ბერძნული იურიდიული და სამედიცინო თარგმანი

ბერძნული იურიდიული და სამედიცინო ტერმინოლოგია ევროპული სამართლისა და მედიცინის ენობრივი საფუძველია: „კოდექსი", „ნოტარიუსი", „ეპიკრიზი", „დიაგნოზი", „თერაპია" ბერძნული სიტყვებია, რომლებიც ქართულშიც ბერძნულიდან მოვიდა. ეს სიახლოვე ერთდროულად უპირატესობა და ხაფანგია: ტერმინი, რომელიც ქართველისთვის ნაცნობად ჟღერს, თანამედროვე ბერძნულ იურიდიულ ან კლინიკურ ტექსტში სხვა შინაარსს შეიძლება ატარებდეს. ბერძნულ იურიდიულ და სამედიცინო თარგმანს ჩვენთან ორი ნაკადი კვებავს: საბერძნეთში მცხოვრები ქართველების სასამართლო, საპენსიო, სადაზღვევო და სამედიცინო საქმეები, და ქართული ბიზნესის, მეზღვაურებისა და პაციენტების ურთიერთობა ბერძნულ კომპანიებთან, საზღვაო ინდუსტრიასთან და კლინიკებთან. ეს გვერდი აღწერს, როგორ ვმუშაობთ ბერძნულ იურიდიულ და სამედიცინო ტექსტზე, რომელ კოდექსებსა და ტერმინოლოგიურ სისტემებს ვეყრდნობით და რომელ ხაფანგებს ვუვლით გვერდს.

საბერძნეთის სამართლებრივი სისტემა: სამოქალაქო კოდექსი და ლათინური ნოტარიატი

საბერძნეთის სამართალი კონტინენტური ტრადიციისაა, გერმანული გავლენით: სამოქალაქო კოდექსი (Αστικός Κώδικας, 1946) გერმანულ მოდელს ეფუძნება, ისევე როგორც ქართული სამოქალაქო კოდექსი, და ინსტიტუტების უმეტესობას პირდაპირი ეკვივალენტი აქვს. ბერძენი ნოტარიუსი (συμβολαιογράφος) ლათინური ნოტარიატის ფიგურაა, ქართველი ნოტარიუსის ახლო ნათესავი, და უძრავი ქონების ყველა გარიგება, ანდერძი და კომპანიის დაფუძნების დიდი ნაწილი ნოტარიულ აქტს (συμβολαιογραφική πράξη) მოითხოვს. განსხვავება დეტალებშია: სასამართლო ხელისუფლების სტრუქტურა (სამშვიდობო სასამართლო, პირველი ინსტანციის სასამართლო, სააპელაციო სასამართლო, არეოპაგი), აღსრულების სისტემა სასამართლო აღმასრულებლებით (δικαστικοί επιμελητές), ადვოკატის ფართო უფლებამოსილება დოკუმენტების დამოწმებაში. თარგმანში კოდექსების სახელწოდებები და მუხლების ნომრები უცვლელად რჩება, რადგან ბერძენი იურისტი სწორედ ნომრით ცნობს ნორმას, ხოლო ინსტიტუტი ქართული ანალოგის გარეშე მოკლე განმარტებით გადადის.

