თარგმნა ბერძნულიდან ქართულად და ქართულიდან ბერძნულად

ბერძნულ მიმართულებაზე ორი ნაკადი ორ ცხოვრებას ემსახურება, რომლებიც ხშირად ერთი ოჯახის შიგნით ერთმანეთს ხვდება. ქართულიდან ბერძნულად ბინადრობის, ოჯახის გაერთიანების, ბერძნული წარმოშობის, სწავლისა და საზღვაო სამუშაოს დოკუმენტები მიდის, რომლებსაც საბერძნეთის საელჩო, ლიქსიარხიო, მიგრაციის სამსახური, ΔΟΑΤΑΠ ან საზღვაო კომპანია წაიკითხავს; ბერძნულიდან ქართულად კი საბერძნეთში მცხოვრები ქართველების სამოქალაქო აქტები, საპენსიო ცნობები, სასამართლო გადაწყვეტილებები და სამედიცინო დასკვნები, რომლებიც საქართველოს იუსტიციის სახლს, საპენსიო სააგენტოს, სასამართლოს ან ექიმს სჭირდება. ორივე მიმართულებას ცალკე პროცესი ემსახურება: ბერძნულად თარგმანს მშობლიურენოვანი რედაქტორი ამოწმებს, ქართულად თარგმანს ქართული ენის რედაქტორი. ეს გვერდი აღწერს, რით განსხვავდება ორი მიმართულება, რომელი დოკუმენტი მიდის ხშირად საით და სად ჩნდება ტიპური შეცდომები.

ქართულიდან ბერძნულად: ვინ არის მკითხველი

ამ მიმართულების მკითხველი საბერძნეთის საელჩოს საკონსულო თანამშრომელი, მუნიციპალიტეტის ლიქსიარხიო, დეცენტრალიზებული ადმინისტრაციის მიგრაციის განყოფილება, ΔΟΑΤΑΠ, უნივერსიტეტის სამდივნო, საზღვაო კომპანიის კადრების განყოფილება ან ბერძენი დამსაქმებელია. ბერძნული უწყება ელოდება, რომ დოკუმენტი გამოიყურებოდეს როგორც ბერძნული ანალოგი: დაბადების მოწმობა ληξιαρχική πράξη γέννησης-ის ველებით, ნასამართლობის ცნობა ποινικό μητρώο-ს ლოგიკით, დიპლომის დანართი ბერძნული სასწავლო გეგმის ტერმინოლოგიით. ბერძნული ოფიციალური სტილი ფორმალური და ზუსტია, მიმართვის ფორმულებით (Αξιότιμε κύριε, Αξιότιμη κυρία), ტიტულების მითითებით და ბრუნვითი შეთანხმებით, და ქართული დედანი, რომელიც ამ ეტიკეტს არ შეიცავს, თარგმანში მას ჟანრის მოთხოვნით იძენს.

მნიშვნელოვანი დათქმაა: ბერძნული უწყებების პრაქტიკა განსხვავებულია, ზოგი ქართულ აპოსტილიან ნოტარიულ თარგმანს იღებს, ზოგი რეესტრის მთარგმნელის ან ადვოკატის დამოწმებას ითხოვს. ამიტომ ამ მიმართულების თარგმანი ჩვენთან ორ ფორმატში არსებობს: ნოტარიულად დამოწმებული ბერძნული თარგმანი აპოსტილით, და სამუშაო ვერსია, რომელიც საბერძნეთში რეესტრის მთარგმნელის ბლანკზე გადადის ან ადვოკატის დამოწმებით ფორმდება. რომელი ფორმატია საჭირო, მიმღების მოთხოვნით ვადგენთ.

