გერმანული ენის თარჯიმანი თბილისში

გერმანულენოვან სამყაროსთან საქართველოს კავშირი ორ საუკუნეს ითვლის: 1817 წელს შვაბი კოლონისტები დღევანდელ ბოლნისში, ასურეთსა და სართიჭალაში დასახლდნენ, ხოლო დღეს გერმანია ქართველი სტუდენტების, ექიმების, მედდებისა და პროფესიული განათლების მაძიებლების ერთ-ერთი მთავარი მიმართულებაა. თბილისში მოქმედებს გერმანიის, ავსტრიისა და შვეიცარიის საელჩოები, Goethe-Institut, DAAD-ის საინფორმაციო ცენტრი და გერმანული საერთაშორისო სკოლა. ყოველივე ეს დოკუმენტების მუდმივ ნაკადს ქმნის ორივე მიმართულებით, და გერმანული ბიუროკრატია, თავისი ცნობილი სიზუსტით, თარგმანის ფორმასაც და შინაარსსაც ერთნაირად მკაცრად აფასებს. ქვემოთ განვიხილავთ, რომელი პროცედურა რას ითხოვს და როგორ ვამზადებთ გერმანულ თარგმანს ისე, რომ ის Ausländerbehörde-ში, უნივერსიტეტში ან საექიმო პალატაში პირველივე ჯერზე მიიღონ.

რისთვის უკვეთავენ გერმანულ თარგმანს ყველაზე ხშირად

გერმანული ენის შეკვეთების სტრუქტურა საქართველოში საკმაოდ განსხვავებულია სხვა ევროპული ენებისგან: აქ პროფესიული აღიარების დოკუმენტები ჭარბობს. ექიმები, რომლებიც Approbation-ს ან დროებით სამუშაო ნებართვას (Berufserlaubnis) ითხოვენ; მედდები, რომლებიც Pflegefachkraft-ის სტატუსის აღიარებას გადიან; ინჟინრები და IT-სპეციალისტები, რომლებიც ლურჯ ბარათს ან შანსების ბარათს (Chancenkarte) აფორმებენ; ახალგაზრდები, რომლებიც დუალურ პროფესიულ განათლებას (Ausbildung) იწყებენ. ამას ემატება სტუდენტური ვიზები, ოჯახის გაერთიანება, რომელიც მეუღლისგან გერმანულის A1 დონეს ითხოვს, სეზონური მუშაობის პროგრამა და, ბოლო წლებში სულ უფრო ხშირად, გერმანიაში მცხოვრები ქართველების დოკუმენტები საქართველოს უწყებებისთვის: მემკვიდრეობა, ქონება, ბავშვის რეგისტრაცია, პენსია.

Anerkennung: პროფესიული აღიარების დოკუმენტური ლოგიკა

გერმანიაში უცხოური კვალიფიკაციის აღიარება დეცენტრალიზებულია: ექიმებისთვის ფედერალური მიწის Approbationsbehörde ან Landesprüfungsamt, მედდებისთვის Regierungspräsidium ან შესაბამისი მიწის უწყება, არარეგულირებული პროფესიებისთვის კი ბონში მდებარე უცხოური განათლების ცენტრალური სამსახური (ZAB), რომელიც დიპლომის შეფასებას (Zeugnisbewertung) გასცემს. თითოეულ ამ უწყებას საკუთარი მოთხოვნები აქვს თარგმანის ფორმაზე, და აქ იმალება ყველაზე დიდი ხაფანგი: მრავალი მიწის უწყება მოითხოვს, რომ თარგმანი გერმანიაში საჯაროდ დანიშნულმა და ფიცის დადებულმა თარჯიმანმა (öffentlich bestellter und beeidigter Übersetzer) შეასრულოს, ხოლო სხვები საზღვარგარეთ შესრულებულ, აპოსტილირებულ ნოტარიულ თარგმანსაც იღებენ. ჩვენ ამ განსხვავებას შეკვეთის დასაწყისშივე ვაზუსტებთ და კლიენტს ვეუბნებით, რომელი უწყებისთვის არის ქართული ნოტარიული თარგმანი საკმარისი და რომლისთვის დასჭირდება გერმანელი ფიცის დადებული თარჯიმანი.