ინსტიტუტები, რომლებიც ყურადღებას მოითხოვს

• ΙΚΕ, ΕΠΕ, ΑΕ, ΟΕ: კომპანიის ფორმები (კერძო კაპიტალური კომპანია, შპს, სააქციო საზოგადოება, სრული ამხანაგობა), რომელთა ორგანოების დასახელებები ქართული ეკვივალენტით ითარგმნება
• ΓΕΜΗ: სამეწარმეო რეესტრი, რომელსაც სავაჭრო პალატები აწარმოებენ და რომლის ამონაწერი ქართული საჯარო რეესტრის ამონაწერის ფუნქციას ასრულებს
• ΑΦΜ და ΑΜΚΑ: საგადასახადო ნომერი და სოციალური დაზღვევის ნომერი, რომელთა გარეშე საბერძნეთში არც შრომითი ხელშეკრულება ფორმდება, არც საბანკო ანგარიში იხსნება
• Κτηματολόγιο და υποθηκοφυλακείο: ეროვნული კადასტრი და იპოთეკის რეესტრი, ორი პარალელური სისტემა, რომელთა შერწყმა ჯერ კიდევ მიმდინარეობს და რომელიც უძრავი ქონების დოკუმენტებში ორმაგ ჩანაწერს ქმნის
• υπεύθυνη δήλωση: პასუხისმგებლობის განცხადება, ბერძნული ადმინისტრაციის უნივერსალური დოკუმენტი, რომლითაც მოქალაქე ფაქტს საკუთარი პასუხისმგებლობით ადასტურებს და რომელსაც ქართული პირდაპირი ანალოგი არ აქვს
• ΕΦΚΑ: ერთიანი სოციალური დაზღვევის ფონდი, რომელიც 2017 წლიდან ყველა წინა ფონდს (ΙΚΑ, ΟΑΕΕ და სხვები) აერთიანებს და რომლის ძველი ჩანაწერები საპენსიო საქმეებში დღემდე ჩნდება

ხელშეკრულებები, ΓΕΜΗ და უძრავი ქონება

ქართული ბიზნესის საბერძნეთთან ურთიერთობა, ღვინისა და საკვები პროდუქტების ექსპორტი, ტურისტული თანამშრომლობა, საზღვაო კრუინგი, ქართველების მიერ საბერძნეთში კომპანიების დაფუძნება და უძრავი ქონების შეძენა, ხელშეკრულებების ნაკადს ქმნის: დისტრიბუციის, მიწოდების, ქირავნობის, ნასყიდობისა და მომსახურების ხელშეკრულებები, აქციონერთა შეთანხმებები, კრუინგის ხელშეკრულებები. ეს დოკუმენტები ხშირად ორენოვანია ან ინგლისურის გავლით იწერება, და ორივე ვერსია იურიდიულად უნდა ემთხვეოდეს. ჩვენ ორენოვან ხელშეკრულებას ორი მშობლიურენოვანი რედაქტორი ამოწმებს, იურისტი ტერმინოლოგიური თანმიმდევრობის ცხრილს ადგენს, სადაც ყოველი საკვანძო ტერმინი, ვადა და თანხა ორივე სვეტში იდენტურია, და ყოველთვის ვურჩევთ „უპირატესი ენის" მუხლს. საბერძნეთში უძრავი ქონების შეძენა არაევროკავშირის მოქალაქეს თავისუფლად შეუძლია, სასაზღვრო ზონების გამონაკლისით, და ბერძნული ნოტარიული აქტი, კადასტრის ამონაწერი, იპოთეკის რეესტრის ცნობა და მინდობილობა ორივე მიმართულებით ითარგმნება ისე, რომ საკუთრების უფლების სახე, ტვირთები და კადასტრის მონაცემები მეორე ქვეყნის იურისტისთვის ამოცნობადი იყოს.

