ტაჯიკური ენის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი

ტაჯიკური დოკუმენტის ნოტარიული დამოწმება საქართველოში სამი ფაქტორის გამო უფრო ფრთხილ დაგეგმვას მოითხოვს, ვიდრე უმეტესი სხვა ენის: ტაჯიკურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი ერთეულია და სპარსულის სპეციალისტი მას ვერ ცვლის; ტაჯიკეთსა და საქართველოს შორის რეზიდენტი საელჩოები არ არსებობს, ამიტომ აპოსტილის მიღება, ცნობის გამოწერა ან სახელის ფორმის დაზუსტება მხოლოდ ტაჯიკეთში, მინდობილობით ხდება; და სახელების დერუსიფიკაციამ ერთი ადამიანის დოკუმენტებში გვარის ორი-სამი ფორმა დატოვა, რომელიც დამოწმებულ თარგმანში ცალსახად უნდა იყოს ახსნილი. ამ გვერდზე ვაღწერთ, რას ამოწმებს ქართველი ნოტარიუსი ტაჯიკური თარგმანის შემთხვევაში, ვინ არის უფლებამოსილი ხელი მოაწეროს, როგორ მუშაობს ტაჯიკეთის აპოსტილის სისტემა 2015 წლის შემდეგ, რას ნიშნავს მინსკის კონვენცია რეალურად და როგორ დაგეგმოთ პროცესი, თუ დუშანბეში ვერ ჩადიხართ.

ტაჯიკეთის ნოტარიატი და ქართული ნოტარიატი

ორივე სისტემა კონტინენტური სამართლის ტრადიციაზეა აგებული და საბჭოთა ნოტარიატის მემკვიდრეა. ტაჯიკეთში ნოტარიატი ძირითადად სახელმწიფო სანოტარო ოფისებით არის წარმოდგენილი (идораи давлатии нотариалӣ), საქართველოში ნოტარიუსი კერძო პრაქტიკის მქონე, სახელმწიფოსგან უფლებამოსილი იურისტია. თარგმანის დამოწმების ლოგიკა ორივეგან ერთნაირია: ნოტარიუსი ენობრივ სისწორეს პირადად არ აფასებს, არამედ ადასტურებს რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობასა და კვალიფიკაციას. ტაჯიკური ტერმინი „тасдиқи ҳақиқии имзои тарҷумон“ ქართული „მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობის დამოწმების“ ეკვივალენტია, და ქართველი ნოტარიუსის აქტი ტაჯიკეთის უწყებებისთვის ნაცნობი ფორმატია.

ვინ არის უფლებამოსილი ტაჯიკური თარგმანის შესრულებაზე საქართველოში

ქართველ ნოტარიუსთან თარგმანს მხოლოდ ის მთარგმნელი ამოწმებს, რომელიც კონკრეტულ ენობრივ წყვილზეა რეგისტრირებული. ტაჯიკური ენისთვის ეს ტაჯიკურ-ქართულ რეგისტრაციას ნიშნავს, რომელიც საქართველოში ერთეულ სპეციალისტს აქვს, და, ვინაიდან ტაჯიკური დოკუმენტების მნიშვნელოვანი ნაწილი რუსულენოვან ბლანკებსა და ჩანაწერებს შეიცავს, რუსულ-ქართულ რეგისტრაციასაც. სპარსულზე რეგისტრირებული მთარგმნელი, რაც არ უნდა კარგად ესმოდეს ტაჯიკური, ხელს ვერ მოაწერს: ნოტარიუსი მის ხელმოწერას ტაჯიკურ ენაზე რეესტრში ვერ იპოვის, ხოლო კირილიცის დამწერლობა და საბჭოთა ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია სპარსულის სპეციალისტისთვის ცალკე უნარია.

