ესტონური ენის თარგმნა ნოტარიული დამოწმებით

ესტონურ დოკუმენტს ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი სჭირდება, როცა ის საქართველოს სამოქალაქო ან საჯარო რეესტრში, სასამართლოში, ბანკში ან შსს-ში წარედგინება; ქართულ დოკუმენტს კი ნოტარიულად დამოწმებული ესტონური ან ინგლისური თარგმანი სჭირდება, როცა ის ესტონეთის მოსახლეობის რეესტრში, სასამართლოში, ესტონელ ნოტარიუსთან ან პოლიციისა და სასაზღვრო დაცვის დეპარტამენტში მიდის. ეს ორი მიმართულება ერთი შეხედვით სიმეტრიულია, სინამდვილეში კი ესტონეთმა 2015-2020 წლებში საკუთარი დამოწმების სისტემა რადიკალურად შეცვალა, და ქართული ნოტარიული თარგმანი ამ ახალ სისტემაში კონკრეტულ ადგილს იკავებს. სწორედ ამ ადგილის ცოდნა განასხვავებს თარგმანს, რომელიც ტალინში მიიღება, იმისგან, რომელიც უკან ბრუნდება.

ესტონეთის რეფორმა: ნაფიცი მთარგმნელი ნოტარიუსის ნაცვლად

2015 წლის 1 იანვრამდე ესტონეთში, ისევე როგორც საქართველოში, თარგმანს ნოტარიუსი ამოწმებდა. ამ თარიღიდან ესტონურიდან უცხო ენაზე ოფიციალურ თარგმანს მხოლოდ ნაფიცი მთარგმნელი (vandetõlk) ასრულებს, ხოლო 2020 წლის 1 იანვრიდან იგივე წესი უცხო ენიდან ესტონურად თარგმანზეც გავრცელდა. ნაფიცი მთარგმნელი ესტონეთში იუსტიციის სამინისტროს მიერ გამოცდით დანიშნული პირია, რომელიც თარგმანს საკუთარი ბეჭდით ან ციფრული ხელმოწერით ამოწმებს და თარგმანის სისწორეზე პირად პასუხისმგებლობას იღებს. ესტონელი ნოტარიუსი დღეს თარგმანს აღარ ამოწმებს. ქართული ენისთვის ესტონეთში ნაფიცი მთარგმნელი, პრაქტიკულად, არ არსებობს; ნაფიცი მთარგმნელების სია ძირითადად ინგლისურ, რუსულ, ფინურ, გერმანულ და რამდენიმე სხვა ენას მოიცავს. ეს ნიშნავს, რომ ქართული დოკუმენტი ესტონეთში ან ინგლისურის გავლით ითარგმნება ესტონელი ნაფიცი მთარგმნელის მიერ, ან, უფრო ხშირად, საქართველოში ითარგმნება, ნოტარიულად მოწმდება და აპოსტილით იგზავნება. ესტონური უწყებები უცხოეთში შესრულებულ ნოტარიულ თარგმანს აპოსტილთან ერთად ცნობენ, და სწორედ ეს არის ჩვენი მთავარი სამუშაო არხი.

