ყაზახური ენის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი

ყაზახეთში გაცემულ დოკუმენტს საქართველოში იურიდიული ძალა მხოლოდ მაშინ აქვს, როცა მისი ქართული თარგმანი ნოტარიუსის მიერ არის დამოწმებული, ხოლო ქართული საბუთი ყაზახეთის უწყებაში მხოლოდ დამოწმებული ყაზახური ან რუსული თარგმანით მიიღება. ეს გვერდი დეტალურად აღწერს, როგორ იკვეთება ორი ქვეყნის ნოტარიული სისტემა, რას ამოწმებს ქართველი ნოტარიუსი ყაზახური თარგმანის შემთხვევაში, რატომ ურევენ კლიენტები მინსკის კონვენციასა და აპოსტილს ერთმანეთში და როგორ დაგეგმოთ პროცესი ისე, რომ დოკუმენტი არც თბილისში და არც ასტანაში არ დაბრუნდეს.

ორი ნოტარიატი, ერთი კონტინენტური ტრადიცია

საქართველოსა და ყაზახეთის ნოტარიული სისტემა ერთსა და იმავე საბჭოთა და, უფრო ღრმად, კონტინენტურ სამართლებრივ საფუძველზე დგას. ორივე ქვეყანაში ნოტარიუსი სახელმწიფოსგან უფლებამოსილი იურისტია, რომელიც დოკუმენტს საჯარო რეესტრში აღრიცხავს და მისი ნამდვილობის საჯარო რწმუნებას ქმნის. თარგმანის დამოწმებისას ორივე სისტემა ერთსა და იმავე ლოგიკას მიჰყვება: ნოტარიუსი ენობრივ სისწორეს პირადად არ აფასებს, არამედ ადასტურებს, რომ თარგმანი შეასრულა მასთან რეგისტრირებულმა, კვალიფიციურმა მთარგმნელმა, რომლის ხელმოწერის ნიმუშიც ნოტარიუსს აქვს. ეს მსგავსება პრაქტიკულად სასარგებლოა: ყაზახი კლიენტისთვის ქართული ნოტარიული დამოწმება ნაცნობ ფორმატს წარმოადგენს და ყაზახეთის უწყებებიც ქართული ნოტარიუსის აქტს დამატებითი ახსნის გარეშე „კითხულობენ“.

განსხვავება დეტალებშია. ყაზახეთში ნოტარიუსი ხშირად თავად ინახავს მთარგმნელთა სიას და დამოწმების ჩანაწერში ორივე ენას ასახელებს, საქართველოში კი მთარგმნელის რეგისტრაცია კონკრეტული ნოტარიუსის რეესტრში კონკრეტულ ენობრივ წყვილზე ხდება. ყაზახური ენისთვის ეს ნიშნავს, რომ დოკუმენტს ხელს აწერს მთარგმნელი, რომელიც ნოტარიუსთან ყაზახურ-ქართული წყვილით არის აღრიცხული, და თუ დედანი ორენოვანია, რუსულ-ქართული უფლებამოსილებაც აქვს. ამ ორმაგი რეგისტრაციის გარეშე ორენოვანი ყაზახური საბუთის სრულფასოვანი დამოწმება ტექნიკურად ვერ ხერხდება.

მინსკის კონვენცია თუ აპოსტილი: რა მოქმედებს პრაქტიკაში

საქართველოც და ყაზახეთიც 1993 წლის მინსკის კონვენციის მონაწილეა, რომელიც სამართლებრივი დახმარების ფარგლებში ერთ ქვეყანაში ოფიციალურად გაცემული დოკუმენტის მეორეში დამატებითი ლეგალიზაციის გარეშე მიღებას ითვალისწინებს. თეორიულად ეს ნიშნავს, რომ ყაზახური დაბადების მოწმობა საქართველოში აპოსტილის გარეშე უნდა ჩაითვალოს ნამდვილად. პრაქტიკაში სურათი სხვაგვარია: საქართველოს ბევრი უწყება, განსაკუთრებით ბანკები და კერძო დამსაქმებლები, კონვენციის ტექსტს არ ეყრდნობა და ჰააგის აპოსტილს ითხოვს, ხოლო სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო კონკრეტული პროცედურის მიხედვით წყვეტს.

