პორტუგალიური თარგმანი ნოტარიული დამოწმებით

ნოტარიულად დამოწმებული პორტუგალიური თარგმანი ორ განსხვავებულ სამართლებრივ სამყაროსთვის მზადდება: პორტუგალიისთვის, სადაც ნაფიცი მთარგმნელის ინსტიტუტი საერთოდ არ არსებობს და დამოწმებას ნოტარიუსი, ადვოკატი ან სავაჭრო პალატა ასრულებს, და ბრაზილიისთვის, სადაც პირიქით, სახელმწიფო მხოლოდ ბრაზილიაში რეგისტრირებული ნაფიცი მთარგმნელის ხელმოწერას ცნობს. ეს გვერდი დეტალურად ხსნის, რომელ შემთხვევაში რა ფორმა უნდა ჰქონდეს თქვენს დოკუმენტს, რომ ლისაბონში, პორტუში, სან-პაულუში თუ თბილისში პირველივე წარდგენისას მიიღონ.

რას ნიშნავს ნოტარიული დამოწმება ქართული სისტემით

საქართველოში ნოტარიუსი თარგმანის ტექსტს კი არ ამოწმებს, არამედ ადასტურებს რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობასა და მის უფლებამოსილებას, პორტუგალიურ-ქართულ ენობრივ წყვილში იმუშაოს. მთარგმნელი თარგმანს დედანთან ან მის ასლთან აკინძავს, ხელს ნოტარიუსის თანდასწრებით აწერს, ნოტარიუსი კი დოკუმენტს ბეჭდით, ხელმოწერითა და სარეგისტრაციო ნომრით ამოწმებს. შედეგად იქმნება საჯარო აქტი, რომელიც ქართული სამართლის თვალსაზრისით სრულფასოვანი ოფიციალური დოკუმენტია.

პორტუგალიურ ენაზე რეგისტრირებული მთარგმნელების რაოდენობა საქართველოში შეზღუდულია, რაც პრაქტიკულად ნიშნავს, რომ ნებისმიერი პორტუგალიურის მცოდნის თარგმანის „დამოწმება" შეუძლებელია: ხელი უნდა მოაწეროს იმან, ვისი ხელმოწერაც ნოტარიუსის რეესტრშია. ჩვენს გუნდში ასეთი მთარგმნელები არიან, ამიტომ პროცედურა შუამავლების გარეშე მიმდინარეობს.

პორტუგალიისთვის: ნოტარიუსი, ადვოკატი თუ სავაჭრო პალატა

პორტუგალიაში მოქმედი წესით, დამოწმებული თარგმანი არის თარგმანი, რომელსაც თან ერთვის მთარგმნელის განცხადება თარგმანის ერთგულების შესახებ, ხოლო ამ განცხადებაზე მთარგმნელის ხელმოწერას ადასტურებს უფლებამოსილი პირი: ნოტარიუსი (notário), ადვოკატი (advogado), solicitador, სამოქალაქო რეესტრის ოფისი ან პორტუგალიის სავაჭრო-სამრეწველო პალატა. სახელმწიფო არ აწარმოებს „ნაფიცი მთარგმნელების" სიას, ამიტომ თარგმანის ავტორის კვალიფიკაცია ფორმალურად არ მოწმდება, მოწმდება მხოლოდ მისი პასუხისმგებლობის აღება.

ეს პორტუგალიური მიდგომა ქართული ნოტარიული დამოწმების ლოგიკას თითქმის ზუსტად ემთხვევა, ამიტომ საქართველოში მომზადებული ნოტარიული თარგმანი, რომელსაც აპოსტილი ერთვის, პორტუგალიაში, როგორც წესი, უპრობლემოდ მიიღება: AIMA, სამოქალაქო რეესტრი, უნივერსიტეტები და სასამართლოები მას უცხოურ საჯარო დოკუმენტად განიხილავენ. ერთადერთი, რაც წინასწარ უნდა დაზუსტდეს, აპოსტილის ადგილია, რაზეც ქვემოთ ცალკე ვსაუბრობთ.