რას ამოწმებს ქართველი ნოტარიუსი და რას ესტონელი

ქართველი ნოტარიუსი თარგმანზე რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობას ადასტურებს: მთარგმნელი, რომელიც ესტონურ-ქართულ წყვილში ნოტარიუსის რეესტრშია, ხელს ნოტარიუსის თანდასწრებით აწერს, ნოტარიუსი კი დოკუმენტს ბეჭდითა და სარეესტრო ნომრით აფორმებს. ესტონელი ნოტარიუსი, თავის მხრივ, დღეს ორ ფუნქციას ასრულებს, რომელიც ჩვენს პროცესს ეხება: გასცემს აპოსტილს (2010 წლიდან ეს მისი ექსკლუზიური უფლებამოსილებაა) და ამოწმებს ხელმოწერებსა და ასლებს, მათ შორის ციფრულად ხელმოწერილი დოკუმენტის ქაღალდის ვერსიის შესაბამისობას. ამრიგად, ესტონური საბუთის საქართველოში მოსატანად ჯაჭვი ასეთია: ესტონელი ნოტარიუსი ციფრულ ან ქაღალდის დოკუმენტს აპოსტილს ურთავს, დოკუმენტი საქართველოში ჩამოდის, ჩვენი მთარგმნელი მას ქართულად თარგმნის, ქართველი ნოტარიუსი მთარგმნელის ხელმოწერას ამოწმებს. საპირისპირო მიმართულებით: ჩვენი მთარგმნელი თარგმნის, ქართველი ნოტარიუსი ამოწმებს, იუსტიციის სახლი აპოსტილს ურთავს, დოკუმენტი ესტონეთში მიდის.

ციფრული ესტონური დოკუმენტი ქართველ ნოტარიუსთან

ესტონური სახელმწიფო და კერძო დოკუმენტების უმეტესობა ციფრულად იქმნება და ID-ბარათით, Mobile-ID-ით ან Smart-ID-ით არის ხელმოწერილი, ხოლო ფაილი .asice ან .bdoc კონტეინერშია. ქართველი ნოტარიუსი თარგმანს დედანთან ან მის ასლთან აკინძავს, და ციფრული კონტეინერი ფიზიკურად ვერ დაიკინძება. გამოსავალი ორია. პირველი: ესტონეთში ნოტარიუსი ციფრულ დოკუმენტს ბეჭდავს, ამოწმებს, რომ ამონაბეჭდი ციფრულ ორიგინალს შეესაბამება, და აპოსტილს ურთავს; ეს ქაღალდის პაკეტი საქართველოში სრულფასოვანი დედანია. მეორე: თუ დოკუმენტი აპოსტილს არ საჭიროებს (მაგალითად, კერძო კომპანიისთვის ან ბანკის შიდა მოთხოვნისთვის), ჩვენ კონტეინერიდან ვბეჭდავთ დოკუმენტსა და ხელმოწერების დამადასტურებელ ფურცელს, ვთარგმნით ორივეს და თარგმანს ამონაბეჭდს ვაკინძავთ, ხოლო თარგმანში ვუთითებთ ხელმოწერის ვალიდაციის შედეგს. ორივე შემთხვევაში კონტეინერს ხელუხლებლად ვინახავთ, რადგან ციფრული ხელმოწერის ვალიდურობა მხოლოდ ორიგინალ ფაილზე მოწმდება.

ესტონური საბუთები, რომლებიც ნოტარიულ თარგმანს ითხოვს

• მოსახლეობის რეესტრის ამონაწერი (rahvastikuregistri väljavõte): დაბადების, ქორწინების, საცხოვრებელი ადგილისა და ოჯახური მდგომარეობის მონაცემები ერთ დოკუმენტში; ესტონეთი ცალკე მოწმობებსაც გასცემს, მაგრამ ამონაწერი უფრო ხშირია.
• ქორწინების უნარის ცნობა (abieluvõimetõend): საქართველოში ესტონელ მოქალაქესთან ქორწინებისთვის.
• კომერციული რეესტრის B-kaart და წესდება (põhikiri): ესტონური OÜ-ს ან AS-ის ფილიალის რეგისტრაციისთვის ან საბანკო ანგარიშისთვის.
• სასამართლო გადაწყვეტილებები (kohtuotsus, kohtumäärus) და საოლქო სასამართლოს განჩინებები განქორწინებაზე, მეურვეობასა და ალიმენტზე.
• ესტონელი ნოტარიუსის აქტები: მინდობილობა (volikiri), მემკვიდრეობის მოწმობა (pärimistunnistus), უძრავი ქონების გარიგებები.
• დიპლომი და akadeemiline õiend ტარტუს, TalTech-ისა და ტალინის უნივერსიტეტიდან, საქართველოში აღიარებისთვის.
• ნასამართლობის ცნობა სასჯელაღსრულების რეესტრიდან (karistusregistri teatis), რომელიც ესტონეთში ონლაინ, ციფრული ხელმოწერით გაიცემა.

