის ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს. ცენტრალური რეესტრის ამონაწერი ხშირად ელექტრონულადაა, QR-კოდით, და თარგმანში მის გადამოწმების მონაცემებს ვუთითებთ. კომპანიის სახელწოდებას ტრანსლიტერაციით ვინარჩუნებთ და ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმას ფრჩხილებში ვხსნით (ДООЕЛ - ერთპიროვნული შპს), რადგან საჯარო რეესტრი დამფუძნებელს წარმოშობის ქვეყნის ფორმით აღრიცხავს.

ელექტრონული დოკუმენტები და ბეჭდის არარსებობა

ჩრდილოეთ მაკედონიის ცენტრალური რეესტრის ამონაწერი, ზოგიერთი ცნობა ეროვნული ელექტრონული სერვისების პორტალიდან და უნივერსიტეტების ელექტრონული აკადემიური ცნობები ბოლო წლებში ელექტრონული ხელმოწერითა და ფიზიკური ბეჭდის გარეშე გამოდის. ნოტარიული დამოწმებისთვის ასეთი დოკუმენტის ამონაბეჭდი ისევე ეკინძება, როგორც ქაღალდის დედნის ასლი, თარგმანში კი ვუთითებთ ელექტრონული ხელმოწერის მონაცემებსა და გადამოწმების ბმულს, რათა ქართულმა უწყებამ ბეჭდის არარსებობა ხარვეზად არ აღიქვას. ელექტრონულ დოკუმენტზე აპოსტილი ქაღალდის ვერსიის ძირითად სასამართლოში წარდგენით მიიღება.

რამდენი დამოწმებული ეგზემპლარი გჭირდებათ

ერთი მაკედონიური დოკუმენტი საქართველოში ხშირად რამდენიმე უწყებაში მიდის, და დამოწმებული თარგმანის ორიგინალს უწყება საქმეში იტოვებს. თავიდანვე ღირს იმდენი ეგზემპლარის დამოწმება, რამდენი მიმღებიც გაქვთ: დამატებითი ეგზემპლარი ერთდროულად მოწმდება, მოგვიანებით დამატება კი, მაკედონიური მთარგმნელის შეზღუდული ხელმისაწვდომობის გამო, დროს მოითხოვს.

ბავშვების დოკუმენტები და მშობლის თანხმობა

ბავშვის ქართულ სკოლაში ჩარიცხვის, ბინადრობის ან ერთი მშობლის გარეშე მოგზაურობის შემთხვევაში ცალკე პაკეტი ითარგმნება: ამონაწერი დაბადების რეესტრიდან, ვაქცინაციის ბარათი, ცნობა წინა სკოლიდან და მშობლის ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობა (согласност) ბავშვის გასვლაზე, რომელიც ჩრდილოეთ მაკედონიაში ნოტარიუსთან დგება, ძირითად სასამართლოში აპოსტილირდება და ქართულად ითარგმნება. თანხმობის ტექსტში თანმხლები პირის ვინაობა, ვადა და ქვეყნები უცვლელად გადმოგვაქვს, რადგან საზღვრის კონტროლი სწორედ მათ ამოწმებს. საპირისპირო მიმართულებით ქართველი მშობლის თანხმობა მაკედონიურად ითარგმნება და აპოსტილირდება.

რატომ ბრუნდება მაკედონიური თარგმანი და როგორ ვასწორებთ

სხვა შემსრულებლის ნამუშევარში ყველაზე ხშირად ვხვდებით: ბულგარულის ან სერბულის მთარგმნელის ხელმოწერას, რომელიც ნოტარიუსმა ან უწყებამ არ მიიღო; Ѓ, Ќ, Ѕ ასოების არასწორ ტრანსკრიფციას; სახელმწიფოს სახელწოდების „გასწორებას“; ალბანური ნაწილის გამოტოვებას; მაკედონიელი სასამართლო მთარგმნელის თარგმანის ქართული დამოწმების გარეშე წარდგენას; აპოსტილის ველების უთარგმნელად დატოვებას. თითოეული გამოსწორებადია დოკუმენტის თავიდან თარგმნის გარეშე: ვადგენთ უარყოფის მიზეზს, ვასწორებთ იმ ნაწილს და ხელახლა ვამოწმებთ. თუ პრობლემა დედანშია (აპოსტილი აკლია), წერილობით ვუხსნით, რა უნდა მოიტანოთ ჩრდილოეთ მაკედონიიდან ან როგორ მოაგვაროთ მინდობილობით.

ვადები და დისტანციური შეკვეთა

სტანდარტული მაკედონიური სამოქალაქო აქტის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ერთ-ორ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმი მოკლე დოკუმენტებზე მთარგმნელის ხელმისაწვდომობის მიხედვით არის შესაძლებელი; აპოსტილის ვადა იუსტიციის სახლის გრაფიკზეა დამოკიდებული. პროცესი ონლაინ ორგანიზდება: დოკუმენტს საიტზე ატვირთავთ, გადახდას დისტანციურად ახდენთ, მზა პაკეტს კურიერით იღებთ საქართველოში ან საერთაშორისო ამანათით ჩრდილოეთ მაკედონიაში. ორიგინალის ფიზიკურად წარმოდგენა მხოლოდ მაშინ არის საჭირო, როცა მიმღები უწყება თარგმანის დედანთან აკინძვას ითხოვს.

ხშირად დასმული კითხვები