თარგმნა დანიურიდან ქართულად და ქართულიდან დანიურად

დანიურ-ქართული თარგმანი ორივე მიმართულებით სხვადასხვა მოცულობისა და სხვადასხვა ხასიათისაა, და ეს ორი მიმართულება ერთმანეთს არ ჰგავს. დანიურიდან ქართულად თარგმანი დანიური ადმინისტრაციის, უნივერსიტეტების, საავადმყოფოებისა და კომპანიების დოკუმენტებს ეხება, რომლებიც დანიაში მცხოვრები ქართველების, ქართულ-დანიური ოჯახებისა და დანიური ორგანიზაციების საქმიანობას საქართველოსთან აკავშირებს; ქართულიდან დანიურად თარგმანი კი, დანიური სისტემის ინგლისურისადმი ღიაობის გამო, უფრო ვიწროდ განსაზღვრულ შემთხვევებს ემსახურება: სასამართლოებს, მუნიციპალიტეტებს, პროფესიულ ავტორიზაციას და კომუნიკაციას დანიელ მკითხველთან მშობლიურ ენაზე. ამ გვერდზე ვხსნით, რას ვითვალისწინებთ თითოეულ მიმართულებაში, ვინ უკვეთავს რომელს და როგორ ვუზრუნველყოფთ, რომ შედეგი ორივე მხარეს ბუნებრივად წაიკითხონ.

მიმართულება პირველი: დანიურიდან ქართულად

ეს მიმართულება მოცულობით ბევრად აღემატება საპირისპიროს, და მისი წყარო დანიური საზოგადოებრივი ცხოვრებაა, სადაც ყველა ოფიციალური დოკუმენტი დანიურადაა, ხშირად მხოლოდ ელექტრონული ფორმით. დანიაში მცხოვრები ქართველი ოჯახები საქართველოში აგზავნიან: დანიაში დაბადებული ბავშვის მოწმობას ქართული მოქალაქეობისთვის, ქორწინების მოწმობას, საოჯახო სამართლის სააგენტოს ან სასამართლოს განქორწინების გადაწყვეტილებას, დანიური უნივერსიტეტის დიპლომს აღიარებისთვის, საპენსიო და სოციალური სისტემის ამონაწერებს, დანიური საავადმყოფოს ეპიკრიზს ქართველი ექიმისთვის ან სადაზღვევოსთვის. ქართულ-დანიური ოჯახები დანიელი მეუღლის დოკუმენტებს თარგმნიან საქართველოში ქორწინების რეგისტრაციის, ბინადრობის ან ქონების საკითხებისთვის. ამას ემატება დანიური კომპანიებისა და ორგანიზაციების დოკუმენტები: CVR-ის ამონაწერები, წესდებები, პროექტის ანგარიშები, აუდიტორული დასკვნები, შრომითი ხელშეკრულებები.

რას მოითხოვს ეს მიმართულება მთარგმნელისგან

დანიური ოფიციალური დოკუმენტი ქართველი მკითხველისთვის ორ სირთულეს შეიცავს: დანიური კეთილდღეობის სახელმწიფოს ინსტიტუტების სპეციფიკას და ციფრულ ფორმატს. CPR ნომერი, kommune, Familieretshuset, Udbetaling Danmark, a-kasse, SKAT, ეს უწყებები და ცნებები ქართულ სისტემაში ეკვივალენტს არ პოულობს, და თარგმანი მათ სახელწოდებას ინარჩუნებს ფუნქციური განმარტებით. დანიური სამართლის ცნებები, tinglysning (უფლებების რეგისტრაცია), ægtepagt (ქორწინების ხელშეკრულება, რომელიც დანიაში რეგისტრირდება), forældremyndighed (მშობლის უფლებამოსილება), samvær (ბავშვთან ურთიერთობის რეჟიმი), ქართული სამართლის ცნებებს ნაწილობრივ ემთხვევა, ნაწილობრივ არა, და მთარგმნელმა უნდა იცოდეს, სად არის ეს განსხვავება სამართლებრივად არსებითი. მთარგმნელი, რომელიც დანიურს შვედურის ან ნორვეგიულის ცოდნით „მიახლოებით" კითხულობს, სწორედ ამ ადგილებში ცდება.