ბერძნულიდან ქართულად: რას ითხოვს ქართული უწყება

საპირისპირო მიმართულების მკითხველი საქართველოს იუსტიციის სახლი, საჯარო რეესტრი, სასამართლო, საპენსიო სააგენტო, ბანკი, სამედიცინო დაწესებულება ან უნივერსიტეტია. მათი მთავარი მოთხოვნა სისრულეა: ბერძნული დოკუმენტის ყოველი ველი, ბეჭდის ტექსტი, ტიტული, ბრუნვის ფორმაში ჩაწერილი სახელი, მამის სახელი ნათესაობითში, გვარის სქესის ფორმა, დამოწმების ფორმულა და აპოსტილის ველები ითარგმნება, გამოტოვების გარეშე. ბერძნული ტერმინი ქართული სამართლებრივი ეკვივალენტით გადმოდის და არა სიტყვასიტყვით: Ληξιαρχείο „სამოქალაქო აქტების ორგანოდ", Αποκεντρωμένη Διοίκηση „დეცენტრალიზებულ ადმინისტრაციად", ΕΦΚΑ „ერთიან სოციალური დაზღვევის ფონდად", ΓΕΜΗ „სამეწარმეო რეესტრად", ხოლო ბერძნული ტერმინი პირველად ხსენებისას ფრჩხილებში რჩება. ინსტიტუტი ქართული ანალოგის გარეშე (ოჯახური მდგომარეობის ცნობა, პასუხისმგებლობის განცხადება) მოკლე შენიშვნით გადადის.

აპოსტილის მიმართულებაც შებრუნებულია

ქართული საბუთი საბერძნეთისთვის აპოსტილს იუსტიციის სახლში იღებს, თარგმანი კი აპოსტილის ტექსტსაც მოიცავს. საბერძნეთიდან წამოსული საბუთი აპოსტილს საბერძნეთშივე იღებს: ადმინისტრაციულ დოკუმენტებზე დეცენტრალიზებულ ადმინისტრაციაში, სასამართლო და ნოტარიულ დოკუმენტებზე პირველი ინსტანციის სასამართლოში. საქართველოში ჩამოსული ბერძნული დოკუმენტისთვის აპოსტილის „დამატება" შეუძლებელია, ამიტომ საბერძნეთიდან წამოსვლამდე ამ საფეხურის გავლა აუცილებელია; საბერძნეთში მცხოვრები ნათესავისთვის ეს ერთი ვიზიტია, და ბევრი ქართული ოჯახი სწორედ ასე წყვეტს საკითხს.

ტიპური დოკუმენტები მიმართულებების მიხედვით

ქართულიდან ბერძნულად ყველაზე ხშირად მიდის:

• ქორწინებისა და დაბადების მოწმობა, ნასამართლობის ცნობა და სამედიცინო ცნობა ოჯახის გაერთიანებისა და ბინადრობისთვის
• ბერძნული წარმოშობის დამადასტურებელი პაკეტი: დაბადების მოწმობები, საბჭოთა პასპორტის ასლი, საეკლესიო და საარქივო ჩანაწერები
• დიპლომი, დანართი, ატესტატი და სილაბუსები ΔΟΑΤΑΠ-ისა და უნივერსიტეტში ჩარიცხვისთვის
• მეზღვაურის სერტიფიკატები, საზღვაო წიგნაკი და სამედიცინო ვარგისობის ცნობა ბერძნული საზღვაო კომპანიებისთვის
• სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი, წესდება და მინდობილობა საბერძნეთში კომპანიის დასაფუძნებლად ან ქონების შესაძენად
• ქართული ჯვრისწერის ცნობა და ნათლობის მოწმობა ბერძნულ ლიქსიარხიოსა და მიტროპოლიისთვის
• ქართული ღვინისა და ტურისტული კომპანიების მასალები ბერძნული ბაზრისთვის

ბერძნულიდან ქართულად კი:

• ლიქსიარხიოს ამონაწერი და ოჯახური მდგომარეობის ცნობა საქართველოში ქორწინების, დაბადებისა და განქორწინების რეგისტრაციისთვის
• ΕΦΚΑ-ს საპენსიო ცნობები და სადაზღვევო პერიოდების ამონაწერი საქართველოს საპენსიო სააგენტოსთვის
• ბერძნული სასამართლოს განქორწინების გადაწყვეტილება საქართველოში ცნობისთვის
• ბერძნული უნივერსიტეტის დიპლომი და დანართი საქართველოში აღიარებისთვის
• ΓΕΜΗ-ს ამონაწერი, წესდება და ნოტარიული აქტი ბერძნული კომპანიის საქართველოში რეგისტრაციისთვის
• ეპიკრიზი, ΕΟΠΥΥ-ის ცნობები და ინვალიდობის დასკვნები საქართველოში მკურნალობის გასაგრძელებლად და საპენსიო საკითხებისთვის
• საეკლესიო ქორწინების მოწმობა და ნათლობის მოწმობა ბერძნული მიტროპოლიიდან საქართველოს სამოქალაქო აქტებისთვის