რას ამოწმებს ნოტარიუსი ტაჯიკური თარგმანის შემთხვევაში

დამოწმებაზე მთარგმნელს თან აქვს დედანი ან მისი ასლი, სრული თარგმანი და პირადობა. ნოტარიუსი ამოწმებს რეგისტრაციას ტაჯიკურ და, საჭიროებისამებრ, რუსულ ენებზე, აკინძავს დედნის ასლსა და თარგმანს, ნომრავს გვერდებს და ბოლო გვერდზე ადებს დამოწმების ჩანაწერს ბეჭდით, ხელმოწერითა და რეესტრის ნომრით, სადაც საწყისი და სამიზნე ენებია მითითებული. ორენოვანი ტაჯიკური დოკუმენტის შემთხვევაში ჩანაწერში „ტაჯიკური და რუსული“ ფიგურირებს. დამოწმების ფაქტი საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის ელექტრონულ რეესტრში ამ ნომრით მოწმდება, რაც ტაჯიკეთის უწყებისთვისაც გამოსადეგია.

აპოსტილი ტაჯიკეთში: 2015 წლიდან, სამი უწყება

ტაჯიკეთი ჰააგის კონვენციას 2015 წლის ოქტომბრიდან შეუერთდა. მანამდე გაცემული დოკუმენტები, რომლებზეც აპოსტილი არ არის, დღეს აპოსტილს ისევე იღებენ, როგორც ახლები; საკონსულო ლეგალიზაცია საჭირო აღარ არის. აპოსტილის გამცემი უწყებები:

• იუსტიციის სამინისტრო: სამოქალაქო აქტების მოწმობები, სანოტარო აქტები, სასამართლო დოკუმენტები
• განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო: ატესტატები, დიპლომები, დანართები, აკადემიური ცნობები
• საგარეო საქმეთა სამინისტრო: სხვა ოფიციალური დოკუმენტები, მათ შორის ცნობა ნასამართლობის შესახებ და საარქივო ცნობები

აპოსტილი ყოველთვის დედანს ერთვის და მხოლოდ ტაჯიკეთში, ამიტომ საქართველოში ტაჯიკურ დოკუმენტზე აპოსტილის „დამატება“ შეუძლებელია. ტაჯიკეთის ელექტრონული სახელმწიფო სერვისები ჯერ შეზღუდულია, ამიტომ აპოსტილის მიღება ძირითადად ფიზიკურ ვიზიტს მოითხოვს დუშანბეში ან რეგიონულ ცენტრში.

აპოსტილი საქართველოში ქართული დოკუმენტისთვის

საპირისპირო მიმართულებით ქართულ დედანს აპოსტილს იუსტიციის სახლი ადებს. თანმიმდევრობა ორნაირია: ან ჯერ დედანს ერთვის აპოსტილი და შემდეგ მთელი პაკეტი, აპოსტილის ველების ჩათვლით, ითარგმნება ტაჯიკურად ან რუსულად და ნოტარიულად მოწმდება; ან ჯერ ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი დგება და შემდეგ ნოტარიულ აქტს ცალკე ედება აპოსტილი. ტაჯიკეთის უწყებების უმეტესობა პირველ ვარიანტს ამჯობინებს, ბანკები და ზოგიერთი ნოტარიუსი მეორესაც იღებს; ზოგიერთი ტაჯიკი ნოტარიუსი ადგილობრივი მთარგმნელის ხელახალ დამოწმებას ითხოვს, რომელიც ჩვენს თარგმანს საფუძვლად იყენებს. შეკვეთისას ვაზუსტებთ, სად მიდის დოკუმენტი, და შესაბამის სქემას ვირჩევთ.