ქართული საბუთები ესტონეთისთვის: ვის რა სჭირდება

პოლიციისა და სასაზღვრო დაცვის დეპარტამენტი (PPA) ბინადრობის ნებართვისა და ვიზის განაცხადებზე უცხოურ დოკუმენტს ესტონურ, ინგლისურ ან რუსულ თარგმანთან ერთად იღებს, თუ თარგმანი ნოტარიულად, ნაფიცი მთარგმნელის მიერ ან ოფიციალური მთარგმნელის მიერ არის დამოწმებული, ხოლო თავად დოკუმენტი აპოსტილირებულია. ეს ჩვენი კლიენტების უმრავლესობისთვის ნიშნავს, რომ ინგლისური ნოტარიული თარგმანი საკმარისია. მოსახლეობის რეესტრი, სადაც ესტონეთში მცხოვრები ქართველი ქორწინებას, ბავშვის დაბადებას ან სახელის შეცვლას არეგისტრირებს, ესტონურ თარგმანს ითხოვს და ინგლისურს ყოველთვის არ იღებს. ესტონელი ნოტარიუსი გარიგებაში მონაწილე ქართული მინდობილობის ესტონურ ან ინგლისურ თარგმანს ითხოვს, სასამართლო კი ესტონურს. ამიტომ პირველი კითხვა, რომელსაც შეკვეთისას ვსვამთ, არის არა „რა დოკუმენტია“, არამედ „რომელ ესტონურ უწყებაში მიდის“, რადგან სწორედ ეს განსაზღვრავს ენას და დამოწმების პაკეტს.

აპოსტილი დედანზე თუ თარგმანზე: ესტონური პრაქტიკა

ესტონური უწყებები აპოსტილს, პირველ რიგში, ქართულ დედანზე ელოდებიან: დაბადების მოწმობაზე, ნასამართლობის ცნობაზე, დიპლომზე. ამის შემდეგ მთელი პაკეტი, აპოსტილის ჩათვლით, ითარგმნება, თარგმანი საქართველოში ნოტარიულად მოწმდება და, PPA-ს ან ნოტარიუსის მოთხოვნით, თარგმანზეც ცალკე აპოსტილი ედება, რომელიც ქართველი ნოტარიუსის ხელმოწერას ადასტურებს. ეს ორმაგი აპოსტილი ესტონურ პრაქტიკაში ხშირია, რადგან ესტონური სისტემა თარგმანს ცალკე დოკუმენტად განიხილავს, რომელსაც საკუთარი ავთენტიკურობის დადასტურება სჭირდება. ერთი აპოსტილი საკმარისია მაშინ, როცა თარგმანი და დედანი ერთ პაკეტად არის დაკინძული და აპოსტილი ნოტარიულ დამოწმებას ეხება. რომელი ვარიანტი გჭირდებათ, ამას მიმღები უწყების წერილობითი მოთხოვნით ვადგენთ, და თუ ის ორაზროვანია, ორმაგ აპოსტილს გირჩევთ, რადგან ზედმეტი დამოწმება ესტონეთში უარის მიზეზი არასდროს ყოფილა, ნაკლები კი არაერთხელ.