anabin და ქართული უნივერსიტეტების სტატუსი

გერმანული უწყებები ქართული დიპლომის „წონას“ anabin-ის მონაცემთა ბაზით ამოწმებენ, სადაც უცხოური უნივერსიტეტები H+ (აღიარებული), H- (არააღიარებული) ან H+/- (ცალკეული პროგრამების მიხედვით) სტატუსით არიან შეყვანილი. ქართული სახელმწიფო უნივერსიტეტების უმეტესობა H+ სტატუსით არის აღრიცხული, მაგრამ დაწესებულების სახელწოდება ბაზაში კონკრეტული ფორმით არის ჩაწერილი, და თარგმანში სწორედ ის ფორმა უნდა გამოვიყენოთ, თორემ ჩინოვნიკი დიპლომს ვერ „მოძებნის“. მაგალითად, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი anabin-ში კონკრეტული გერმანული სახელწოდებით არის შეყვანილი, და თარგმანში ამ სახელწოდების თავისუფალი ვარიაცია პროცედურას ანელებს. ეს დეტალი გერმანული მიმართულების სპეციფიკაა და ჩვენი მთარგმნელები დიპლომის თარგმნისას ბაზას ყოველთვის ამოწმებენ.

საელჩოები: გერმანია, ავსტრია, შვეიცარია

გერმანიის საელჩო თბილისში ეროვნულ ვიზებს (D ტიპი) გასცემს სწავლის, მუშაობის, პროფესიული განათლებისა და ოჯახის გაერთიანებისთვის, და სავიზო განაცხადში ყველა ქართულენოვან დოკუმენტს გერმანული თარგმანი უნდა ახლდეს. საელჩო ადგილობრივ, ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს იღებს; აპოსტილი დამატებით ჩვეულებრივ სამოქალაქო აქტებს სჭირდება. ავსტრიის საელჩო თბილისში ავსტრიის ბინადრობის ნებართვების (Rot-Weiß-Rot-Karte, სტუდენტური ბინადრობა) განაცხადებს იღებს და ავსტრიული ტერმინოლოგიით ითხოვს დოკუმენტებს, სადაც, მაგალითად, იანვარი „Jänner“-ია და ატესტატი „Reifezeugnis“. შვეიცარიის საელჩო თბილისში ფედერალურ და კანტონურ პროცედურებს ემსახურება, სადაც კანტონის მიგრაციის სამსახური (Migrationsamt) საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს. სამივე შემთხვევაში დოკუმენტების პაკეტს ერთიანად ვამზადებთ, კონკრეტული ქვეყნის ტერმინოლოგიით.

სტუდენტური ვიზა, DAAD და uni-assist

გერმანიაში სწავლის მსურველთა უმეტესობა uni-assist-ის პლატფორმით მიმართავს უნივერსიტეტებს, რომელიც ატესტატის, დიპლომის, ნიშნების ფურცლისა და ენის სერტიფიკატის დამოწმებულ თარგმანს ითხოვს. აქ ერთი მნიშვნელოვანი ნიუანსია: ქართული ატესტატი გერმანიაში პირდაპირ უნივერსიტეტში მიღების უფლებას ყოველთვის არ იძლევა, და აბიტურიენტს Studienkolleg-ის გავლა ან უნივერსიტეტში ერთი-ორი წლის სწავლის დადასტურება სჭირდება; ამიტომ ნიშნების ფურცლის თარგმანში კრედიტებისა და სემესტრების ზუსტი გადმოტანა გადამწყვეტია. DAAD-ის სტიპენდიებზე განაცხადისას რეკომენდაციები, სამოტივაციო წერილი და კვლევის გეგმა გერმანულად ან ინგლისურად მზადდება, და ეს ტექსტები ნოტარიულ დამოწმებას არ საჭიროებს, სამაგიეროდ საჭიროებს აკადემიური გერმანულის სტილს, რაზეც ჩვენთან გერმანულენოვანი რედაქტორი მუშაობს.