ყაზახეთი ჰააგის კონვენციას 2001 წლიდან შეუერთდა, ამიტომ აპოსტილის დართვა არცერთი მხარისთვის სირთულეს არ წარმოადგენს. ჩვენი რეკომენდაცია მარტივია: თუ დოკუმენტი საქართველოში ბინადრობის, ქორწინების, ქონების ან ბანკის საკითხზე მიდის, აპოსტილი ყაზახეთშივე დაერთოს, სანამ საბუთი საზღვარს გადმოკვეთს. მინსკის კონვენციაზე დაყრდნობა მხოლოდ მაშინ ღირს, როცა კონკრეტული უწყება წერილობით ადასტურებს, რომ აპოსტილს არ ითხოვს.

ვინ გასცემს აპოსტილს ყაზახეთში

ყაზახეთში აპოსტილი ცენტრალიზებული არ არის და უწყებების მიხედვით ნაწილდება:

• იუსტიციის სამინისტრო და მისი ტერიტორიული დეპარტამენტები: სამოქალაქო აქტების მოწმობები, ნოტარიული აქტები, სასამართლო დოკუმენტები
• განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო: დიპლომები, ატესტატები, აკადემიური ცნობები
• გენერალური პროკურატურა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემა: ცნობა ნასამართლობის შესახებ და საარქივო ცნობები
• საგარეო საქმეთა სამინისტრო: სხვა ოფიციალური დოკუმენტები

მნიშვნელოვანი თავისებურებაა ელექტრონული აპოსტილი: ყაზახეთი egov.kz-ის მეშვეობით ელექტრონულ აპოსტილს გასცემს, რომელსაც ფიზიკური შტამპის ნაცვლად QR-კოდი და უნიკალური ნომერი აქვს. ქართული უწყებები ასეთ აპოსტილს იღებენ, მაგრამ ხშირად ითხოვენ თარგმანში ცალსახად იყოს მითითებული, სად მოწმდება მისი ნამდვილობა. ჩვენ ელექტრონული აპოსტილის ყველა ველს ვთარგმნით და გადამოწმების ბმულს თარგმანშივე ვტოვებთ.

რას ამოწმებს ქართველი ნოტარიუსი ყაზახური თარგმანის შემთხვევაში

ნოტარიულ დამოწმებაზე მისვლისას მთარგმნელს თან აქვს დედანი ან მისი ასლი, სრული თარგმანი და საკუთარი პირადობა. ნოტარიუსი ამოწმებს მთარგმნელის რეგისტრაციას ყაზახურ ენაზე, აკინძავს დედნის ასლსა და თარგმანს, ნომრავს გვერდებს და ბოლო გვერდზე ადებს დამოწმების ჩანაწერს, სადაც მითითებულია, რომელი ენიდან რომელ ენაზეა შესრულებული თარგმანი. ორენოვანი ყაზახური დოკუმენტის შემთხვევაში ჩანაწერში ორივე საწყისი ენა ფიგურირებს. სწორედ ეს ჩანაწერი, ნოტარიუსის ბეჭედი და რეესტრის ნომერი აძლევს დოკუმენტს იურიდიულ ძალას.

თუ დამოწმებული თარგმანი ყაზახეთში უნდა წავიდეს, ამ ნოტარიული აქტის ზემოდან საქართველოს იუსტიციის სახლი ადებს აპოსტილს, რომელიც ქართველი ნოტარიუსის ხელმოწერასა და ბეჭედს ადასტურებს. ყაზახეთის უწყება ასეთ პაკეტს იღებს, თუმცა ზოგიერთი ნოტარიუსი ასტანასა და ალმათიში მაინც ურჩევნია ადგილობრივი მთარგმნელის ხელახალი დამოწმება. ამ შემთხვევაშიც ჩვენი თარგმანი ფუჭად არ იკარგება: ადგილობრივი მთარგმნელი მზა ტექსტს ამოწმებს და არა თავიდან თარგმნის, რაც დროს ამცირებს.

