ლათინური ენის თარგმნა ნოტარიული დამოწმებით

ლათინური დოკუმენტის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი საქართველოში სამი იშვიათი პირობის თანხვედრას მოითხოვს: მთარგმნელი ნოტარიუსთან ლათინურ-ქართულ წყვილში უნდა იყოს რეგისტრირებული, დედანი სწორად უნდა იყოს ლეგალიზებული, რაც ვატიკანის და საეკლესიო დოკუმენტების შემთხვევაში აპოსტილის სტანდარტულ გზას არ მიჰყვება, და თარგმანი დოკუმენტის ყველა ელემენტს, ლათინური ბეჭდების, ხელმოწერის ფორმულებისა და რომაული თარიღების ჩათვლით, უნდა მოიცავდეს. ამ გვერდზე ვხსნით, რომელი ლათინური დოკუმენტები მოწმდება ყველაზე ხშირად, როგორ მუშაობს ლეგალიზაცია წმინდა საყდრის, ეპარქიების და ლათინურენოვანი უნივერსიტეტების შემთხვევაში, და როგორ ვაგებთ პაკეტს, რომელსაც ქართული უწყება, სასამართლო და საჯარო რეესტრი იღებს.

ქართული ნოტარიული დამოწმება ლათინურ წყვილში

ქართველი ნოტარიუსი თარგმანის დამოწმებისას ადასტურებს, რომ დოკუმენტს ხელს აწერს მის რეესტრში შესული მთარგმნელი, რომლის კვალიფიკაცია ლათინურ-ქართულ წყვილში წინასწარ არის შემოწმებული და ხელმოწერის ნიმუში დაფიქსირებული. ლათინურის შემთხვევაში კვალიფიკაციის დამადასტურებელი დოკუმენტი, როგორც წესი, კლასიკური ფილოლოგიის, თეოლოგიის ან შესაბამისი სპეციალობის დიპლომია. ნოტარიუსი ლათინურ ტექსტს არ კითხულობს; პასუხისმგებლობა თარგმანის სიზუსტეზე მთარგმნელს ეკისრება. თარგმანი დედანთან ან მის ასლთან იკინძება, ბეჭდით და რეესტრის ნომრით მოწმდება, და ამ ფორმით საქართველოს ნებისმიერი უწყება, სასამართლო, განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი და საჯარო რეესტრი მას ოფიციალურ დოკუმენტად იღებს. ლათინურ წყვილში რეგისტრირებული მთარგმნელები საქართველოში ცოტანი არიან, და ჩვენი გუნდი სწორედ ამ სტატუსით მუშაობს.

რომელი ლათინური დოკუმენტები მოწმდება ყველაზე ხშირად

• Testimonium Baptismi და Testimonium Matrimonii: კათოლიკური ნათლობის და ქორწინების მოწმობები, საქართველოში სამოქალაქო ან საეკლესიო პროცედურებისთვის, მოქალაქეობის და გენეალოგიური საქმეებისთვის;
• Sententia definitiva და Decretum: კანონიკური სასამართლოს, საეპარქიო ტრიბუნალის ან რომის როტას გადაწყვეტილებები ქორწინების ბათილობის შესახებ, საქართველოს სასამართლოში ან სამოქალაქო რეესტრში წარსადგენად;
• Litterae testimoniales, Celebret, Decretum incardinationis: სასულიერო პირის სტატუსის, მღვდელმსახურების უფლების და ეპარქიისადმი კუთვნილების დამადასტურებელი წერილები, საქართველოში რელიგიური საქმიანობის საფუძვლით ბინადრობის ნებართვისთვის;
• Diploma და Testimonium gradus academici: ლათინურენოვანი დიპლომი და აკადემიური ხარისხის ცნობა, განათლების აღიარებისთვის და დასაქმებისთვის;
• Dispensatio და Licentia: ეპისკოპოსის ნებართვები, მაგალითად შერეული ქორწინებისთვის, რომლებიც საქართველოს კათოლიკურ სტრუქტურებში წარსადგენია;
• სამრევლო წიგნების ამონაწერები და საეპარქიო არქივის ცნობები, გენეალოგიური და მოქალაქეობის საქმეებისთვის;
• ქართული სამედიცინო დოკუმენტების ლათინური ნაწილები, დიაგნოზები და რეცეპტები, სასამართლო, სადაზღვევო და საექსპერტო საქმეებში.