ბრაზილიისთვის: ნაფიცი მთარგმნელის მონოპოლია

ბრაზილიაში სისტემა სრულიად სხვაა. Tradutor público e intérprete comercial, ხალხურად tradutor juramentado, არის სახელმწიფოს მიერ გამოცდით შერჩეული და შტატის სავაჭრო კოლეგიაში (Junta Comercial) რეგისტრირებული პირი, რომლის თარგმანს კანონი საჯარო რწმენას ანიჭებს. ბრაზილიური სახელმწიფო უწყება, სასამართლო, უნივერსიტეტი თუ ბანკი უცხოური დოკუმენტის თარგმანს პრინციპულად სწორედ ასეთი მთარგმნელისგან ითხოვს, და საქართველოში დამოწმებული თარგმანი, თუნდაც აპოსტილით, იქ ხშირად „საინფორმაციო" სტატუსით რჩება.

ამის გათვალისწინებით ბრაზილიაში წარსადგენი ქართული დოკუმენტისთვის სამუშაო სქემა შემდეგია: ჩვენ ვამზადებთ დედანს, ვურთავთ აპოსტილს იუსტიციის სახლში და, თუ გსურთ, ვასრულებთ პორტუგალიურ თარგმანს, რომელიც ბრაზილიელ ნაფიც მთარგმნელს სამუშაოს აჩქარებს და ტერმინოლოგიურ შეცდომებს აზღვევს. ქართულ-პორტუგალიური ნაფიცი მთარგმნელი ბრაზილიაში იშვიათია, ამიტომ პრაქტიკაში ხშირად ინგლისურენოვანი შუალედური ვერსია გამოიყენება: ქართული დედანი აპოსტილით და ჩვენი ნოტარიულად დამოწმებული ინგლისური თარგმანი, რომელსაც ბრაზილიაში ინგლისურ-პორტუგალიური ნაფიცი მთარგმნელი უკვე პორტუგალიურად თარგმნის. ეს გზა შედარებით გრძელია, მაგრამ ბრაზილიური ბიუროკრატიის მოთხოვნებს სრულად აკმაყოფილებს.

აპოსტილი: სად და რაზე

ორივე ქვეყანა ჰააგის 1961 წლის კონვენციის მონაწილეა. პორტუგალიაში აპოსტილს გენერალური პროკურატურა (Procuradoria-Geral da República) გასცემს, ბრაზილიაში ეს ფუნქცია 2016 წლის აგვისტოდან ნოტარიუსების ოფისებს (cartórios) აქვთ. საქართველოში აპოსტილს იუსტიციის სახლი ურთავს, ხოლო ჩვენ ამ ეტაპს შეკვეთის ფარგლებში ვასრულებთ.

არსებითი კითხვაა, რას ერთვის აპოსტილი: დედანს, ნოტარიულ თარგმანს თუ ორივეს. პორტუგალიის უწყებები ყველაზე ხშირად დედანზე დართულ აპოსტილს ითხოვენ და თარგმანს მას თან ურთავენ; ზოგიერთი პროცედურა (მაგალითად, ნასამართლობის ცნობის წარდგენა AIMA-ში) ცალსახად დედნის აპოსტილს გულისხმობს, რის შემდეგაც აპოსტილიც ითარგმნება. ბრაზილიაში აპოსტილი დედანზეა საჭირო, რადგან თარგმანი იქვე მზადდება. თუ დოკუმენტს საქართველოშივე ვთარგმნით და ნოტარიულად ვამოწმებთ, აპოსტილი ნოტარიულ აქტზეც შეიძლება დაერთოს, რაც თარგმანის ავტორის ხელმოწერასა და ნოტარიუსის უფლებამოსილებას საზღვარგარეთ ადასტურებს. სწორი კომბინაცია მიმღები უწყების მოთხოვნაზეა დამოკიდებული, ამიტომ შეკვეთისას ვეკითხებით, კონკრეტულად სად წარადგენთ დოკუმენტს.

