მონტენეგრული თარგმანი ნოტარიული დამოწმებით

მონტენეგრულ მიმართულებაზე ნოტარიული დამოწმება ორ ლათინურ ნოტარიატს შორის დგას: მონტენეგრომ ნოტარიუსის ინსტიტუტი 2011 წელს შემოიღო ევროპული მოდელით, და ქართველი ნოტარიუსის ფუნქცია მონტენეგროელი ნოტარიუსისთვის ნაცნობია. თუმცა თარგმანის დამოწმება მონტენეგროში ნოტარიუსის საქმე არ არის, ის იუსტიციის სამინისტროს მიერ დანიშნულ სასამართლო თარჯიმანს (sudski tumač) ეკუთვნის, და სწორედ ეს განსხვავება განსაზღვრავს, როდის არის ქართული ნოტარიული დამოწმება საკმარისი და როდის სჭირდება პაკეტს დამატებითი საფეხური. ამ გვერდზე ვხსნით, რას ადასტურებს ქართველი ნოტარიუსი მონტენეგრულ თარგმანზე, როგორ მუშაობს მონტენეგროს სისტემა, ვინ გასცემს აპოსტილს ორივე ქვეყანაში, როგორ იგეგმება პაკეტი, როცა რეზიდენტი საელჩო თბილისში არ არის, და რომელ დეტალზე ბრუნდება ყველაზე ხშირად დოკუმენტი.

რას ადასტურებს ქართველი ნოტარიუსი

ნოტარიუსი მონტენეგრულ ტექსტს არ ამოწმებს; ის ადასტურებს, რომ თარგმანი შეასრულა და ხელი მოაწერა მთარგმნელმა, რომელიც შესაბამის ენობრივ წყვილში მის რეესტრშია რეგისტრირებული და ვისი კვალიფიკაციაც წინასწარ არის შემოწმებული. მონტენეგრული ენის რეგისტრაცია ქართველ ნოტარიუსებთან სერბულ-ხორვატული ენობრივი სივრცის ფარგლებში ხდება, და ჩვენი მთარგმნელი ამ წყვილშია რეგისტრირებული. პროცედურა სტანდარტულია: თარგმანი დედნის ასლთან ან დედანთან იკინძება, მთარგმნელი ხელს აწერს ნოტარიუსის თანდასწრებით, ნოტარიუსი ბეჭდავს და რეესტრის ნომერს ანიჭებს, რომლითაც დოკუმენტის ნამდვილობა მოგვიანებით შემოწმებადია. ეს ფორმა საქართველოს ყველა უწყებაში მოქმედებს და მონტენეგრული დოკუმენტის საქართველოში წარსადგენად აუცილებელია. მონტენეგრული დედნის შემთხვევაში დამატებით ვამოწმებთ, რომ თარგმანში ენის დასახელება (მონტენეგრული, სერბული) დედნის ენას შეესაბამება, რადგან უწყება ამასაც ადარებს.

მონტენეგროს სისტემა: sudski tumač და ovjereni prevod

მონტენეგროში სასამართლო თარჯიმანს იუსტიციის სამინისტრო კონკრეტული ენისთვის ნიშნავს, გამოცდის, ფიცისა და რეესტრში შეყვანის შემდეგ; სასამართლო თარჯიმნის სია საჯაროა და ენების მიხედვით იძებნება. სასამართლო თარჯიმნის თარგმანი (ovjereni prevod) დედანთან ან მის დამოწმებულ ასლთან იკინძება, თარჯიმნის ბეჭდით, ხელმოწერითა და დამოწმების ფორმულით, და მონტენეგროს ყველა უწყება მას პირდაპირ იღებს. ეს სისტემა სერბულისა და ხორვატულის ანალოგიურია და ქართველი ნოტარიუსის დამოწმებას ავტომატურად არ ცნობს.

ქართულ-მონტენეგრულ წყვილში დანიშნული სასამართლო თარჯიმანი მონტენეგროში, ჩვენი ცოდნით, არ არსებობს. ამიტომ მონტენეგროს სახელმწიფო უწყებისთვის (შინაგან საქმეთა სამინისტრო, სასამართლო, სამოქალაქო აქტების რეესტრი, ENIC/NARIC) ქართული დოკუმენტი პრაქტიკაში ინგლისურის ან რუსულის გავლით მიდის: აპოსტილიანი დედანი შუალედური ენის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანით, რომელსაც მონტენეგროში ინგლისურის ან რუსულის სასამართლო თარჯიმანი მონტენეგრულად თარგმნის. ეს ორსაფეხურიანი გზა უცნაურად ჟღერს, მაგრამ მუშაობს, და მას ორივე ეტაპზე ჩვენ ვაკოორდინირებთ. კერძო მიმღებისთვის (უძრავი ქონების სააგენტო, დამსაქმებელი, უნივერსიტეტების ნაწილი, ბიზნესპარტნიორი, კლინიკა) ჩვენი ნოტარიულად დამოწმებული მონტენეგრული თარგმანი, როგორც წესი, საკმარისია, და ზოგიერთი უწყება მას აპოსტილით პირდაპირ იღებს, რასაც შეკვეთისას ვაზუსტებთ.