წმინდა საყდარი და აპოსტილი, რომელიც არ არსებობს

ვატიკანი ჰააგის 1961 წლის კონვენციის წევრი არ არის, და წმინდა საყდრის უწყებების, კონგრეგაციების, დიკასტერიების, რომის როტას, სახელმწიფო სამდივნოს დოკუმენტებზე აპოსტილი არ გაიცემა. მათი ლეგალიზაცია საკონსულო გზით ხდება: ვატიკანის სახელმწიფო სამდივნო ხელმოწერას ადასტურებს, შემდეგ დოკუმენტს საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობა ალეგალიზებს, საქართველოს წმინდა საყდართან ცალკე აკრედიტებული საელჩო ჰყავს, ან, საქართველოს მხრიდან, თბილისში სამოციქულო ნუნციატურა ერთვება. ამ ჯაჭვის შემდეგ დოკუმენტი საქართველოში ითარგმნება და ნოტარიულად მოწმდება. პროცედურა აპოსტილზე ნელია, და კლიენტს ვურჩევთ, ვატიკანის დოკუმენტის მოთხოვნისთანავე ლეგალიზაციაც მოითხოვოს, თორემ დოკუმენტი რომში დაბრუნებას მოითხოვს.

ეპარქიების და სამრევლოების დოკუმენტები: საეკლესიო საბუთი აპოსტილის ქვეყანაში

იტალიის, პოლონეთის, გერმანიის, ესპანეთის და სხვა ქვეყნების ეპარქიები და სამრევლოები ჰააგის კონვენციის წევრ სახელმწიფოებში მდებარეობს, მაგრამ მათი დოკუმენტები საეკლესიოა და არა საჯარო, ხოლო აპოსტილი მხოლოდ საჯარო დოკუმენტებზე ეთვლება. ამიტომ Testimonium Baptismi, რომელიც, მაგალითად, მილანის სამრევლომ გასცა, აპოსტილს პირდაპირ ვერ იღებს: ჯერ იტალიელი ნოტარიუსი მღვდლის ხელმოწერას ან დოკუმენტის ასლს ამოწმებს, შემდეგ პროკურატურა ან პრეფექტურა ნოტარიუსის ხელმოწერაზე აპოსტილს ურთავს, და მხოლოდ ამის შემდეგ საბუთი საქართველოში ითარგმნება. ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად პოლონეთში, ეპარქიის კურია საკუთარ დამოწმებას ურთავს სამრევლოს დოკუმენტს, რაც ნოტარიუსის ეტაპს ამარტივებს. თითოეული ქვეყნისთვის სწორ ჯაჭვს შეკვეთამდე ვადგენთ.

ლათინურენოვანი დიპლომი: აშშ, ევროპა და ქართული აღიარება

ჰარვარდის, იელის, პრინსტონის და სხვა ამერიკული უნივერსიტეტების ლათინური დიპლომი საქართველოში აღიარებისთვის ორ ნაბიჯს საჭიროებს: აპოსტილი აშშ-ში, შესაბამისი შტატის მდივნის ოფისში, ხოლო შემდეგ ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი საქართველოში. ევროპული ლათინური დიპლომები და საპატიო სიგელები იმავე გზას გადიან, გამცემი ქვეყნის აპოსტილის უწყებით. თარგმანში ხარისხის ლათინური სახელწოდება (Artium Magister, Iuris Doctor, Medicinae Doctor) ქართულ ეკვივალენტთან და ინგლისურ ფორმასთან ერთად გადმოდის, წარჩინების ხარისხი (cum laude, magna cum laude, summa cum laude) განიმარტება, თარიღი, რომელიც ხშირად რომაული ციფრებით ან ლათინური თვეებით არის მითითებული, თანამედროვე ფორმატში ზუსტდება, ხოლო ბეჭდის ლეგენდა და უნივერსიტეტის დევიზი დოკუმენტის ნაწილად ითარგმნება. განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი სწორედ ამ სისრულეს ითხოვს.