მინსკის კონვენცია: რას ნიშნავს პრაქტიკაში

საქართველოც და ტაჯიკეთიც 1993 წლის მინსკის კონვენციის მონაწილეა, რომელიც ოფიციალურად გაცემული დოკუმენტების დამატებითი ლეგალიზაციის გარეშე მიღებას ითვალისწინებს. 2015 წლამდე ეს კონვენცია ტაჯიკური დოკუმენტების საქართველოში მიღების ძირითადი საფუძველი იყო; დღეს, აპოსტილის ხელმისაწვდომობის შემდეგ, ბანკები, კერძო ორგანიზაციები და უწყებების ნაწილი აპოსტილს სტანდარტულად ითხოვს. ჩვენი რეკომენდაცია: აპოსტილი ტაჯიკეთშივე დაერთოს, სანამ დოკუმენტი საზღვარს გადმოკვეთს; კონვენციაზე დაყრდნობა მხოლოდ მაშინ, როცა კონკრეტული უწყება წერილობით ადასტურებს, რომ აპოსტილს არ ითხოვს, ან როცა დოკუმენტი უკვე საქართველოშია და ტაჯიკეთში მინდობილობით აპოსტილის მიღება არარეალურია.

სახელის ორი ფორმა დამოწმებულ თარგმანში

დერუსიფიკაციის შედეგად ერთი ტაჯიკი მოქალაქის დოკუმენტებში გვარი „Раҳмонов“, „Раҳмон“ და „Раҳмонзода“ ფორმით შეიძლება იყოს, მამის სახელი „Сафарович“ ან „Сафар“, ხოლო პასპორტის ლათინური ჩანაწერი ერთ-ერთ მათგანს ასახავს. ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი დედანს იმეორებს და არა ასწორებს: თითოეულ დოკუმენტში მისი ფორმა რჩება, ქართული ტრანსკრიფცია მოქმედი პასპორტის ლათინურ ჩანაწერს მიჰყვება, პაკეტს კი ვურთავთ მთარგმნელის შენიშვნას ფორმების იდენტურობის შესახებ. ქართული უწყებების უმეტესობა ამ შენიშვნას იღებს; თუ არა, ტაჯიკეთის სამოქალაქო აქტების ორგანო გვარის შეცვლის ცნობას გასცემს (მინდობილობით), რომელსაც ცალკე ვთარგმნით და ვამოწმებთ. დამოწმების შემდეგ ტრანსკრიფციის შეცვლა მთელი დოკუმენტის ხელახლა დამოწმებას ნიშნავს, ამიტომ პასპორტისა და ყველა დოკუმენტის ასლს თარგმანის დაწყებამდე ერთდროულად ვითხოვთ.

ორენოვანი ბლანკი და ხელნაწერი ჩანაწერი

ტაჯიკური მოწმობის ბლანკი ხშირად ტაჯიკურადაა, ჩანაწერი რუსულად ან ტაჯიკურად, ბეჭედი ორ ენაზე, საბჭოთა პერიოდის მოწმობა კი რუსული ბლანკით. ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანში ვთარგმნით ყველა წაკითხვად ელემენტს: ბლანკის ველებს, ჩანაწერს, ბეჭდის ორივე წრეს, სერიასა და ნომერს, აქტის ჩანაწერის ნომერსა და მარგინალურ შენიშვნებს, განსაკუთრებით გვარის შეცვლის ჩანაწერს. წაუკითხავ ფრაგმენტს „წაუკითხავად“ ვნიშნავთ; გახუნებული ბეჭდის ვარაუდით შევსება დამოწმებულ თარგმანში დაუშვებელია და დოკუმენტის უარყოფის საფუძველია.

ციფრობრივი მონაცემები

ტაჯიკური პასპორტის სერია და ნომერი, საგადასახადო საიდენტიფიკაციო ნომერი (РМА, ცხრანიშნა), სამოქალაქო აქტის ჩანაწერის ნომერი და თარიღი, დიპლომის სერია: ყველა ეს მონაცემი თარგმანში უცვლელად გადმოგვაქვს, აბრევიატურას ქართულად ვხსნით ორიგინალის ფრჩხილებში შენარჩუნებით, რედაქტორი კი ნოტარიუსთან წასვლამდე სიმბოლო-სიმბოლო ადარებს დედანს. ვინაიდან ტაჯიკური დოკუმენტების ხელნაწერი ნაწილი ხშირად რთულად იკითხება, ციფრების გადამოწმება ორმაგად ხდება.

