ფრანგული ენის თარგმნა ნოტარიული დამოწმებით

ფრანგულენოვანი დოკუმენტის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ორი განსხვავებული სამართლებრივი კულტურის შეხვედრის წერტილია: საქართველოში დამოწმებას ნოტარიუსი ახორციელებს, საფრანგეთში კი იმავე ფუნქციას ფიცის დადებული თარჯიმანი ასრულებს ნოტარიუსის მონაწილეობის გარეშე. ვინც ამ განსხვავებას არ ითვალისწინებს, ხშირად ორჯერ იხდის: ჯერ არასწორი ფორმის დამოწმებაში, შემდეგ კი გადაკეთებაში. ქვემოთ დეტალურად განვმარტავთ, როგორ მუშაობს ნოტარიული დამოწმება ფრანგულ-ქართულ წყვილში, რომელ უწყებას რა სჭირდება და როგორ დავგეგმოთ აპოსტილის თანმიმდევრობა ისე, რომ დოკუმენტი პირველივე წარდგენისას მიიღონ.

ნოტარიუსის როლი ქართულ და ფრანგულ სისტემაში

ორივე ქვეყანა კონტინენტური სამართლის ოჯახს მიეკუთვნება და ორივეგან ნოტარიუსი საჯარო უფლებამოსილების მქონე იურისტია. მიუხედავად ამისა, თარგმანთან მიმართებით მათი ფუნქციები არ ემთხვევა. საქართველოში ნოტარიუსი ადასტურებს, რომ თარგმანი შეასრულა მასთან რეგისტრირებულმა მთარგმნელმა, რომლის კვალიფიკაციაც ფრანგულ-ქართულ წყვილში წინასწარ არის შემოწმებული; ნოტარიუსი მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობას ამოწმებს და დოკუმენტს რეესტრში აღრიცხავს. საფრანგეთში ნოტარიუსი („notaire“) თარგმანს საერთოდ არ ეხება: ის უძრავი ქონების, მემკვიდრეობისა და საოჯახო ხელშეკრულებების სფეროში მუშაობს, ხოლო ოფიციალურ თარგმანს სააპელაციო სასამართლოს ექსპერტთა სიაში შეყვანილი თარჯიმანი ამოწმებს საკუთარი ბეჭდით. ამიტომ ფრანგისთვის „ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი“ უჩვეულო ცნებაა, და ქართული დოკუმენტის მიღებას საფრანგეთში სწორედ აპოსტილი უზრუნველყოფს, რომელიც ქართველი ნოტარიუსის ხელმოწერას საერთაშორისო ძალას ანიჭებს.

რომელ ფრანგულ უწყებას რა ფორმა სჭირდება

პრაქტიკაში მოთხოვნები უწყების მიხედვით იცვლება. საფრანგეთის სავიზო ცენტრი და საკონსულო თბილისში ქართულ ნოტარიულ თარგმანს იღებს. ENIC-NARIC France შედარებადობის ცნობისთვის ითხოვს ან საფრანგეთის ფიცის დადებული თარჯიმნის, ან საზღვარგარეთ შესრულებულ და აპოსტილირებულ ოფიციალურ თარგმანს, ანუ ქართული ვარიანტიც მისაღებია. უნივერსიტეტების უმეტესობა Campus France-ის გავლით ნოტარიულ თარგმანს იღებს, ხოლო ცალკეული პრეფექტურა ბინადრობის ბარათის გაცემისას ხანდახან საფრანგეთის ტერიტორიაზე შესრულებულ თარგმანს ითხოვს. ბანკები ანგარიშის გახსნისას, როგორც წესი, ორივე ვარიანტს იღებენ. სწორედ ამიტომ შეკვეთისას პირველი კითხვა, რომელსაც გისვამთ, არის არა „რა დოკუმენტია“, არამედ „ვის წარუდგენთ“.

აპოსტილის თანმიმდევრობა: დედანზე, თარგმანზე თუ ორივეზე

ქართული დოკუმენტის საფრანგეთში წარდგენისას სამი სცენარი არსებობს. პირველი: აპოსტილი დაედება დედანს იუსტიციის სახლში, შემდეგ დედანი აპოსტილთან ერთად ითარგმნება ფრანგულად და თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება; ამ შემთხვევაში ფრანგი მკითხველი თარგმანში აპოსტილის ტექსტსაც ხედავს, რაც ყველაზე გავრცელებული და უსაფრთხო ვარიანტია. მეორე: აპოსტილი ედება უკვე ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს, რითაც დასტურდება ნოტარიუსის ხელმოწერა; ეს იმ შემთხვევაშია საჭირო, როცა მიმღები უწყება კონკრეტულად თარგმანის ლეგალიზაციას ითხოვს. მესამე: ორივე, რაც ზოგჯერ სასამართლო ან სანოტარო საქმეებში მოითხოვება. ვინაიდან თითოეული აპოსტილი ცალკე პროცედურაა და დროც სჭირდება, სწორი თანმიმდევრობის არჩევა თავიდანვე ორმაგი ვიზიტისგან გიცავთ.