ტრანსლიტერაცია ორივე მიმართულებით: ELOT 743 და პასპორტი

ქართულიდან ბერძნულად თარგმნისას ქართული სახელი ბერძნული ასოებით იწერება, ბერძნული ფონეტიკის შესაბამისად (Γκიორგკი, Νίνο, Μπερίτζε), ხოლო ლათინური ფორმა საქართველოს პასპორტიდან უცვლელად ემატება, რადგან ბერძნული უწყება ELOT 743-ით საკუთარ ლათინურ ფორმას გამოიყვანს და ეს ორი ფორმა ერთმანეთს არ დაემთხვევა; თარგმანში პასპორტის ფორმის მითითება სწორედ ამ შეუსაბამობის თავიდან ასაცილებლადაა. ბერძნულიდან ქართულად თარგმნისას ბერძნული სახელი ქართული ტრანსკრიფციით იწერება (Δημήτρης დიმიტრისი, Ελένη ელენი, Κωνσταντίνου კონსტანტინუ), ლათინური ფორმა ბერძნული პასპორტიდან ფრჩხილებში, ხოლო ბრუნვის ფორმები და მამის სახელის ნათესაობითი სახელობითზე დაიყვანება. ბერძნული გვარის სქესის ფორმა ისე გადადის, როგორც კონკრეტული პიროვნების დოკუმენტშია, შენიშვნით, რომ ეს ერთი გვარის სქესობრივი ფორმაა. ერთი კლიენტის ყველა დოკუმენტში ერთი ტრანსლიტერაციის ცხრილი მოქმედებს, რომელსაც კლიენტს ვუზიარებთ.

ბერძნული ენის ფენები: მიმართულებით განსხვავებული სირთულე

ბერძნულიდან ქართულად მიმართულებაზე დედანი შეიძლება მონოტონური (1982 წლიდან), პოლიტონური (მანამდე) ან კათარევუსაზე (1976 წლამდე) დაწერილი იყოს, და ბერძნული წარმოშობის, მემკვიდრეობისა და საეკლესიო საქმეებში ძველი დოკუმენტები რეგულარულად გვხვდება; მათი თარგმანი ცალკე კვალიფიკაციას მოითხოვს, და თარგმანში აღინიშნება, რომ დედანი ძველი ორთოგრაფიითაა. ქართულიდან ბერძნულად მიმართულებაზე ეს პრობლემა არ არსებობს, თარგმანი ყოველთვის თანამედროვე მონოტონური დიმოტიკით იწერება, მაგრამ სხვა ჩნდება: ბერძნული ოფიციალური სტილი დღემდე კათარევუსას ელემენტებს ინარჩუნებს (ზოგიერთი ფორმულა, ტერმინი, ბრუნვითი ფორმა), და მთარგმნელმა უნდა იცოდეს, სად არის ეს ელემენტი ოფიციალურობის ნიშანი და სად უკვე მოძველებული. ეს ის დეტალია, რომელსაც მშობლიურენოვანი რედაქტორი ამოწმებს.

