პორტუგალიური ენის თარჯიმანი თბილისში

პორტუგალიური ერთ-ერთი იმ ენათაგანია, რომლის გეოგრაფია ორ სრულიად განსხვავებულ სამყაროს მოიცავს: ევროპულ პორტუგალიას, სადაც უკანასკნელ წლებში ათასობით ქართველი დასახლდა, და ბრაზილიას, რომლის 200-მილიონიანი ბაზარი საქართველოსთვის ჯერ კიდევ ახალი მიმართულებაა. ჩვენ ვთარგმნით პორტუგალიურიდან ქართულად და ქართულიდან პორტუგალიურად პირად, საგანმანათლებლო, კომერციულ და სამედიცინო დოკუმენტებს, ვამოწმებთ თარგმანს ნოტარიულად და, საჭიროებისას, ვურთავთ აპოსტილს. ამ გვერდზე აღწერილია, რა თავისებურებები აქვს პორტუგალიურენოვან დოკუმენტბრუნვას და როგორ ვმუშაობთ ამ ენაზე.

რატომ გახდა პორტუგალიური საქართველოსთვის აქტუალური

ბოლო ათწლეულში პორტუგალია ქართველი ემიგრანტების ერთ-ერთ მთავარ დასავლეთევროპულ დანიშნულებად იქცა. ლისაბონის, პორტუსა და ალგარვეს რეგიონში ქართული თემი იმდენად გაიზარდა, რომ საქართველომ ლისაბონში საელჩო გახსნა, ხოლო პორტუგალიის საიმიგრაციო უწყებაში ქართული საბუთები ყოველდღიურ ნაკადად იქცა. თითოეული ასეთი განაცხადი, იქნება ეს ბინადრობის ნებართვა, ოჯახის გაერთიანება თუ მოქალაქეობის მოთხოვნა, დაბადების მოწმობის, ნასამართლობის ცნობის, ქორწინების დოკუმენტისა და დიპლომის პორტუგალიურ თარგმანს მოითხოვს.

მეორე მხარეს ბრაზილიაა: თბილისში მოქმედებს ბრაზილიის საელჩო, ქართული ღვინო ბრაზილიურ ბაზარზე შედის, ბრაზილიელი ტურისტები და ბიზნესმენები საქართველოში ჩამოდიან, ხოლო ბრაზილიური უნივერსიტეტების დიპლომები ქართულ უწყებებში აღიარებას საჭიროებს. პორტუგალიურენოვანი აფრიკის ქვეყნებიდან, ანგოლიდან და მოზამბიკიდან, დოკუმენტები იშვიათად, მაგრამ მაინც მოდის, ძირითადად საგანმანათლებლო და სამედიცინო მიმართულებით.

ევროპული და ბრაზილიური პორტუგალიური: ერთი ენა, ორი სტანდარტი

ეს არის პირველი კითხვა, რომელსაც პორტუგალიური თარგმანის შეკვეთისას ვსვამთ: რომელ ქვეყანაში წარადგენთ დოკუმენტს? 1990 წლის ორთოგრაფიული შეთანხმებამ (Acordo Ortográfico) მართლწერა დიდწილად გააერთიანა, მაგრამ ლექსიკა, სინტაქსი და ოფიციალური სტილი ორ ქვეყანაში მაინც შესამჩნევად განსხვავდება. პორტუგალიაში მატარებელი comboio-ა, ბრაზილიაში trem; ავტობუსი autocarro და ônibus; ოფიციალურ წერილში პორტუგალიელი a fazer ფორმას გამოიყენებს, ბრაზილიელი კი fazendo-ს. ეს წვრილმანები ერთი შეხედვით უწყინარია, მაგრამ იურიდიულ ტექსტში სხვა ქვეყნის ტერმინის გამოყენება მკითხველს მაშინვე ანიშნებს, რომ თარგმანი მისი სისტემისთვის არ მომზადებულა.