ფრანგული დოკუმენტი საქართველოში: საპირისპირო მიმართულება

როცა საფრანგეთის მოქალაქეს ქართულ უწყებაში ფრანგული საბუთის წარდგენა სჭირდება, ჯაჭვი ასე გამოიყურება: დოკუმენტს საფრანგეთში აპოსტილი ედება (2025 წლის მაისიდან ამას ფრანგი ნოტარიუსები აკეთებენ სააპელაციო სასამართლოების ნაცვლად), შემდეგ თბილისში ითარგმნება ქართულად და ქართველი ნოტარიუსი ამოწმებს. აქ ხშირად ჩნდება კითხვა ფრანგული სამოქალაქო აქტების შესახებ: მრავალენოვანი ამონაწერი („extrait plurilingue“), რომელსაც საფრანგეთის მერიები 1976 წლის ვენის კონვენციის საფუძველზე გასცემენ, ქართულ ენას არ შეიცავს, ამიტომ საქართველოში მაინც თარგმანი სჭირდება. თუ ფრანგული დოკუმენტი ელექტრონულადაა გაცემული (მაგალითად, ნასამართლობის ცნობა „bulletin n°3“ ონლაინ), ქართველი ნოტარიუსი ამობეჭდილ ვერსიას მხოლოდ იმ შემთხვევაში დაამოწმებს, თუ მასზე გადამოწმებადი კოდი ან აპოსტილია.

სამოქალაქო აქტები: ქორწინება, დაბადება, განქორწინება

ფრანგ მოქალაქესთან საქართველოში ქორწინებისას იუსტიციის სახლი ითხოვს ქორწინების უნარიანობის ცნობას („certificat de capacité à mariage“), რომელსაც საფრანგეთის საკონსულო ქორწინების განზრახვის გამოქვეყნების შემდეგ გასცემს, აგრეთვე დაბადების მოწმობის სრულ ასლს, გაცემულს არაუმეტეს სამი ან ექვსი თვის წინ. ამ დოკუმენტების ქართული ნოტარიული თარგმანი სწორედ ჩვენთან მზადდება. საპირისპირო შემთხვევაში, როცა ქართველი მოქალაქე საფრანგეთში ქორწინდება, ფრანგული მერია ქართული დაბადების მოწმობის აპოსტილირებულ დედანსა და ფრანგულ თარგმანს ითხოვს, აგრეთვე ცნობას ქორწინებაში არყოფნის შესახებ („certificat de célibat“), რომელსაც საქართველოში იუსტიციის სახლი გასცემს. განქორწინების შემთხვევაში ფრანგული სასამართლო გადაწყვეტილება საქართველოში ცნობას საჭიროებს, რისთვისაც გადაწყვეტილების სრული ტექსტი ითარგმნება, მათ შორის ის ნაწილი, სადაც გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლაა დადასტურებული.

საკონსულო რეგისტრაცია და ფრანგული მოქალაქეობის საკითხები

საფრანგეთის საელჩოს საკონსულო სამსახური თბილისში ფრანგ მოქალაქეებს საზღვარგარეთ მცხოვრებ ფრანგთა რეესტრში არეგისტრირებს, ხოლო შერეულ ოჯახებში დაბადებული ბავშვის ფრანგული სამოქალაქო აქტის შედგენას („transcription“) ახორციელებს. ამ პროცედურისთვის ქართული დაბადების მოწმობა აპოსტილითა და ფრანგული ნოტარიული თარგმანით წარედგინება, ამასთან, საკონსულო ითხოვს, რომ თარგმანში ბავშვის სახელი და გვარი ზუსტად ისე ეწეროს, როგორც მშობლები საფრანგეთის სამოქალაქო კოდექსით გვარის არჩევის წესს მიჰყვებიან. ფრანგული მოქალაქეობის მოპოვებისას ქორწინებით ან ნატურალიზაციით პრეფექტურა ან საკონსულო ქართული სამოქალაქო აქტების სრულ პაკეტს ითხოვს, ხოლო თითოეული დოკუმენტი ცალკე დამოწმებასა და აპოსტილს საჭიროებს, რაც ვადების დაგეგმვას განსაკუთრებით მნიშვნელოვანს ხდის: ჩვენ პაკეტს ერთიანად ვამზადებთ, რომ ყველა დოკუმენტი ერთსა და იმავე დაწერილობასა და ფორმატში იყოს.

