ბერძნული ენის სინქრონული თარჯიმანი თბილისში

ბერძნული ზეპირი თარგმანი საქართველოში რამდენიმე სრულიად განსხვავებულ სამყაროს ემსახურება: ბერძენ პილიგრიმებს ივერიის მონასტრის ისტორიის კვალდაკვალ, ბერძნული საზღვაო კომპანიების წარმომადგენლებს ქართველ მეზღვაურებთან, საბერძნეთის ოფიციალურ დელეგაციებს, ბერძნული წარმოშობის თემის შეხვედრებს წალკასა და თბილისში, ქართველ ბიზნესმენებს სალონიკის გამოფენებზე, და საბერძნეთში მცხოვრებ ქართველებს ბერძნულ სასამართლოსა და საავადმყოფოში, სადაც ქართული თარჯიმანი ბერძნული სისტემიდან უნდა მოიძებნოს. ეს გვერდი აღწერს, რა ფორმატებში ვთარგმნით ზეპირად ბერძნულ ენაზე, სად გამოიყენება თითოეული, სად ვთანამშრომლობთ საბერძნეთში პარტნიორთან და როგორ მოვამზადოთ შეხვედრა ისე, რომ ენობრივი ბარიერი საქმეს არ აფერხებდეს.

სინქრონული, თანმიმდევრული და ჩურჩულით თარგმანი

სინქრონული ინტერპრეტაცია მოსაუბრის პარალელურად, კაბინიდან, ყურსასმენების საშუალებით მიმდინარეობს და სამთავრობო ვიზიტების, საეკლესიო და აკადემიური კონფერენციების, ბერძნულ-ქართული ბიზნეს ფორუმებისა და დიასპორული ღონისძიებების ფორმატია, სადაც ბერძნული დელეგაცია ქართველ და ინგლისურენოვან აუდიტორიასთან ერთდროულად ურთიერთობს; კაბინაში ორი თარჯიმანი 20-30 წუთში ერთხელ ინაცვლებს. თანმიმდევრული ინტერპრეტაცია პაუზებით მიდის და ქართულ-ბერძნულ პრაქტიკაში ყველაზე გავრცელებულია: მოლაპარაკება, ნოტარიუსი, კლინიკა, სასამართლო, საზღვაო კომპანიის გასაუბრება, საეკლესიო ვიზიტი. ჩურჩულით თარგმანი ერთ-ორ მსმენელს გვერდიდან, აღჭურვილობის გარეშე ემსახურება: ბერძენი ინვესტორი ქართული კომპანიის კრებაზე, ბერძენი მიტროპოლიტი ქართულ საეკლესიო ღონისძიებაზე, ქართველი პაციენტი ბერძნული კლინიკის კონსილიუმზე.

საეკლესიო და პილიგრიმული ღონისძიებები

ბერძნულ-ქართული საეკლესიო კავშირი ზეპირი თარგმანის ყველაზე თავისებურ ფორმატს ქმნის: ბერძენი მიტროპოლიტებისა და ათონელი ბერების ვიზიტები საქართველოს ეკლესიაში, ქართველი სასულიერო პირების ვიზიტები ათონსა და ივერიის მონასტერში, საერთო ლიტურგიები, თეოლოგიური კონფერენციები, პილიგრიმული ჯგუფები, რომლებიც ბერძნულ-ქართული საეკლესიო ისტორიის კვალს მიჰყვებიან. აქ თარჯიმანს არა მხოლოდ ენა, არამედ ბიზანტიური საეკლესიო ტერმინოლოგია, ლიტურგიკული ლექსიკა, წმინდანთა და დღესასწაულების სახელები, საეკლესიო ეტიკეტი და პროტოკოლი სჭირდება, სადაც მიმართვის ფორმები იერარქიის მიხედვით მკაცრადაა განსაზღვრული. ორივე ენას ერთი ბიზანტიური ტერმინოლოგიური საფუძველი აქვს, რაც თარგმანს ამარტივებს, მაგრამ დამკვიდრებული ქართული ფორმები ბერძნულისგან ხშირად განსხვავდება. ამ ღონისძიებებზე თარჯიმანს თეოლოგიური ან კლასიკური ფილოლოგიის განათლების მიხედვით ვირჩევთ, ხოლო ქადაგებებისა და მოხსენებების ტექსტს, თუ წინასწარ არსებობს, თარჯიმანი წინასწარ ეცნობა.

