თარგმნა არაბულიდან ქართულად და ქართულიდან არაბულად

არაბულ მიმართულებაზე ორი ნაკადი ერთმანეთს არ ჰგავს არც მოცულობით, არც შინაარსით. ქართულიდან არაბულად ძირითადად ყურის ქვეყნებში დასაქმების, სამედიცინო ლიცენზირებისა და ბიზნესის დოკუმენტები მიდის, არაბულიდან ქართულად კი არაბულენოვანი სტუდენტების, ყურის ინვესტორებისა და საქართველოში მცხოვრები არაბულენოვანი ოჯახების საბუთები. ორივე მიმართულებას ცალკე პროცესი ემსახურება: არაბულად თარგმანს მშობლიურენოვანი რედაქტორი ამოწმებს, რომელიც კონკრეტული ქვეყნის ადმინისტრაციულ ტერმინოლოგიას იცნობს, ქართულად თარგმანს ქართული ენის რედაქტორი. ეს გვერდი აღწერს, რით განსხვავდება ორი მიმართულება, რომელი დოკუმენტი მიდის ხშირად საით და სად ჩნდება ტიპური შეცდომები.

ქართულიდან არაბულად: რომელი ქვეყნის მკითხველი

ქართულიდან არაბულად თარგმნისას პირველი კითხვა ისაა, რომელი ქვეყნის უწყება წაიკითხავს ტექსტს. სალიტერატურო არაბული ყველგან ერთია, მაგრამ ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება: ბინადრობის ნებართვა საემიროებში ერთი ტერმინით აღინიშნება, საუდის არაბეთში იყამა, ეგვიპტეში კიდევ სხვა; სავაჭრო რეესტრი, ნოტარიუსი, სამოქალაქო აქტების ორგანო თითოეულ ქვეყანაში საკუთარი დასახელებით არსებობს. თარგმანი, რომელიც საემიროების ტერმინოლოგიით არის დაწერილი, ეგვიპტის უწყებაში „უცხოდ" იკითხება. ამიტომ შეკვეთისას დანიშნულების ქვეყანას ვაზუსტებთ და თარგმანს იმ ქვეყნის ადმინისტრაციული ენით ვამზადებთ, ხოლო რედაქტორად ამავე რეგიონის მშობლიურენოვან სპეციალისტს ვრთავთ.

არაბული ოფიციალური სტილი თავაზიანობის მკაფიო ეტიკეტს მიჰყვება: მიმართვის ფორმულები, ტიტულები, ოფიციალური წერილის დასაწყისი და დასასრული სტანდარტიზებულია, და ქართული დედანი, რომელიც ამ ეტიკეტს არ შეიცავს, თარგმანში მას ჟანრის მოთხოვნით იძენს, შინაარსის შეუცვლელად.

არაბულიდან ქართულად: სისრულე და სტრუქტურა

საპირისპირო მიმართულების მკითხველი საქართველოს იუსტიციის სახლი, საჯარო რეესტრი, უნივერსიტეტი, ბანკი ან სასამართლოა, და მათი მთავარი მოთხოვნა სისრულეა: არაბული დოკუმენტის ყოველი ველი, ბეჭდის ტექსტი, ხელნაწერი შენიშვნა და ლეგალიზაციის შტამპი ითარგმნება, გამოტოვების გარეშე. წაუკითხავი ფრაგმენტი შენიშვნით აღინიშნება და ვარაუდით არ ივსება. არაბული დოკუმენტის სტრუქტურა ქართველი ჩინოვნიკისთვის ხშირად უჩვეულოა: ოთხკომპონენტიანი სახელი, ჰიჯრის თარიღები, ტომობრივი ან საგვარეულო სახელის ცალკე ველი, სამოქალაქო აქტების „საოჯახო ბარათი", რომელიც ერთ დოკუმენტში ოჯახის ყველა წევრს აერთიანებს. თარგმანი ისე უნდა იყოს აგებული, რომ ქართველი მკითხველი დოკუმენტში ორიენტირებას შეძლოს: ველების დასახელებები ქართული ეკვივალენტით, არაბული ტერმინი პირველად ხსენებისას ფრჩხილებში, ინსტიტუტი ქართული ანალოგის გარეშე მოკლე შენიშვნით.