სასულიერო პირები საქართველოში: ბინადრობა და სტატუსის დოკუმენტები

კათოლიკე მღვდლები, ბერები და მონაზვნები, რომლებიც საქართველოში მსახურობენ, ბინადრობის ნებართვას რელიგიური საქმიანობის საფუძვლით იღებენ, და პაკეტში ეპარქიის ან ორდენის ლათინური დოკუმენტები შედის: Litterae testimoniales, Decretum incardinationis, ორდენის გენერალის მიწვევის წერილი, ხელდასხმის მოწმობა. ეს დოკუმენტები, ლეგალიზაციის ჯაჭვის შემდეგ, ქართულად ითარგმნება და ნოტარიულად მოწმდება, და თარგმანში კანონიკური სამართლის ტერმინოლოგია, incardinatio (ეპარქიისადმი მიწერა), ordinarius (ორდინარიუსი, ეპისკოპოსი ან მისი ეკვივალენტი), facultates (უფლებამოსილებები), ქართული უწყებისთვის გასაგებად, განმარტებით უნდა გადმოვიდეს. კავკასიის სამოციქულო ადმინისტრაციის თანმხლები წერილი ხშირად ორენოვნად, ლათინურ-ქართულად მზადდება, და ამ ვერსიასაც ვამოწმებთ.

სამედიცინო ლათინური სასამართლოსთვის და ექსპერტიზისთვის

საქართველოს სასამართლოში სამედიცინო დოკუმენტი, ეპიკრიზი, ფორმა 100, ექსპერტიზის დასკვნა, მტკიცებულებად წარდგენისას ქართულენოვანი უნდა იყოს, ხოლო ქართული სამედიცინო პრაქტიკა დიაგნოზებს ლათინურად წერს. სამედიცინო შეცდომის, ზიანის ანაზღაურების, შრომისუუნარობის ან სადაზღვევო დავებში სასამართლო, მხარე ან ექსპერტი ლათინური ნაწილების ქართულ თარგმანს ითხოვს, და ეს თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება, რომ საქმეში ოფიციალურ დოკუმენტად ჩაერთოს. ლათინური დიაგნოზი (Contusio cerebri, Fractura complicata, Status post operationem) ქართულად ზუსტი კლინიკური ტერმინოლოგიით იშლება, რეცეპტების აბრევიატურები სრულად გადმოდის, ხოლო causa mortis-ის ფორმულები გარდაცვალების მოწმობებში განსაკუთრებული სიფრთხილით ითარგმნება. ამ სამუშაოზე სამედიცინო ლათინურის მცოდნე მთარგმნელები მუშაობენ, და მათი ხელმოწერა ნოტარიუსთანაა რეგისტრირებული.

შერეული ენების დოკუმენტები: ლათინური, იტალიური, ინგლისური ერთ ფურცელზე

საეკლესიო და აკადემიური დოკუმენტები იშვიათად არის „სუფთა“ ლათინური: სამრევლოს მოწმობის ბლანკი ლათინურია, ჩანაწერები იტალიურად ან პოლონურად, ბეჭედი ლათინურად, ხოლო კურიის თანმხლები წერილი ინგლისურად. ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი დოკუმენტის ყველა ელემენტს უნდა მოიცავდეს, ამიტომ ასეთი დოკუმენტი ორი ან სამი ენობრივი წყვილის მცოდნე მთარგმნელს ან მთარგმნელთა ჯგუფს საჭიროებს, და დამოწმება შესაბამის წყვილებში ხდება. შეკვეთისას დოკუმენტს ვაფასებთ, ვადგენთ, რომელი ენები არის რეალურად წარმოდგენილი, და კლიენტს მხოლოდ საჭირო წყვილებს ვახდევინებთ; ლათინური ბლანკის სტანდარტული ფორმულები, რომლებიც ყველა Testimonium-ში მეორდება, ჩვენს ტერმინოლოგიურ ბაზაშია და თარგმანს აჩქარებს.