ბერძნული წარმოშობის თემი და დიასპორული ღონისძიებები

წალკის, თეთრიწყაროსა და თბილისის ბერძნების თემი, ბერძნული კულტურული ცენტრები, ბერძნული ენის კურსები და საბერძნეთიდან ჩამოსული ოფიციალური და კულტურული დელეგაციები რეგულარულ ღონისძიებებს ატარებენ, სადაც ბერძნული, ქართული და, უფროსი თაობის შემთხვევაში, რუსული ერთდროულად ჟღერს, ხოლო წალკის ბერძნების ნაწილი ისტორიულად თურქულენოვანი (ურუმული) თემია. ეს ინტერპრეტაციის თავისებური ფორმატია, სადაც თარჯიმანი სამ-ოთხ ენას შორის მუშაობს და თემის ისტორიას იცნობს: პონტოური ბერძნების გადასახლება, საბჭოთა პერიოდი, 1990-იანი წლების რეპატრიაცია საბერძნეთში, ოჯახური კავშირები ორ ქვეყანას შორის. საბერძნეთის საელჩოს ღონისძიებები, ბერძნული წარმოშობის დადასტურების საკონსულო გასაუბრებები და თემის ოფიციალური შეხვედრები ამავე ფორმატით მიდის, და თარჯიმანს ამ კონტექსტის ცოდნით ვირჩევთ.

საზღვაო ინდუსტრია: პირეოსი და ქართველი მეზღვაურები

ბერძნული საზღვაო კომპანიების, კრუინგის სააგენტოებისა და გემთმფლობელების ურთიერთობა ქართველ მეზღვაურებთან ზეპირი თარგმანის რეგულარულ ფორმატს ქმნის: კრუინგის გასაუბრება თბილისსა და ბათუმში, საზღვაო აკადემიების პარტნიორობა ბერძნულ საზღვაო სასწავლებლებთან, საზღვაო ინციდენტის გამოძიება, კომპენსაციის მოლაპარაკება დაზღვევის კლუბთან, საზღვაო ადმინისტრაციაში პროცედურა. საზღვაო ინდუსტრიაში სამუშაო ენა ინგლისურია, და მეზღვაურთა უმეტესობა მას ფლობს; მაგრამ ინციდენტის გამოძიებაში, კომპენსაციის მოლაპარაკებაში ან სამედიცინო შემთხვევაში, სადაც სიზუსტე კრიტიკულია და ბერძნული მხარე ბერძნულად მუშაობს, თარჯიმანი აუცილებელია. ეს ფორმატი საზღვაო ტერმინოლოგიის ცოდნას მოითხოვს, და თარჯიმანს შესაბამისი გამოცდილებით ვირჩევთ, ხოლო საბერძნეთში ადგილზე პროცედურაზე პირეოსში მოქმედ პარტნიორთან ვთანამშრომლობთ.

