ბერძნული ენის თარჯიმანი თბილისში

საბერძნეთი ქართველებისთვის ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე „ნაცნობი" ქვეყანაა: იქ ათიათასობით ქართველი ცხოვრობს და მუშაობს, ათონის მთაზე ქართველების მიერ დაარსებული ივერიის მონასტერი ათას წელზე მეტია დგას, წალკის ბერძნები ორ ქვეყანას ოჯახური კავშირებით აერთიანებენ, ხოლო ბერძნული საზღვაო ფლოტი, მსოფლიოში უმსხვილესი, ქართველი მეზღვაურების ერთ-ერთი მთავარი დამსაქმებელია. ამ კავშირს დოკუმენტების მძლავრი ნაკადი მიჰყვება: ბინადრობის ნებართვები, ოჯახური მდგომარეობის ცნობები, დიპლომები, საზღვაო სერტიფიკატები, საეკლესიო საბუთები, საპენსიო ცნობები. ჩვენ ვთარგმნით ბერძნულიდან ქართულად და ქართულიდან ბერძნულად პირად, სასწავლო, კორპორატიულ და სამედიცინო დოკუმენტებს, ვამოწმებთ ნოტარიულად და ვურთავთ აპოსტილს. ეს გვერდი აღწერს, როგორ შეიცვალა საბერძნეთის ოფიციალური თარგმანის სისტემა 2021 წლიდან, რას ითხოვს საბერძნეთის საელჩო და უწყებები, რა თავისებურებები აქვს ბერძნულ ანბანსა და სახელების ტრანსლიტერაციას, და სად ჩნდება ტიპური შეცდომები.

საბერძნეთის ოფიციალური თარგმანი 2021 წლის შემდეგ

ათწლეულების განმავლობაში საბერძნეთში ოფიციალურ თარგმანს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სათარგმნო სამსახური ასრულებდა, და ბევრ ქართველს დღემდე ახსოვს რიგები ათენში. 2021 წლის სექტემბრიდან ეს სამსახური გაუქმდა და მის ადგილას სერტიფიცირებულ მთარგმნელთა რეესტრი (Μητρώο Πιστοποιημένων Μεταφραστών) შეიქმნა, რომელსაც საგარეო საქმეთა სამინისტრო აწარმოებს: რეესტრში შესული მთარგმნელი თარგმანს საკუთარი ბეჭდით, ხელმოწერითა და რეესტრის ნომრით ამოწმებს, და საბერძნეთის ყველა უწყება მას იღებს. პარალელურად, ბერძენ ადვოკატს ადვოკატთა კოდექსით თარგმანის დამოწმების უფლება აქვს, და ეს გზა პრაქტიკაში ფართოდ გამოიყენება. ქართულ-ბერძნულ წყვილში სერტიფიცირებული მთარგმნელი საბერძნეთში არსებობს, თუმცა ცოტაა, და ბერძნული უწყებები, ჩვენი გამოცდილებით, ქართველი ნოტარიუსის მიერ დამოწმებულ ბერძნულ თარგმანს აპოსტილით ხშირად პირდაპირ იღებენ, განსაკუთრებით სამოქალაქო აქტების, დიპლომებისა და ცნობების შემთხვევაში. შეკვეთისას ვარკვევთ, ვინ არის მიმღები, და საჭიროებისას საბერძნეთში რეესტრის მთარგმნელთან ან ადვოკატთან ვთანამშრომლობთ.