უფრო არსებითი განსხვავება დაწესებულებათა სახელებშია. პორტუგალიაში სამოქალაქო აქტების რეესტრს Conservatória do Registo Civil ჰქვია, ბრაზილიაში Cartório de Registro Civil; პორტუგალიაში საგადასახადო ნომერი NIF-ია, ბრაზილიაში ფიზიკური პირისთვის CPF, იურიდიულისთვის CNPJ. ქართული დოკუმენტის თარგმანში სწორედ ის ტერმინი უნდა ჩაიწეროს, რომელსაც მიმღები უწყება იცნობს, ამიტომ ჩვენ ორ ცალკე ტერმინოლოგიურ ბაზას ვაწარმოებთ და ყოველ თარგმანს კონკრეტული ქვეყნისთვის ვამზადებთ.

რომელი დოკუმენტები ითარგმნება ყველაზე ხშირად

პორტუგალიის მიმართულებით შეკვეთების უდიდესი ნაწილი საიმიგრაციო პროცედურებს უკავშირდება. 2023 წლის ოქტომბრიდან საიმიგრაციო საკითხებს პორტუგალიაში ახალი უწყება, AIMA (Agência para a Integração, Migrações e Asilo) განაგებს, რომელმაც ყოფილი SEF ჩაანაცვლა. AIMA-ს პროცედურებისთვის, ისევე როგორც D7, D8 და D2 ტიპის ვიზებისთვის, ჩვეულებრივ საჭიროა:

• ნასამართლობის შესახებ ცნობა (registo criminal), აპოსტილით და თარგმანით
• დაბადებისა და ქორწინების მოწმობა ოჯახის გაერთიანებისთვის
• დიპლომი და ნიშნების ფურცელი კვალიფიკაციის აღიარებისთვის (DGES)
• საბანკო ამონაწერი და შემოსავლის დამადასტურებელი დოკუმენტები
• ხელშეკრულება დამსაქმებელთან ან დისტანციური მუშაობის კონტრაქტი

ბრაზილიის მიმართულებით სურათი სხვაა: აქ ჭარბობს კომერციული დოკუმენტები, სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერები, ღვინის ეტიკეტისა და სერტიფიკატების თარგმანი, ასევე ბრაზილიელი მოქალაქეების საბუთები საქართველოში ბინადრობისა და ბიზნესის რეგისტრაციისთვის. ცალკე ჯგუფია ბრაზილიური სამედიცინო დიპლომები: ბრაზილიელი ექიმები და მედიცინის სტუდენტები საქართველოს უნივერსიტეტებში სწავლას ირჩევენ, რაც აკადემიური ისტორიის (histórico escolar) და დიპლომის ქართულ თარგმანს მოითხოვს.

ვინ ამოწმებს თარგმანს პორტუგალიაში და ბრაზილიაში

ამ ორ ქვეყანაში დამოწმების სისტემა რადიკალურად განსხვავდება, და ეს პირდაპირ განსაზღვრავს, რა ფორმით უნდა მოვამზადოთ თქვენი დოკუმენტი.

პორტუგალიაში ნაფიცი მთარგმნელის ინსტიტუტი არ არსებობს. თარგმანის დამოწმება (certificação de tradução) იქ ნოტარიუსს, ადვოკატს, solicitador-ს, სამოქალაქო რეესტრის თანამშრომელს ან სავაჭრო პალატას შეუძლია: ისინი ადასტურებენ მთარგმნელის განცხადებას, რომ თარგმანი დედნის ერთგულია. საქართველოში შესრულებული ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი, რომელსაც აპოსტილი ახლავს, პორტუგალიურ უწყებებში, როგორც წესი, სწორედ ამ ლოგიკით მიიღება: ნოტარიუსის აქტი აპოსტილით უცხოური საჯარო დოკუმენტია და პორტუგალიაში ხელახლა დამოწმებას აღარ საჭიროებს.