ბიზნეს მოლაპარაკებები და ბერძნული საქმიანი სტილი

ბერძნული საქმიანი კულტურა ხმელთაშუაზღვისპირულია: პირადი ურთიერთობა, ნდობა და საერთო სუფრა მოლაპარაკების ნაწილია, დღის წესრიგი მოქნილია, საუბარი ემოციური და ხმამაღალია, გადაწყვეტილება ხშირად არაფორმალურ საუბარში მიიღება, ხოლო ოჯახური ბიზნესის ტრადიცია ძლიერია. ეს ქართულ საქმიან სტილთან ბევრ რამეში ემთხვევა, და თარჯიმანი, რომელიც ორივე კულტურას იცნობს, ამ სიახლოვეს იყენებს, მაგრამ განსხვავებებსაც ხედავს: ბერძნული „ვნახოთ" ან „მოვიფიქრებთ" ხშირად რბილი უარია, პუნქტუალობა მოქნილად აღიქმება, ხოლო ბიუროკრატიული პროცედურის ხანგრძლივობა ბერძენი პარტნიორისთვის ბუნებრივია და არა უარის ნიშანი. ტიპური კონტექსტებია ღვინისა და საკვები პროდუქტების ექსპორტი, ტურისტული თანამშრომლობა, საზღვაო კრუინგი, უძრავი ქონება, სასტუმრო ინვესტიციები და ერთობლივი საწარმოს დაფუძნება. ყოველი შეხვედრის წინ ვითხოვთ დღის წესრიგს, პრეზენტაციებსა და წინა მიმოწერას.

სავაჭრო გამოფენები სალონიკსა და ათენში

სალონიკის საერთაშორისო გამოფენა, ევროპის ერთ-ერთი უძველესი, და ათენის საგამოფენო ცენტრები ყოველწლიურად კვების მრეწველობის, ღვინის, ტურიზმის, სამშენებლო მასალებისა და საზღვაო ინდუსტრიის გამოფენებს მასპინძლობენ, სადაც ქართველი მეწარმეები დისტრიბუტორებსა და პარტნიორებს ეძებენ, ხოლო თბილისისა და ბათუმის გამოფენებზე ბერძენი ექსპონენტები ქართველ მყიდველებს ხვდებიან. გამოფენაზე თარჯიმანი რამდენიმე როლს ითავსებს: სტენდიდან სტენდზე გადაადგილებისას თანმიმდევრულად თარგმნის, მოლაპარაკების მაგიდასთან ჩურჩულით, ტექნიკური სპეციფიკაციების განხილვისას კატალოგებსა და ცხრილებს ადგილზე კითხულობს. თარჯიმანს დარგის ტერმინოლოგიით ვამზადებთ და, საჭიროებისას, მოკლე ორენოვან გლოსარს ვქმნით. საბერძნეთში მგზავრობისას თარჯიმანი დამკვეთთან ერთად მიემგზავრება, ან ათენსა და სალონიკში მოქმედ პარტნიორ თარჯიმანთან ვთანამშრომლობთ.

სამედიცინო თანხლება საბერძნეთსა და საქართველოში

საბერძნეთში მცხოვრები ქართველისთვის ბერძნულ საავადმყოფოში, ΚΕΠΑ-ს კომისიაზე ან ΕΟΠΥΥ-ის ექიმთან კომუნიკაცია ხშირად ბერძნული სისტემიდან მოძებნილ თარჯიმანს მოითხოვს, და ჩვენი თარჯიმანი აქ დისტანციურად, ვიდეო ან სატელეფონო ზარით ერთვება, როცა ადგილზე ქართულენოვანი თარჯიმანი არ არის. საქართველოში ბერძენი პაციენტისთვის, ბერძენი პილიგრიმისთვის ან ტურისტისთვის კლინიკაში ჩვენი სამედიცინო თარჯიმანი კონსულტაციას თანმიმდევრულად თარგმნის, ტერმინოლოგიას პაციენტისთვის გასაგებად, მაგრამ დაუმახინჯებლად გადმოსცემს, და ინფორმირებული თანხმობის ფორმას მუხლობრივად უკითხავს. ბერძნული და ქართული სამედიცინო ტერმინოლოგია ერთი ბერძნული ფესვიდან მოდის, რაც თარჯიმანს ეხმარება, მაგრამ თანამედროვე ბერძნული კლინიკური აბრევიატურები და ინგლისური ჩანართები ცალკე ცოდნაა. ეს სერვისი ბერძნული კლინიკის ონლაინ კონსულტაციაზეც მუშაობს, სადაც თარჯიმანი მესამე მონაწილედ ერთვება.