Ausbildung და შანსების ბარათი: ახალი მიმართულებები

2024 წლის ივნისიდან მოქმედი შანსების ბარათი (Chancenkarte) ქულების სისტემით მუშაობს, სადაც პროფესიული კვალიფიკაცია, ენის ცოდნა, ასაკი და გამოცდილება ითვლება, ხოლო განაცხადში დიპლომის ან პროფესიული განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტის თარგმანი და, ხშირად, ZAB-ის შეფასება წარედგინება. დუალური პროფესიული განათლების (Ausbildung) ვიზა, რომელიც ქართველ ახალგაზრდებში განსაკუთრებით პოპულარულია ჯანდაცვის, სასტუმრო და ხელოსნური სფეროებისთვის, სასწავლო ხელშეკრულებას (Ausbildungsvertrag), ატესტატს და ენის B1 დონის სერტიფიკატს ითხოვს. ამ ორ პროცედურაში ქართული სასკოლო და პროფესიული განათლების დოკუმენტები გერმანულ სისტემას უნდა „აეხსნას“: ქართული პროფესიული კოლეჯის დიპლომი გერმანულ ტერმინოლოგიაში „Berufsschule“-ს ან „Fachschule“-ს არ ემთხვევა, და თარგმანი განმარტებით შენიშვნას საჭიროებს.

გერმანული ბიზნესი საქართველოში

გერმანია საქართველოს ერთ-ერთი უმსხვილესი ევროპელი სავაჭრო პარტნიორია, თბილისში მოქმედებს გერმანული ეკონომიკური გაერთიანება (DWV), გერმანული განვითარების სააგენტოები და გერმანული სამშენებლო, ენერგეტიკული და სამრეწველო კომპანიები. ამ თანამშრომლობაში ყველაზე ხშირად ითარგმნება სავაჭრო რეესტრის ამონაწერი (Handelsregisterauszug), საზოგადოების ხელშეკრულება (Gesellschaftsvertrag), პარტნიორთა სია (Gesellschafterliste), მინდობილობა (Vollmacht) და მიწოდების ხელშეკრულებები. გერმანული სამართლებრივი ფორმები ქართულს განსაკუთრებით ახლოს დგას, რადგან ქართული სამოქალაქო კოდექსი 1997 წელს გერმანული მოდელით შეიქმნა: GmbH პრაქტიკულად ქართული შპს-ს ანალოგია, AG სააქციო საზოგადოებისა, ხოლო UG (haftungsbeschränkt), „მინი-GmbH“, ქართულ სისტემაში ცალკე ფორმად არ არსებობს და შენიშვნას საჭიროებს. ამ სიახლოვის გამო გერმანულ-ქართული იურიდიული თარგმანი სხვა ენებთან შედარებით ნაკლებ „ახსნა-განმარტებას“ ითხოვს, მაგრამ მეტ სიზუსტეს, რადგან ტერმინის ერთი-ერთზე ეკვივალენტი თითქმის ყოველთვის არსებობს.

ქართველების დოკუმენტები გერმანიიდან საქართველოსთვის

გერმანიაში მცხოვრები ქართველი მოქალაქეების საბუთები ხშირად საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობს: გერმანული დაბადების მოწმობა საქართველოში ბავშვის რეგისტრაციისთვის, გერმანული განქორწინების გადაწყვეტილება (Scheidungsbeschluss) ქართულ სამოქალაქო რეესტრში ჩასაწერად, გერმანული ნასამართლობის ცნობა (Führungszeugnis) ქართული სამსახურისთვის, გერმანული საპენსიო დაზღვევის ცნობა (Rentenversicherungsverlauf) საქართველოში პენსიის გამოთვლისთვის. ეს დოკუმენტები გერმანიაში აპოსტილს საჭიროებს, რომელსაც, დოკუმენტის ტიპის მიხედვით, მიწის სასამართლო (Landgericht) ან ადმინისტრაციული უწყება (Regierungspräsidium, Bezirksregierung) გასცემს, და შემდეგ თბილისში ქართულად ითარგმნება ნოტარიული დამოწმებით. გერმანული „beglaubigte Abschrift aus dem Geburtenregister“ (დამოწმებული ამონაწერი დაბადების რეესტრიდან) და „Geburtsurkunde“ (დაბადების მოწმობა) სხვადასხვა დოკუმენტია, და ქართული უწყება ხშირად კონკრეტულად ერთ-ერთს ითხოვს.