აპოსტილი მონტენეგროში: ძირითადი სასამართლოები

მონტენეგრო ჰააგის კონვენციის წევრია იუგოსლავიისგან სამართალმემკვიდრეობით, და აპოსტილის გამცემი ორგანო ძირითადი სასამართლოა (osnovni sud), რომელიც საკუთარი ტერიტორიის დოკუმენტებზე აპოსტილს ადებს: პოდგორიცის ძირითადი სასამართლო პოდგორიცაში გაცემულ დიპლომზე, კოტორის ძირითადი სასამართლო კოტორის სამოქალაქო აქტების ამონაწერზე, ბარისა ბარის კომპანიის საბუთებზე. სასამართლო თარჯიმნის თარგმანზე აპოსტილი ისევ ძირითად სასამართლოში იდება, რადგან თარჯიმანი სასამართლო სისტემის ნაწილია. ხშირი შეცდომაა, როცა მონტენეგროდან ჩამოტანილ ნასყიდობის ხელშეკრულებას ან დიპლომს აპოსტილი არ ახლავს და კლიენტი საქართველოში ცდილობს მის „გამოსწორებას". ეს შეუძლებელია: აპოსტილს მხოლოდ გამცემი ქვეყანა ადებს, და ასეთ დროს დოკუმენტი მონტენეგროში მდებარე ნათესავთან, წარმომადგენელთან ან უძრავი ქონების სააგენტოსთან უნდა გაიგზავნოს.

აპოსტილი საქართველოში: დედანზე თუ თარგმანზე

მონტენეგროსთვის განკუთვნილ ქართულ დოკუმენტს აპოსტილი იუსტიციის სახლში ერთვის, და ორი თანმიმდევრობა არსებობს: აპოსტილი დედანზე, რის შემდეგაც მთელი პაკეტი, აპოსტილის ჩათვლით, ითარგმნება, ან აპოსტილი უკვე დამოწმებულ თარგმანზე, ნოტარიუსის ხელმოწერის დასადასტურებლად. მონტენეგროს უწყებები აპოსტილს დედანზე ითხოვენ, რადგან სასამართლო თარჯიმნის სისტემის ლოგიკით თარგმანი დამოუკიდებელი დოკუმენტია და აპოსტილი დედნის ნამდვილობას უნდა ადასტურებდეს; ინგლისურის ან რუსულის გავლით მუშაობისას აპოსტილიანი დედანი და შუალედური ენის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ერთად მიდის. კერძო მიმღებისთვის ორივე ვარიანტი გვხვდება, და მოთხოვნას წინასწარ ვაზუსტებთ, რადგან ორმაგი აპოსტილი ზედმეტია, არასწორ ადგილას დადებული კი უარყოფის მიზეზი.

ყველაზე ხშირად დასამოწმებელი დოკუმენტები მონტენეგრულ მიმართულებაზე

• ნასამართლობის ცნობა (uvjerenje o nekažnjavanju-ს ეკვივალენტი) ბინადრობის ნებართვისთვის
• დაბადების, ქორწინებისა და განქორწინების მოწმობა ოჯახური ბინადრობისა და სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციისთვის
• საბანკო ცნობა და შემოსავლის დამადასტურებელი დოკუმენტი ბინადრობის ნებართვისთვის
• დიპლომი, დანართი და ატესტატი განათლების აღიარებისა და ჩარიცხვისთვის
• მონტენეგროს სამოქალაქო აქტების ამონაწერი (izvod iz matične knjige) საქართველოში რეგისტრაციისთვის
• მონტენეგროს კადასტრის ამონაწერი (list nepokretnosti) და ნოტარიული აქტი საქართველოს ბანკისთვის, ნოტარიუსისა და მემკვიდრეობის საქმისთვის
• CRPS-ის რეესტრის ამონაწერი და წესდება მონტენეგრული კომპანიის საქართველოში რეგისტრაციისთვის
• მინდობილობა მონტენეგროში უძრავი ქონების, კომპანიის ან სასამართლო წარმომადგენლობისთვის
• მეზღვაურის სერტიფიკატები, საზღვაო წიგნაკი და კრუინგის ხელშეკრულება
• სამედიცინო დასკვნები იგალოს ინსტიტუტისა და სადაზღვევო ანაზღაურებისთვის