დანიური დოკუმენტების ციფრული ფორმა

დანიური ადმინისტრაცია თითქმის სრულად ციფრულია: დოკუმენტების უმეტესობა Digital Post-ის მეშვეობით, MitID ხელმოწერით გაიცემა, ქაღალდის ვერსიის გარეშე, და ამობეჭდილი ვერსია ხშირად მხოლოდ ციფრული ხელმოწერის ბლოკს და გადამოწმების ინფორმაციას შეიცავს. ქართული თარგმანი ამ ელემენტებს სრულად ასახავს და აღნიშნავს, რომ დედანი ელექტრონულია, ხოლო ქართული უწყებისთვის საჭირო აპოსტილი დანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროსგან წინასწარ უნდა იყოს მიღებული. ბეჭდები, რომლებიც კონტინენტურ დოკუმენტებში ჩვეულებრივია, დანიურ დოკუმენტებში ხშირად საერთოდ არ არის, და ქართველ თანამშრომელს, რომელიც ბეჭდიან დოკუმენტს ელოდება, თარგმანში განმარტება სჭირდება, რომ ეს დანიური სისტემის ნორმაა და არა დოკუმენტის ნაკლი.

მიმართულება მეორე: ქართულიდან დანიურად

ეს მიმართულება მოცულობით მცირეა, რადგან დანიის საიმიგრაციო, სასწავლო და ქორწინების პროცედურები ინგლისურ თარგმანს იღებენ, და ჩვენ ამას გულწრფელად ვურჩევთ. ქართულიდან დანიურად თარგმანი საჭიროა: დანიურ სასამართლოებში, სადაც საპროცესო ენა დანიურია და უცხოური მტკიცებულებები დანიური თარგმანით წარედგინება; მუნიციპალიტეტებში სოციალური, საოჯახო და საბინაო საკითხებისთვის; პაციენტთა უსაფრთხოების სამსახურში ავტორიზაციის გარკვეულ ეტაპებზე; დანიელ დამსაქმებელთან ან პროფესიულ კავშირთან, რომელიც დანიურს ითხოვს; და ყველგან, სადაც ქართული კომპანია დანიელ მკითხველს მშობლიურ ენაზე მიმართავს: ღვინის პრეზენტაცია დანიელი იმპორტიორისთვის, ტურისტული მასალა დანიური ბაზრისთვის, პარტნიორობის შეთავაზება დანიური ორგანიზაციისთვის.

რას მოითხოვს ეს მიმართულება მთარგმნელისგან

ქართული უწყებების, პროცედურებისა და დოკუმენტების სახელწოდებები დანიურად ისე უნდა ჩაიწეროს, რომ დანიელი თანამშრომელი მათ საკუთარი სისტემის ლოგიკით ამოიცნოს: „იუსტიციის სახლი" ფუნქციურ განმარტებას საჭიროებს, „პირადი ნომერი" CPR ნომრის ანალოგად უნდა წარსდგეს, „ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან" CVR-ის ამონაწერის ეკვივალენტად. დანიური ადმინისტრაციული ენა ლაკონიური და პრაგმატულია, გრძელი ფორმულირებებისა და ცერემონიული სტილის გარეშე, და ქართული ბიუროკრატიული ტექსტის დანიურად თარგმნისას ეს სტილისტური სხვაობა უნდა გადაილახოს: სიტყვასიტყვითი თარგმანი დანიელი მკითხველისთვის მძიმედ და უცხოდ ჟღერს. ამისთვის ქართულიდან დანიურად თარგმანს დანიური მშობლიური ენის მქონე რედაქტორი ამოწმებს, რომელიც ტექსტს დანიელი ჩინოვნიკის ან პარტნიორის მოლოდინთან ადარებს.

ინგლისური როგორც შუალედური ვარიანტი: როდის აზრი აქვს და როდის არა

დანიური სისტემა ინგლისურისადმი ღიაა, მაგრამ ორი შემთხვევა ცალკე უნდა გაიმიჯნოს. ქართული საბუთის დანიაში წარდგენისას ინგლისური თარგმანი ხშირად საკმარისია და დანიური ვერსია ზედმეტია; აქ ინგლისურს გულწრფელად ვურჩევთ. დანიური საბუთის საქართველოში წარდგენისას კი პირიქით: ქართული უწყება ქართულ თარგმანს ითხოვს, და ეს თარგმანი დანიური დედნიდან უნდა შესრულდეს, არა დანიური უწყების მიერ დართული ინგლისური ვერსიიდან, რომელიც ხშირად შემოკლებულია. ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი დედანთან უნდა ემთხვეოდეს, და შუალედური ინგლისური ვერსიის გამოყენება ამ შემთხვევაში შეცდომაა.