საგანმანათლებლო დოკუმენტების დამოწმება

დიპლომი, დანართი და ატესტატი ყველაზე ხშირად დამოწმებადი დოკუმენტებია ფრანგულ მიმართულებაზე. ქართული დიპლომის აპოსტილირებამდე განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი ადასტურებს დოკუმენტის ნამდვილობას, რის შემდეგაც იუსტიციის სახლი აპოსტილს ადებს, ხოლო თარგმანი ამ ჯაჭვის ბოლო რგოლია. ფრანგულ თარგმანში დიპლომის ხარისხი ზუსტად უნდა შეესაბამებოდეს ფრანგულ ტერმინოლოგიას: ბაკალავრი არის „licence“ (და არა „baccalauréat“, რომელიც საშუალო განათლების ატესტატს ნიშნავს), მაგისტრი არის „master“, ხოლო ერთსაფეხურიანი სამედიცინო განათლების დიპლომი ცალკე განმარტებას საჭიროებს. ეს ერთი სიტყვის შეცდომა („baccalauréat“ „licence“-ის ნაცვლად) რეალურად ხდება და ფრანგული უნივერსიტეტის კომისიას აბნევს.

ნასამართლობის ცნობა და საბანკო დოკუმენტები

გრძელვადიანი ვიზისა და ბინადრობისთვის საფრანგეთი ხშირად ითხოვს ნასამართლობის ცნობას, რომელსაც საქართველოში იუსტიციის სახლი ან შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო გასცემს. ცნობა მოკლე დოკუმენტია, მაგრამ მისი თარგმანი ფრთხილ ფორმულირებას საჭიროებს: ფრანგული ეკვივალენტია „extrait de casier judiciaire“, ხოლო ჩანაწერის არარსებობა უნდა გადმოვიდეს როგორც „néant“, რაც ფრანგი ჩინოვნიკისთვის სტანდარტული და ცალსახა ჩანაწერია. საბანკო ამონაწერები, რომლებიც სტუდენტური ვიზისთვის ფინანსური უზრუნველყოფის დასადასტურებლად წარედგინება, ჩვეულებრივ სრულად არ ითარგმნება: საკმარისია ბანკის ცნობის თარგმანი ნაშთის შესახებ, თუმცა თუ სავიზო ცენტრი ბოლო სამი თვის მოძრაობას ითხოვს, ვთარგმნით სრულ ამონაწერს ტრანზაქციების დანიშნულების სვეტის ჩათვლით.

ბიზნეს დოკუმენტების ნოტარიული დამოწმება

ფრანგ პარტნიორთან ხელშეკრულების გაფორმებისას, ან ფრანგული კომპანიის საქართველოში რეგისტრაციისას, ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი სჭირდება სამეწარმეო რეესტრიდან ამონაწერს, წესდებას, დირექტორის დანიშვნის გადაწყვეტილებას და მინდობილობას. ფრანგული „extrait Kbis“ საქართველოში ამონაწერის ფუნქციას ასრულებს, მაგრამ მასში მითითებული „capital social“, „greffe du tribunal de commerce“ და „code APE“ ქართველი მკითხველისთვის განმარტებას საჭიროებს. მინდობილობის შემთხვევაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უფლებამოსილებების ჩამონათვალის ზუსტი თარგმანი: ფრანგული „pouvoir spécial“ და „pouvoir général“ ქართულ სპეციალურ და გენერალურ მინდობილობას შეესაბამება, და ამ განსხვავების არასწორად გადმოტანა ქართველ ნოტარიუსს რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველს აძლევს.