თარიღები, სახელები და ბეჭდები დამოწმებულ თარგმანში

ლათინური დოკუმენტის თარიღი რომაული სისტემით, პონტიფიკატის წლით ან ლათინური თვეებით შეიძლება იყოს მითითებული, და ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანში ის თანამედროვე ფორმატში გადადის, ორიგინალის ფორმულის ფრჩხილებში შენარჩუნებით. ლათინიზებული სახელები (Georgius, Maria Theresia, Ioannes Paulus) ქართულ თარგმანში იმ ფორმით იწერება, რომლითაც ადამიანი საქართველოს ან გამცემი ქვეყნის პირად საბუთებში ფიგურირებს, ლათინური ფორმა კი ფრჩხილებში რჩება; ამიტომ თარგმანის დაწყებამდე პასპორტის ან პირადობის მოწმობის ასლს ვითხოვთ. ბეჭდების ლეგენდები, ხელმოწერის ფორმულები („L.S.“, „Locus Sigilli“, „Concordat cum originali“), სკრიბალური აბრევიატურები და მარგინალური შენიშვნები სრულად იშლება, რადგან ნოტარიუსი სწორედ სისრულეს ადასტურებს და უწყება სწორედ გამოტოვებულ ელემენტს ეძებს.

ასლი, ორიგინალი და საარქივო ამონაწერი

თარგმანისთვის მაღალი ხარისხის სკანი საკმარისია, საიდანაც ბეჭდები, ხელმოწერები და ლეგალიზაციის ყველა ეტაპი იკითხება; ორიგინალის ფიზიკურად თბილისში მოტანა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია საჭირო, თუ ნოტარიუსი დედანთან აკინძვას ითხოვს ან ქართული უწყება ორიგინალს მოითხოვს. საარქივო დოკუმენტების შემთხვევაში, სამრევლო წიგნის გვერდის ფოტო, ვატიკანის არქივის ასლი, ეპარქიის არქივის ცნობა, დედანი კლიენტის ხელში საერთოდ არ არის, და თარგმანი არქივის მიერ დამოწმებულ ასლს ან ამონაწერს ეყრდნობა, რომელსაც არქივის ბეჭედი და დამოწმების ფორმულა ერთვის. ხელნაწერი ტექსტის შემთხვევაში პალეოგრაფიულ წაკითხვას ცალკე ეტაპად ვასრულებთ და ტრანსკრიფციასაც ვურთავთ თარგმანს, რომ უწყებამ ან ექსპერტმა წაკითხვის შემოწმება შეძლოს.

ქართული დოკუმენტები ლათინურად: ეპარქიები და ორდენები საზღვარგარეთ

საპირისპირო მიმართულებით ქართული სამოქალაქო და საეკლესიო დოკუმენტები საზღვარგარეთის ეპარქიისთვის, ორდენისთვის ან სასულიერო სასწავლებლისთვის ლათინურად მზადდება: ქართველი კანდიდატის ნათლობის ცნობა, ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებების არარსებობის ცნობა (status liber), სასულიერო სემინარიაში მიღების დოკუმენტები, ქართული სამოქალაქო ქორწინების მოწმობა კანონიკური ქორწინებისთვის. ლათინურად შედგენილი დოკუმენტი კანონიკური ფორმულების, ეპარქიების მიერ მოსალოდნელი სტრუქტურის და ნეოლათინური ტერმინოლოგიის ცოდნას მოითხოვს, და ასეთ ტექსტს ორი ფილოლოგი ამოწმებს. საქართველოს ნოტარიუსი ლათინურ თარგმანს ამოწმებს, იუსტიციის სახლი აპოსტილს ურთავს, და დოკუმენტი მიმღები ეპარქიის ქვეყანაში დამატებით ლეგალიზაციას, როგორც წესი, აღარ საჭიროებს.