პირადი კოდი, სქესი, სახელები

ესტონური დოკუმენტების ცენტრალური იდენტიფიკატორი 11-ნიშნა პირადი კოდია (isikukood), რომლის პირველი ციფრი სქესსა და დაბადების საუკუნეს, შემდეგი ექვსი დაბადების თარიღს აღნიშნავს. ქართულ თარგმანში კოდი უცვლელად რჩება, მაგრამ, ვინაიდან ესტონურ ტექსტში გრამატიკული სქესი არ არსებობს, სქესის სწორად გადმოტანა ქართულ ტექსტში (ქალიშვილი/ვაჟი, ცოლი/ქმარი, მემკვიდრე) ხშირად სწორედ ამ კოდიდან დგინდება. სახელები ორივე მიმართულებით პასპორტისებურად იწერება, ხოლო ესტონური დიაკრიტიკები (õ, ä, ö, ü) ლათინურ ფორმაში უცვლელად რჩება, ქართულ ტრანსკრიფციაში კი მიახლოებით გადადის; ორივე ფორმას თარგმანში ვუთითებთ. კიდევ ერთი ხაფანგია ესტონური ბრუნვები დაწესებულებათა სახელებში: Tallinna Tehnikaülikooli („ტალინის ტექნიკური უნივერსიტეტის“) სახელობითი ფორმაა Tallinna Tehnikaülikool, და ამონაწერში სწორედ ის უნდა გამოჩნდეს.

მინდობილობა ესტონეთისთვის და ესტონეთიდან

მინდობილობა ის დოკუმენტია, სადაც ორი ქვეყნის ნოტარიული სისტემა ყველაზე მჭიდროდ ხვდება ერთმანეთს. ესტონეთში მყოფი ქართველი, რომელსაც საქართველოში ქონების გაყიდვა, მემკვიდრეობის მიღება ან კომპანიის საქმეების მართვა სურს, მინდობილობას ორი გზით აფორმებს: საქართველოს საელჩოში ტალინში, ქართულად, რაც შემდგომ თარგმანს არ საჭიროებს, ან ესტონელ ნოტარიუსთან, ესტონურად ან ინგლისურად, რის შემდეგაც აქტს იმავე ან სხვა ესტონელი ნოტარიუსი აპოსტილს ურთავს და საქართველოში ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი ემატება. ესტონელი ნოტარიუსი მინდობილობის ტექსტს ესტონური ნოტარიული აქტის კანონის ფორმულებით ადგენს, და ქართული საჯარო რეესტრი ითხოვს, რომ უფლებამოსილება კონკრეტული იყოს: ქონების საკადასტრო კოდი, გარიგების ტიპი, ვადა. ამიტომ ვურჩევთ, ესტონელ ნოტარიუსთან წასვლამდე ტექსტი ჩვენთან შეათანხმოთ. საპირისპირო მიმართულებით, ქართული მინდობილობა ესტონელი ნოტარიუსისთვის ესტონურად ან ინგლისურად ითარგმნება, ნოტარიულად მოწმდება და აპოსტილირდება; ესტონელი ნოტარიუსი ხშირად ითხოვს, რომ მინდობილობაში ესტონური ნოტარიული ტერმინოლოგია იყოს გამოყენებული, და ამ ტერმინებს თარგმანში სწორედ ესტონური კანონიდან ვიღებთ.

ქორწინება, დაბადება და მოსახლეობის რეესტრი

ესტონეთში მცხოვრები ქართველი წყვილის ბავშვის დაბადება ესტონურ მოსახლეობის რეესტრში რეგისტრირდება და ესტონური დაბადების მოწმობა ან რეესტრის ამონაწერი გაიცემა; საქართველოს მოქალაქეობის დასაფიქსირებლად ეს დოკუმენტი ესტონელი ნოტარიუსის აპოსტილითა და ქართული ნოტარიული თარგმანით მიდის საქართველოს საელჩოში ან იუსტიციის სახლში. ესტონეთში ქორწინებისას ქართველი მხარე იუსტიციის სახლიდან ქორწინების დაბრკოლების არარსებობის ცნობას იღებს, რომელიც აპოსტილითა და ესტონური თარგმანით მოსახლეობის რეესტრს ან ესტონელ ნოტარიუსს (ესტონეთში ნოტარიუსსაც აქვს ქორწინების რეგისტრაციის უფლება) წარედგინება. ცნობის მოქმედების ვადა ესტონეთში, როგორც წესი, ექვსი თვეა. საქართველოში ესტონელ მოქალაქესთან ქორწინებისას ესტონური abieluvõimetõend ითარგმნება ქართულად. ორივე სცენარისთვის დოკუმენტების ჩამონათვალსა და თანმიმდევრობას ერთ ფურცელზე გაწვდით.