სასამართლო გადაწყვეტილებების ცნობა და ოჯახური საქმეები

საბერძნეთში მცხოვრები ქართველების განქორწინების, ალიმენტისა და მეურვეობის საქმეები ბერძნულ სასამართლოში წყდება, და გადაწყვეტილება საქართველოში ცნობას მოითხოვს, ან პირიქით; შეთანხმებითი განქორწინება საბერძნეთში 2018 წლიდან ნოტარიუსთანაც შეიძლება, ნოტარიული აქტის ფორმით, და ეს დოკუმენტიც ქართული ცნობის საგანია. ბერძნული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქართველოში ცნობისთვის კანონიერ ძალაში შესვლის ცნობით (πιστοποιητικό τελεσιδικίας) დამოწმებულ ასლს, აპოსტილს პირველი ინსტანციის სასამართლოდან და სრულ, ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს მოითხოვს, სამოტივაციო ნაწილის ჩათვლით. ბერძნული სასამართლო ენა ფორმალურია, კათარევუსას ელემენტებით და გრძელი, ჩართული წინადადებებით, სადაც კანონის მუხლი, ფაქტობრივი გარემოება და დასკვნა ერთ პერიოდშია; ქართულ თარგმანში მუხლების ნომრები უცვლელად რჩება, ინსტიტუტები ქართული ეკვივალენტით გადადის, ხოლო წინადადებები ქართველი მოსამართლისთვის გასაგებად იყოფა, აზრობრივი სიზუსტის დაკარგვის გარეშე. ორივე ქვეყანა ევროპის საბჭოსა და ჰააგის ბავშვთა კონვენციების წევრია.

საეკლესიო ქორწინება და სამოქალაქო ძალა

საბერძნეთში საეკლესიო ქორწინება სამოქალაქო ძალისაა და ლიქსიარხიოში რეგისტრირდება, ხოლო ბერძნული მიტროპოლიის მიერ გაცემული ჯვრისწერის მოწმობა (πιστοποιητικό θρησκευτικού γάμου) იურიდიულად სამოქალაქო ქორწინების მოწმობის ტოლფასია. ეს ქართველი კლიენტისთვის პრაქტიკულ შედეგებს იძლევა: საბერძნეთში ეკლესიაში დაქორწინებული ქართველების ქორწინება საქართველოს იუსტიციის სახლში ლიქსიარხიოს ამონაწერითა და, საჭიროებისას, საეკლესიო მოწმობის თარგმანით რეგისტრირდება, ხოლო საქართველოში მართლმადიდებლური ჯვრისწერისთვის ბერძენ მოქალაქეს ბერძნული მიტროპოლიის ნებართვა და ქართული ეპარქიის დოკუმენტები სჭირდება, ორივე თარგმანით. საეკლესიო დოკუმენტების ტერმინოლოგია, წმინდანთა სახელები, საეკლესიო თანამდებობები და ლიტურგიკული ტერმინები ორივე ენაზე დამკვიდრებული ფორმით უნდა ჟღერდეს, ბერძნულ-ქართული საერთო საეკლესიო ისტორია კი აქ უპირატესობაა, რადგან ორივე ენას ერთი ბიზანტიური ტერმინოლოგიური საფუძველი აქვს.

შრომითი ურთიერთობა და საპენსიო სამართალი

ქართველი მუშაკები საბერძნეთში მოხუცების მოვლაში, საოჯახო მომსახურებაში, მშენებლობაში, სოფლის მეურნეობასა და ტურიზმში დასაქმდებიან, ხშირად ათწლეულების განმავლობაში, და მათი შრომითი და საპენსიო დოკუმენტები ბერძნული იურიდიული თარგმანის ყველაზე მოცულობითი ნაკადია. შრომითი ხელშეკრულება ბერძნულ შრომის კანონმდებლობას მიჰყვება, რომელიც სამუშაო დროს, შვებულებას, სამსახურის დასრულების კომპენსაციას (αποζημίωση απόλυσης) და, საოჯახო მომსახურების შემთხვევაში, სპეციალურ დაზღვევის რეჟიმს ქართული შრომის კოდექსისგან განსხვავებულად არეგულირებს. საპენსიო დოკუმენტები (ΕΦΚΑ-ს სადაზღვევო პერიოდების ამონაწერი, საპენსიო გადაწყვეტილება, ინვალიდობის დასკვნა ΚΕΠΑ-ს კომისიიდან) საქართველოს საპენსიო სააგენტოსთვის ითარგმნება, სადაც ბერძნული სადაზღვევო დღეების სისტემა, სადაზღვევო კლასები და საპენსიო ასაკის კატეგორიები ქართული სისტემისგან განსხვავებულია და შენიშვნებით გადადის. ჩვენ შრომით ხელშეკრულებას ქართულად ვთარგმნით შენიშვნებით იქ, სადაც ბერძნული ინსტიტუტი ქართულისგან შინაარსობრივად განსხვავდება.