კანონიკური ქორწინების ბათილობა და საქართველოს სამოქალაქო რეესტრი

კათოლიკური ეკლესიის ტრიბუნალის გადაწყვეტილება ქორწინების ბათილობის შესახებ (sententia de nullitate matrimonii) ქართველი კლიენტისთვის ორ სხვადასხვა ფუნქციას შეიძლება ასრულებდეს: საეკლესიო, ახალი კანონიკური ქორწინებისთვის, და სამოქალაქო, თუ გამცემ ქვეყანაში, მაგალითად იტალიაში ან პოლონეთში, კონკორდატის საფუძველზე კანონიკურ გადაწყვეტილებას სამოქალაქო ძალაც მიენიჭა. საქართველოს სამოქალაქო რეესტრი და სასამართლო მხოლოდ სამოქალაქო ძალის მქონე დოკუმენტს აღიარებს, ამიტომ ასეთ საქმეებში საეკლესიო გადაწყვეტილებასთან ერთად სამოქალაქო სასამართლოს აღიარების აქტიც ითარგმნება, თითოეული თავისი ლეგალიზაციის ჯაჭვით. კანონიკური ტერმინოლოგია, caput nullitatis (ბათილობის საფუძველი), defensor vinculi (კავშირის დამცველი), sententia confirmatoria (დამადასტურებელი გადაწყვეტილება), ქართული სამართლებრივი ენისთვის განმარტებით გადმოდის, რომ მოსამართლემ დოკუმენტის ბუნება სწორად გაიგოს.

გენეალოგია და მოქალაქეობა წარმომავლობით

პოლონური, იტალიური, ლიტვური და სხვა ევროპული მოქალაქეობის წარმომავლობით მიღების საქმეებში საქართველოს კათოლიკური სამრევლოების XIX-XX საუკუნეების ლათინური ჩანაწერები წინაპრის დაბადების, ნათლობის და ქორწინების ერთადერთი მტკიცებულებაა. ეროვნული არქივის ან ეპარქიის მიერ დამოწმებული ამონაწერი ლათინურიდან ითარგმნება, ნოტარიულად მოწმდება და აპოსტილირდება, რომ მიმღები ქვეყნის უწყებამ ის მიიღოს; ხშირად პარალელურად პოლონური ან იტალიური თარგმანიც არის საჭირო, რომელსაც იმავე პაკეტში ვამზადებთ. სამრევლო წიგნის ლათინური ხელნაწერი ჩანაწერი პალეოგრაფიულ წაკითხვას, სკრიბალური აბრევიატურების გაშლას და ლათინიზებული სახელების (Stanislaus, Casimirus, Hedvigis) თანამედროვე ფორმებთან დაკავშირებას მოითხოვს, და თარგმანს ტრანსკრიფციასაც ვურთავთ, რომ მიმღებმა უწყებამ წაკითხვის შემოწმება შეძლოს.

ვინ ასრულებს ნოტარიულად დასამოწმებელ ლათინურ თარგმანს

ნოტარიულად დასამოწმებელი ლათინური თარგმანი მხოლოდ იმ მთარგმნელს შეუძლია, ვინც ნოტარიუსთან ლათინურ-ქართულ წყვილშია რეგისტრირებული, კლასიკური ფილოლოგიის ან შესაბამისი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტით. ჩვენი ლათინური მთარგმნელები თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლასიკური ფილოლოგიის და თეოლოგიის მიმართულებებიდან არიან, საეკლესიო, აკადემიური და სამედიცინო ლათინურის გამოცდილებით, და მათი ხელმოწერა ნოტარიუსთანაა დაფიქსირებული. ლათინური ენის „კარგი მცოდნის“, მაგალითად ექიმის ან იურისტის, თარგმანს ნოტარიუსი ვერ დაამოწმებს, თუ ის რეესტრში არ არის, ხოლო საზღვარგარეთ, მაგალითად იტალიაში, ნაფიცი მთარგმნელის მიერ დამოწმებული ლათინურ-იტალიური თარგმანი საქართველოში ცალკე ქართულ თარგმანს და დამოწმებას საჭიროებს.