ბრაზილიაში კი პირიქით, არსებობს tradutor público juramentado-ს (ნაფიცი საჯარო მთარგმნელის) მკაცრი სისტემა: ბრაზილიური სახელმწიფო უწყება უცხოური დოკუმენტის თარგმანს პრინციპულად ითხოვს ბრაზილიაში რეგისტრირებული ნაფიცი მთარგმნელისგან. ეს ნიშნავს, რომ ბრაზილიაში წარსადგენი ქართული დოკუმენტისთვის ჩვენი მთავარი ამოცანაა დედნის სწორად მომზადება (აპოსტილი იუსტიციის სახლში, საჭიროებისას ინგლისური ან პორტუგალიური საინფორმაციო თარგმანი), ხოლო საბოლოო ნაფიცი თარგმანი ბრაზილიაშივე სრულდება. საქართველოში წარსადგენი ბრაზილიური დოკუმენტისთვის კი, ბუნებრივია, ჩვენი ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი სრულიად საკმარისია.

აპოსტილი ორივე მიმართულებით

პორტუგალიაც და ბრაზილიაც ჰააგის აპოსტილის კონვენციის მონაწილეა, თუმცა სხვადასხვა დროიდან: პორტუგალია კონვენციის ერთ-ერთი ადრეული ხელმომწერია, ბრაზილიაში კი აპოსტილი მხოლოდ 2016 წლის აგვისტოდან ამოქმედდა. ამ თარიღამდე ბრაზილიური დოკუმენტები სრულ საკონსულო ლეგალიზაციას გადიოდა, ამიტომ თუ ხელთ 2016 წლამდე ლეგალიზებული ბრაზილიური საბუთი გაქვთ, ის დღესაც ძალაშია, მაგრამ ახალ დოკუმენტს უკვე აპოსტილი დაერთვება.

პორტუგალიაში აპოსტილს გასცემს გენერალური პროკურატურა (Procuradoria-Geral da República) ლისაბონში, პორტუსა და სხვა რეგიონულ ოფისებში. ბრაზილიაში აპოსტილის დართვა ნოტარიუსების (cartórios) ფუნქციაა, რაც პროცედურას საკმაოდ სწრაფს ხდის. საქართველოში ორივე ქვეყნისთვის განკუთვნილ დოკუმენტს აპოსტილს იუსტიციის სახლი ურთავს, და ამ ეტაპს ჩვენ თქვენი მონაწილეობის გარეშე ვასრულებთ.

პორტუგალიური საგანმანათლებლო დოკუმენტების თარგმანი

პორტუგალიის უნივერსიტეტები, ლისაბონის, პორტუს, კოიმბრასა და NOVA-ს ჩათვლით, ქართველი აბიტურიენტებისთვის ერთ-ერთი ხელმისაწვდომი ევროპული არჩევანია. ჩარიცხვისთვის ატესტატის, დიპლომისა და ნიშნების ფურცლის თარგმანია საჭირო, ხოლო უკვე მიღებული უცხოური ხარისხის აღიარებას DGES (Direção-Geral do Ensino Superior) აწარმოებს. ქართული 10-ბალიანი შეფასების სისტემა პორტუგალიურ 20-ბალიან შკალას პირდაპირ არ ემთხვევა, ამიტომ ნიშნების ფურცლის თარგმანს ვურთავთ განმარტებით შენიშვნას შეფასების სისტემის შესახებ, რათა მიმღებ უნივერსიტეტს კონვერტაცია გაუადვილდეს.

ბრაზილიური დიპლომის საქართველოში აღიარებისთვის, ან ქართული დიპლომის ბრაზილიაში რევალიდაციისთვის (revalidação), მნიშვნელოვანია საგნების სახელწოდებების ზუსტი და თანმიმდევრული თარგმანი, რადგან აღიარების პროცესში სწორედ სასწავლო პროგრამის შინაარსი დარდება ადგილობრივს.