საგანმანათლებლო დოკუმენტები ორივე მიმართულებით

დანიური უნივერსიტეტების დიპლომები საქართველოში აღიარებისთვის 7-საფეხურიანი შკალის (12, 10, 7, 4, 02, 00, -3) განმარტებას მოითხოვს, რომელიც ქართული 10-ბალიანი ან 100-ქულიანი სისტემისგან სრულიად განსხვავებულია და გამსვლელი ზღვრით 02-ზე ქართველ მიმღებს განმარტების გარეშე აბნევს. დანიური ხარისხების სახელწოდებები (bachelor, professionsbachelor, kandidat, ph.d.) ქართულ სისტემასთან შედარებას ითხოვს, განსაკუთრებით professionsbachelor, რომელიც გამოყენებითი ბაკალავრიატია და ქართული აკადემიური ბაკალავრიატისგან განსხვავდება. საპირისპირო მიმართულებით ქართული დიპლომი დანიური უნივერსიტეტისთვის ან უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების სააგენტოსთვის ინგლისურად ან დანიურად ითარგმნება, სასწავლო პროგრამის აღწერით კრედიტებში (ECTS), რომელსაც დანიური სისტემა სტანდარტულად იყენებს. ორივე მიმართულებით საგნების სახელწოდებები კლიენტის ყველა დოკუმენტში ერთნაირად ითარგმნება.

სამედიცინო დოკუმენტები ორივე მიმართულებით

დანიური საავადმყოფოს ეპიკრიზი (epikrise, დანიურ სისტემაში ეს ტერმინი ზუსტად ქართული ეპიკრიზის ფუნქციით გამოიყენება), სამედიცინო ჩანაწერები (journal), მიმართვა (henvisning) და დანიშნულება ქართველი ექიმისთვის, სადაზღვევო კომპანიისთვის ან სასამართლო საქმისთვის ითარგმნება. დანიური სამედიცინო დოკუმენტაცია ლაკონიურია, სტანდარტიზებული და საერთაშორისო კოდებზეა აგებული, რაც თარგმანს ამარტივებს, მაგრამ მედიკამენტების სავაჭრო სახელწოდებები სკანდინავიური ბაზრისაა და ქართულ თარგმანში საერთაშორისო არაპატენტირებულ დასახელებას საჭიროებს. საპირისპირო მიმართულებით ქართული სამედიცინო ისტორია დანიური საავადმყოფოსთვის, როგორც წესი, ინგლისურად ითარგმნება, რადგან დანიელი ექიმი ინგლისურს პროფესიულ დონეზე ფლობს; დანიური ვერსია პაციენტთა უსაფრთხოების სამსახურის ან მუნიციპალიტეტის მოთხოვნით მზადდება.

რიცხვები, თარიღები, ფორმატები

დანიური დოკუმენტები თარიღს დღე.თვე.წელი ფორმატით წერს, წერტილებით, ხოლო ათასების გამყოფი წერტილია, ათწილადის მძიმე (1.500,00 ნიშნავს ათას ხუთასს). CPR ნომერი ათნიშნაა და დაბადების თარიღს შეიცავს, რაც თარგმანში დოკუმენტის სხვა თარიღებთან ჯვარედინი შემოწმების საშუალებას იძლევა; CVR ნომერი რვანიშნაა. დანიური ვალუტა კრონია (DKK), და ფინანსურ დოკუმენტებში ვალუტის მითითება უცვლელი რჩება. ქართული დოკუმენტების დანიურად თარგმნისას თარიღები დანიური ფორმატით, რიცხვები დანიური გამყოფებით იწერება, ხოლო ქართული პირადი ნომერი 11-ნიშნა ფორმატით, განმარტებით. ეს დეტალები უმნიშვნელოდ ჟღერს, სანამ საბანკო ცნობაში ერთი გამყოფის გამო თანხა არ „შეიცვლება".

ტრანსლიტერაცია ორივე მიმართულებით

დანიური სახელები ქართულად დანიური გამოთქმით გადმოგვაქვს, რომელიც წერილობითი ფორმისგან ხშირად შორსაა: Søren სორენ, Kjeld კელ, Jørgen იორნ, Mette მეტე, ხოლო ადგილები დამკვიდრებული ქართული ფორმებით. დანიური შუა სახელები (mellemnavn), რომლებიც ხშირად ფაქტობრივად გვარია, ქართულ სისტემაში შენიშვნით გადმოგვაქვს, და ერთხელ არჩეული ფორმა ამ პირის ყველა დოკუმენტში უცვლელი რჩება. ქართული სახელი დანიურ თარგმანში პასპორტის ლათინური ჩანაწერით იწერება, რადგან დანიელი თანამშრომელი დოკუმენტს სწორედ მასთან ადარებს; დანიური ასოების (æ, ø, å) გამოყენება ქართული სახელისთვის შეცდომაა, რომელიც პასპორტთან შეუსაბამობას იწვევს.