ტიპური სცენარები

სტუდენტი ქართულ უნივერსიტეტში

ატესტატი, სამედიცინო ცნობა, ვაქცინაციის ბარათი და პასპორტი ტაჯიკურიდან ქართულად ითარგმნება უნივერსიტეტისა და ბინადრობის სააგენტოსთვის; ატესტატზე აპოსტილს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო ადებს, რასაც სტუდენტი ჩამოსვლამდე უნდა ითვალისწინებდეს, რადგან შემდეგ მინდობილობით მოგვარება დროს მოითხოვს. სწავლის ცნობა და ჩარიცხვის ბრძანება ტაჯიკურად ან რუსულად ითარგმნება ოჯახის ბანკისა და სამხედრო აღრიცხვის გადავადებისთვის.

ბინადრობა და დასაქმება

ტაჯიკეთის მოქალაქე სააგენტოში წარადგენს პასპორტის, ცნობა ნასამართლობისა და საფუძვლის დამადასტურებელი დოკუმენტის ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს. ცნობა ნასამართლობის შესახებ შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან გამოდის, შეზღუდული ვადა აქვს და აპოსტილს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ადებს; ვადებს ერთ ციკლში ვგეგმავთ.

ქორწინება საქართველოში

იუსტიციის სახლი ტაჯიკი მოქალაქისგან ითხოვს ცნობას, რომ ის ტაჯიკეთში ქორწინებაში არ იმყოფება; ცნობას სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანო გასცემს, აპოსტილი იუსტიციის სამინისტროდან ერთვის, თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება. ქორწინების შემდეგ ქართული მოწმობა ტაჯიკურად ითარგმნება, აპოსტილირდება და ტაჯიკეთის რეესტრში რეგისტრირდება, რაც ტაჯიკეთის საოჯახო კანონმდებლობის თვალსაზრისით (მაგალითად, საზღვარგარეთ ქორწინების აღიარება) მნიშვნელოვანია.

მძღოლი და საგზაო შემთხვევა

ტაჯიკი მძღოლის მართვის მოწმობა, ტექპასპორტი და CMR საქართველოს პოლიციისა და სასამართლოსთვის სასწრაფოდ ითარგმნება, ხშირად ზეპირ თარჯიმანთან ერთად; ასეთ შემთხვევაში დამოწმებას პრიორიტეტული რიგით ვასრულებთ.

მინდობილობა, როცა დუშანბეში ვერ ჩადიხართ

ეს ტაჯიკური ნოტარიული თარგმანის ყველაზე ხშირი თანმხლები დოკუმენტია. მინდობილობა (ваколатнома) ქართველ ნოტარიუსთან ქართულად დგება, ტაჯიკურად ითარგმნება, მოწმდება და იუსტიციის სახლში აპოსტილი ედება. ტაჯიკური სანოტარო პრაქტიკა უფლებამოსილებების კონკრეტულ ჩამონათვალს ელის („ҳуҷҷатҳоро гирифтан ва супоридан“ - დოკუმენტების მიღება და გადაცემა, „аз номи ман имзо гузоштан“ - ჩემი სახელით ხელმოწერა, „апостил гирифтан“ - აპოსტილის მიღება), და ზოგადი ფორმულირებით დაწერილ მინდობილობას სახელმწიფო სანოტარო ოფისი შეიძლება არ მიიღოს. ამიტომ ქართულ ტექსტს თავიდანვე ისე ვაყალიბებთ, რომ ტაჯიკური ვერსია ადგილობრივ სტანდარტს ემთხვეოდეს, ხოლო რეზიდენტი საელჩოს არარსებობის გამო მთელ ციკლს ერთ შეკვეთად ვმართავთ, საერთაშორისო კურიერის ჩათვლით.