პაკეტი წარმომადგენლის ან სააგენტოს მეშვეობით: პირველივე ჯერზე სწორად

მონტენეგროს თბილისში რეზიდენტი საელჩო არ აქვს, და ბინადრობის პაკეტი ხშირად უძრავი ქონების სააგენტოს, იურისტის ან წარმომადგენლის მეშვეობით მონტენეგროში, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადგილობრივ განყოფილებაში ბარდება, ან განმცხადებელს თავად მიაქვს ერთი მოკლე ვიზიტით. ეს ნიშნავს, რომ დოკუმენტი „ადგილზე გასწორების" შანსის გარეშე მიდის, და უარყოფის შემთხვევაში მთელი ციკლი, აპოსტილის ჩათვლით, კვირებს კარგავს, ხოლო ბინადრობის ნებართვის ვადა, რომელიც ქონების მფლობელს ყოველწლიურად უნდა განაახლოს, გადის. ამიტომ მონტენეგრულ მიმართულებაზე ფორმატის კონტროლს ორმაგად ვატარებთ: აპოსტილის ადგილი, თარგმანის ფორმა (ნოტარიული თუ შუალედური ენის გავლით), ენის დასახელება, სახელების ჩაწერა, თარიღები, ბეჭდების ტექსტი, გვერდების დაკინძვა. კლიენტს ვურჩევთ, მიმღები უწყების ან სააგენტოს წერილობით მოთხოვნას წინასწარ გავეცნოთ, და პაკეტს ამ მოთხოვნის მიხედვით ვამზადებთ.

ორი ანბანი, შვიდი ბრუნვა და სახელების ფორმა

მონტენეგროს დოკუმენტში სახელი ლათინურად, კირილიცით ან ორივეთი შეიძლება იყოს ჩაწერილი, და ნოტარიულად დამოწმებულ ქართულ თარგმანში ორივე ფორმა ერთ ქართულ ტრანსკრიფციაზე დაიყვანება, ლათინური ვარიანტი პასპორტიდან ფრჩხილებში. ბრუნვის ფორმაში ჩაწერილი ქართული გვარი (Beridzea, Beridzeu, Beridzeom) სახელობითზე, პასპორტის ფორმაზე დაიყვანება. მონტენეგრული სახელების ქართული ტრანსკრიფცია დამკვიდრებული წესით კეთდება (Đorđije ჯორჯიე, Milić მილიჩი, Vuković ვუკოვიჩი), ერთი კლიენტის ყველა დოკუმენტში ერთნაირად, ხოლო ტიტულები (dr, mr, dipl. ing.) ქართულში განმარტებით გადადის და გვარს არ ერწყმის. ქართულიდან მონტენეგრულად თარგმნისას სახელი პასპორტის ლათინური ფორმით იწერება, მონტენეგრული დიაკრიტიკის (č, ć, đ, š, ž) გარეშე, თუნდაც მონტენეგროელი მკითხველისთვის ასე „ცუდად იკითხებოდეს", რადგან უწყება თარგმანს პასპორტს ადარებს.

ენის დასახელება დამოწმებულ თარგმანში

მონტენეგრულ მიმართულებაზე ერთი უჩვეულო საკითხი ენის დასახელებაა. მონტენეგროდან ჩამოტანილი დოკუმენტი მონტენეგრულად ან სერბულად შეიძლება იყოს, და ორივე მონტენეგროში ოფიციალურია; ქართველი ნოტარიუსი კი თარგმანში ენობრივ წყვილს უთითებს. ჩვენ თარგმანში ენას დედნის მიხედვით ვწერთ, ხოლო მონტენეგროსთვის განკუთვნილ თარგმანში მიმღები ქვეყნის სახელმწიფო ენას, მონტენეგრულს, იეკავური სტანდარტითა და ლათინური ანბანით. ყოფილი იუგოსლავიის პერიოდის დოკუმენტები (1991 წლამდე გაცემული ატესტატი, ქორწინების მოწმობა, სამუშაო წიგნაკი) სერბულ-ხორვატულად არის დაწერილი, ხშირად კირილიცით, და მათი თარგმანი ცალკე ყურადღებას მოითხოვს, რადგან ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია იმ პერიოდის იუგოსლავიური სისტემისაა და თანამედროვე მონტენეგრულ ეკვივალენტს არ ემთხვევა. ასეთ დოკუმენტს თარგმანში შენიშვნით ვურთავთ, რომ დედანი იუგოსლავიის პერიოდისაა და უწყების დასახელება იმდროინდელი სისტემით არის მოცემული.

