ფრანგული ენის თარჯიმანი თბილისში

საქართველო 2004 წლიდან ფრანკოფონიის საერთაშორისო ორგანიზაციის დამკვირვებელი წევრია, თბილისში მოქმედებს საფრანგეთის საელჩო, Institut français de Géorgie და კავკასიის ფრანგული სკოლა, ხოლო ყოველწლიურად ასობით ქართველი სტუდენტი Campus France-ის გავლით საფრანგეთის უნივერსიტეტებში მიემართება. ამ ყველაფერს ერთი საერთო მოთხოვნა ახლავს: დოკუმენტი, რომელიც ფრანგულენოვან უწყებას წარედგინება, ზუსტად და სწორი ფორმით უნდა იყოს თარგმნილი. ეს გვერდი აღწერს, როგორ ვმუშაობთ ფრანგულ ენასთან, რა უნდა იცოდეთ საფრანგეთის, ბელგიის, შვეიცარიისა და კვებეკის მოთხოვნებზე და რომელი დეტალები განსაზღვრავს, მიიღებს თუ არა თქვენს თარგმანს მიმღები მხარე.

ვის სჭირდება ფრანგული თარგმანი საქართველოში

ფრანგული ენის შეკვეთები ჩვენთან რამდენიმე მკაფიო ჯგუფად იყოფა. პირველი და ყველაზე მრავალრიცხოვანი სტუდენტები არიან: ბაკალავრიატის, მაგისტრატურისა და დოქტორანტურის კანდიდატები, რომლებსაც ატესტატის, დიპლომის, ნიშნების ფურცლისა და სამოტივაციო წერილის ფრანგული ვერსია სჭირდებათ. მეორე ჯგუფი ოჯახური საკითხებით არის დაკავებული: ქორწინება ფრანგეთის მოქალაქესთან, ოჯახის გაერთიანება (regroupement familial), ბავშვის დაბადების რეგისტრაცია საფრანგეთის საკონსულოში ან საფრანგეთის მოქალაქეობის მოპოვება. მესამე ჯგუფი ბიზნესია: ქართული კომპანიები, რომლებიც ფრანგულ ან ბელგიურ პარტნიორთან ხელშეკრულებას აფორმებენ, და ფრანგული კომპანიები, რომლებიც საქართველოში წარმომადგენლობას ან შვილობილ საწარმოს არეგისტრირებენ. ბოლოს, ცალკე დგანან საფრანგეთის მოქალაქეები, რომლებიც საქართველოში ცხოვრობენ და ფრანგულ დოკუმენტებს ქართულ უწყებებში წარადგენენ.

საფრანგეთის საელჩო და სავიზო ცენტრი: რა ფორმით ითხოვენ დოკუმენტებს

მოკლევადიანი ვიზიტისთვის ქართველ მოქალაქეებს 2017 წლიდან შენგენის ვიზა აღარ სჭირდებათ, ამიტომ საელჩოსთან ურთიერთობა ძირითადად გრძელვადიან ვიზებს ეხება: სტუდენტურს, სამუშაოს, ოჯახის გაერთიანებისა და „მეუღლის“ ვიზას (visa long séjour). განაცხადები საფრანგეთის სავიზო ცენტრის მეშვეობით მიიღება, და სწორედ იქ ხდება პირველი შემოწმება: არის თუ არა ყველა ქართულენოვანი დოკუმენტი ფრანგულად თარგმნილი და შესაბამისად დამოწმებული. პრაქტიკაში სავიზო ცენტრი ქართული ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს იღებს, თუმცა დოკუმენტების ნაწილს (განსაკუთრებით სამოქალაქო აქტებს) აპოსტილიც უნდა ახლდეს. ჩვენი რეკომენდაციაა, საბუთების პაკეტი ერთიანად დაგეგმოთ: ჯერ დაზუსტდეს, რომელ დოკუმენტს სჭირდება აპოსტილი, შემდეგ ითარგმნოს ყველაფერი ერთდროულად, რათა თარგმანში აპოსტილის ტექსტიც აისახოს.