სახელების გერმანული დაწერილობა

გერმანულ ორთოგრაფიულ ტრადიციაში ქართული სახელები ისტორიულად „sch“, „tsch“ და „w“ ასოებით იწერებოდა: Schewardnadse, Tschawtschawadse, Wascha-Pschawela. ქართული პასპორტი კი ICAO-ს სისტემას იყენებს: Shevardnadze, Chavchavadze, Vazha-Pshavela. ოფიციალურ თარგმანში ყოველთვის პასპორტის ვერსიას ვიცავთ, რადგან გერმანული უწყება სახელს პასპორტთან ადარებს და არა გერმანულ ფონეტიკასთან. გერმანიაში დაბადებული ბავშვის შემთხვევაში, რომლის სახელი გერმანულ დაბადების მოწმობაში უკვე გარკვეული ფორმით ჩაიწერა, ქართულ თარგმანში ამ ფორმას ვიმეორებთ და ქართულ ტრანსკრიფციასაც ვამატებთ. ცალკე შემთხვევაა უმლაუტები გერმანულ სახელებში (Müller, Schröder): ქართულ თარგმანში მიულერი და შრიოდერი იწერება, მაგრამ დოკუმენტში ლათინური დაწერილობაც უნდა ჩანდეს, რომ ქართველმა ნოტარიუსმა პასპორტთან შესაბამისობა დაინახოს.

გერმანული ენის სამი ვარიანტი

გერმანია, ავსტრია და შვეიცარია ერთ სტანდარტულ გერმანულს იზიარებენ, მაგრამ ადმინისტრაციული ლექსიკა სამივეგან განსხვავებულია. ავსტრიაში „Matura“ ატესტატია, „Jänner“ იანვარი, „Bezirkshauptmannschaft“ რაიონული ადმინისტრაცია; შვეიცარიაში „Betreibung“ სააღსრულებო წარმოებაა, „Niederlassungsbewilligung C“ მუდმივი ბინადრობა, ხოლო კანტონები საკუთარ ფორმებს იყენებენ; გერმანიაში „Abitur“, „Januar“ და „Landratsamt“. თარგმანი, რომელიც ავსტრიულ უწყებას გერმანული ტერმინოლოგიით მიმართავს, გაუგებრობას არ გამოიწვევს, მაგრამ „უცხოდ“ იკითხება და ჩინოვნიკს ნდობას უკარგავს. ამიტომ ყოველი შეკვეთისას ვაზუსტებთ, სამიდან რომელი ქვეყნის უწყებაა მიმღები, და ტერმინოლოგიას შესაბამისად ვარჩევთ. შვეიცარიის შემთხვევაში ცალკე ვამოწმებთ, გერმანულენოვან კანტონშია დოკუმენტი წარსადგენი თუ ფრანგულენოვანში.

Goethe-Institut, ენის სერტიფიკატები და სკოლა

ოჯახის გაერთიანებისთვის მეუღლეს A1, Ausbildung-ისთვის B1, ექიმებისთვის B2 და სამედიცინო C1 დონე სჭირდება, და ამ დონეებს თბილისში Goethe-Institut-ისა და telc-ის გამოცდები ადასტურებს. სერტიფიკატები გერმანულადაა და თარგმანს არ საჭიროებს, მაგრამ ხშირად სჭირდება მათი ნოტარიულად დამოწმებული ასლი, რომელსაც ორიგინალის ნაცვლად ვაგზავნით. გერმანული საერთაშორისო სკოლის თბილისში ან ქართული სკოლის დოკუმენტები ბავშვის გერმანიაში სკოლაში გადაყვანისას გერმანულად ითარგმნება, სადაც ქართული კლასების სისტემა (I-XII) გერმანულ სასკოლო საფეხურებთან (Grundschule, Gymnasium, Realschule) შესაბამისობას საჭიროებს, რომელსაც თარგმანში შენიშვნის სახით ვურთავთ, რათა გერმანულმა სკოლამ ბავშვი სწორ კლასში ჩარიცხოს.