ორენოვანი დედანი და დამოწმების ჩანაწერი

ყაზახური სამოქალაქო აქტების ორენოვნება ნოტარიული დამოწმებისას სპეციფიკურ კითხვას ბადებს: რომელი ენიდანაა თარგმანი შესრულებული? ჩვენი მიდგომა ასეთია: თარგმანის სათაურში ვუთითებთ „თარგმანი ყაზახური და რუსული ენებიდან“, ტექსტში კი თითოეული სვეტის შინაარსს ერთ ქართულ ტექსტად ვაერთიანებთ, განსხვავებულ ჩანაწერებს (მაგალითად, ბეჭდის ყაზახური და რუსული სახელწოდება) კი ცალ-ცალკე ვთარგმნით. ნოტარიუსი ამ ფორმატს იღებს, რადგან მთარგმნელი ორივე ენაზეა რეგისტრირებული, ხოლო ქართული უწყება ხედავს სრულ დოკუმენტს და არა ერთი სვეტის ვერსიას. ეს ერთი შეხედვით წვრილმანი დეტალი, გამოცდილებით, ყველაზე ხშირად ხსნის თარგმანის უარყოფის რისკს.

ЖСН, ბლანკის ნომრები და ციფრობრივი სიზუსტე

ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანში ციფრობრივი შეცდომა შინაარსობრივზე უფრო სერიოზულია, რადგან სწორედ ЖСН-ით, ბლანკის სერიითა და აქტის ჩანაწერის ნომრით ამოწმებს ქართული უწყება დოკუმენტს ყაზახეთის ბაზაში. თორმეტნიშნა ინდივიდუალური ნომერი, БСН კომპანიების შემთხვევაში, სამოქალაქო აქტის ჩანაწერის ნომერი და თარიღი, პასპორტის ნომერი, დიპლომის სერია: ყველა ეს მონაცემი თარგმანში უცვლელად გადმოგვაქვს და რედაქტორი ცალკე ეტაპზე სიმბოლო-სიმბოლო ადარებს დედანს. დამოწმების შემდეგ ერთი ციფრის შესწორება მთელი დოკუმენტის ხელახლა დამოწმებას ნიშნავს, ამიტომ ეს კონტროლი ნოტარიუსთან წასვლამდე ხდება.

სახელის ფორმა: რომელი ვარიანტი უნდა ჩაიწეროს

ერთი და იმავე ყაზახი მოქალაქის დოკუმენტებში სახელი სამი ფორმით შეიძლება იყოს: Серикович (საბჭოთა მოდელი), Серікұлы (ყაზახური მამის სახელი) და გვარი -ов დაბოლოებით ან მის გარეშე. ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანში ვინარჩუნებთ იმ ფორმას, რომელიც კონკრეტულ დედანშია, ხოლო ტრანსკრიფციისას ვეყრდნობით მოქმედი პასპორტის ლათინურ ჩანაწერს. თუ კლიენტს რამდენიმე დოკუმენტი აქვს სხვადასხვა ფორმით, ერთიანი პაკეტის დამოწმებისას თარგმანს ვურთავთ მთარგმნელის შენიშვნას იმის შესახებ, რომ ყველა ვარიანტი ერთსა და იმავე პირს ეხება. ეს შენიშვნა საქართველოს უწყებებში, როგორც წესი, საკმარისია; ყაზახეთის მხარეს კი სახელის ფორმების იდენტურობას ცალკე ცნობით ადასტურებს სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანო.

ტიპური სცენარები ყაზახური ნოტარიული თარგმანისთვის

ბინადრობის ნებართვა და ქორწინება საქართველოში

ყაზახი მოქალაქე, რომელიც საქართველოში ბინადრობის ნებართვას ითხოვს, სააგენტოში წარადგენს პასპორტის, ცნობა ნასამართლობის შესახებ და, საფუძვლის მიხედვით, შრომითი ხელშეკრულების ან სწავლის ცნობის დამოწმებულ თარგმანს. ქორწინების რეგისტრაციისთვის საჭიროა ცნობა, რომ პირი ყაზახეთში ქორწინებაში არ იმყოფება; ეს ცნობა ხშირად egov.kz-დან ელექტრონულად იწერება და ჩვენთან ელექტრონული აპოსტილითურთ მოდის.

უძრავი ქონების შეძენა ბათუმსა და თბილისში

ნასყიდობის ხელშეკრულების ნოტარიულად დამოწმებისას ქართველი ნოტარიუსი ვალდებულია დარწმუნდეს, რომ უცხოელ მხარეს გარიგების შინაარსი ესმის. ამისთვის ან ხელშეკრულების ყაზახური თარგმანი მოწმდება წინასწარ, ან გარიგებას ზეპირი თარჯიმანი ესწრება. ორივე ვარიანტს ვუზრუნველყოფთ, ხოლო ყაზახეთის ბანკის ან საგადასახადო ორგანოსთვის ქართული ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ყაზახურად ან რუსულად ითარგმნება და აპოსტილირდება.