Campus France და „Études en France“ პროცედურა

ქართველი აბიტურიენტებისა და მაგისტრანტების უმეტესობა საფრანგეთის უნივერსიტეტში სწორედ Campus France Géorgie-ს ონლაინ პლატფორმის გავლით შედის. პლატფორმაზე თითოეული დოკუმენტი (ატესტატი, დიპლომი, ნიშნების ფურცლები, ენის ცოდნის სერტიფიკატი) სკანირებული ფორმით იტვირთება და ფრანგული თარგმანი უნდა ახლდეს. აქ ორი ტიპური შეცდომა ხდება. პირველი: ნიშნების ფურცელს თარგმნიან, მაგრამ საგნების დასახელებებს ისე გადმოაქვთ, რომ ფრანგი მიმღები კომისია ვერ ხვდება, რა დისციპლინა იგულისხმება. მაგალითად, „სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი“ ფრანგულად „droit civil (partie générale)“ უნდა იყოს და არა სიტყვასიტყვითი კალკი. მეორე: ქართული 100-ბალიანი ან 10-ბალიანი შეფასების სისტემა ფრანგულ 20-ბალიან სისტემაზე თარგმანში არ „გადაიყვანება“. მთარგმნელს კონვერტაციის უფლება არ აქვს, მაგრამ შეუძლია დაურთოს განმარტებითი შენიშვნა შეფასების შკალის შესახებ, რასაც Campus France-ის კომისიები დადებითად აღიქვამენ.

საფრანგეთის ENIC-NARIC და დიპლომის შედარებადობის ცნობა

თუ დიპლომი საფრანგეთში დასაქმებისთვის ან პროფესიული აღიარებისთვის გჭირდებათ, ჩვეულებრივ საჭირო ხდება ENIC-NARIC France-ის „შედარებადობის ცნობა“ (attestation de comparabilité). ეს ცენტრი მოითხოვს დიპლომისა და დანართის თარგმანს, რომელიც ფიცის დადებულმა თარჯიმანმა უნდა შეასრულოს. ქართული ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ამ მიზნით მიიღება, თუ მას აპოსტილი ახლავს, რადგან ENIC-NARIC საზღვარგარეთ შესრულებულ ოფიციალურ თარგმანს ცნობს. მნიშვნელოვანია, რომ დიპლომის დანართში მითითებული კრედიტები და საათები ზუსტად, შემოკლებების გარეშე ითარგმნოს: ცენტრი სწორედ ამ მონაცემებით ადგენს, რომელ ფრანგულ საფეხურს (licence, master, doctorat) შეესაბამება ქართული კვალიფიკაცია.

ფრანგულენოვანი სამყარო ერთი ენა არ არის

ფრანგულად საუბრობენ საფრანგეთში, ბელგიის ვალონიაში და ბრიუსელში, შვეიცარიის რომანდიაში, ლუქსემბურგში, მონაკოსა და კანადის კვებეკის პროვინციაში, და თითოეულ ამ იურისდიქციას საკუთარი ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია აქვს. ბელგიაში საშუალო განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტს „CESS“ ჰქვია, საფრანგეთში „baccalauréat“; შვეიცარიაში კანტონური უწყებები (მაგალითად, ჟენევის ან ვოს კანტონის) დოკუმენტს ხშირად კანტონის ენობრივი ნორმით ითხოვენ; კვებეკში კი იმიგრაციის სამინისტრო მოითხოვს, რომ თარგმანი აღიარებულმა თარჯიმანმა შეასრულოს და დედნის ასლთან ერთად წარედგინოს. ჩვენთან შეკვეთისას ყოველთვის ვეკითხებით, კონკრეტულად რომელ ქვეყანაშია დოკუმენტი წარსადგენი, რადგან ტერმინის არჩევა („permis de conduire“ თუ „permis de conduire de classe 5“, „carte d’identité“ თუ „carte de résident permanent“) სწორედ ამაზეა დამოკიდებული.

ფიცის დადებული თარჯიმანი (traducteur assermenté) და ქართული ნოტარიული თარგმანი

საფრანგეთის სისტემაში ოფიციალურ თარგმანს ასრულებს „traducteur assermenté“, ანუ სააპელაციო სასამართლოს სიაში შეყვანილი ექსპერტი თარჯიმანი, რომლის ბეჭედი და ხელმოწერა თავად ადასტურებს თარგმანს, ნოტარიუსის გარეშე. საქართველოში ასეთი ინსტიტუტი არ არსებობს: აქ თარგმანს რეგისტრირებული მთარგმნელი ასრულებს და ნოტარიუსი ამოწმებს მის ხელმოწერას. ორივე სისტემა ერთმანეთს ჰააგის კონვენციის მეშვეობით „ეცნობა“: ქართული ნოტარიული თარგმანი აპოსტილით საფრანგეთის უწყებებში ოფიციალურ დოკუმენტად ითვლება. თუმცა არსებობს გამონაკლისები. ზოგიერთი პრეფექტურა, განსაკუთრებით ბინადრობის ბარათის (titre de séjour) გაცემისას, ითხოვს, რომ თარგმანი საფრანგეთში რეგისტრირებული ფიცის დადებული თარჯიმნის მიერ იყოს შესრულებული. ასეთ შემთხვევაში კლიენტს ვურჩევთ, წინასწარ დაუკავშირდეს პრეფექტურას ან ადვოკატს.