აპოსტილი საქართველოსა და საბერძნეთს შორის

საბერძნეთი ჰააგის კონვენციის წევრია 1985 წლიდან, საქართველო 2007 წლიდან, ამიტომ ორ ქვეყანას შორის დოკუმენტების მოძრაობა აპოსტილით ხდება, საკონსულო ლეგალიზაციის გარეშე. საქართველოში აპოსტილს იუსტიციის სახლი გასცემს, საბერძნეთში კი დოკუმენტის ტიპის მიხედვით ორი ორგანო: ადმინისტრაციულ დოკუმენტებზე (სამოქალაქო აქტების ამონაწერი, ოჯახური მდგომარეობის ცნობა, დიპლომი, ნასამართლობის ცნობა) დეცენტრალიზებული ადმინისტრაცია (Αποκεντρωμένη Διοίκηση) რეგიონის მიხედვით, ხოლო სასამართლო და ნოტარიულ დოკუმენტებზე პირველი ინსტანციის სასამართლო (Πρωτοδικείο). საბერძნეთიდან ჩამოტანილ დოკუმენტს აპოსტილი საბერძნეთშივე უნდა დაერთოს, საქართველოში ამის „გამოსწორება" შეუძლებელია; საბერძნეთში მცხოვრები ქართველისთვის ეს ხშირად ერთი დღის საქმეა, საქართველოში ჩამოსულისთვის კი უკან გაგზავნის კვირები.

საბერძნეთის საელჩო თბილისში და ვიზების პრაქტიკა

საბერძნეთის საელჩოს საკონსულო განყოფილება თბილისში ეროვნული (D ტიპის) ვიზების განაცხადებს იღებს: ოჯახის გაერთიანება, დასაქმება, სწავლა, ბერძნული წარმოშობის პირების საკითხები. ქართველი მოქალაქეებისთვის შენგენის ზონაში მოკლევადიანი მოგზაურობა უვიზოა, ამიტომ საელჩოსთან ურთიერთობა ძირითადად ხანგრძლივ ბინადრობას ეხება. განაცხადის პაკეტში ქართული საბუთები აპოსტილითა და ბერძნული თარგმანით მიდის: ქორწინებისა და დაბადების მოწმობა, ნასამართლობის ცნობა, სამედიცინო ცნობა, საბანკო ამონაწერი, დამსაქმებლის ან ოჯახის წევრის საბერძნეთში მცხოვრები მხარის დოკუმენტები. საელჩო, ჩვენი გამოცდილებით, ქართველი ნოტარიუსის მიერ დამოწმებულ ბერძნულ თარგმანს იღებს, ხოლო საბერძნეთში ჩასვლის შემდეგ მიგრაციის სამსახური ან მუნიციპალიტეტი ზოგ დოკუმენტზე რეესტრის მთარგმნელის ვერსიას შეიძლება მოითხოვოს, რასაც წინასწარ გეტყვით.

რომელი დოკუმენტები ითარგმნება ყველაზე ხშირად

• ოჯახის გაერთიანებისა და ბინადრობის ნებართვის პაკეტი: ქორწინებისა და დაბადების მოწმობა, ნასამართლობის ცნობა, სამედიცინო ცნობა, საბანკო ამონაწერი
• ბერძნული წარმოშობის დამადასტურებელი დოკუმენტები წალკისა და სხვა რეგიონების ბერძნებისთვის: დაბადების მოწმობები, საბჭოთა პერიოდის პასპორტები „ეროვნების" გრაფით, საეკლესიო ჩანაწერები
• ბერძნული სამოქალაქო აქტების ამონაწერი (ληξιαρχική πράξη) და ოჯახური მდგომარეობის ცნობა (πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης) საქართველოში რეგისტრაციისთვის
• დიპლომი, დანართი და ატესტატი ΔΟΑΤΑΠ-ის აღიარებისა და უნივერსიტეტში ჩარიცხვისთვის
• მეზღვაურის სერტიფიკატები, საზღვაო წიგნაკი და კრუინგის ხელშეკრულებები ბერძნული საზღვაო კომპანიებისთვის
• საპენსიო ცნობები ΕΦΚΑ-დან და სამუშაო სტაჟის დოკუმენტები საქართველოს საპენსიო სააგენტოსთვის
• საეკლესიო დოკუმენტები: ნათლობის მოწმობა, საეკლესიო ქორწინების ცნობა, რომლებიც საბერძნეთში სამოქალაქო ძალას ატარებს
• სამეწარმეო რეესტრის (ΓΕΜΗ) ამონაწერი, წესდება და მინდობილობა ბიზნესისა და უძრავი ქონებისთვის