ვადები და ლოგისტიკა

სტანდარტული საეკლესიო მოწმობის ან ლათინური დიპლომის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ერთ-ორ სამუშაო დღეში მზადდება; სამედიცინო ლათინური ნაწილების თარგმანი სასამართლოსთვის ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათშიც შესაძლებელია. კანონიკური სასამართლოს გადაწყვეტილებები, რომლებიც ათეულობით გვერდს მოიცავს, და საარქივო ხელნაწერები ინდივიდუალურად იგეგმება. აპოსტილს, სადაც ის გამოიყენება, იუსტიციის სახლში ჩვენვე ვაწესრიგებთ; ვატიკანის და საეკლესიო დოკუმენტების ლეგალიზაციის ჯაჭვს კლიენტთან ერთად ვგეგმავთ და გამცემ ქვეყანაში საჭირო ნაბიჯებს წერილობით ვურჩევთ. მზა პაკეტს კურიერით იღებთ საქართველოში ან საერთაშორისო გზავნილისთვის მომზადებულს; ნოტარიუსთან თქვენი დასწრება არ არის საჭირო.

რატომ უარყოფენ ლათინურ თარგმანს და როგორ ვასწორებთ

ტიპური მიზეზები: ვატიკანის დოკუმენტი, რომელსაც კლიენტმა აპოსტილი „ვერ იპოვა“, რადგან ის არ არსებობს, და ლეგალიზაციის ჯაჭვი არ გაუვლია; სამრევლოს მოწმობა, რომელსაც აპოსტილი პირდაპირ დაართეს, ნოტარიუსის ეტაპის გარეშე, და ის ბათილია; დიპლომის თარგმანი, სადაც ბეჭდის ლეგენდა და დევიზი გამოტოვებულია; ლათინიზებული სახელის ფორმა, რომელიც პასპორტს არ ემთხვევა; და შერეული დოკუმენტის მხოლოდ ლათინური ნაწილის თარგმანი, იტალიური ჩანაწერების გარეშე. ყოველ შემთხვევაში ჯერ ვადგენთ კონკრეტულ მიზეზს, შემდეგ ვასწორებთ სწორედ იმ ხარვეზს; ლეგალიზაციის შეცდომების შემთხვევაში კლიენტს გამცემ ქვეყანაში საჭირო ნაბიჯების ზუსტ ინსტრუქციას ვაძლევთ.

პროცედურა ნაბიჯ-ნაბიჯ

• ატვირთვა: დოკუმენტის სკანი ან ფოტო საიტზე, დანიშნულების უწყების მითითებით.
• შეფასება: ვამოწმებთ დოკუმენტის ტიპს, ენობრივ შემადგენლობას, ლეგალიზაციის მდგომარეობას და საჭირო ჯაჭვს; ვადას და გამცემ ქვეყანაში საჭირო ნაბიჯებს წინასწარ გეუბნებით.
• თარგმანი და რედაქტირება: რეგისტრირებული ლათინური მთარგმნელი თარგმნის, რედაქტორი თარიღებს, სახელებს, ბეჭდებს და აბრევიატურების გაშლას ადარებს დედანთან.
• ნოტარიული დამოწმება და, საჭიროებისას, აპოსტილი იუსტიციის სახლში, ქართული დოკუმენტის ლათინური თარგმანისთვის.
• ჩაბარება: სკანი ელექტრონულად, ფიზიკური პაკეტი კურიერით ან საერთაშორისო გზავნილისთვის მომზადებული.

ხშირად დასმული კითხვები