ვინ ასრულებს ფრანგულ ნოტარიულ თარგმანს

ნოტარიულად დასამოწმებელი ფრანგული თარგმანი მხოლოდ იმ მთარგმნელს შეუძლია შეასრულოს, რომელიც კონკრეტულ ნოტარიუსთან ფრანგულ-ქართულ წყვილში არის რეგისტრირებული, ანუ რომლის ფილოლოგიური ან სამართლებრივი კვალიფიკაცია ნოტარიუსმა წინასწარ შეამოწმა და რომლის ხელმოწერის ნიმუშიც რეესტრში ინახება. ჩვენი ფრანგული ენის მთარგმნელები ორივე მიმართულებით მუშაობენ და პარალელურად საფრანგეთის ადმინისტრაციულ პრაქტიკას იცნობენ, რაც ნიშნავს, რომ დამოწმებული თარგმანი არა მხოლოდ ენობრივად, არამედ ფორმატითაც ფრანგი ჩინოვნიკისთვის ნაცნობია: დოკუმენტის სათაური, გამცემი უწყების დასახელება, ბეჭდის აღწერა და აპოსტილის სტანდარტული ველების ფრანგული ვერსია. თუ დოკუმენტი მესამე ენაზეა (მაგალითად, ბელგიური ნიდერლანდურენოვანი დოკუმენტი, რომელიც ფრანგულად გჭირდებათ), მარშრუტს ინდივიდუალურად ვგეგმავთ.

მინდობილობა საზღვრის მიღმა: ქონება, მემკვიდრეობა, წარმომადგენლობა

ერთ-ერთი ყველაზე დელიკატური დოკუმენტი, რომელიც ფრანგულ-ქართულ წყვილში ნოტარიულ თარგმანს საჭიროებს, მინდობილობაა. საფრანგეთში მცხოვრები ქართველი, რომელსაც თბილისში ბინის გაყიდვა ან მემკვიდრეობის მიღება სურს, მინდობილობას ან საქართველოს საკონსულოში აფორმებს (მაშინ თარგმანი აღარ სჭირდება), ან ფრანგ ნოტარიუსთან, რის შემდეგაც დოკუმენტს აპოსტილი და ქართული ნოტარიული თარგმანი სჭირდება. ფრანგული მინდობილობის ტექსტი ხშირად ისეთ უფლებამოსილებებს შეიცავს, რომლებსაც ქართული სანოტარო პრაქტიკა ცალკე ფორმულირებით ითხოვს: გასხვისების უფლება, ფასის მიღების უფლება, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის უფლება. თუ თარგმანში ეს უფლებამოსილებები ზუსტად და ცალ-ცალკე არ არის ჩამოთვლილი, ქართველი ნოტარიუსი გარიგებას შეაჩერებს. ამიტომ ფრანგული მინდობილობის თარგმნისას თითოეულ უფლებამოსილებას ქართული სანოტარო ტერმინოლოგიით გადმოვცემთ და, საჭიროების შემთხვევაში, კლიენტს წინასწარ ვურჩევთ ტექსტის ფრანგულ მხარეს დაზუსტებას.

სამედიცინო და სადაზღვევო დოკუმენტების დამოწმება

საფრანგეთში მკურნალობის ან სადაზღვევო ანაზღაურების საქმეებში ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი სჭირდება ეპიკრიზს, კვლევის დასკვნას, ინვალიდობის ცნობასა და სამედიცინო ხარჯების ანგარიშ-ფაქტურებს. ფრანგული სადაზღვევო კომპანიები და სოციალური დაზღვევის ფონდი (CPAM) ქართული კლინიკის დოკუმენტს მხოლოდ დამოწმებული თარგმანით განიხილავენ, ხოლო საქართველოში ფრანგული „compte rendu d’hospitalisation“ ან „ordonnance“ ქართველ ექიმსა და სადაზღვევო კომპანიას ქართულად სჭირდება. სამედიცინო თარგმანის დამოწმებისას განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ლათინური ტერმინების, დოზირებისა და თარიღების უცვლელად გადმოტანა, რადგან ნოტარიუსი დამოწმებას სწორედ სისრულეზე ახორციელებს: თარგმანი დედნის ყველა ჩანაწერს უნდა ასახავდეს, ხელნაწერი დანართების ჩათვლით, რომლებიც „წაუკითხავად“ აღინიშნება, თუ ნამდვილად წაუკითხავია.