ბერძნული წარმოშობის ნაკადი: სამი ენა ერთ პაკეტში

წალკის, თეთრიწყაროსა და თბილისის ბერძნების საბერძნეთში ბერძნული წარმოშობის დადასტურებისა და ΕΔΤΟ-ს პროცედურა ქართულიდან ბერძნულად მიმართულების ყველაზე რთული პაკეტია, რადგან ის სამ ენას აერთიანებს: საბჭოთა პერიოდის რუსულენოვანი დოკუმენტები (პასპორტის ასლი „ეროვნების" გრაფით, დაბადების მოწმობები, საარქივო ცნობები), ქართული თანამედროვე დოკუმენტები და ბერძნული სამიზნე ენა. თარგმანში აღინიშნება, რომელი ფრაგმენტი რომელი ენიდანაა, ნოტარიული დამოწმება შესაბამის წყვილებში რეგისტრირებული მთარგმნელებით ხდება, ხოლო სახელების ტრანსლიტერაცია სამივე ფორმას (რუსულს, ქართულს, ბერძნულს) ერთ პიროვნებაზე აკავშირებს. ხელნაწერი და დაზიანებული დოკუმენტების წაუკითხავი ადგილი შენიშვნით აღინიშნება და ვარაუდით არ ივსება. ამ პაკეტებს ბერძნული საკონსულოს მოთხოვნების მიხედვით წლების განმავლობაში ვამზადებთ.

საპენსიო ნაკადი: ΕΦΚΑ და საქართველოს საპენსიო სააგენტო

საბერძნეთში ათწლეულების განმავლობაში ნამუშევარი ქართველების საპენსიო დოკუმენტები ბერძნულიდან ქართულად მიმართულების ერთ-ერთი ყველაზე მოცულობითი ნაკადია: ΕΦΚΑ-ს სადაზღვევო პერიოდების ამონაწერი, საპენსიო გადაწყვეტილება, დამსაქმებლის ცნობები, ინვალიდობის დასკვნები, ΙΚΑ-ს პერიოდის ძველი ჩანაწერები. ეს დოკუმენტები საქართველოს საპენსიო სააგენტოსა და, ორმხრივი შეთანხმების არარსებობის პირობებში, ინდივიდუალური საკითხების გადასაწყვეტად სჭირდებათ, და ტერმინოლოგიურად ორივე ქვეყნის სოციალური კანონმდებლობის ცოდნას მოითხოვს: სადაზღვევო დღეების ბერძნული ათვლის სისტემა, სადაზღვევო კლასები, საპენსიო ასაკის კატეგორიები ქართული სისტემისგან განსხვავებულია, და თარგმანში ეს განსხვავება შენიშვნით აღინიშნება. საპირისპირო მიმართულებით ქართული სამუშაო სტაჟის ცნობები ბერძნულად ითარგმნება ΕΦΚΑ-სთვის, სადაც საბჭოთა პერიოდის შრომის წიგნაკი ცალკე ყურადღებას მოითხოვს.

საზღვაო ნაკადი: პირეოსი და ქართველი მეზღვაურები

ბერძნული საზღვაო კომპანიები ქართველი მეზღვაურების ერთ-ერთი მთავარი დამსაქმებელია, და საზღვაო დოკუმენტების ნაკადი ორივე მიმართულებით მიდის. ქართულიდან ბერძნულად ან ინგლისურად: კომპეტენციის სერტიფიკატები (STCW), საზღვაო წიგნაკი, სამედიცინო ვარგისობის ცნობა, ნასამართლობის ცნობა, კრუინგის ხელშეკრულება, ბერძნული საზღვაო საქმეთა სამინისტროსა და კრუინგის სააგენტოებისთვის. ბერძნულიდან ქართულად: ბერძნული საზღვაო ადმინისტრაციის ცნობები, ნაოსნობის ვადის დამადასტურებელი დოკუმენტები, ბერძნული საზღვაო საპენსიო ფონდის ცნობები საქართველოს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოსა და საპენსიო სტაჟისთვის. საზღვაო ინდუსტრიაში სამუშაო ენა ინგლისურია და დოკუმენტების უმეტესობა ინგლისურად მიდის, მაგრამ ბერძნული ადმინისტრაციული პროცედურა ბერძნულ თარგმანს ითხოვს, და საზღვაო ტერმინოლოგია ორივე ენაზე საერთაშორისო კონვენციების დამკვიდრებული ფორმით ჟღერს.