ორმაგი რეგისტრაცია: ერთი ფაქტი, ორი ქვეყანა

დანიაში მცხოვრები ქართველი ოჯახებისთვის ხშირი სცენარია, როცა ერთი და იგივე ცხოვრებისეული ფაქტი ორივე ქვეყნის რეესტრში უნდა დაფიქსირდეს: დანიაში დაბადებული ბავშვი საქართველოს მოქალაქეობასაც იღებს, კოპენჰაგენში დაქორწინებული წყვილი ქორწინებას საქართველოში არეგისტრირებს, საქართველოში გაფორმებული განქორწინება დანიის CPR-ის რეესტრში აისახება. ყოველი ასეთი შემთხვევა ორმიმართულებიან თარგმანს მოითხოვს, ხოლო სახელების, თარიღებისა და ადგილების ჩანაწერი ორივე ენაზე ერთმანეთს ზუსტად უნდა შეესაბამებოდეს. ორმაგი რეგისტრაციის შემთხვევებში კლიენტს ერთიან ტრანსლიტერაციულ სქემას ვთავაზობთ, რომელსაც ორივე ქვეყნის დოკუმენტებში ვინარჩუნებთ, რომ წლების შემდეგ უნივერსიტეტში ჩარიცხვის, პენსიის ან მემკვიდრეობის საქმეში შეუსაბამობა არ წარმოიშვას.

კორპორატიული და საპროექტო დოკუმენტები ორივე მიმართულებით

დანიური კომპანიებისა და ორგანიზაციების საქართველოში საქმიანობა, ლოგისტიკა, განახლებადი ენერგეტიკა, სოფლის მეურნეობის ტექნოლოგიები, საერთაშორისო განვითარება, დოკუმენტების ორმხრივ ნაკადს ქმნის. დანიური CVR-ის ამონაწერი, წესდება (vedtægter), ხელმოწერის უფლების წესი (tegningsregel), სამეთვალყურეო საბჭოს ოქმები და აუდიტორული დასკვნები ქართული უწყებისთვის ითარგმნება, ხოლო ქართული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი, წესდება და ფინანსური ანგარიშგება დანიელი პარტნიორისთვის. დანიური კორპორატიული სამართლის ცნებები, ApS და A/S ფორმები, ბენეფიციარი მესაკუთრის სავალდებულო რეგისტრაცია, დირექტორთა საბჭოსა და აღმასრულებელი დირექტორის (direktion) გამიჯვნა, ქართული შპს-ს და სს-ს სისტემას ფუნქციურად ემთხვევა, მაგრამ დეტალებში განსხვავდება, და თარგმანი ორივე მხარეს ზუსტად უნდა უჩვენებდეს, ვის აქვს კომპანიის სახელით მოქმედების უფლება. განვითარების პროექტების დოკუმენტები, საპროექტო განაცხადები, ლოგიკური ჩარჩოები, მონიტორინგის ანგარიშები, საკუთარ ტერმინოლოგიას იყენებს, რომელსაც ჩვენი მთარგმნელები დანიური და საერთაშორისო განვითარების პრაქტიკიდან იცნობენ.

რატომ არ არის მიმართულება „უბრალოდ შებრუნება"

გავრცელებული წარმოდგენაა, რომ თუ მთარგმნელს ერთი მიმართულებით კარგად შეუძლია, მეორეც ავტომატურად გამოუვა. დანიურთან ეს არ მუშაობს. დანიურიდან ქართულად თარგმნისას მთარგმნელს დანიური კეთილდღეობის სახელმწიფოს ინსტიტუტების, ციფრული ადმინისტრაციისა და სამართლის ცნებების ღრმა ცოდნა სჭირდება, რომ ქართველ თანამშრომელს უცხო სისტემა სწორად აუხსნას; ქართულიდან დანიურად თარგმნისას კი დანიური ლაკონიური ადმინისტრაციული სტილის ფლობა, რომ ტექსტი დანიელმა ჩინოვნიკმა ან პარტნიორმა ბუნებრივად, არა „უცხოურიდან გადმოკეთებულად" წაიკითხოს. ჩვენს გუნდში ორივე მიმართულებაზე ცალკე რედაქტორები მუშაობენ: დანიურ ტექსტს დანიური მშობლიური ენის მქონე რედაქტორი ამოწმებს, ქართულს ქართული იურიდიული ენის სპეციალისტი.