ბერძნული ანბანი და ELOT 743: სახელების ტრანსლიტერაცია

ბერძნული ანბანი ლათინურისგან განსხვავებულია, და ბერძნულ დოკუმენტში ქართველის სახელი ბერძნული ასოებით იწერება (Γκιόργκι, Νίνο, Μπερίτζε), ხოლო ლათინური ფორმა ELOT 743 სტანდარტით ემატება, რომელსაც ბერძნული პასპორტები, პირადობის მოწმობები და უწყებები იყენებენ. აქ ჩნდება ყველაზე ხშირი პრობლემა: ELOT 743-ით მიღებული ლათინური ფორმა საქართველოს პასპორტის ლათინურ სტრიქონს ხშირად არ ემთხვევა (ბერძნული Μπ ლათინურად Mp-ად გადადის, Γκ Gk-ად, Ντ Nt-ად), და ბერძნული ბინადრობის ბარათზე ქართველის სახელი „Gkiorgki Mperitze"-ს სახით შეიძლება იყოს ჩაწერილი. ქართულიდან ბერძნულად თარგმნისას ჩვენ სახელს ბერძნული ასოებით ვწერთ და ლათინურ ფორმას საქართველოს პასპორტიდან უცვლელად ვუთითებთ, ხოლო ბერძნულიდან ქართულად თარგმნისას ბერძნული ბარათის ლათინურ ფორმას შენიშვნაში ვაფიქსირებთ, რათა საქართველოს უწყებამ ერთი და იმავე პიროვნების იდენტიფიცირება შეძლოს. ბერძნული გვარების ქართული ტრანსკრიფცია (Παπαδόπουλος პაპადოპულოსი, Γεωργίου გეორგიუ) დამკვიდრებული წესით კეთდება და ერთი კლიენტის ყველა დოკუმენტში ერთნაირია.

გვარის სქესის ფორმა და ბრუნვები

ბერძნული გვარი სქესის მიხედვით იცვლება: მამაკაცის Παπαδόπουλος ქალის შემთხვევაში Παπαδοπούλου ხდება, რაც გრამატიკულად ნათესაობითი ბრუნვაა, და ერთი ოჯახის წევრები დოკუმენტებში სხვადასხვა ფორმით ჩნდებიან. ქართველი ქალის გვარი ბერძნულ დოკუმენტში, როგორც წესი, უცვლელად რჩება, მაგრამ ბერძნული ბრუნვითი სისტემა უცხო სახელებსაც ეხება, და დოკუმენტში ქართული სახელი ნათესაობით ან წოდებით ბრუნვაში შეიძლება იყოს, ხოლო მამის სახელი, რომელიც ბერძნულ დოკუმენტებში სავალდებულო ველია, ნათესაობითში. ბერძნულიდან ქართულად თარგმნისას ყველა ფორმა სახელობითზე, პასპორტის ფორმაზე დაიყვანება, ხოლო ბერძნული გვარის ქალის ფორმა ქართულში ისე გადადის, როგორც კონკრეტული პიროვნების დოკუმენტშია, სქესის ფორმის შენარჩუნებით, რადგან ბერძნული უწყებისთვის ეს ორი ფორმა ერთი გვარია, ქართული უწყებისთვის კი ორი განსხვავებული.

ბერძნული წარმოშობის ქართველები და ΕΔΤΟ

წალკის, თეთრიწყაროსა და სხვა რეგიონების ბერძნები, ისევე როგორც ბერძნული წარმოშობის თბილისელები, საბერძნეთში ბერძნული წარმოშობის პირის (ομογενής) სტატუსით ცხოვრობენ, და ყოფილი საბჭოთა კავშირის ბერძნებისთვის საბერძნეთი სპეციალურ პირადობის დოკუმენტს, ΕΔΤΟ-ს, გასცემს, რომელიც ბინადრობისა და მუშაობის უფლებას იძლევა და მოქალაქეობის გზას ხსნის. ამ სტატუსის დასადასტურებლად საქართველოდან დოკუმენტების სპეციფიკური პაკეტი მიდის: დაბადების მოწმობები რამდენიმე თაობისთვის, საბჭოთა პერიოდის პასპორტის ასლი „ეროვნების" გრაფით, საეკლესიო ჩანაწერები, საარქივო ცნობები. ეს დოკუმენტები ხშირად ძველი, ხელნაწერი და რუსულენოვანია, და მათი ბერძნულად თარგმნა რუსულის, ქართულისა და ბერძნულის ერთდროულ ჩართვას მოითხოვს, ხოლო სახელების ტრანსლიტერაცია, სადაც ერთი და იგივე ბერძნული გვარი საბჭოთა დოკუმენტში რუსული, საქართველოს დოკუმენტში ქართული ფორმით არის ჩაწერილი, განსაკუთრებულ სიფრთხილეს. ამ პაკეტებს წლების განმავლობაში ვამზადებთ და ბერძნული საკონსულოს მოთხოვნებს ვიცნობთ.