ციფრები, თარიღები, ვალუტა და ერთეულები

ბერძნულში ათწილადის გამყოფი მძიმეა, ათასების გამყოფი წერტილი (1.250,50 €), თარიღი დღე/თვე/წელი ფორმატით ან თვის სახელით ნათესაობით ბრუნვაში (15 Σεπτεμβρίου 2025); ვალუტა ევროა, რომელიც ხელშეკრულებებში სიტყვიერადაც მეორდება, ხოლო საგადასახადო ნომერი (ΑΦΜ) და სოციალური დაზღვევის ნომერი (ΑΜΚΑ) ბერძნული დოკუმენტების სავალდებულო იდენტიფიკატორებია, რომლებიც უცვლელად რჩება. ქართულ თარგმანში ეს ფორმატები ქართულ კონვენციაზე გადადის ორიგინალის დაკარგვის გარეშე, ხოლო ბერძნულ თარგმანში ქართული ლარი ISO კოდით (GEL) იწერება. ამ დეტალებს ფორმატის კონტროლის ეტაპზე ცალკე ვამოწმებთ.

ორენოვანი დოკუმენტები და მესამე ენა

ქართულ-ბერძნული ხელშეკრულება ხშირად ინგლისურის გავლით იწერება, საზღვაო დოკუმენტები თითქმის ყოველთვის ინგლისურია ბერძნული დანართით, ბერძნული წარმოშობის პაკეტი კი რუსულს, ქართულსა და ბერძნულს აერთიანებს. ასეთ დოკუმენტში მიმართულება თითოეული ნაწილისთვის ცალკე დგინდება, თარგმანში აღინიშნება, რომელი ფრაგმენტი რომელი ენიდანაა, და შესაბამის წყვილში რეგისტრირებული მთარგმნელი ან რამდენიმე ხელმოწერა ერთვის. ორენოვან ხელშეკრულებაში ყოველთვის ვურჩევთ „უპირატესი ენის" მუხლს, ხოლო საბერძნეთის სასამართლოში, გასათვალისწინებელია, პროცესი ბერძნულად მიმდინარეობს და უცხოენოვანი მტკიცებულება რეესტრის მთარგმნელის ან ადვოკატის თარგმანით წარედგინება.

ლოკალიზაცია ბერძენი ტურისტისა და პარტნიორისთვის

ბერძენი ტურისტები, განსაკუთრებით მართლმადიდებელი პილიგრიმები, საქართველოში მზარდი ჯგუფია, ხოლო ბერძნული ბაზარი ქართული ღვინისა და ტურისტული პროდუქტის მიმართ ინტერესს იჩენს. ქართული ტურისტული კომპანიების, ღვინის მარნების, მონასტრებისა და სასტუმროების მასალები ბერძნულად ლოკალიზდება: ტექსტი ბერძნულად ბუნებრივად უნდა ჟღერდეს, კულტურული და საეკლესიო რეალიები ბერძენი მკითხველისთვის ნაცნობი ტერმინოლოგიით გადავიდეს (ბერძნულ-ქართული საერთო საეკლესიო ისტორია აქ უპირატესობაა), ხოლო ღვინის ტერმინოლოგია ორივე ტრადიციის ცოდნით იყოს გადმოცემული. საპირისპირო მიმართულებით ბერძნული სასტუმროების, კუნძულების ტურისტული პროდუქტისა და უძრავი ქონების პროექტების მასალები ქართველი მომხმარებლისთვის ითარგმნება. ლოკალიზაციაზე მშობლიურენოვანი კოპირაიტერი მუშაობს.

სამედიცინო დოკუმენტების მიმართულება: ვინ კითხულობს და რას ეძებს

ბერძნულიდან ქართულად სამედიცინო თარგმანის მკითხველი ქართველი ექიმია, რომელსაც ბერძენი კოლეგის დიაგნოზი, დანიშნული პრეპარატები და ΚΕΠΑ-ს ინვალიდობის დასკვნა ზუსტად უნდა დაინახოს, ან საპენსიო და სოციალური სააგენტო, რომელიც ბერძნულ დასკვნას ქართულ სისტემაში აფასებს; ქართულიდან ბერძნულად თარგმანის მკითხველი ბერძენი სპეციალისტი ან ΕΟΠΥΥ-ის ექიმი, რომელიც ქართული სამედიცინო ისტორიის საფუძველზე მკურნალობას აგრძელებს. ორივე მიმართულებაზე პრეპარატის სავაჭრო სახელი უცვლელად რჩება და გვერდით საერთაშორისო არაპატენტირებული დასახელება ემატება, დიაგნოზი სამიზნე ენის კლინიკურ ტერმინოლოგიაში გადადის, ICD-10-ის კოდი ინარჩუნდება, ხოლო თარიღები, დოზები და ლაბორატორიული მაჩვენებლები ერთი-ერთში მოწმდება სამედიცინო განათლების მქონე რედაქტორის მიერ. კლინიკისთვის სააგენტოს დამოწმება საკმარისია, ΚΕΠΑ-სთვის, საპენსიო სააგენტოსა და დაზღვევისთვის ნოტარიული, და ამ არჩევანსაც მიმართულებისა და მიმღების მიხედვით ვაკეთებთ.