ნოტარიული, სააგენტოს ბეჭდით და სასამართლო თარჯიმნის დამოწმება

„დამოწმებაში" კლიენტები სამ განსხვავებულ პროცედურას გულისხმობენ. ქართველი ნოტარიუსის დამოწმება მთარგმნელის ხელმოწერის დადასტურებაა, საქართველოს უწყებებში მოქმედებს, მონტენეგრული დოკუმენტის საქართველოში წარსადგენად აუცილებელია და მონტენეგროს კერძო მიმღებებისთვის ხშირად საკმარისი. სააგენტოს ბეჭდით დამოწმება ჩვენი ბეჭედი და მთარგმნელის ხელმოწერაა, რომელიც კლინიკებს, უძრავი ქონების სააგენტოებს, დამსაქმებლების ნაწილს და ბიზნესპარტნიორებს ჰყოფნით. მონტენეგროელი სასამართლო თარჯიმნის დამოწმება კი მხოლოდ მონტენეგროში, რეესტრში მყოფი პირის მიერ კეთდება და მონტენეგროს სახელმწიფო უწყებებს სჭირდება, ქართული წყვილის შემთხვევაში შუალედური ენის გავლით. შეკვეთისას ვეკითხებით, ვინ არის დოკუმენტის მიმღები, და სამიდან სწორს ვირჩევთ.

მინდობილობა უძრავი ქონებისთვის: ყველაზე მგრძნობიარე დოკუმენტი

ქართველი მყიდველი მონტენეგროში ბინას ხშირად ადგილზე ყოფნის გარეშე ყიდულობს, წარმომადგენლის მეშვეობით, და მინდობილობა ამ გარიგების ყველაზე მგრძნობიარე დოკუმენტია. მონტენეგროელი ნოტარიუსი, რომელიც ნასყიდობის ხელშეკრულებას ნოტარიულ აქტად აფორმებს, მინდობილობაში უფლებამოსილებების ზუსტ ჩამონათვალს ითხოვს: კონკრეტული ქონების იდენტიფიკაცია კადასტრის მონაცემებით, ფასის ზღვარი, ხელშეკრულების ხელმოწერის, კადასტრში რეგისტრაციის, გადასახადის გადახდისა და კომუნალური ხელშეკრულებების გაფორმების უფლება ცალ-ცალკე. ზოგადი ფორმულირებით დაწერილი ქართული მინდობილობა მონტენეგროში „არასაკმარისად" ითვლება. ამიტომ მინდობილობის ტექსტს ჯერ მონტენეგრული ნოტარიული პრაქტიკის ლოგიკით ვამზადებთ, შემდეგ ქართველ ნოტარიუსთან ფორმდება ქართულად, ითარგმნება მონტენეგრულად და აპოსტილი ერთვის; მონტენეგროელ ნოტარიუსთან წინასწარი შეთანხმება, სააგენტოს ან იურისტის მეშვეობით, ამ დოკუმენტზე ყოველთვის ღირს.

ცნობების ვადა და ბინადრობის ყოველწლიური განახლება

მონტენეგროს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ცნობებს შეზღუდული მოქმედების ვადით იღებს: ნასამართლობის ცნობა და საბანკო ცნობა გაცემიდან რამდენიმე თვის განმავლობაში მოქმედებს, და თუ პაკეტი ამ ვადის შემდეგ ბარდება, ის ბრუნდება. ქონების საფუძვლით ბინადრობის ნებართვა, გარდა ამისა, ყოველწლიურად განახლდება, და ყოველი განახლება ახალ ცნობებსა და ახალ თარგმანს მოითხოვს. ამიტომ მუდმივ კლიენტებს ყოველწლიურ პაკეტს ვთავაზობთ: ცნობის აღების დღეს თარგმანი და ნოტარიული დამოწმება ექსპრეს რეჟიმში, აპოსტილი მომდევნო ეტაპზე, საერთაშორისო კურიერი მონტენეგროში, ყველაფერი ერთ კვირაში, გზაში დროის დათვლით. ტრანსლიტერაციის ცხრილი და ტერმინოლოგია წინა წლის პაკეტიდან უცვლელად გამოიყენება, რაც ვადასაც ამცირებს და უწყებისთვის თანმიმდევრულობასაც უზრუნველყოფს.