ΔΟΑΤΑΠ და განათლების აღიარება

საბერძნეთში უცხოური უმაღლესი განათლების აღიარებას ΔΟΑΤΑΠ ახორციელებს, და 2022 წლის რეფორმის შემდეგ აღიარებული უცხოური დაწესებულებების ეროვნული რეესტრი შეიქმნა, რომელშიც შესული უნივერსიტეტის დიპლომი გამარტივებული წესით აღიარდება, ხოლო რეესტრში არმყოფი უნივერსიტეტის დიპლომი სრულ განხილვას გადის. ორივე შემთხვევაში დიპლომისა და დანართის აპოსტილიანი დედანი და ბერძნული თარგმანი სჭირდება, ხოლო სრული განხილვისას სილაბუსების თარგმანიც, სადაც საგნების დასახელებები ბერძნული უმაღლესი განათლების ტერმინოლოგიას უნდა შეესაბამებოდეს. ქართველი სტუდენტების საყვარელი მიმართულებებია ათენის კაპოდისტრიას უნივერსიტეტი, სალონიკის არისტოტელეს უნივერსიტეტი, ათენის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი, პატრასა და კრეტის უნივერსიტეტები, ხოლო ბერძნული ენის სერტიფიკატს ბერძნული ენის ცენტრი (Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας) გასცემს. საპირისპირო მიმართულებით ბერძნული დიპლომი ქართულად ითარგმნება განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრისთვის.

ბერძნული ფლოტი და ქართველი მეზღვაურები

ბერძნული საზღვაო ფლოტი, ტონაჟით მსოფლიოში უმსხვილესი, ქართველი მეზღვაურების ერთ-ერთი მთავარი დამსაქმებელია, და პირეოსის საზღვაო კომპანიები, კრუინგის სააგენტოები და საბერძნეთის საზღვაო საქმეთა სამინისტრო ქართველი მეზღვაურის დოკუმენტებს რეგულარულად იღებენ: კომპეტენციის სერტიფიკატები (STCW), საზღვაო წიგნაკი, სამედიცინო ვარგისობის ცნობა, ნასამართლობის ცნობა, კრუინგის ხელშეკრულება. საზღვაო ინდუსტრიაში სამუშაო ენა ინგლისურია, და დოკუმენტების უმეტესობა ინგლისურად მიდის, მაგრამ ბერძნული ადმინისტრაციული პროცედურა (სერტიფიკატის აღიარება, საზღვაო ინციდენტის გამოძიება, საპენსიო სტაჟი საზღვაო საპენსიო ფონდში) ბერძნულ თარგმანს ითხოვს. საზღვაო ტერმინოლოგია საერთაშორისო კონვენციების ენაზე დგას და ორივე ენაზე დამკვიდრებული ფორმით უნდა ჟღერდეს, ხოლო სერტიფიკატების ნომრები, თანამდებობები და შეზღუდვები დედანთან ერთი-ერთში მოწმდება.