რომელი დოკუმენტები მოდის ყველაზე ხშირად

პორტუგალიის მიმართულებით

• ნასამართლობის ცნობა ბინადრობის ნებართვისა და მოქალაქეობისთვის
• დაბადების, ქორწინების, განქორწინების მოწმობა ოჯახის გაერთიანებისთვის
• დიპლომი და ნიშნების ფურცელი DGES-ში აღიარებისთვის
• მინდობილობა პორტუგალიაში უძრავი ქონების ან NIF-ის საკითხების მოსაგვარებლად
• ცნობა ოჯახური მდგომარეობის შესახებ ქორწინების რეგისტრაციისთვის

ბრაზილიის მიმართულებით და ბრაზილიიდან

• სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი და წესდება (contrato social) ბიზნეს პარტნიორობისთვის
• ბრაზილიური დაბადების ან ქორწინების მოწმობა (certidão) საქართველოში ბინადრობისთვის
• ბრაზილიური სამედიცინო დიპლომი და histórico escolar ქართულ უნივერსიტეტში ჩარიცხვისთვის
• ნასამართლობის ცნობა (certidão de antecedentes criminais) ქართული ბინადრობის ნებართვისთვის

ბრაზილიური certidão-ს თავისებურებები

ბრაზილიური სამოქალაქო აქტების დოკუმენტები ხშირად შემაშფოთებლად გრძელი და დეტალურია: ერთ certidão-ში შეიძლება იყოს ჩანაწერი დაბადების, შემდგომი გვარის ცვლილების, ქორწინებისა და მისი გაუქმების შესახებ, სვეტებად, ხელნაწერი დამატებებით (averbações) და რამდენიმე ნოტარიუსის ბეჭდით. ქართული უწყება, რომელიც ჩვეულებრივ ერთგვერდიან მოწმობას ელოდება, ასეთი დოკუმენტის თარგმანში ყველა averbação-ს სრულ ასახვას მოითხოვს, წინააღმდეგ შემთხვევაში თარგმანი არასრულად ჩაითვლება. ჩვენი მთარგმნელები ბრაზილიური ნოტარიული ჩანაწერების სტრუქტურას იცნობენ და დოკუმენტს ისე გადმოაქვთ, რომ ქართველ თანამშრომელს თითოეული ჩანაწერის სტატუსი ცალსახად ესმოდეს.

ბრაზილიური დოკუმენტების კიდევ ერთი თავისებურებაა ციფრული ვერსიები: ბევრი certidão დღეს ელექტრონულად, გადამოწმების კოდით გაიცემა. ასეთ შემთხვევაში თარგმანში კოდსა და გადამოწმების ბმულს უცვლელად ვტოვებთ და აღვნიშნავთ, რომ დოკუმენტი ელექტრონულია, რათა ქართულმა უწყებამ, სურვილის შემთხვევაში, მისი ნამდვილობა თავად შეამოწმოს.

მინდობილობა: ყველაზე მგრძნობიარე ნოტარიული დოკუმენტი

პორტუგალიაში მცხოვრები ქართველისთვის საქართველოში ქონების გაყიდვა, ბანკის ანგარიშის მართვა ან სასამართლო საქმის წარმოება ხშირად მინდობილობით ხდება, და პირიქით, საქართველოში მყოფი პირი პორტუგალიაში NIF-ის მიღებას ან ბინის შეძენას წარმომადგენლის მეშვეობით აწყობს. მინდობილობა ის დოკუმენტია, სადაც თარგმანის ერთი უზუსტობა უფლებამოსილების ფარგლებს ცვლის. პორტუგალიური procuração-ს სტანდარტული ფორმულირებები („com poderes para", „podendo substabelecer") ქართულ ნოტარიულ ენაზე ზუსტი ეკვივალენტებით უნდა ითარგმნოს, რომ ქართველმა ნოტარიუსმა ან რეესტრმა უფლებამოსილების მოცულობა ცალსახად წაიკითხოს. საპირისპირო მიმართულებით ქართული მინდობილობის „ყველა საჭირო მოქმედების შესრულების უფლება" პორტუგალიელი ნოტარიუსისთვის ზედმეტად ზოგადია და კონკრეტული უფლებამოსილებების ჩამონათვალით უნდა შეივსოს. ამიტომ მინდობილობის თარგმანამდე ხშირად თავად დოკუმენტის ფორმულირებაზე ვაძლევთ რჩევას, რათა თარგმანი მიმღებ ქვეყანაში მართლაც იმუშაოს.