მართვის მოწმობა და სატრანსპორტო დოკუმენტები

საფრანგეთში ერთ წელზე მეტი ხნით დამკვიდრებისას ქართული მართვის მოწმობა ფრანგულზე უნდა გაიცვალოს, და პრეფექტურა ამისთვის მოწმობის ფიცის დადებული თარჯიმნის მიერ შესრულებულ ან აპოსტილირებულ ოფიციალურ თარგმანს ითხოვს. ქართული მართვის მოწმობა თავად ორენოვანია (ქართული და ინგლისური), მაგრამ ფრანგული ადმინისტრაცია ინგლისურ ველებს საკმარისად არ მიიჩნევს, ამიტომ თარგმანი მაინც სჭირდება, კატეგორიებისა და გაცემის თარიღების ზუსტი გადმოტანით. ამავე ჯგუფშია ავტომობილის ტექნიკური პასპორტი, რომელიც საქართველოში ფრანგული ავტომობილის რეგისტრაციისას ითარგმნება: ფრანგული „certificat d’immatriculation“ (ყოფილი „carte grise“) ველების სისტემა ევროპული სტანდარტისაა და ქართული რეგისტრაციის ფორმისგან განსხვავდება, რაც თარგმანში სწორი შესატყვისების არჩევას მოითხოვს.

როგორ გამოიყურება მზა ნოტარიული თარგმანი

დასრულებული დოკუმენტი აკინძული პაკეტია: დედნის ასლი (ან დედანი, თუ ასეა შეთანხმებული), თარგმანი მთარგმნელის ხელმოწერით, ნოტარიუსის სადამოწმებელი წარწერა რეესტრის ნომრით და ბეჭდით, ხოლო ბოლოს, საჭიროების შემთხვევაში, აპოსტილი. ფრანგული მხარისთვის მნიშვნელოვანია, რომ სადამოწმებელი წარწერაც ითარგმნოს: ქართველი ნოტარიუსის ტექსტი ფრანგულად გადმოგვაქვს იმავე დოკუმენტში, რათა ფრანგ ჩინოვნიკს ქართული ტექსტის დამოუკიდებლად გაშიფვრა არ დასჭირდეს. მზა პაკეტს ელექტრონულ ასლსაც ვურთავთ, რომელიც Campus France-ის ან სავიზო ცენტრის ონლაინ სისტემაში ატვირთვისთვის გამოგადგებათ, სანამ ქაღალდის ვერსია კურიერით მოგივათ.

ტიპური შეცდომები, რომლებიც უარყოფას იწვევს

• სახელისა და გვარის ფრანგული დაწერილობა, რომელიც პასპორტის ლათინურ ვერსიას არ ემთხვევა
• აპოსტილი, რომელიც დედანს დაედო თარგმანის შემდეგ და ამიტომ თარგმანში არ ჩანს
• „licence“-ისა და „baccalauréat“-ის აღრევა საგანმანათლებლო დოკუმენტში
• დაბადების მოწმობის მოკლე ამონაწერის წარდგენა იქ, სადაც სრული ასლი მოითხოვებოდა
• ბეჭდებისა და კიდეზე გაკეთებული შენიშვნების უთარგმნელად დატოვება
• სამი თვეზე ძველი სამოქალაქო აქტის წარდგენა ფრანგულ მერიაში, სადაც ვადა შეზღუდულია

ასლი თუ ორიგინალი

ნოტარიული დამოწმებისთვის უმეტეს შემთხვევაში საკმარისია დოკუმენტის ხარისხიანი სკანი, რომელსაც თარგმანი ეკინძება. ორიგინალის ფიზიკურად წარდგენა მაშინ ხდება საჭირო, როცა ნოტარიუსი დედნის ასლის ნამდვილობასაც ამოწმებს, ანუ როცა მიმღები უწყება „დამოწმებულ ასლს“ ითხოვს თარგმანთან ერთად. საფრანგეთის მიმართულებით ეს ხშირად ეხება დიპლომებს, რომელთა დამოწმებული ასლი უნივერსიტეტისთვის ორიგინალის ნაცვლად იგზავნება, რათა თავად დიპლომი ხელიდან არ გაუშვათ. ასეთ შემთხვევაში წინასწარ გაცნობებთ, რომ ოფისში ერთი ვიზიტი იქნება საჭირო, ან კურიერით ორიგინალის დროებით გადმოგზავნას ვთანხმდებით.

ვადები და მიწოდება

ერთგვერდიანი ფრანგული დოკუმენტის ნოტარიული თარგმანი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში კი 1-2 საათში, თუ შეკვეთა სამუშაო საათებში მოვიდა. აპოსტილის დართვა ცალკე პროცედურაა, რომელსაც იუსტიციის სახლი საკუთარი ვადებით ასრულებს, და მის ორგანიზებას ჩვენვე ვიღებთ. მზა დოკუმენტს თბილისში კურიერით, რეგიონებში საფოსტო სერვისით, ხოლო საზღვარგარეთ, საჭიროების შემთხვევაში, საერთაშორისო კურიერით ვაგზავნით.

ხშირად დასმული კითხვები