ხელნაწერი, დაზიანებული და საბჭოთა პერიოდის დოკუმენტები

ბერძნული წარმოშობის, მემკვიდრეობისა და საპენსიო საქმეებში ძველი დოკუმენტები რეგულარულად გვხვდება: საბჭოთა პერიოდის დაბადების მოწმობები რუსული და ქართული ხელნაწერით, სოფლის საბჭოს ჩანაწერები, საეკლესიო მეტრიკული წიგნები, ΙΚΑ-ს პერიოდის ბერძნული სადაზღვევო წიგნაკები, პოლიტონური ორთოგრაფიით დაწერილი ბერძნული საბუთები. ასეთ დოკუმენტს ჯერ ვათვალიერებთ და ვწერთ, რომელი ფრაგმენტი იკითხება ცალსახად და რომელი არა; წაუკითხავი ადგილი თარგმანში შენიშვნით აღინიშნება და არასდროს ივსება ვარაუდით, რადგან ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი დედანთან ერთი-ერთში უნდა იყოს. ხშირად ვურჩევთ, ასეთი დოკუმენტის ნაცვლად გამცემი უწყებიდან ან არქივიდან ახალი ამონაწერი აიღოთ, რაც აპოსტილსა და თარგმანს ორივეს ამარტივებს; ბერძნული წარმოშობის საქმეებში კი, სადაც ძველი დოკუმენტი შეუცვლელია, მას იმ სახით ვამუშავებთ, რაც არსებობს, და შენიშვნებით ვურთავთ.

ტერმინთა ბაზა და თარგმანის მეხსიერება

საზღვაო კრუინგის კომპანიებისთვის, ტურისტული ოპერატორებისა და იურიდიული ფირმებისთვის, რომლებიც საბერძნეთთან რეგულარულად მუშაობენ, ვქმნით ტერმინთა ბაზას (საზღვაო თანამდებობები, ბერძნული უწყებების დასახელებები, ხელშეკრულების სტანდარტული მუხლები, ტრანსლიტერაციის წესები ELOT 743-ის გათვალისწინებით) და თარგმანის მეხსიერებას, რომელშიც ერთხელ დამტკიცებული ფრაზა შემდეგ ავტომატურად მეორდება. ეს თანმიმდევრულობასა და სისწრაფეს იძლევა. ბაზა კლიენტის საკუთრებაა და მოთხოვნისას ექსპორტირებულ ფორმატში გადაეცემა.

ვადები და ხარისხის კონტროლი

ორივე მიმართულებაზე სტანდარტული პირადი დოკუმენტი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში; ძველი, პოლიტონური ან სამენოვანი პაკეტისთვის ვადა ინდივიდუალურად ითვლება. ყოველი თარგმანი სამ საფეხურს გადის: თარგმანი, სამიზნე ენის მშობლიური რედაქტორის შემოწმება და ფორმატის კონტროლი, სადაც ELOT 743-ის ტრანსლიტერაცია, გვარის სქესის ფორმა, ბრუნვები, მამის სახელი, თარიღები, იდენტიფიკატორები და ბეჭდები დედანთან ერთი-ერთში მოწმდება. აპოსტილი ცალკე ვადას მოითხოვს. მთელი პროცესი ონლაინაა, ხოლო ნოტარიულად დამოწმებული ორიგინალი კურიერით მიგეწოდებათ საქართველოში ან, საერთაშორისო კურიერით, საბერძნეთში.

ხშირად დასმული კითხვები