სასამართლო, ნოტარიუსი და ადმინისტრაციული პროცედურები

საქართველოს სასამართლოში, სადაც მხარე ან მოწმე საბერძნეთის მოქალაქეა, თარჯიმანი პროცესის ოფიციალური მონაწილეა, ჩვენების ზუსტი გადმოცემისთვის პასუხისმგებელია და გაუგებრობისას განმეორებას ითხოვს, ვარაუდით შევსების ნაცვლად. ნოტარიუსთან საბერძნეთის მოქალაქის დასწრებით გარიგების გაფორმებისას (მინდობილობა, კომპანიის დაფუძნება, უძრავი ქონება, მემკვიდრეობა) საქართველოს კანონმდებლობა თარჯიმნის მონაწილეობას ითხოვს: თარჯიმანი ნოტარიულ აქტს სრულად, მუხლობრივად უკითხავს მხარეს, ტერმინებს განუმარტავს და აქტს ხელს აწერს. ბერძნული წარმოშობის ოჯახების მემკვიდრეობის საქმეები, სადაც ბერძნული და ქართული ქონება ერთ საქმეშია, ამ ფორმატის ხშირი შემთხვევაა. საბერძნეთის მხარეს, სასამართლოში, პოლიციასა და მიგრაციის სამსახურში, ქართველ მოქალაქეს ბერძნული სისტემის თარჯიმანი ემსახურება, ხოლო ჩვენი თარჯიმანი მოსამზადებელ ეტაპზე და, საჭიროებისას, დისტანციურად ერთვება; ათენში მოქმედ პარტნიორთან თანამშრომლობით ადგილზე მონაწილეობაც შესაძლებელია.

ოფიციალური ვიზიტები, კონფერენციები და მედია

საბერძნეთი საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის მხარდამჭერია, და ბერძნული პარლამენტის, მთავრობისა და საგარეო უწყების დელეგაციები, ისევე როგორც ბერძნული ბიზნეს ასოციაციები და აკადემიური დაწესებულებები, საქართველოს რეგულარულად სტუმრობენ. ეს ვიზიტები სინქრონულ ან თანმიმდევრულ ინტერპრეტაციას მოითხოვს, სადაც ევროპული ინტეგრაციის, უსაფრთხოებისა და რეგიონული პოლიტიკის ტერმინოლოგია ორივე ენაზე დამკვიდრებული ფორმით უნდა ჟღერდეს, ხოლო პრეს-კონფერენციაზე, ხელმოწერის ცერემონიასა და მედიასთან ინტერვიუში ინტერპრეტაცია საჯაროა, გასწორების საშუალების გარეშე. ბერძნული ოფიციალური გამოსვლა რიტორიკული ტრადიციის ელემენტებით ფორმალურია, კათარევუსას ფორმულებით და კლასიკური ციტატებით, და მისი ქართულად ადეკვატურად გაჟღერება ტემპის, პროტოკოლისა და, ხშირად, კლასიკური განათლების ცოდნას მოითხოვს. აკადემიური კონფერენციები ბიზანტინოლოგიაში, კლასიკურ ფილოლოგიაში, თეოლოგიასა და ისტორიაში, სადაც ბერძნული და ქართული წყაროები ერთდროულად განიხილება, თარჯიმანს შესაბამისი განათლების მიხედვით ვირჩევთ.

უნივერსიტეტი, გასაუბრება და სასწავლო ვიზიტები

ათენის, სალონიკის, პატრასა და კრეტის უნივერსიტეტებში ჩარიცხვის გასაუბრება, ΔΟΑΤΑΠ-ის პროცედურა, სასწავლო ვიზიტები და გაცვლითი პროგრამები ზეპირი თარგმანის ცალკე კატეგორიაა. ბერძნულენოვან პროგრამაზე ჩარიცხვის გასაუბრება ბერძნულად მიმდინარეობს და თარჯიმანი აქ არ იშვება, მაგრამ მოსამზადებელ ეტაპზე, უნივერსიტეტის ადმინისტრაციასთან, საერთაშორისო განყოფილებასთან და საცხოვრებლის საკითხებზე კომუნიკაცია თარჯიმნით მიდის. ქართული უნივერსიტეტების ბერძენ პარტნიორებთან სასწავლო ვიზიტები, ერთობლივი კვლევითი პროექტები და ბერძნული ენის ცენტრის სასერტიფიკატო გამოცდების ორგანიზება სინქრონულ ან თანმიმდევრულ ფორმატს მოითხოვს.