პორტუგალიური სახელები და ტრანსლიტერაცია

პორტუგალიურენოვანი სახელები ხშირად ოთხ-ხუთსიტყვიანია: ორი საკუთარი სახელი, დედის გვარი, მამის გვარი, ზოგჯერ da, de, dos ნაწილაკებით. ქართული სისტემა ერთ სახელსა და ერთ გვარს ელოდება, ამიტომ თარგმანში მთელი სახელი უცვლელი თანმიმდევრობით გადმოგვაქვს და საჭიროებისას შენიშვნით ვმიჯნავთ, რომელი ნაწილი გვარია. საპირისპირო მიმართულებით, ქართული სახელის ლათინური ფორმა ყოველთვის ზუსტად ისეთივე უნდა იყოს, როგორც პასპორტში: პორტუგალიელი თანამშრომელი, რომელიც ქართულ ანბანს ვერ კითხულობს, დოკუმენტს სწორედ ლათინური ჩანაწერით ადარებს, და ერთი ასოს განსხვავებაც კი უარის მიზეზი ხდება.

ნაბიჯ-ნაბიჯ: ქართული საბუთის მომზადება პორტუგალიისთვის

რომ ნათლად წარმოიდგინოთ მთელი გზა, აი, როგორ გამოიყურება ტიპური შემთხვევა: ქართველი მოქალაქე ლისაბონში ბინადრობის ნებართვას ითხოვს და ნასამართლობის ცნობა და დაბადების მოწმობა სჭირდება.

• პირველი ნაბიჯი: ცნობის აღება იუსტიციის სახლში ან ონლაინ, დაბადების მოწმობის ახალი ასლის გამოთხოვა, თუ ძველი დაზიანებულია ან საბჭოთა პერიოდისაა.
• მეორე ნაბიჯი: აპოსტილის დართვა დედანზე. ამას ჩვენ ვასრულებთ, თქვენ მხოლოდ დოკუმენტს გვაწვდით.
• მესამე ნაბიჯი: სრული პაკეტის, დედნისა და აპოსტილის, თარგმნა ევროპულ პორტუგალიურად და ნოტარიული დამოწმება.
• მეოთხე ნაბიჯი: სურვილისამებრ, აპოსტილი ნოტარიულ აქტზეც, თუ მიმღები უწყება თარგმანის დამოწმების საერთაშორისო დადასტურებას ითხოვს.
• მეხუთე ნაბიჯი: მიწოდება კურიერით ან ელექტრონული ვერსია წინასწარი გაგზავნისთვის.

მთელი ციკლი, აპოსტილის ჩათვლით, ჩვეულებრივ რამდენიმე სამუშაო დღეს მოითხოვს. საბჭოთა პერიოდის დაბადების მოწმობას ცალკე ყურადღება სჭირდება: ის რუსულ ენაზეა შედგენილი, ხშირად ხელნაწერი, და ჯერ ქართული სისტემით უნდა დადასტურდეს, სანამ აპოსტილს დაერთვება. ასეთ შემთხვევაში ახალი ამონაწერის აღება უფრო სწრაფი გზაა, ვიდრე ძველი დოკუმენტის ლეგალიზაცია.