საეკლესიო დოკუმენტები: ათონი, ივერია და საეკლესიო ქორწინება

საქართველოსა და საბერძნეთს მართლმადიდებლობა და ათასწლოვანი საეკლესიო ისტორია აკავშირებს: ათონის ივერიის მონასტერი, ქართველი ბერების მიერ დაარსებული, ბერძნულ-ქართული ხელნაწერების, საბუთებისა და პილიგრიმული კავშირების ცენტრია. პრაქტიკულ დონეზე ეს ნიშნავს, რომ საეკლესიო დოკუმენტები ბერძნულ მიმართულებაზე იურიდიულ ძალას ატარებს: საბერძნეთში საეკლესიო ქორწინება სამოქალაქო ძალისაა და ლიქსიარხიოში (სამოქალაქო აქტების ორგანოში) რეგისტრირდება, ნათლობის მოწმობა ბერძნული წარმოშობის დადასტურებაშიც გამოიყენება, ხოლო ქართული საეკლესიო ჯვრისწერის ცნობა საბერძნეთში ქორწინების რეგისტრაციისთვის ითარგმნება. საეკლესიო ტერმინოლოგია, წმინდანთა სახელები და საეკლესიო თანამდებობები ორივე ენაზე დამკვიდრებული ფორმით უნდა ჟღერდეს, და ამ დოკუმენტებზე შესაბამისი განათლების მთარგმნელი მუშაობს.

ბერძნული ენის ფენები: მონოტონური, პოლიტონური, კათარევუსა

1982 წლიდან ბერძნული ორთოგრაფია მონოტონურია, ერთი მახვილით, მაგრამ ამ თარიღამდე გაცემული დოკუმენტები პოლიტონური სისტემით არის დაწერილი, სამი მახვილითა და სუნთქვის ნიშნებით, ხოლო 1976 წლამდე ოფიციალური ენა კათარევუსა იყო, ხელოვნურად არქაიზებული ვარიანტი, რომლის ლექსიკა და გრამატიკა თანამედროვე დიმოტიკისგან მკვეთრად განსხვავდება. ბერძნული წარმოშობის დადასტურების, მემკვიდრეობისა და საეკლესიო საქმეებში ასეთი დოკუმენტები რეგულარულად გვხვდება, და მათი თარგმანი ცალკე კვალიფიკაციას მოითხოვს, რომელიც თანამედროვე ბერძნულის მთარგმნელს ავტომატურად არ აქვს. ჩვენი მთარგმნელების ნაწილი კლასიკური ფილოლოგიის განათლებით სწორედ ამ ფენებზე მუშაობს, ხოლო თარგმანში აღინიშნება, რომ დედანი ძველი ორთოგრაფიით ან კათარევუსათია დაწერილი.

ბერძნული ბიზნესი, ΓΕΜΗ და უძრავი ქონება

ბერძნული კომპანიების ყოფნა საქართველოში მოკრძალებულია, მაგრამ ქართული ღვინის, საკვები პროდუქტებისა და ტურისტული მომსახურების ექსპორტი საბერძნეთში, ქართველების მიერ საბერძნეთში კომპანიების დაფუძნება და უძრავი ქონების შეძენა, და ბერძნული სასტუმროებისა და საზღვაო კომპანიების თანამშრომლობა ქართველ პარტნიორებთან რეგულარულ ნაკადს ქმნის. ბერძნული კომპანიის ფორმები (ΙΚΕ, ΕΠΕ, ΑΕ, ΟΕ) ქართული ეკვივალენტით ითარგმნება, სამეწარმეო რეესტრის (ΓΕΜΗ) ამონაწერი და საგადასახადო ნომერი (ΑΦΜ) უცვლელად რჩება, ხოლო ორენოვანი ხელშეკრულება ორი მშობლიურენოვანი რედაქტორისა და იურისტის შემოწმებას გადის. საბერძნეთში უძრავი ქონების შეძენა არაევროკავშირის მოქალაქეს თავისუფლად შეუძლია, სასაზღვრო ზონების გამონაკლისით, და ბერძნული ნოტარიული აქტი, კადასტრის ამონაწერი და მინდობილობა ორივე მიმართულებით ითარგმნება.