ტურიზმი და გიდ-თარჯიმანი

ბერძენი ტურისტები, განსაკუთრებით მართლმადიდებელი პილიგრიმები, საქართველოში მზარდი ჯგუფია, და ტურისტული კომპანიები, მონასტრები და სასტუმროები ბერძნულენოვან გიდ-თარჯიმანს ითხოვენ. გიდ-თარჯიმანი, თარგმანის გარდა, ბერძენი აუდიტორიისთვის ქართულ საეკლესიო და კულტურულ კონტექსტს ხსნის, სადაც ბერძნულ-ქართული საერთო ისტორია (ივერიის მონასტერი, ბიზანტიური კავშირები, პეტრე იბერი, ქართველი ბერები ათონსა და პალესტინაში) ცალკე ინტერესს იწვევს, ხოლო ღვინის ტურებზე ბერძნული და ქართული ღვინის ტრადიციები ერთმანეთს ადარებენ. სასტუმროებისა და ტურისტული კომპანიებისთვის სეზონურ პაკეტს ვთავაზობთ, სადაც თარჯიმანი წინასწარ განსაზღვრულ დღეებში ან გამოძახებით მუშაობს, რთული სიტუაციებისთვის (სამედიცინო შემთხვევა, სადაზღვევო ინციდენტი, პოლიციასთან ურთიერთობა).

დისტანციური და სატელეფონო ინტერპრეტაცია

დისტანციური ფორმატი ბერძნულ მიმართულებაზე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან საბერძნეთში მცხოვრები ქართველების უმეტესობას ბერძნულ უწყებაში, საავადმყოფოსა და ადვოკატთან ქართული თარჯიმანი ადგილზე არ ჰყავს: ჩვენი თარჯიმანი ვიდეო ან სატელეფონო ზარით ერთვება, თბილისიდან, ბერძნული სამუშაო დღის განმავლობაში, დროის ერთსაათიანი სხვაობით. Zoom-ისა და Teams-ის ენობრივი არხები სინქრონულ ინტერპრეტაციას ონლაინაც შესაძლებელს ხდის, მცირე შეხვედრებზე თანმიმდევრული ფორმატი საერთო ზარშიც კმარა. სასწრაფო შემთხვევებისთვის სატელეფონო ინტერპრეტაცია გვაქვს: თარჯიმანი ზარს მესამე მხარედ უერთდება, სამუშაო საათებში რამდენიმე წუთში, და ეს ფორმატი ბერძნულ საავადმყოფოში, პოლიციაში, საზღვარზე, გემზე ან ბერძენი ტურისტის მოულოდნელი სიტუაციისთვის საქართველოში შეუცვლელია.

თარჯიმნის კვალიფიკაცია ბერძნულ მიმართულებაზე

ბერძნული ენის ზეპირი თარჯიმნები საქართველოში სამი წყაროდან მოდიან: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და სხვა უმაღლესი სასწავლებლების კლასიკური ფილოლოგიისა და ნეოგრეცისტიკის სკოლა, საბერძნეთში წლების განმავლობაში ნამუშევარი და ნასწავლი ქართველები, და ბერძნული წარმოშობის ორენოვანი სპეციალისტები, რომლებისთვისაც ორივე ენა მშობლიურია. ზეპირი თარგმანისთვის წერილობითი კვალიფიკაცია საკმარისი არ არის: თარჯიმანს რეაქციის სისწრაფე, ხმის სტაბილურობა, სტრესის ქვეშ მუშაობის უნარი და კონკრეტული დარგის ტერმინოლოგია სჭირდება. ამიტომ ყოველ შეკვეთაზე თარჯიმანს ფორმატისა და თემატიკის მიხედვით ვირჩევთ: საეკლესიო ღონისძიებისთვის თეოლოგიური, საზღვაო საქმისთვის საზღვაო, კლინიკისთვის სამედიცინო, სასამართლოსთვის იურიდიული სპეციალიზაციით, პროტოკოლური ღონისძიებისთვის სინქრონული გამოცდილებით, დიასპორული ღონისძიებისთვის რუსულის ცოდნითაც.