სასამართლო გადაწყვეტილებები და ალიმენტი

ტაჯიკეთის სასამართლოს გადაწყვეტილება განქორწინების, ალიმენტის ან მემკვიდრეობის შესახებ საქართველოში საოჯახო საკითხისთვის ითარგმნება. ვინარჩუნებთ სასამართლოს სრულ დასახელებას (რაიონული, საქალაქო, საოლქო, უზენაესი), საქმის ნომერს, ძალაში შესვლის აღნიშვნასა და სარეზოლუციო ნაწილის ზუსტ ფორმულირებას. ტაჯიკური სასამართლო წარმოება სახელმწიფო ენაზე მიმდინარეობს და ახალი აქტები ტაჯიკურადაა, ძველი რუსულად. აპოსტილს იუსტიციის სამინისტრო ადებს, თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება; მინსკის კონვენცია სასამართლო დოკუმენტებზეც ვრცელდება, მაგრამ ცნობის პროცედურაში აპოსტილი სამართლებრივ სიცხადეს მატებს.

კორპორატიული პაკეტი ტაჯიკური კომპანიისთვის

ҶДММ-ის საქართველოში შვილობილი კომპანიის ან წარმომადგენლობის რეგისტრაციისთვის საჯარო რეესტრი ითხოვს სარეგისტრაციო მოწმობის, წესდების, დამფუძნებელთა გადაწყვეტილებისა და დირექტორის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტის ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს. ტაჯიკური კომპანიის სახელწოდებას ტრანსლიტერაციით ვინარჩუნებთ და ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმას ფრჩხილებში ვხსნით (ҶДММ - ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуд - შპს). ваколатнома-ში ჩამოთვლილი უფლებამოსილებები ხშირად ტაჯიკური სამართლის ფორმულირებებს იყენებს, რომლებსაც შინაარსობრივად ვთარგმნით და ორიგინალ ტერმინს შენიშვნაში ვუთითებთ.

განათლების დოკუმენტების დამოწმება

ტაჯიკური ატესტატისა და დიპლომის საქართველოში აღიარებისთვის განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი დამოწმებულ თარგმანს ითხოვს, დანართში კი ხუთბალიანი შეფასების სისტემისა და საათობრივი დატვირთვის განმარტება სჭირდება. ტაჯიკური უნივერსიტეტების დიპლომები (ტაჯიკეთის ეროვნული უნივერსიტეტი, ავიცენას სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტი, რუსულ-ტაჯიკური სლავური უნივერსიტეტი) ხშირად ორენოვანია, ტაჯიკური და რუსული, ხოლო ბოლო წლების დიპლომები მხოლოდ ტაჯიკურად; აპოსტილს დიპლომზე განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო ადებს. საპირისპირო მიმართულებით ქართული დიპლომის ტაჯიკეთში აღიარება იმავე სამინისტროს მეშვეობით ხდება და ტაჯიკურად დამოწმებულ თარგმანს ითხოვს.

ბავშვების დოკუმენტები და მშობლის თანხმობა

ტაჯიკი მოქალაქის ბავშვის ქართულ სკოლაში ჩარიცხვის, ბინადრობის ან ერთი მშობლის გარეშე მოგზაურობის შემთხვევაში ცალკე პაკეტი ითარგმნება: დაბადების მოწმობა (ხშირად გვარის ორი ფორმით, ბავშვისა და მშობლის), ვაქცინაციის ბარათი, სკოლის ცნობა და მშობლის ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობა ბავშვის გასვლაზე, რომელიც ტაჯიკეთის სახელმწიფო სანოტარო ოფისში დგება, აპოსტილირდება და ქართულად ითარგმნება. თანხმობის ტექსტში თანმხლები პირის ვინაობა, ვადა და ქვეყნები უცვლელად გადმოგვაქვს. საპირისპირო მიმართულებით ქართველი მშობლის თანხმობა ტაჯიკურად ითარგმნება და აპოსტილირდება.