ნოტარიული დამოწმება თუ სააგენტოს ბეჭედი

ესტონეთის მიმართულებით ყველა დოკუმენტს ნოტარიუსი არ სჭირდება. უნივერსიტეტების მიმღები კომისიები, ესტონური კომპანიების HR განყოფილებები და e-Residency-ის პროგრამა ხშირად სააგენტოს ბეჭდით დამოწმებულ ინგლისურ თარგმანს იღებენ, რაც უფრო სწრაფია. PPA, მოსახლეობის რეესტრი, სასამართლო, ესტონელი ნოტარიუსი და Terviseamet ნოტარიულ დამოწმებას ითხოვენ. საქართველოს მიმართულებით სახელმწიფო უწყება, ბანკი და ნოტარიუსი ნოტარიულ თარგმანს ითხოვს, კერძო კომპანია და ხშირად სადაზღვევო კომპანია სააგენტოს ბეჭდით კმაყოფილდება. ორივე ფორმატს ვამზადებთ და შეკვეთისას ვურჩევთ, რომელი გჭირდებათ.

ვადები და ორგანიზება

ერთგვერდიანი ესტონური ცნობა ან ქართული მოწმობა ნოტარიული დამოწმებით ერთ სამუშაო დღეში, ექსპრესით 1-2 საათში მზადდება. მოსახლეობის რეესტრის ამონაწერი, სასამართლო გადაწყვეტილება ან წესდება 1-3 დღეს მოითხოვს, მოცულობის მიხედვით. აპოსტილი იუსტიციის სახლში ცალკე ვადით იდება და ჩვენვე ვაწესრიგებთ. მთელი პროცესი ონლაინ მიმდინარეობს: ატვირთვა, შეფასება, სახელების შეთანხმება, თარგმანი, ნოტარიუსი, აპოსტილი, მიწოდება კურიერით ან PDF-ით. ესტონეთში მყოფი კლიენტისთვის დამოწმებულ ქაღალდის დოკუმენტს საერთაშორისო კურიერით ვაგზავნით, ხოლო სკანირებულ ვერსიას წინასწარ ვუგზავნით, რომ უწყებაში მოთხოვნა დროულად შევიდეს.

რატომ ბრუნდება ესტონური თარგმანი და როგორ ვასწორებთ

უარის ტიპური მიზეზები, რომლებსაც სხვა შემსრულებლის თარგმანებში ვხედავთ: ციფრული დოკუმენტი ამონაბეჭდიდანაა თარგმნილი ხელმოწერების ფურცლის გარეშე და ქართველი ნოტარიუსი ვერ ხედავს, ვინ მოაწერა ხელი; აპოსტილი ესტონეთში საერთოდ არ დადებულა, რადგან კლიენტს ეგონა, რომ საგარეო საქმეთა სამინისტროში უნდა წასულიყო; დაწესებულების სახელი ნათესაობით ბრუნვაშია დატოვებული; სქესი არასწორადაა განსაზღვრული; ინგლისურის გავლით შესრულებულ თარგმანში „B-kaart“ „B ბარათად“ არის გადმოტანილი, კომერციული რეესტრის ამონაწერის ნაცვლად. ასეთ შემთხვევაში ჯერ ვადგენთ, რომელი მიზეზი იყო გადამწყვეტი, შემდეგ ვასწორებთ კონკრეტულ ხარვეზს, და თუ პრობლემა ესტონურ მხარეზეა (აპოსტილი აკლია), კლიენტის ესტონელ კონტაქტს ზუსტ ინსტრუქციას ვუგზავნით, ხშირად ესტონურად, რომ ნოტარიუსთან ვიზიტი ერთჯერადი იყოს.