აპოსტილი საფრანგეთისთვის: რა შეიცვალა 2025 წელს

საფრანგეთი ჰააგის 1961 წლის კონვენციის მონაწილეა 1965 წლიდან, საქართველო კი 2007 წლიდან, ამიტომ ორივე მიმართულებით საკმარისია აპოსტილი. ქართულ დოკუმენტზე აპოსტილს იუსტიციის სახლი (სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო) ადებს, ხოლო დიპლომის შემთხვევაში პროცესს წინ უსწრებს დოკუმენტის ნამდვილობის დადასტურება განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულ ცენტრში. ფრანგული მხარის მნიშვნელოვანი სიახლეა ის, რომ 2025 წლის 1 მაისიდან საფრანგეთში აპოსტილს სააპელაციო სასამართლოების ნაცვლად ნოტარიუსები გასცემენ. თუ საფრანგეთის მოქალაქე ხართ და ფრანგული დაბადების მოწმობა, ნასამართლობის ცნობა ან დიპლომი საქართველოში უნდა წარადგინოთ, აპოსტილი ახლა ნებისმიერ ფრანგ ნოტარიუსთან შეგიძლიათ მიიღოთ, რაც პროცედურას მნიშვნელოვნად აჩქარებს. აპოსტილირებული ფრანგული დოკუმენტი შემდეგ თბილისში ითარგმნება ქართულად და ნოტარიულად მოწმდება.

სახელებისა და გვარების ფრანგული დაწერილობა

ქართული პასპორტი სახელს ICAO-ს სისტემით ატრანსლიტერირებს, სადაც „ჩ“ არის „ch“, „ჟ“ არის „zh“, ხოლო „ღ“ არის „gh“. ფრანგული ორთოგრაფიული ტრადიცია კი იმავე ბგერებს სხვაგვარად წერს: „tch“, „j“ და „gu“. სწორედ ამიტომ არსებობს ერთდროულად „Chichinadze“ და „Tchitchinadze“, „Zhvania“ და „Jvania“. ოფიციალურ თარგმანში ჩვენ ყოველთვის პასპორტის ვერსიას ვიყენებთ, თუნდაც ის ფრანგისთვის „უცნაურად“ იკითხებოდეს, რადგან სახელის ნებისმიერი განსხვავება საელჩოში, პრეფექტურაში ან უნივერსიტეტში დოკუმენტის შეუსაბამობად აღიქმება. თუ ოჯახის წევრს უკვე აქვს ფრანგული დოკუმენტი განსხვავებული დაწერილობით (მაგალითად, ფრანგი მეუღლის livret de famille-ში), ამის შესახებ წინასწარ გვაცნობეთ: ასეთ შემთხვევაში თარგმანში ორივე ვარიანტს ვასახავთ განმარტებითი შენიშვნით.

ბიზნეს დოკუმენტები ფრანგულ პარტნიორებთან

ფრანგული კომპანიების ინტერესი საქართველოში ბოლო წლებში ენერგეტიკას, სასტუმრო ბიზნესს, ღვინის ექსპორტსა და ინფრასტრუქტურას მოიცავს, და თბილისში აქტიურად მუშაობს საფრანგეთ-საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა. ასეთ თანამშრომლობაში ყველაზე ხშირად ითარგმნება სამეწარმეო რეესტრიდან ამონაწერი (ფრანგული შესატყვისი „extrait Kbis“), წესდება („statuts“), პარტნიორთა კრების ოქმი („procès-verbal d’assemblée“) და მინდობილობა („procuration“ ან „pouvoir“). ფრანგული სამართლებრივი ფორმები ქართულს ზუსტად არ ემთხვევა: SARL შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაა, SAS გამარტივებული სააქციო საზოგადოება, რომელსაც ქართული კანონმდებლობა ცალკე არ იცნობს, ხოლო SA სააქციო საზოგადოებაა. თარგმანში ასეთ შემთხვევაში ორიგინალურ აბრევიატურას ვინარჩუნებთ და ფრჩხილებში ვამატებთ ქართულ ფუნქციურ განმარტებას, რათა ორივე მხარის იურისტს ცალსახა სურათი ჰქონდეს.