სამედიცინო მიმართულება: ბერძნული კლინიკები და ΕΟΠΥΥ

საბერძნეთში მცხოვრები ქართველების სამედიცინო დოკუმენტები, ბერძნული საჯარო და კერძო კლინიკების ეპიკრიზები, ΕΟΠΥΥ-ის (ეროვნული ჯანდაცვის ორგანიზაციის) ცნობები, ΚΕΠΑ-ს ინვალიდობის დასკვნები, საქართველოში მკურნალობის გასაგრძელებლად, სადაზღვევო ანაზღაურებისა და საპენსიო საკითხებისთვის ქართულად ითარგმნება, ხოლო ქართული სამედიცინო ისტორია ბერძნულად საბერძნეთში მკურნალობის დასაგეგმად ან ბერძნული ბინადრობის სამედიცინო ცნობისთვის. ბერძნული სამედიცინო ენა ლათინურ-ბერძნულ ტერმინოლოგიაზე დგას, სადაც საერთაშორისო ტერმინის ბერძნული ორიგინალი და თანამედროვე ბერძნული კლინიკური ფორმა ერთმანეთს ემთხვევა, მაგრამ ხშირად აბრევიატურებით და ინგლისური ჩანართებით იწერება. ქართულ თარგმანში დიაგნოზი ქართულ კლინიკურ ტერმინოლოგიაში გადადის, ICD-10-ის კოდი, თუ მითითებულია, უცვლელად რჩება, პრეპარატის სავაჭრო სახელი ინარჩუნდება და გვერდით საერთაშორისო არაპატენტირებული დასახელება ემატება, რადგან ბერძნულ ბაზარზე რეგისტრირებული სავაჭრო სახელი საქართველოში ხშირად არ არსებობს. ორივე მიმართულებაზე თარგმანს სამედიცინო განათლების მქონე რედაქტორი ამოწმებს.

ΚΕΠΑ და ინვალიდობის დასკვნები: სამედიცინო და სამართლებრივი ერთდროულად

საბერძნეთში ინვალიდობის ხარისხს ΚΕΠΑ-ს (ინვალიდობის სერტიფიცირების ცენტრების) კომისია ადგენს, და მისი დასკვნა ერთდროულად სამედიცინო და სამართლებრივი დოკუმენტია: დიაგნოზი, ინვალიდობის პროცენტი, ვადა და შეღავათებზე უფლება. ქართველი მუშაკისთვის, რომელიც საბერძნეთში ტრავმის ან დაავადების შემდეგ საქართველოში ბრუნდება, ეს დასკვნა საქართველოს სოციალური მომსახურების სააგენტოსა და საპენსიო სააგენტოსთვის ითარგმნება, სადაც ბერძნული პროცენტული სისტემა ქართული ინვალიდობის ჯგუფების სისტემისგან განსხვავებულია და შენიშვნით გადადის. საპირისპირო მიმართულებით ქართული სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის დასკვნა ბერძნულად ითარგმნება ΚΕΠΑ-სთვის. ასეთ დოკუმენტზე სამედიცინო და იურიდიული რედაქტორი ერთდროულად მუშაობს.