ბრაზილიელი მოქალაქის საბუთები საქართველოში

საპირისპირო მიმართულების ყველაზე გავრცელებული სცენარია ბრაზილიელი სტუდენტის ჩარიცხვა ქართულ სამედიცინო უნივერსიტეტში ან ბრაზილიელი მოქალაქის ბინადრობის ნებართვა. ორივე შემთხვევაში ბრაზილიური დოკუმენტი, დაბადების certidão, სასკოლო ატესტატი (histórico escolar do ensino médio) ან ნასამართლობის ცნობა, ბრაზილიაშივე უნდა დამოწმდეს აპოსტილით cartório-ში, შემდეგ კი საქართველოში ვთარგმნით და ნოტარიულად ვამოწმებთ. ბრაზილიური ნასამართლობის ცნობა ხშირად ონლაინ, ფედერალური პოლიციის საიტიდან გაიცემა და მხოლოდ გადამოწმების კოდს შეიცავს; ქართული უწყება ასეთი დოკუმენტის ნაბეჭდ ვერსიას აპოსტილით ითხოვს, ამიტომ სტუდენტს ვურჩევთ, ეს ბრაზილიაში ყოფნისას მოაგვაროს, რადგან შემდეგ დისტანციურად პროცესი ბევრად რთულდება.

ბრაზილიური სასკოლო დოკუმენტების თარგმანში ცალკე თემაა შეფასების სისტემა: ბრაზილიაში სკოლები 0-10 შკალას, პროცენტულ სისტემას ან ცნებით შეფასებას („დამაკმაყოფილებელი", „კარგი") იყენებენ, ხშირად ერთი შტატის ფარგლებშიც სხვადასხვანაირად. თარგმანს ვურთავთ შენიშვნას კონკრეტული სკოლის სისტემის შესახებ, რასაც ქართული უნივერსიტეტის მისაღები კომისია სასურველად მიიჩნევს.

ნოტარიული თუ სააგენტოს დამოწმება: როდის რომელი

ყველა დოკუმენტს ნოტარიული დამოწმება არ სჭირდება. პორტუგალიისა და ბრაზილიის მიმართულებით გამოცდილებამ შემდეგი სურათი აჩვენა: სახელმწიფო უწყებები (AIMA, სამოქალაქო რეესტრი, სასამართლო, საგადასახადო სამსახური) ნოტარიულ დამოწმებას აპოსტილით ითხოვენ; უნივერსიტეტების მისაღები კომისიები ხშირად სააგენტოს ბეჭდითა და მთარგმნელის ხელმოწერით დამოწმებულ თარგმანსაც იღებენ, თუმცა DGES-ში აღიარებისთვის უკვე ნოტარიულია საჭირო; კერძო კომპანიები და ბანკები, როგორც წესი, სააგენტოს დამოწმებით კმაყოფილდებიან, თუ დოკუმენტი საკონტრაქტო ურთიერთობის ნაწილი არ არის; სადაზღვევო კომპანიები სამედიცინო დოკუმენტებზე სააგენტოს დამოწმებას ითხოვენ, სასამართლო დავისას კი ნოტარიულს. თუ არ ხართ დარწმუნებული, რომელი გჭირდებათ, გვკითხეთ: კონკრეტული პროცედურის მიხედვით გეტყვით, რა არის საკმარისი, და ზედმეტს არ შემოგთავაზებთ.

ინგლისური შუალედური ვერსია: როდის აზრი აქვს

ზოგჯერ კლიენტს ერთი და იგივე დოკუმენტი რამდენიმე ქვეყანაში სჭირდება, მაგალითად, პორტუგალიაშიც და ინგლისურენოვან ბანკშიც. ასეთ შემთხვევაში ერთი ნოტარიული აქტით ორი თარგმანის, პორტუგალიურისა და ინგლისურის, დამოწმება უფრო მოკლე გზაა, ვიდრე ორი ცალკე პროცედურა. ბრაზილიის შემთხვევაში კი, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, ინგლისური ვერსია ხშირად შუალედური რგოლია ბრაზილიელი ნაფიცი მთარგმნელისთვის. ამ ვარიანტებს შეკვეთისას განვიხილავთ და კლიენტს ყველაზე მოკლე გზას ვთავაზობთ.