ფრანგული სამოქალაქო აქტების თავისებურება

საფრანგეთის სამოქალაქო აქტების სისტემა ქართულისგან სტრუქტურულადაც განსხვავდება. დაბადების მოწმობის ნაცვლად საფრანგეთში არსებობს სამი ვარიანტი: სრული ასლი („copie intégrale“), ამონაწერი მშობლების მითითებით („extrait avec filiation“) და ამონაწერი მშობლების გარეშე. სრულ ასლს კიდეზე შენიშვნები („mentions marginales“) ახლავს, სადაც ქორწინება, განქორწინება ან სახელის შეცვლა ქრონოლოგიურად აღინიშნება, და ეს შენიშვნები აუცილებლად უნდა ითარგმნოს, რადგან სწორედ ისინი ასახავს ადამიანის მიმდინარე სამოქალაქო მდგომარეობას. ცალკე დოკუმენტია „livret de famille“, ოჯახის წიგნაკი, რომელსაც ქართული ანალოგი არ აქვს და რომლის თარგმანიც ხშირად საქართველოში ბავშვის რეგისტრაციისას ან მემკვიდრეობის საქმეებში გვჭირდება.

ენობრივი რეგისტრი და ფორმულები

ფრანგული ადმინისტრაციული ენა ფორმულებით არის გაჯერებული: „Je soussigné(e)“, „fait pour servir et valoir ce que de droit“, „certifié conforme à l’original“. ეს გამონათქვამები ქართულად სიტყვასიტყვით არ ითარგმნება, მაგრამ ფრანგულ ტექსტში მათი არარსებობა დოკუმენტს „უცხოურ“ იერს აძლევს და მკითხველ ჩინოვნიკს უნდობლობას უჩენს. ამიტომ ქართულიდან ფრანგულად თარგმნისას ვიყენებთ სწორედ იმ ფორმულებს, რომლებსაც ფრანგი ჩინოვნიკი ყოველდღიურად ხედავს, ხოლო ფრანგულიდან ქართულად თარგმნისას ვარჩევთ ქართული საქმისწარმოების დამკვიდრებულ ეკვივალენტებს. ცალკე ყურადღებას ვაქცევთ მიმართვის ფორმებს: სამოტივაციო წერილში „vous“ ფორმა და სწორი დასკვნითი ფრაზა („Je vous prie d’agréer…“) ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც შინაარსი.

ფრანგული ენა საქართველოში: DELF, DALF და ენობრივი სერტიფიკატები

გრძელვადიანი სტუდენტური ვიზისა და უნივერსიტეტში ჩარიცხვის ერთ-ერთი წინაპირობა ფრანგული ენის ცოდნის დადასტურებაა, რომელსაც თბილისში Institut français de Géorgie DELF და DALF გამოცდების საშუალებით ახორციელებს. ეს სერტიფიკატები თავიდანვე ფრანგულადაა გაცემული და თარგმანს არ საჭიროებს, მაგრამ ქართული უნივერსიტეტის მიერ გაცემული ცნობა სწავლების ენის შესახებ, სკოლის ცნობა ფრანგული ენის გაძლიერებული სწავლების შესახებ ან კავკასიის ფრანგული სკოლის დოკუმენტების ქართული ვერსია უკვე ჩვენი სამუშაოა. საპირისპირო მიმართულებითაც არსებობს მოთხოვნა: ფრანგული უნივერსიტეტის დიპლომი (licence, master) საქართველოში აღიარებას საჭიროებს, რისთვისაც განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი დიპლომისა და დანართის ქართულ თარგმანს ითხოვს. ამ თარგმანში განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა გადმოვიდეს ფრანგული კრედიტების სისტემა (ECTS) და სემესტრული შეფასებები, რომლებიც ხშირად „mention“ ფორმატშია (passable, assez bien, bien, très bien) და ქართულ ბალებში პირდაპირ არ გადადის.