განათლების დოკუმენტების აღიარება

ყაზახური დიპლომის საქართველოში აღიარებისთვის განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი ითხოვს დიპლომისა და დანართის ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს; დანართში ყაზახური ხუთბალიანი ან ასოებიანი შეფასების სისტემა განმარტებით შენიშვნას საჭიროებს. საპირისპირო მიმართულებით ქართული დიპლომის აღიარებას ყაზახეთის განათლების სამინისტროს შესაბამისი ცენტრი ახორციელებს და აპოსტილირებულ დედანსა და დამოწმებულ თარგმანს ითხოვს.

როცა ყაზახეთში აპოსტილის მისაღებად ვერ მიდიხართ

ხშირი შემთხვევაა: ყაზახი მოქალაქე უკვე საქართველოშია, ხოლო დაბადების მოწმობას აპოსტილი ჯერ არ აქვს. ვინაიდან აპოსტილს გამცემი უწყება მხოლოდ ყაზახეთშია, საჭირო ხდება მინდობილობა ნათესავზე ან ნაცნობზე, რომელიც ასტანაში ან სხვა ქალაქში პროცედურას გაივლის. ეს მინდობილობა საქართველოში ქართველ ნოტარიუსთან დგება ქართულად, შემდეგ ყაზახურად ან რუსულად ითარგმნება, დამოწმდება და იუსტიციის სახლში აპოსტილი ედება, რის შემდეგაც სკანი ან ორიგინალი ყაზახეთში იგზავნება. მთელ ამ ციკლს ერთ შეკვეთად ვმართავთ, რათა კლიენტს სამ სხვადასხვა უწყებაში სიარული არ დასჭირდეს.

კორპორატიული დოკუმენტები ყაზახური კომპანიებისთვის

ყაზახური ЖШС-ის (შეზღუდული პასუხისმგებლობის ამხანაგობის) საქართველოში შვილობილი კომპანიის ან ფილიალის რეგისტრაციისთვის საჯარო რეესტრი ითხოვს სარეგისტრაციო ცნობის, წესდების, დამფუძნებელთა გადაწყვეტილებისა და დირექტორის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტის ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს. ყაზახეთში ეს დოკუმენტები 2020-იანი წლებიდან ძირითადად ელექტრონულადაა გაცემული და ბიზნესის საიდენტიფიკაციო ნომრით (БСН) ერთიან ბაზაში მოწმდება. თარგმანში ვინარჩუნებთ ЖШС-ის ორიგინალ სახელწოდებას ტრანსლიტერაციით და ფრჩხილებში ვამატებთ ქართულ ფუნქციურ ეკვივალენტს (შპს), რადგან საჯარო რეესტრი დამფუძნებლის ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმას ზუსტად იმ სახით აღრიცხავს, როგორც წარმოშობის ქვეყანაშია.

ცალკე კატეგორიაა სენიმხატი, ყაზახური მინდობილობა: მასში ხშირად ჩამოთვლილია უფლებამოსილებები ყაზახური სამართლის ტერმინოლოგიით, რომელსაც ქართული ეკვივალენტი ერთი-ერთზე არ აქვს. ასეთ შემთხვევაში ვთარგმნით შინაარსობრივად და შენიშვნაში ვუთითებთ ორიგინალ ტერმინს, რათა ქართველმა ნოტარიუსმა, რომელიც ამ მინდობილობის საფუძველზე გარიგებას ამოწმებს, უფლებამოსილების ფარგლები ცალსახად დაინახოს.

როგორ გადავამოწმოთ, რომ თარგმანი მართლაც დამოწმებულია

ნოტარიულად დამოწმებულ ყაზახურ თარგმანს ყოველთვის ახლავს ნოტარიუსის რეესტრის ნომერი, თარიღი და ბეჭედი, ხოლო საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის ელექტრონულ სისტემაში დამოწმების ფაქტი ამ ნომრით მოწმდება. თუ ყაზახეთის უწყებას ან პარტნიორს ეჭვი ეპარება, სწორედ ეს ნომერი და აპოსტილის ნომერი მისცემს გადამოწმების საშუალებას; ჩვენ დამატებით ვაწვდით მთარგმნელის საკონტაქტო მონაცემებს, რომ საჭიროების შემთხვევაში კითხვა პირდაპირ დაისვას. ეს განსაკუთრებით სასარგებლოა, როცა ქართული თარგმანი ყაზახეთის სასამართლოში ან ბანკში მიდის, სადაც უცხოური ნოტარიული აქტის ნამდვილობის შემოწმება რუტინული პროცედურაა.