აღჭურვილობა და ლოგისტიკა

სინქრონული თარგმანისთვის კაბინა, პულტი, გადამცემი და ყურსასმენები საჭიროა, მცირე ღონისძიებაზე პორტატული „ჩურჩულის" სისტემა საკმარისია; თბილისში აღჭურვილობას პარტნიორ ტექნიკურ კომპანიასთან ერთად ვუზრუნველყოფთ, წალკასა და რეგიონებში წინასწარი ლოგისტიკური დაგეგმვით, საეკლესიო ღონისძიებებზე კი სივრცის თავისებურების გათვალისწინებით. თბილისის გარეთ და საბერძნეთში მუშაობისას ვადარებთ, რა ჯობია: თარჯიმნის გაგზავნა, ათენში ან სალონიკში მოქმედ პარტნიორთან თანამშრომლობა თუ დისტანციური ჩართვა. შეთავაზებას ფორმატის, ხანგრძლივობისა და თემატიკის მითითების შემდეგ ერთ სამუშაო დღეში ვაგზავნით.

ღონისძიების დაგეგმვის ჩეკლისტი

• ფორმატისა და მონაწილეთა რაოდენობის წინასწარ განსაზღვრა სინქრონულ, თანმიმდევრულ და ჩურჩულით ფორმატს შორის სწორად ასარჩევად
• თემატიკის მითითება (საეკლესიო, საზღვაო, სამედიცინო, იურიდიული, დიასპორული), რათა თარჯიმანი სპეციალიზაციის მიხედვით შევარჩიოთ
• დღის წესრიგის, პრეზენტაციების, მოხსენებებისა და მომხსენებელთა სიის გაგზავნა მინიმუმ სამი დღით ადრე
• საეკლესიო და პროტოკოლური ღონისძიებისთვის მონაწილეთა იერარქიისა და მიმართვის ფორმების წინასწარ დაზუსტება
• ონლაინ ფორმატისთვის ხმის ტესტი 15 წუთით ადრე
• ხანგრძლივი ღონისძიებისთვის შესვენებების დაგეგმვა და სინქრონული ფორმატისთვის ორი თარჯიმნის ჩართვა
• ბერძნული და ქართული საეკლესიო კალენდრის დღესასწაულების გათვალისწინება, რომლებიც ერთმანეთს ყოველთვის არ ემთხვევა
• კონფიდენციალურობის მოთხოვნის წინასწარ განსაზღვრა არგამჟღავნების შეთანხმებისთვის

თარჯიმნის მიუკერძოებლობა და კონფიდენციალურობა

სასამართლო, ნოტარიული და სამედიცინო კონტექსტში თარჯიმანი მხოლოდ ენობრივი ხიდია: არ აძლევს რჩევას, არ აფასებს და საკუთარ განმარტებას არ ამატებს, თუნდაც ნათქვამი ბუნდოვანი ჩანდეს. ბიზნეს კონტექსტში კულტურული სიგნალის განმარტება დასაშვებია, მაგრამ ყოველთვის გამიჯნულად. საეკლესიო კონტექსტში თარჯიმანი პროტოკოლს იცავს და პირად რელიგიურ პოზიციას არ გამოხატავს. ყველა შეხვედრის შინაარსი კონფიდენციალურია, ხოლო კომერციულ, საზღვაო და პირად საკითხებზე თარჯიმანი წინასწარ აწერს ხელს არგამჟღავნების შეთანხმებას.

ხშირად დასმული კითხვები