ბრაზილიური სამედიცინო განათლება საქართველოში: დოკუმენტების სრული ციკლი

ბრაზილიელი სტუდენტების ნაკადი ქართულ სამედიცინო უნივერსიტეტებში ცალკე აღწერას იმსახურებს, რადგან ეს ერთადერთი შემთხვევაა, სადაც ერთი და იგივე კლიენტი ექვსი წლის განმავლობაში ორივე მიმართულებით გვჭირდება. ჩარიცხვისას ბრაზილიური ატესტატი და histórico escolar ქართულად ითარგმნება განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრისთვის; სწავლის პერიოდში ბინადრობის ნებართვის ყოველწლიური განახლება ბრაზილიური საბანკო და სამედიცინო დოკუმენტების თარგმანს მოითხოვს; დამთავრებისას კი ქართული დიპლომი, დანართი და სასწავლო პროგრამის აღწერა პორტუგალიურად ითარგმნება Revalida-ს გამოცდისთვის. ამ სრული ციკლის განმავლობაში ერთი ტერმინოლოგიური ბაზა და ერთი ტრანსლიტერაციული სქემა გამოიყენება, რაც უზრუნველყოფს, რომ სტუდენტის სახელი, საგნების დასახელებები და უნივერსიტეტის სახელწოდება ყველა დოკუმენტში იდენტური იყოს. ბრაზილიური რევალიდაციის კომისია სწორედ ამ თანმიმდევრულობას ამოწმებს, და ჩვენი გამოცდილება აჩვენებს, რომ სრული ციკლის ერთ ხელში მოქცევა უარყოფის რისკს მინიმუმამდე ამცირებს.

რა გამოარჩევს ჩვენს პორტუგალიურ თარგმანს

პორტუგალიურ ენაზე ვმუშაობთ მთარგმნელებთან, რომლებიც ევროპულ ან ბრაზილიურ ვარიანტზე არიან სპეციალიზებული და თარგმანს იმ ქვეყნის სტანდარტით ასრულებენ, სადაც დოკუმენტი წარედგინება. ყოველი ნოტარიულად დასამოწმებელი თარგმანი ორმაგ შემოწმებას გადის: ჯერ ენობრივს, შემდეგ ფორმალურს, სადაც ვადარებთ სახელების ტრანსლიტერაციას პასპორტთან, თარიღებს, ნომრებსა და ბეჭდების ტექსტს. პორტუგალიურ დოკუმენტებში ხშირია ხელნაწერი ჩანაწერები და ბეჭდები რეგიონული უწყებებისგან, რომელთა სწორად ამოკითხვა და თარგმანში ასახვა ცალკე გამოცდილებას მოითხოვს.

• სტანდარტული პირადი დოკუმენტი მზადდება 1 სამუშაო დღეში
• ექსპრეს რეჟიმში, სამუშაო საათებში, 1-2 საათში
• შეკვეთა, გადახდა და მიწოდება სრულად ონლაინ, საქართველოს ნებისმიერი ქალაქიდან
• დიდი მოცულობის იურიდიული და ტექნიკური ტექსტები ინდივიდუალური ვადითა და ტერმინოლოგიური ბაზით

პორტუგალიაში დასახლება ნაბიჯ-ნაბიჯ: რომელი პროცედურა რომელ საბუთს ითხოვს

პორტუგალიაში ლეგალური ცხოვრების დაწყება რამდენიმე უწყებასთან ურთიერთობას გულისხმობს, და თითოეულს საკუთარი დოკუმენტური მოთხოვნა აქვს. საგადასახადო ნომრის (NIF) მისაღებად Finanças-ში ჩვეულებრივ პასპორტი და მისამართის დამადასტურებელი საბუთი საკმარისია, მაგრამ თუ NIF-ს წარმომადგენლის მეშვეობით იღებთ, საქართველოში გაფორმებული მინდობილობა პორტუგალიურ თარგმანსა და აპოსტილს საჭიროებს. სოციალური დაზღვევის ნომრისთვის (NISS) დამსაქმებლის ხელშეკრულება და, ოჯახის წევრების შემთხვევაში, ქორწინებისა და დაბადების მოწმობები მოითხოვება. მუნიციპალიტეტში საცხოვრებელი ადგილის დადასტურება (atestado de residência) ხშირად პირველი ნაბიჯია AIMA-ში განაცხადამდე.