პირადი კორესპონდენცია და სწრაფი თარგმანი

ორივე მიმართულებით არსებობს ტექსტების ჯგუფი, რომელსაც დამოწმება არ სჭირდება, სიჩქარე კი სასიცოცხლოდ: დანიური მუნიციპალიტეტის წერილი Digital Post-ში, სკოლის ან საბავშვო ბაღის შეტყობინება ქართველი მშობლისთვის, a-kasse-ს მოთხოვნა, ბინის მესაკუთრის შეტყობინება, საექიმო რეკომენდაცია, დანიელი პარტნიორის ელექტრონული წერილი. დანიური სისტემა პასუხის ვადებს მკაცრად აწესებს, და დაგვიანებული პასუხი შეღავათის დაკარგვას ან ჯარიმას ნიშნავს. ასეთი ტექსტებისთვის გვაქვს ექსპრეს ფორმატი დამოწმების გარეშე, სადაც მოკლე ტექსტი რამდენიმე საათში ბრუნდება ელექტრონულად, ორივე მიმართულებით ერთნაირად სწრაფად. სიჩქარე ხარისხს არ ეწირება: ექსპრეს თარგმანსაც იგივე მთარგმნელები ასრულებენ.

რომელ მიმართულებაში რა დამოწმება სჭირდება

• დანიურიდან ქართულად, ქართული უწყებისთვის: დანიური აპოსტილი დედანზე + ჩვენი ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი; ეს სქემა ყველა ქართულ უწყებაში მუშაობს
• დანიურიდან ქართულად, კერძო საჭიროებისთვის (ექიმი, პარტნიორი, პირადი ინფორმაცია): დამოწმების გარეშე ან სააგენტოს ბეჭდით
• ქართულიდან დანიურად ან ინგლისურად, დანიური სახელმწიფო უწყებისთვის: ნოტარიული დამოწმება საქართველოში + აპოსტილი; დანიაში ხელახლა დამოწმება არ სჭირდება
• ქართულიდან დანიურად, დამსაქმებლისთვის ან პარტნიორისთვის: ხშირად საკმარისია სააგენტოს დამოწმება
• მარკეტინგული და საინფორმაციო ტექსტები ორივე მიმართულებით: დამოწმების გარეშე, ლოკალიზაციის ფორმატით

ხარისხის კონტროლი ორივე მიმართულებით

ყოველი დანიურ-ქართული თარგმანი სამ ფილტრს გადის. პირველი ენობრივი რედაქტირებაა, სადაც სამიზნე ენის მშობლიური ან პროფესიული მცოდნე ტექსტის ბუნებრიობას ამოწმებს, დანიური ტექსტის შემთხვევაში ლაკონიური ადმინისტრაციული სტილის დაცვით. მეორე ფორმალური შედარებაა დედანთან: სახელები დანიური გამოთქმით და პასპორტთან, რიცხვები დანიური გამყოფებით, თარიღები, CPR და CVR ნომრები, ციფრული ხელმოწერის ბლოკები, აპოსტილის ველები. მესამე დარგობრივი შემოწმებაა, სადაც იურიდიულ ტექსტს სკანდინავიური სამართლის მცოდნე იურისტი-რედაქტორი, სამედიცინოს სამედიცინო რედაქტორი ადარებს. ეს სამსაფეხურიანი პროცესი სწორედ იმ შეცდომებს იჭერს, რომლებიც სხვა სკანდინავიური ენის ცოდნით დანიურის „მიახლოებით" წაკითხვისას ჩნდება.

პროცესი და ვადები

დოკუმენტს ან ტექსტს საიტზე ტვირთავთ, უთითებთ მიმართულებასა და მიმღებს, ჩვენ ვაფასებთ, ვურჩევთ ენობრივ ვერსიას (დანიური, ინგლისური თუ ორივე) და ვიწყებთ. სტანდარტული პირადი დოკუმენტი ორივე მიმართულებით ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრესით 1-2 საათში; სასამართლო გადაწყვეტილება, კორპორატიული პაკეტი ან ლოკალიზაციის პროექტი ინდივიდუალური ვადითა და ტერმინოლოგიური ბაზით. თარგმანის დაწყებამდე ვითხოვთ პასპორტის ასლს სახელების შესადარებლად და, თუ დოკუმენტი კონკრეტული პროცედურისთვისაა, ამ პროცედურის დასახელებას, რათა ტერმინოლოგია და დამოწმების ფორმა ზუსტად მოვარგოთ.

ხშირად დასმული კითხვები