სამედიცინო დოკუმენტების ტიპები, რომლებთანაც ვმუშაობთ

• ეპიკრიზი (εξιτήριο, ιατρική γνωμάτευση) სტაციონარული და ამბულატორიული მკურნალობის შემდეგ
• ოპერაციის ოქმი და ანესთეზიის ჩანაწერი
• პათოლოგიისა და ჰისტოლოგიის დასკვნა ონკოლოგიური დიაგნოზისთვის
• სხივური დიაგნოსტიკის დასკვნები და ლაბორატორიული ანალიზები რეფერენსული მნიშვნელობებით
• ΚΕΠΑ-ს ინვალიდობის დასკვნა და ΕΟΠΥΥ-ის ცნობები
• სამედიცინო ვარგისობის ცნობა მეზღვაურებისთვის საერთაშორისო სტანდარტის ფორმით
• სამედიცინო ცნობა ბინადრობის, დასაქმებისა და სასწავლო ვიზისთვის
• სადაზღვევო პოლისი და ხარჯის ანაზღაურების დოკუმენტაცია
• ვაქცინაციის ბარათი და პედიატრიული ისტორია ბავშვის სკოლაში ან საბავშვო ბაღში ჩასარიცხად
• ფსიქიატრიული და სასამართლო-სამედიცინო დასკვნები ქმედუნარიანობის ან სასამართლო საქმისთვის

ექიმებისა და ექთნების აღიარება საბერძნეთში

ქართველი ექიმებისა და ექთნებისთვის საბერძნეთი შესაძლებელი, მაგრამ ხანგრძლივი გზაა: არაევროკავშირის ქვეყნის სამედიცინო დიპლომს ΔΟΑΤΑΠ აღიარებს, პროფესიის საქმიანობის ნებართვას (άδεια άσκησης επαγγέλματος) რეგიონული ადმინისტრაცია გასცემს, ლიცენზიას ადგილობრივი საექიმო ასოციაცია (Ιατρικός Σύλλογος), ხოლო ბერძნული ენის მაღალი დონე და, სპეციალობის მიხედვით, გამოცდები სავალდებულოა. დოკუმენტების პაკეტი (დიპლომი, დანართი, სპეციალიზაციის სერტიფიკატი, ინტერნატურის ცნობა, სამუშაო გამოცდილების ცნობა, კარგი რეპუტაციის ცნობა) აპოსტილითა და ბერძნული თარგმანით მზადდება, ხოლო საგნებისა და სპეციალობის დასახელებები ბერძნული სამედიცინო განათლების ტერმინოლოგიას უნდა შეესაბამებოდეს. ექთნებისა და მომვლელებისთვის, რომლებიც საბერძნეთში მრავლად მუშაობენ, პროფესიული კვალიფიკაციის სერტიფიკატები და გამოცდილების ცნობები იმავე ლოგიკით ითარგმნება. ჩვენ პაკეტს ერთი ტრანსლიტერაციის ცხრილით და ერთი ტერმინოლოგიით ვამზადებთ.

საზღვაო სამართალი და მეზღვაურის დოკუმენტები

ბერძნული საზღვაო ინდუსტრია, მსოფლიოში უმსხვილესი ფლოტით, ქართველი მეზღვაურების მთავარი დამსაქმებელია, და საზღვაო სამართლის დოკუმენტები იურიდიულ და სამედიცინო თარგმანს ერთ წერტილში აერთიანებს: კრუინგის ხელშეკრულება საზღვაო შრომის კონვენციის (MLC) ტერმინოლოგიით, სამედიცინო ვარგისობის ცნობა, საზღვაო ინციდენტის აქტი და დაზიანების სამედიცინო დასკვნა კომპენსაციის საქმისთვის, ბერძნული საზღვაო საპენსიო ფონდის (ΝΑΤ) ცნობები საპენსიო სტაჟისთვის, საზღვაო ადმინისტრაციის სერტიფიკატების აღიარების დოკუმენტები. ეს ტექსტი საერთაშორისო კონვენციების ტერმინოლოგიაზე დგას, რომელიც ორივე ენაზე დამკვიდრებული ფორმით უნდა ჟღერდეს, ხოლო კომპენსაციის საქმეებში, სადაც ბერძნული საზღვაო კომპანია, დაზღვევის კლუბი და ქართველი მეზღვაური ერთდროულად მონაწილეობენ, ხელფასის, რეპატრიაციისა და სამედიცინო მოვლის მუხლები ორივე ენაზე ერთი-ერთში მოწმდება. ამ დოკუმენტებზე იურიდიული და სამედიცინო რედაქტორი ერთდროულად მუშაობს.