ვინ ასრულებს ესტონურ ნოტარიულ თარგმანს

ესტონურ-ქართულ წყვილში ნოტარიუსთან რეგისტრირებული მთარგმნელი საქართველოში ძალიან ცოტაა, და სწორედ ეს არის მიზეზი, რის გამოც ბაზარზე ესტონურ საბუთს ხშირად ინგლისურის ან რუსულის გავლით თარგმნიან. ჩვენი მთარგმნელები ესტონურს უშუალოდ ფლობენ, ესტონეთში სწავლის ან მუშაობის გამოცდილება აქვთ და ესტონური საჯარო დოკუმენტების სტრუქტურას იცნობენ: რომელი ველი რას ნიშნავს რეესტრის ამონაწერში, როგორ არის აგებული ესტონური სასამართლო გადაწყვეტილება, სად წერია ციფრული ხელმოწერის მონაცემები. ტექსტს რედაქტორი ამოწმებს, პირადი კოდები, თარიღები და სახელები ცალკე დარდება, და მხოლოდ ამის შემდეგ მიდის დოკუმენტი ნოტარიუსთან. კონფიდენციალურობის შეთანხმება ყოველ შეკვეთაზე ვრცელდება.

ვადიანობა და დროის დაგეგმვა

ესტონური ცნობების უმეტესობა ვადიანია: სასჯელთა რეესტრის ცნობა და მოსახლეობის რეესტრის ამონაწერი, პრაქტიკაში, სამ-ექვს თვეზე ძველი აღარ მიიღება, ქორწინების უნარის ცნობა ექვს თვეშია მოქმედი, კომერციული რეესტრის B-kaart კი ბანკებისთვის ხშირად ერთ თვეზე ახალი უნდა იყოს. ქართული ცნობებიც მსგავსი ვადებით მოქმედებს ესტონეთში. ამიტომ დოკუმენტის გამოწერა, აპოსტილი, თარგმანი და წარდგენა ისე უნდა დაიგეგმოს, რომ საბუთი წარდგენის მომენტში ვადაგასული არ აღმოჩნდეს; ესტონეთის შემთხვევაში ეს უფრო ადვილია, რადგან ბევრი ცნობა ონლაინ, წუთებში გაიცემა, მაგრამ ნოტარიუსის აპოსტილი და საერთაშორისო კურიერი მაინც დღეებს მოითხოვს. ამ ქრონოლოგიას შეკვეთისას ერთად ვითვლით და, თუ ვადა მჭიდროა, ესტონურ მხარეს ესტონურ ენაზე დაწერილ ინსტრუქციას ვუგზავნით.

ბოლო შენიშვნა ეხება ესტონურ „ოფიციალურ მთარგმნელს“ (ametlik tõlkija), რომელიც ზოგ ესტონურ ინსტრუქციაში ნაფიცი მთარგმნელის გვერდით არის ნახსენები: ეს ტერმინი უცხოეთის ოფიციალურ, სახელმწიფოს მიერ აღიარებულ მთარგმნელს გულისხმობს, და საქართველოში ნოტარიუსთან რეგისტრირებული მთარგმნელის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი, აპოსტილთან ერთად, სწორედ ამ კატეგორიაში ხვდება. თუ ესტონური უწყება მაინც კითხვას სვამს, თარგმანს ვურთავთ ესტონურენოვან განმარტებას ქართული ნოტარიული სისტემის შესახებ.

რას ვითხოვთ თქვენგან

• ციფრული ესტონური დოკუმენტის შემთხვევაში თავად .asice/.bdoc ფაილს, არა მხოლოდ PDF-ს ან ფოტოს.
• ქაღალდის დოკუმენტის შემთხვევაში სრულ სკანს აპოსტილთან ერთად.
• პასპორტის ასლს ყველა პირისთვის, ვინც დოკუმენტში მოიხსენიება.
• მიმღები ესტონური ან ქართული უწყების დასახელებას და, თუ არსებობს, მის მოთხოვნას ენასა და დამოწმებაზე.

ხშირად დასმული კითხვები