ღვინო, ტურიზმი და კულტურული პროექტები: ფრანგული არასაბუთო თარგმანი

ფრანგულ ენასთან მუშაობა მხოლოდ ოფიციალურ დოკუმენტებს არ ნიშნავს. ქართული ღვინის კომპანიები, რომლებიც პარიზის, ბორდოს ან მონპელიეს გამოფენებზე გადიან, ეტიკეტების, ტექნიკური ფურცლების („fiche technique“) და პრეზენტაციების ფრანგულ ვერსიას საჭიროებენ, სადაც ღვინის ტერმინოლოგია (cépage, terroir, élevage, vinification en qvevri) ზუსტად და ფრანგი პროფესიონალისთვის ბუნებრივად უნდა ჟღერდეს. ტურისტული სააგენტოები და სასტუმროები ფრანგულენოვან ბაზარზე საიტის, მენიუსა და საექსკურსიო მასალის თარგმანს უკვეთავენ, ხოლო კულტურული ორგანიზაციები, რომლებიც ფრანკოფონიის კვირეულში ან Institut français-ს პროექტებში მონაწილეობენ, საგრანტო განაცხადებსა და ანგარიშებს ფრანგულად ამზადებენ. ასეთ ტექსტებზე ნოტარიული დამოწმება არ არის საჭირო, სამაგიეროდ საჭიროა სტილისტური ხარისხი, რაზეც ჩვენთან მშობლიური ენის რედაქტორი მუშაობს.

ფრანგი მოქალაქეები საქართველოში: საპირისპირო მიმართულების საჭიროებები

თბილისსა და ბათუმში მცხოვრები ფრანგებისთვის თარგმანის საჭიროება ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილია: ბინადრობის ნებართვისთვის სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო ფრანგული ნასამართლობის ცნობისა და შემოსავლის დამადასტურებელი დოკუმენტების ქართულ თარგმანს ითხოვს; ბანკები ანგარიშის გახსნისას ფრანგული საგადასახადო ცნობის („avis d’imposition“) თარგმანს; საქართველოს კლინიკები ფრანგული სამედიცინო ისტორიის ქართულ ვერსიას; ხოლო კავკასიის ფრანგულ სკოლაში ან ქართულ სკოლაში ბავშვის ჩარიცხვისას ფრანგული სასკოლო ცნობები და ვაქცინაციის ბარათი ითარგმნება. ფრანგული პენსიის საქართველოში მიღებისას პენსიის ფონდი ყოველწლიურად სიცოცხლის ცნობას („certificat d’existence“) ითხოვს, რომელსაც ქართველი ნოტარიუსი ამოწმებს და შემდეგ ფრანგულად ითარგმნება. ეს მიმართულება ხშირად ნაკლებად ჩანს, მაგრამ ჩვენი ფრანგული შეკვეთების მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს.

რომელი დოკუმენტები ითარგმნება ფრანგულად ყველაზე ხშირად

• ატესტატი, დიპლომი და ნიშნების ფურცელი Campus France-ისა და ENIC-NARIC-ისთვის
• დაბადების, ქორწინების და განქორწინების მოწმობა ოჯახის გაერთიანებისა და საკონსულო რეგისტრაციისთვის
• ნასამართლობის ცნობა და საბანკო ამონაწერი გრძელვადიანი ვიზისთვის
• სამეწარმეო რეესტრიდან ამონაწერი, წესდება და მინდობილობა ფრანგ პარტნიორებთან სამუშაოდ
• სამედიცინო ცნობა და ეპიკრიზი საფრანგეთში მკურნალობის ან სადაზღვევო საქმის წარმოებისთვის
• ფრანგული „copie intégrale“, „livret de famille“ და „casier judiciaire“ ქართულად საქართველოში წარსადგენად

როგორ მიმდინარეობს შეკვეთა

პროცესი მთლიანად ონლაინ ხდება: დოკუმენტს საიტზე ტვირთავთ, ვადას იმავე დღეს იგებთ, ხოლო მზა თარგმანს ელექტრონულად ან კურიერით. სტანდარტული პირადი დოკუმენტი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში კი 1-2 საათში. ყველა ფრანგული თარგმანი, რომელიც ოფიციალური მიზნით არის განკუთვნილი, ორ ეტაპს გადის: თარგმნას მთარგმნელის მიერ, რომელიც ფრანგულ-ქართულ წყვილში ნოტარიუსთანაა რეგისტრირებული, და მეორე თარჯიმნის რედაქტირებას, რომელიც კონკრეტულად ტერმინოლოგიასა და ციფრულ მონაცემებს ამოწმებს. კლიენტის მონაცემები დამუშავებულია კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამედიცინო და კორპორატიული საბუთების შემთხვევაში.

ხშირად დასმული კითხვები