საექსპერტო დასკვნები და სასამართლო მედიცინა

იურიდიული და სამედიცინო მიმართულებები სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზაში ერთიანდება: სამუშაო ტრავმა ბერძნულ მშენებლობაზე ან გემზე, რომლის კომპენსაციის საქმე ორივე ქვეყანაში გრძელდება; საგზაო შემთხვევის დასკვნა სადაზღვევო დავისთვის; ფსიქიატრიული ექსპერტიზა ქმედუნარიანობის საქმეზე. ბერძენი სასამართლო ექსპერტის (πραγματογνώμονας) დასკვნა საქართველოს სასამართლოში, ან ქართული ექსპერტიზის დასკვნა საბერძნეთში, ორივე დარგის ტერმინოლოგიას მოითხოვს, ყოველთვის ნოტარიულად მოწმდება და აპოსტილით იგზავნება, თარგმანზე კი ორი რედაქტორი მუშაობს: სამედიცინო დაზიანების აღწერისთვის, იურიდიული დასკვნის სამართლებრივი კვალიფიკაციისთვის.

მემკვიდრეობა ორ ქვეყანაში

საბერძნეთში ათწლეულების განმავლობაში მცხოვრები ქართველების და ბერძნული წარმოშობის ოჯახების მემკვიდრეობის საქმეები ხშირად ორივე ქვეყნის ქონებას ეხება. საბერძნეთში მემკვიდრეობის საქმე სამშვიდობო სასამართლოში ან ნოტარიუსთან იწყება, ანდერძი ნოტარიული აქტის ფორმითაა ან სასამართლოს მიერ ქვეყნდება, სამკვიდროს მიღება (αποδοχή κληρονομιάς) ნოტარიულ აქტს მოითხოვს, ხოლო უახლოესი ნათესავების ცნობა (πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών) ბერძნული სისტემის ცნებაა, რომელსაც ქართული პირდაპირი ანალოგი არ აქვს. ეს დოკუმენტები საქართველოს ნოტარიუსსა და რეესტრს აპოსტილითა და ქართული თარგმანით სჭირდება, ხოლო ქართული სამკვიდრო მოწმობა საბერძნეთისთვის აპოსტილითა და ბერძნული თარგმანით მიდის. ამ საქმეებში თარგმანი ხშირად იურისტთან ერთად მუშავდება, რადგან ორი სისტემის განსხვავება (მაგალითად, სავალდებულო წილის წესები) თავად თარგმანით ვერ იხსნება, მაგრამ თარგმანმა ის მკაფიოდ უნდა აჩვენოს.

კონფიდენციალურობა და ვადები

სამედიცინო და იურიდიული დოკუმენტი მკაცრად პერსონალურია. ჩვენ ვმუშაობთ ხელმოწერილი კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში, ფაილებს დაშიფრულ არხებში ვინახავთ და შეკვეთის დასრულების შემდეგ, დამკვეთის მოთხოვნით, ვშლით; ერთ დოკუმენტზე მხოლოდ ერთი მთარგმნელი და ერთი რედაქტორი მუშაობს, რაც ევროპული მონაცემთა დაცვის რეგულაციისა (GDPR) და ქართული კანონმდებლობის მოთხოვნებს ითვალისწინებს. სამედიცინო ეპიკრიზისა და ხელშეკრულების სტანდარტული მოცულობა 1-2 სამუშაო დღეში მზადდება, სასწრაფო შემთხვევებში იმავე დღეს. ნოტარიული დამოწმება სასამართლო, კორპორატიულ, საპენსიო, სააღიარებო და სადაზღვევო დოკუმენტებს სჭირდება, კლინიკებს კი, როგორც წესი, სააგენტოს დამოწმება ჰყოფნით; რომელი ფორმაა თქვენს შემთხვევაში საჭირო, შეკვეთისას ვაზუსტებთ.

ხშირად დასმული კითხვები