თავად ბინადრობის ნებართვის განაცხადში ყველაზე ხშირად ნასამართლობის ცნობის თარგმანი „იჭედება": პორტუგალიის მხარე ითხოვს ცნობას წარმოშობის ქვეყნიდან და ყველა იმ ქვეყნიდან, სადაც განმცხადებელი ერთ წელზე მეტხანს ცხოვრობდა, აპოსტილითა და თარგმანით. ქართული ცნობა სამი თვის ვადით გაიცემა, ამიტომ თარგმანისა და აპოსტილის ვადებს ისე ვგეგმავთ, რომ დოკუმენტი წარდგენის მომენტში ძალაში იყოს. მოქალაქეობის განაცხადისთვის (nacionalidade) დამატებით საჭიროა დაბადების მოწმობის სრული, ახლად გაცემული ვერსია და პორტუგალიური ენის A2 დონის სერტიფიკატი, რაც თარგმანს არ ეხება, მაგრამ დროის დაგეგმვაზე გავლენას ახდენს.

ოჯახის გაერთიანება

ოჯახის გაერთიანების (reagrupamento familiar) საქმეებში დოკუმენტების პაკეტი ყველაზე მოცულობითია: ქორწინების მოწმობა, ბავშვების დაბადების მოწმობები, მეორე მშობლის თანხმობა ბავშვის გადაყვანაზე, ზოგჯერ მეურვეობის დამადასტურებელი სასამართლო გადაწყვეტილება. ყველა ეს დოკუმენტი ერთი ტერმინოლოგიური ბაზით უნდა ითარგმნოს, რომ ერთი და იგივე პირის სახელი, დაბადების ადგილი და ურთიერთობის აღწერა თითოეულ საბუთში იდენტურად ჩაიწეროს. AIMA-ს თანამშრომელი ოჯახის წევრობას სწორედ ამ დოკუმენტების ჯვარედინი შედარებით ადგენს, და ერთი შეუსაბამობაც კი დამატებით მოთხოვნას იწვევს.

ბიზნესი ბრაზილიასა და პორტუგალიასთან: საექსპორტო და კორპორატიული დოკუმენტაცია

ქართული ღვინის, ჩაის, თხილისა და მინერალური წყლის ბრაზილიაში შესვლა იმპორტიორის მხრიდან დოკუმენტების საკმაოდ დიდ პაკეტს მოითხოვს: წარმოშობის სერტიფიკატი, ანალიზის სერტიფიკატი, ეტიკეტის დამტკიცების დოკუმენტები ბრაზილიური სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთვის (MAPA), მწარმოებლის სარეგისტრაციო მონაცემები. ამ დოკუმენტების ნაწილი ინგლისურად მიიღება, ნაწილი კი მხოლოდ პორტუგალიურად, და ბრაზილიელი პარტნიორი ხშირად ვერ ამბობს წინასწარ, რომელი. ჩვენი პრაქტიკაა, ტექნიკური და მარეგულირებელი დოკუმენტები ბრაზილიური სტანდარტით ვთარგმნოთ და ტერმინოლოგია ბრაზილიური ნორმატიული აქტების ენას მოვარგოთ, რათა იმპორტიორმა დოკუმენტი მარეგულირებელს დამატებითი რედაქტირების გარეშე წარუდგინოს.

პორტუგალიის მიმართულებით ბიზნესდოკუმენტაცია სხვა ხასიათისაა: ქართული კომპანიის ფილიალის ან შვილობილი კომპანიის რეგისტრაცია პორტუგალიაში (Registo Comercial) სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერისა და წესდების დამოწმებულ თარგმანს ითხოვს, ხოლო პორტუგალიელი ინვესტორის საქართველოში შემოსვლა საპირისპირო მიმართულებით იმავე დოკუმენტების ქართულ თარგმანს. ორივე შემთხვევაში დირექტორის უფლებამოსილების, საწესდებო კაპიტალისა და წილების აღწერა ისე უნდა ითარგმნოს, რომ რეესტრის თანამშრომელს კომპანიის სტრუქტურა ერთი წაკითხვით გაეგოს.