ელექტრონული დამოწმება: სად ვართ დღეს

მონტენეგრო ელექტრონულ ადმინისტრაციას ევროკავშირის სტანდარტებთან შესაბამისობის ფარგლებში ავითარებს: ნაწილი ცნობა ელექტრონულად გაიცემა, ხოლო ელექტრონული ხელმოწერა ოფიციალურად ცნობილია. საქართველოშიც ელექტრონული აპოსტილი ვითარდება. თუმცა ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ქართულ-მონტენეგრულ ურთიერთობაში ჯერჯერობით ქაღალდის დოკუმენტად რჩება, რადგან ერთი ქვეყნის უწყება მეორის ელექტრონული დამოწმების ვერიფიკაციას, როგორც წესი, ვერ ახდენს. ელექტრონულად მიღებულ დოკუმენტს ამობეჭდილ ფორმაში ვამუშავებთ, ვერიფიკაციის კოდს ვინარჩუნებთ და კლიენტს ვურჩევთ, ელექტრონული ფორმის მიღებაზე მიმღებ უწყებას წინასწარ ჰკითხოს, რაც წარმომადგენლის მეშვეობით ჩაბარებული პაკეტის შემთხვევაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

დედნის ასლის დამოწმება: ორმაგი პაკეტი კადასტრისა და ბანკისთვის

უძრავი ქონებისა და ბინადრობის პროცედურებში ხშირად ერთი და იგივე დოკუმენტი ერთდროულად რამდენიმე უწყებას სჭირდება: ნასყიდობის ხელშეკრულება კადასტრს, ბანკს, საგადასახადო სამსახურსა და ბინადრობის განაცხადს, დიპლომი დამსაქმებელს და ENIC/NARIC-ს. ასეთ დროს დედნის ხელიდან გაშვება წარმოუდგენელია, და პაკეტი ორმაგ ნოტარიულ მოქმედებას მოითხოვს: დედნის ასლის დამოწმებას, რომლითაც ნოტარიუსი ადასტურებს, რომ ასლი დედანს ემთხვევა, და თარგმანის დამოწმებას, რომელიც უკვე დამოწმებულ ასლს ეკინძება. ასლის დამოწმებისთვის დედნის ფიზიკურად მოტანა აუცილებელია, რასაც წინასწარ გეტყვით; თარგმანისთვის კი მკაფიო სკანი საკმარისია. მონტენეგროში ასლის დამოწმებას ნოტარიუსი ან მუნიციპალიტეტი აკეთებს, და მონტენეგრული „ovjerena kopija" საქართველოში აპოსტილით და თარგმანით ისევე მიიღება, როგორც დედანი, თუ დამოწმების დანართი სრულად არის თარგმნილი.

ვადები და ორგანიზება

თარგმანი ნოტარიული დამოწმებით 1-2 სამუშაო დღეში მზადდება; ექსპრეს რეჟიმი, 1-2 საათში, მთარგმნელის ხელმისაწვდომობის მიხედვით, რომელსაც შეკვეთის დადასტურებისას ვაზუსტებთ. აპოსტილი იუსტიციის სახლის ვადებით ერთვის; მონტენეგროში სასამართლო თარჯიმანთან თანამშრომლობისას ვადა ცალკე ითვლება და წინასწარ გეცნობებათ. დოკუმენტს საიტზე ტვირთავთ, ნოტარიუსთან თქვენი დასწრება არ არის საჭირო, მზა პაკეტს ელექტრონულად ან კურიერით იღებთ, ხოლო მონტენეგროში გასაგზავნად საერთაშორისო კურიერს ჩვენვე ვაფორმებთ. ყველა დოკუმენტი კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში მუშავდება.

ტიპური შეცდომები, რომლებიც პაკეტს აბრუნებს

მონტენეგრულ მიმართულებაზე უარყოფის მიზეზები ჩვეულებრივ ერთი და იგივეა: აპოსტილის არარსებობა მონტენეგრულ დედანზე, ბრუნვის ფორმაში ჩაწერილი გვარის პასპორტის ფორმასთან შეუსაბამობა, კირილიცისა და ლათინური ფორმების აღრევა ერთი პიროვნების დოკუმენტებში, ზოგადი ფორმულირებით დაწერილი მინდობილობა, ცნობის ვადის გასვლა გზაში, ან ქართული ნოტარიული დამოწმების წარდგენა სახელმწიფო უწყებაში, სადაც სასამართლო თარჯიმნის ვერსია იყო საჭირო. თუ თარგმანი უკვე უარყოფილი გაქვთ, ჯერ ზუსტ მიზეზს ვადგენთ, ხშირად უწყების წერილობითი პასუხის მიხედვით, და მხოლოდ ხარვეზიან რგოლს ვასწორებთ.

ხშირად დასმული კითხვები