რა ხდება, თუ დამოწმებული თარგმანი უკვე უარყვეს

პორტუგალიურ მიმართულებაზე ყველაზე ხშირად შემდეგი მიზეზებით უბრუნებენ თარგმანს: აპოსტილი დაერთო თარგმანს, უწყებას კი დედანზე სჭირდებოდა; თარგმანი ბრაზილიური ვარიანტით შესრულდა პორტუგალიის უწყებისთვის ან პირიქით; ნასამართლობის ცნობის ვადა წარდგენის მომენტში უკვე ამოწურული იყო; სახელი თარგმანში პასპორტისგან განსხვავებულად ჩაიწერა. თუ სხვა შემსრულებლის უარყოფილი თარგმანით მოგვმართავთ, ჯერ ზუსტ მიზეზს ვადგენთ და მხოლოდ იმ ნაწილს ვასწორებთ, რომელიც პრობლემას ქმნიდა, სრული ხელახალი თარგმანის ნაცვლად, თუ ეს ტექნიკურად შესაძლებელია. ბრაზილიის შემთხვევაში კი უარი თითქმის ყოველთვის ერთ მიზეზს უკავშირდება: უწყებას ბრაზილიელი ნაფიცი მთარგმნელის ვერსია სურდა, და ამ შემთხვევაში დახმარება ბრაზილიაში შესაბამისი მთარგმნელის მოძიებით შეგვიძლია.

კორპორატიული დოკუმენტების დამოწმება ბიზნესისთვის

კომპანიებისთვის ნოტარიული თარგმანი ცალკე რიტმით მუშაობს: სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი, წესდება, დირექტორის დანიშვნის ოქმი და საბანკო ცნობა ხშირად ერთდროულად, ერთი პროექტისთვის სჭირდებათ, პორტუგალიაში ფილიალის რეგისტრაციისთვის ან ბრაზილიელ პარტნიორთან ხელშეკრულების გასაფორმებლად. ასეთ პაკეტს ერთი ტერმინოლოგიური ბაზით ვთარგმნით, რომ კომპანიის სახელწოდება, სამართლებრივი ფორმა და პირთა თანამდებობები ყველა დოკუმენტში ერთნაირად ჩაიწეროს, და ერთ ვიზიტში ვამოწმებთ ნოტარიუსთან. ბრაზილიური მხარისთვის კორპორატიულ დოკუმენტებზე აპოსტილი დედანზეა საჭირო, ხოლო პორტუგალიის კომერციული რეესტრი, როგორც წესი, ნოტარიულ თარგმანს აპოსტილით იღებს. რეგულარულად მომუშავე კომპანიებისთვის გვაქვს ხელშეკრულებით მომსახურების ფორმატი, სადაც დოკუმენტების ნაკადი მუდმივი გუნდით და ფიქსირებული ვადებით მუშავდება.

ვადები, მიწოდება და კონფიდენციალურობა

პირადი დოკუმენტის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი სტანდარტულად ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში. აპოსტილის დართვის ვადა იუსტიციის სახლის მიმდინარე დატვირთვაზეა დამოკიდებული. მთელი პროცესი ონლაინ მიმდინარეობს: დოკუმენტს ატვირთავთ საიტზე, ჩვენ ვაფასებთ და ვიწყებთ მუშაობას, დამოწმებულ ვერსიას კურიერით იღებთ საქართველოს ნებისმიერ წერტილში ან პირადად ოფისში. ყველა დოკუმენტი, საიმიგრაციო საქმის ჩათვლით, კონფიდენციალურობის ხელშეკრულების ფარგლებში მუშავდება.

ხშირად დასმული კითხვები