ტიპური შეცდომები პორტუგალიურ თარგმანში, რომლებსაც თავიდან ვიცილებთ

წლების განმავლობაში დაგროვილი გამოცდილება გვაძლევს საშუალებას, ჩამოვთვალოთ ხარვეზები, რომლებიც სხვა შემსრულებლის თარგმანებში ყველაზე ხშირად გვხვდება და უწყების უარის მიზეზი ხდება:

• ევროპული და ბრაზილიური ტერმინოლოგიის აღრევა ერთ დოკუმენტში (registo და registro ერთ ტექსტში)
• ქართული უწყების სახელის სიტყვასიტყვითი თარგმანი ფუნქციური განმარტების გარეშე
• სახელის ტრანსლიტერაცია, რომელიც პასპორტის ლათინურ ჩანაწერს არ ემთხვევა
• აპოსტილის ტექსტის გამოტოვება თარგმანიდან, თუმცა უწყება მთლიანი პაკეტის თარგმანს ითხოვს
• ბეჭდებისა და ხელნაწერი დამატებების უგულებელყოფა ბრაზილიურ certidão-ში
• შეფასების სისტემის განმარტების არარსებობა ნიშნების ფურცელში

ყოველი ეს პუნქტი ჩვენს შიდა შემოწმების სიაშია და თარგმანი კლიენტამდე მხოლოდ სრული შემოწმების შემდეგ მიდის.

პორტუგალიური ენის ცოდნის სერტიფიკატები და ენობრივი მოთხოვნები

პორტუგალიის მოქალაქეობისა და მუდმივი ბინადრობისთვის ენის ცოდნის დადასტურებაა საჭირო, ჩვეულებრივ A2 დონეზე, რასაც CAPLE-ის გამოცდები (CIPLE) ან სახელმწიფო კურსების სერტიფიკატი ადასტურებს. ეს დოკუმენტები თარგმანს არ საჭიროებს, მაგრამ მათი მოპოვების დრო მთლიანი პროცედურის დაგეგმვაზე გავლენას ახდენს. ბრაზილიაში ანალოგიურ ფუნქციას Celpe-Bras ასრულებს, რომელიც უნივერსიტეტში ჩარიცხვისა და ზოგიერთი პროფესიული აღიარებისთვის მოითხოვება. ჩვენი კლიენტების ნაწილი სწორედ ამ გამოცდებისთვის მზადებისას მოგვმართავს სასწავლო მასალის ან საკუთარი დოკუმენტების თარგმანით, და ამ პროცესის ლოგიკას ვიცნობთ.

ტექნიკური, მარკეტინგული და ვებ-თარგმანი

ოფიციალური დოკუმენტების გარდა პორტუგალიურ ენაზე ვთარგმნით ტექსტებს, სადაც ენობრივი ბუნებრიობა უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ფორმალური სიზუსტე: ტურისტული კომპანიის ვებსაიტი ბრაზილიელი ვიზიტორებისთვის, ღვინის მარნის პრეზენტაცია, სასტუმროს მომსახურების აღწერა, აპლიკაციის ინტერფეისი. აქ თარგმანს მშობლიური ენის მქონე რედაქტორი ამოწმებს, რომელიც ტექსტს არა დედანთან, არამედ სამიზნე მკითხველის მოლოდინთან ადარებს. ტექნიკური დოკუმენტაცია, ინსტრუქციები, უსაფრთხოების მონაცემთა ფურცლები (FISPQ ბრაზილიაში, FDS პორტუგალიაში) კი ტერმინოლოგიური თანმიმდევრულობით ითარგმნება, ხშირად კლიენტის მიერ დამტკიცებული გლოსარიუმის საფუძველზე.

როგორ შევუკვეთოთ

საიტზე ტვირთავთ დოკუმენტის სკანს ან მკაფიო ფოტოს, უთითებთ სამიზნე ქვეყანას (პორტუგალია, ბრაზილია ან სხვა) და დამოწმების ტიპს. ჩვენ ვაფასებთ დოკუმენტს, გაცნობებთ ვადას, საჭიროებისას ვითხოვთ პასპორტის ასლს სახელების შესადარებლად. მზა თარგმანს იღებთ ელექტრონულად, ხოლო ნოტარიულად დამოწმებულ ვერსიას კურიერით ან ოფისში, დავით აღმაშენებლის გამზირზე.

ხშირად დასმული კითხვები