სამედიცინო მიმართულება და საპენსიო დოკუმენტები

საბერძნეთში მცხოვრები ქართველების სამედიცინო დოკუმენტები, ბერძნული კლინიკების ეპიკრიზები, ΕΟΠΥΥ-ის (ეროვნული ჯანდაცვის ორგანიზაციის) ცნობები და ინვალიდობის დასკვნები საქართველოში მკურნალობის გასაგრძელებლად, სადაზღვევო ანაზღაურებისა და საპენსიო საკითხებისთვის ქართულად ითარგმნება, ხოლო ქართული სამედიცინო ისტორია ბერძნულად საბერძნეთში მკურნალობის დასაგეგმად. ცალკე მოცულობითი ნაკადია საპენსიო დოკუმენტები: საბერძნეთში ათწლეულების განმავლობაში ნამუშევარი ქართველების სადაზღვევო სტაჟი ΕΦΚΑ-დან, საპენსიო გადაწყვეტილებები და სადაზღვევო პერიოდების ამონაწერი საქართველოს საპენსიო სააგენტოსთვის, და პირიქით. ეს დოკუმენტები ორივე ქვეყნის სოციალური კანონმდებლობის ცოდნას მოითხოვს, სადაც სადაზღვევო პერიოდის, საპენსიო ასაკისა და ინვალიდობის ხარისხის ცნებები განსხვავებულად არის განსაზღვრული.

ვინ თარგმნის და როგორ მოწმდება ხარისხი

ბერძნული ენის კვალიფიციური მთარგმნელები საქართველოში სამი წყაროდან მოდიან: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და სხვა უმაღლესი სასწავლებლების კლასიკური ფილოლოგიისა და ნეოგრეცისტიკის სკოლა, საბერძნეთში წლების განმავლობაში ნამუშევარი და ნასწავლი ქართველები, და ბერძნული წარმოშობის ორენოვანი სპეციალისტები, რომლებისთვისაც ორივე ენა მშობლიურია. ნოტარიულად დასამოწმებელ თარგმანზე მხოლოდ ნოტარიუსთან ბერძნულ-ქართულ წყვილში რეგისტრირებული მთარგმნელი მუშაობს; ქართულიდან ბერძნულად თარგმანს მშობლიურენოვანი რედაქტორი ამოწმებს, ბერძნულიდან ქართულად ქართული ენის რედაქტორი, ხოლო ELOT 743-ის ტრანსლიტერაცია, გვარის სქესის ფორმა, ბრუნვები, თარიღები და ბეჭდები ფორმატის კონტროლის ეტაპზე ცალკე მოწმდება. საბერძნეთის მხარეს, საჭიროებისას, ვთანამშრომლობთ რეესტრის მთარგმნელთან ან ადვოკატთან.

რას ვერ გავაკეთებთ და სად გირჩევთ სხვა გზას

ვერ დავადებთ აპოსტილს საბერძნეთში გაცემულ დოკუმენტს, რადგან ეს მხოლოდ დეცენტრალიზებულ ადმინისტრაციასა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეუძლიათ. ვერ „გავაფორმებთ" ბერძენი რეესტრის მთარგმნელის ან ადვოკატის დამოწმებას საქართველოდან, თუმცა საბერძნეთში პარტნიორთან ვთანამშრომლობთ. ვერ დავადასტურებთ ბერძნულ წარმოშობას, რაც საკონსულოს კომპეტენციაა, თუმცა პაკეტს მისი მოთხოვნების მიხედვით ვამზადებთ. და ვერ დავპირდებით, რომ ქართული ნოტარიული დამოწმება საბერძნეთის ყველა უწყებაში მიიღება, რადგან ეს კონკრეტული უწყების პრაქტიკაზეა დამოკიდებული. ყოველ ასეთ შემთხვევაში ზუსტად გეტყვით, რომელი გზა მუშაობს.

ვადები, ფორმატი და კონფიდენციალურობა

სტანდარტული პირადი დოკუმენტის ბერძნული თარგმანი ნოტარიული დამოწმებით ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში. აპოსტილი იუსტიციის სახლის ვადებით ერთვის, რომელსაც შეკვეთის დადასტურებისას ვასახელებთ. ძველი, პოლიტონური ან რუსულენოვანი დოკუმენტების პაკეტისთვის ვადა ინდივიდუალურად ითვლება. მთელი პროცესი ონლაინაა: დოკუმენტს საიტზე ტვირთავთ, თარგმანს ელექტრონულად ან კურიერით იღებთ საქართველოს ნებისმიერ ქალაქში, ხოლო საბერძნეთში გასაგზავნად საერთაშორისო კურიერს ჩვენვე ვაფორმებთ. კომერციული და სამედიცინო დოკუმენტები კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში მუშავდება.

ხშირად დასმული კითხვები