ლურჯი ბარათი, IT-სპეციალისტები და ინჟინრები

ევროკავშირის ლურჯი ბარათი (Blaue Karte EU) მაღალკვალიფიციური სპეციალისტებისთვის უნივერსიტეტის დიპლომსა და გერმანელი დამსაქმებლის ხელშეკრულებას ეყრდნობა, ხოლო IT-სპეციალისტებისთვის 2024 წლიდან დიპლომის გარეშეც, სამწლიანი გამოცდილების საფუძველზე გაიცემა. ამ პროცედურაში დიპლომის თარგმანი და anabin-ის სტატუსი ისევ გადამწყვეტია, მაგრამ ემატება სამუშაო გამოცდილების დამადასტურებელი დოკუმენტები: ქართული „ცნობა სამუშაო ადგილიდან“ გერმანულად „Arbeitszeugnis“-ის ანალოგად ითარგმნება, თუმცა გერმანული Arbeitszeugnis ბევრად დეტალურია და კოდირებულ შეფასებით ფორმულებს შეიცავს, რომლებსაც ქართული ცნობა არ იცნობს. ინჟინრებისთვის დამატებით ინჟინრის წოდების („Ingenieur“) გამოყენების უფლება მიწის საინჟინრო პალატის (Ingenieurkammer) აღიარებას საჭიროებს, რისთვისაც დიპლომის დანართის სრული თარგმანი საათობრივი დატვირთვით წარედგინება.

სეზონური მუშაობა და შრომითი მიგრაცია

საქართველოსა და გერმანიას შორის სეზონური მუშაობის შეთანხმება სოფლის მეურნეობასა და მომსახურების სფეროში ქართველ მუშაკებს ლეგალური დასაქმების საშუალებას აძლევს, ხოლო პროცედურა შრომის ფედერალური სააგენტოს (Bundesagentur für Arbeit) მეშვეობით იმართება. აქ დოკუმენტების ნაკრები შედარებით მარტივია (პასპორტი, ჯანმრთელობის ცნობა, ზოგჯერ სამუშაო გამოცდილების დადასტურება), მაგრამ თარგმანის სისწორე ისეთივე მნიშვნელოვანია: ჯანმრთელობის ცნობა, რომელსაც ქართული კლინიკა გასცემს, გერმანულად ისე უნდა ითარგმნოს, რომ დამსაქმებელმა და სადაზღვევო კომპანიამ ის მიიღოს. ამავე ჯგუფშია სამუშაო ხელშეკრულებების ქართული თარგმანი, რომელსაც მუშაკი ქართული ბანკისთვის ან სახელმწიფო უწყებისთვის ითხოვს, და გერმანული ხელფასის ამონაწერების (Lohnabrechnung) თარგმანი, რომელიც საქართველოში კრედიტის ან ვიზის განაცხადში წარედგინება.

გერმანელები საქართველოში: ბინადრობა, ბიზნესი, ქონება

თბილისში მცხოვრები გერმანელი, ავსტრიელი და შვეიცარიელი მოქალაქეებისთვის თარგმანი საპირისპირო მიმართულებით სჭირდება: ბინადრობის ნებართვისთვის სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო გერმანული Führungszeugnis-ისა და შემოსავლის დამადასტურებელი დოკუმენტების ქართულ თარგმანს ითხოვს; საჯარო რეესტრი კომპანიის რეგისტრაციისას გერმანული სავაჭრო რეესტრის ამონაწერსა და წესდებას; ბანკები საგადასახადო ნომრისა და მისამართის დამადასტურებელ დოკუმენტებს (Steuer-ID, Meldebescheinigung). უძრავი ქონების ყიდვისას გერმანელი მყიდველი ხშირად გერმანელ ნოტარიუსთან შედგენილ მინდობილობას იყენებს, რომელიც აპოსტილითა და ქართული ნოტარიული თარგმანით მოქმედებს. გერმანული პენსიის საქართველოში მიღებისას საპენსიო დაზღვევა (Deutsche Rentenversicherung) ყოველწლიურად სიცოცხლის ცნობას (Lebensbescheinigung) ითხოვს, რომელსაც ქართველი ნოტარიუსი ამოწმებს და შემდეგ გერმანულად ითარგმნება.