რამდენი დამოწმებული ეგზემპლარი გჭირდებათ

ერთი ტაჯიკური დოკუმენტი საქართველოში ხშირად რამდენიმე უწყებაში მიდის, და დამოწმებული თარგმანის ორიგინალს უწყება საქმეში იტოვებს. თავიდანვე ღირს იმდენი ეგზემპლარის დამოწმება, რამდენი მიმღებიც გაქვთ: დამატებითი ეგზემპლარი ერთდროულად მოწმდება, მოგვიანებით დამატება კი, ტაჯიკური მთარგმნელის შეზღუდული ხელმისაწვდომობის გამო, დროსაც მოითხოვს.

ცნობა ნასამართლობის შესახებ: ვადა და მარშრუტი

ტაჯიკეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობა ნასამართლობის შესახებ ბინადრობის ნებართვის სავალდებულო დოკუმენტია და გაცემიდან შეზღუდული ვადით მოქმედებს. საზღვარგარეთიდან მისი მიღება მხოლოდ მინდობილობით ხდება, აპოსტილს კი საგარეო საქმეთა სამინისტრო ადებს, რასაც დუშანბეში ფიზიკური ვიზიტი სჭირდება. ვინაიდან ვადა ითვლის და საერთაშორისო კურიერი ორივე მიმართულებით კვირებს მოითხოვს, თარგმანს, დამოწმებასა და სააგენტოში წარდგენას ერთ მოკლე ციკლში ვგეგმავთ და მინდობილობის ტექსტს თავიდანვე ისე ვაყალიბებთ, რომ წარმომადგენელს ცნობის მიღების და აპოსტილირების უფლებამოსილება ცალსახად ჰქონდეს.

რატომ ბრუნდება ტაჯიკური თარგმანი და როგორ ვასწორებთ

სხვა შემსრულებლის ნამუშევარში ყველაზე ხშირად ვხვდებით: გვარის ფორმების „გათანაბრებას“ ან იდენტურობის შენიშვნის არარსებობას; სპარსულის მთარგმნელის ხელმოწერას, რომელიც ნოტარიუსმა არ მიიღო; ტაჯიკური ბლანკის ველების გამოტოვებას; Ғ, Қ, Ҳ, Ҷ ასოების არასწორ ტრანსკრიფციას; გახუნებული ბეჭდის ვარაუდით შევსებას; აპოსტილის ველების უთარგმნელად დატოვებას. თითოეული გამოსწორებადია დოკუმენტის თავიდან თარგმნის გარეშე: ვადგენთ უარყოფის მიზეზს, ვასწორებთ იმ ნაწილს და ხელახლა ვამოწმებთ. თუ პრობლემა დედანშია (აპოსტილი აკლია, ცნობა ვადაგასულია), წერილობით ვუხსნით, რა უნდა მოაგვაროთ ტაჯიკეთში მინდობილობით.

ვადები და დისტანციური შეკვეთა

სტანდარტული ტაჯიკური სამოქალაქო აქტის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ერთ-ორ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმი მოკლე დოკუმენტებზე მთარგმნელის ხელმისაწვდომობის მიხედვით არის შესაძლებელი; აპოსტილის ვადა იუსტიციის სახლის გრაფიკზეა დამოკიდებული. პროცესი ონლაინ ორგანიზდება: დოკუმენტს საიტზე ატვირთავთ, გადახდას დისტანციურად ახდენთ, მზა პაკეტს კურიერით იღებთ საქართველოში ან საერთაშორისო ამანათით ტაჯიკეთში. ორიგინალის ფიზიკურად წარმოდგენა მხოლოდ მაშინ არის საჭირო, როცა მიმღები უწყება თარგმანის დედანთან აკინძვას ითხოვს.

ხშირად დასმული კითხვები