რატომ ბრუნდება ყაზახური თარგმანი და როგორ ვასწორებთ

უარყოფის ყველაზე ხშირი მიზეზები, რომლებსაც სხვა შემსრულებლის ნამუშევარში ვხვდებით, ასეთია: მხოლოდ რუსული სვეტის თარგმნა, ЖСН-ის ერთი ციფრის შეცდომა, პასპორტისგან განსხვავებული ტრანსკრიფცია, აპოსტილის ველების უთარგმნელად დატოვება და ელექტრონული აპოსტილის გადამოწმების მონაცემების გამოტოვება. თითოეული ხარვეზი გამოსწორებადია დოკუმენტის თავიდან თარგმნის გარეშე: ვადგენთ, რა კონკრეტულად გახდა უარყოფის მიზეზი, ვასწორებთ იმ ნაწილს და ხელახლა ვამოწმებთ. თუ პრობლემა თავად დედანშია (მაგალითად, აპოსტილი აკლია), კლიენტს წერილობით ვუხსნით, რა უნდა მოიტანოს ყაზახეთიდან, რომ მეორე ვიზიტი წარმატებით დასრულდეს.

სასამართლო გადაწყვეტილებები და ალიმენტის საკითხები

განქორწინების, ალიმენტის დაკისრების ან მემკვიდრეობის შესახებ ყაზახეთის სასამართლოს გადაწყვეტილება საქართველოში სააღსრულებო ან საოჯახო საკითხის მოსაგვარებლად ხშირად არის საჭირო. ასეთი დოკუმენტი ყაზახეთის სასამართლოს ბეჭდით, კანონიერ ძალაში შესვლის აღნიშვნით და, სულ უფრო ხშირად, ყაზახურ ენაზე გამოდის, რადგან ყაზახური სასამართლო წარმოება სახელმწიფო ენაზე ეტაპობრივად ფართოვდება. თარგმანში ვინარჩუნებთ სასამართლოს სრულ დასახელებას, საქმის ნომერს, მოსამართლის სახელს და სარეზოლუციო ნაწილის ზუსტ ფორმულირებას, რადგან საქართველოს სასამართლო უცხოური გადაწყვეტილების ცნობისას სწორედ ამ ელემენტებს აფასებს. მინსკის კონვენცია ამ კატეგორიის დოკუმენტებზეც ვრცელდება, თუმცა აპოსტილის დართვა აქაც სამართლებრივ სიცხადეს მატებს.

რამდენი დამოწმებული ეგზემპლარი გჭირდებათ

ერთი და იგივე ყაზახური დოკუმენტი საქართველოში ხშირად რამდენიმე უწყებაში მიდის: დაბადების მოწმობა ბინადრობის სააგენტოშიც, სკოლაშიც და ბანკშიც. ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანის ორიგინალს უწყება, როგორც წესი, საქმეში იტოვებს, ამიტომ თავიდანვე ღირს იმდენი ეგზემპლარის დამოწმება, რამდენი მიმღებიც გაქვთ. დამატებითი ეგზემპლარი ერთდროულად მოწმდება; მოგვიანებით დამატება კი ნოტარიუსთან ხელახალ ვიზიტს ნიშნავს.

ვადები, მიწოდება და დისტანციური შეკვეთა

სტანდარტული ყაზახური სამოქალაქო აქტის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში. აპოსტილის დართვა იუსტიციის სახლში დამატებით ვადას მოითხოვს, რომელსაც შეკვეთის დადასტურებისას ზუსტად ვასახელებთ. მთელი პროცესი ონლაინ ორგანიზდება: დოკუმენტს საიტზე ატვირთავთ, გადახდას დისტანციურად ახდენთ, მზა პაკეტს კურიერით იღებთ საქართველოში ან საერთაშორისო ამანათით ყაზახეთში. ორიგინალის ფიზიკურად წარმოდგენა მხოლოდ მაშინ არის საჭირო, როცა მიმღები უწყება თარგმანის დედანთან აკინძვას ითხოვს, რასაც წინასწარ ვაზუსტებთ.

ხშირად დასმული კითხვები