გერმანული ტექსტი ნოტარიუსის გარეშე: ტურიზმი, ღვინო, გამოფენები

გერმანია საქართველოს ერთ-ერთი მთავარი ტურისტული ბაზარია, ხოლო ბერლინის ტურისტული გამოფენა და დიუსელდორფის ღვინის გამოფენა ქართული სტენდების რეგულარული ადგილია. ტურისტული სააგენტოების საიტები, სასტუმროების აღწერები, საექსკურსიო მასალები და ღვინის ეტიკეტები გერმანულად ისე უნდა იყოს დაწერილი, რომ გერმანელმა მკითხველმა თარგმანი ვერ იგრძნოს, და ეს ნოტარიულ დამოწმებას კი არა, მშობლიური ენის რედაქტორს საჭიროებს. ქვევრის ღვინის ტერმინოლოგია გერმანულად („Amphorenwein“, „Maischegärung“, „autochthone Rebsorte“) გერმანელი სომელიესთვის ნაცნობი უნდა იყოს, ხოლო ტურისტულ ტექსტში გერმანული „Sie“-ფორმა და ზომიერი, ფაქტობრივი ტონი ინგლისურენოვანი მარკეტინგის ემოციურ სტილს ჯობია. ასეთ პროექტებზე კლიენტთან ერთად ტერმინოლოგიურ ბაზას ვქმნით, რომ ბრენდის ენა ყველა მასალაში ერთნაირი დარჩეს.

რას ვთარგმნით გერმანულად ყველაზე ხშირად

• დიპლომი, დანართი და ატესტატი ZAB-ის, uni-assist-ისა და Approbation-ისთვის
• დაბადების, ქორწინების და განქორწინების მოწმობა ოჯახის გაერთიანებისა და Standesamt-ისთვის
• ნასამართლობის ცნობა, საბანკო ამონაწერი და დაზღვევის დოკუმენტები ეროვნული ვიზისთვის
• სამუშაო გამოცდილების ცნობები, პრაქტიკის დამადასტურებელი დოკუმენტები, Arbeitszeugnis-ის ანალოგები
• Handelsregisterauszug, Gesellschaftsvertrag, Vollmacht და ქართული კორპორატიული საბუთები
• ეპიკრიზი, სამედიცინო დასკვნა და Pflegegrad-ის ან ინვალიდობის დოკუმენტები
• გერმანული Führungszeugnis, Scheidungsbeschluss და Rentenbescheid ქართულად

როგორ ვმუშაობთ და რა ვადებში

შეკვეთა ონლაინ იწყება: დოკუმენტს საიტზე ტვირთავთ და მიუთითებთ მიმღებ უწყებას; იმავე დღეს გატყობინებთ, საკმარისია თუ არა ქართული ნოტარიული თარგმანი თუ გერმანელი ფიცის დადებული თარჯიმანი დაგჭირდებათ. სტანდარტული დოკუმენტი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში. თარგმანს ასრულებს მთარგმნელი, რომელიც გერმანულ-ქართულ წყვილში ნოტარიუსთანაა რეგისტრირებული, ხოლო გერმანულენოვანი რედაქტორი ტექსტს გერმანელი ჩინოვნიკის თვალით ამოწმებს: ფორმატი, აბრევიატურები, უწყებების სახელწოდებები, თარიღების ფორმა. მზა დოკუმენტს ელექტრონულად და კურიერით იღებთ, ხოლო აპოსტილის დართვას იუსტიციის სახლში ჩვენვე ვაწესრიგებთ. ყველა დოკუმენტი კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში მუშავდება.

ხშირად დასმული კითხვები