დამოწმების მარშრუტიც მიმართულებას მიჰყვება

ქართული საბუთი არაბული ქვეყნისთვის ან იუსტიციის სახლში აპოსტილს იღებს (საუდის არაბეთი, ომანი, ბაჰრეინი, მაროკო, ტუნისი), ან საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და შესაბამისი საელჩოს ლეგალიზაციას გადის (საემიროები, კატარი, ქუვეითი, ეგვიპტე, იორდანია, ერაყი). არაბული საბუთი საქართველოსთვის იმავე ლოგიკით, მაგრამ შებრუნებული მიმართულებით მოდის: აპოსტილით ან გამცემი ქვეყნის საგარეო უწყებისა და საქართველოს საელჩოს დამოწმებით. თარგმანი ორივე შემთხვევაში დამოწმებასთან სწორ თანმიმდევრობაში უნდა იყოს: არაბული დოკუმენტი ჯერ მოწმდება და შემდეგ ითარგმნება, ქართული კი, როგორც წესი, ჯერ ითარგმნება და შემდეგ ლეგალიზაციის ჯაჭვს გადის. მარშრუტს ქვეყნისა და მიმღები უწყების მიხედვით ვგეგმავთ.

ტიპური დოკუმენტები მიმართულებების მიხედვით

ქართულიდან არაბულად ყველაზე ხშირად მიდის:

• დიპლომი, ნიშნების ფურცელი და სამუშაო გამოცდილების ცნობა დუბაიში, აბუ-დაბიში, დოჰასა და რიადში დასაქმებისთვის
• ექიმების, ექთნებისა და ფარმაცევტების ლიცენზირების პაკეტი ყურის ჯანდაცვის რეგულატორებისთვის
• ნასამართლობის ცნობა, ქორწინებისა და დაბადების მოწმობა ბინადრობისა და ოჯახის გაერთიანებისთვის
• სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი, წესდება და მინდობილობა თავისუფალ ზონაში ან მატერიკზე კომპანიის რეგისტრაციისთვის
• სამედიცინო ისტორია და კვლევის შედეგები ყურის კლინიკებში მკურნალობის დასაგეგმად
• ქართული ღვინის, ტურისტული და საინვესტიციო კომპანიების მარკეტინგული მასალები ყურის ბაზრისთვის

არაბულიდან ქართულად კი:

• ერაყელი, იორდანიელი, ეგვიპტელი და სირიელი სტუდენტების სკოლის ატესტატი და უნივერსიტეტის ამონაწერი
• ყურის ინვესტორების კომპანიის საბუთები, საბანკო ცნობები და მინდობილობა საქართველოში ბიზნესისა და უძრავი ქონებისთვის
• არაბულენოვანი ოჯახების ქორწინების, დაბადებისა და განქორწინების დოკუმენტები ბინადრობისა და სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციისთვის
• სასამართლო გადაწყვეტილებები საოჯახო და სავაჭრო საქმეებზე საქართველოში ცნობისთვის
• ეპიკრიზი და კვლევის შედეგები არაბული ქვეყნების კლინიკებიდან
• ორენოვანი (არაბულ-ინგლისური ან არაბულ-ფრანგული) ხელშეკრულებები ქართველ პარტნიორთან

ტრანსლიტერაცია ორივე მიმართულებით

არაბულიდან ქართულად სახელი ქართული ტრანსკრიფციით იწერება, პასპორტის ლათინური ფორმა ფრჩხილებში, ხოლო ოთხკომპონენტიანი სახელი ქართულ სამ ველში პასპორტის ლოგიკით ნაწილდება. ხაფანგები ცნობილია: ხმოვნების არარსებობა არაბულ დამწერლობაში, რომელიც ერთ გვარს რამდენიმენაირად წასაკითხს ხდის; „ალ-" და „ბინ" ელემენტები, რომლებიც ხან გვარის ნაწილია, ხან არა; და ლათინური ტრანსლიტერაციის განსხვავება ქვეყნების მიხედვით. ქართულიდან არაბულად კი ქართული სახელი არაბული დამწერლობით გადადის ისე, რომ არაბი ჩინოვნიკი მას პასპორტის ლათინურ ფორმასთან დააკავშიროს; ქართული ბგერები, რომლებიც არაბულში არ არსებობს (გ, პ, ჩ, ჟ, ც, ძ, წ, ჭ), დამკვიდრებული შესატყვისით ან დამატებითი ნიშნებით გადმოგვაქვს, ერთი კლიენტის ყველა დოკუმენტში ერთნაირად. თუ კლიენტს უკვე აქვს ბინადრობის ბარათი არაბული ფორმით ჩაწერილი სახელით, სწორედ ის ფორმა გამოიყენება.

კალენდარი, ციფრები და ფორმატი

არაბულიდან ქართულად თარგმნისას ჰიჯრის თარიღი (საუდის დოკუმენტებში) გრიგორიანულში გადადის, ორიგინალი ფრჩხილებში რჩება; სხვა ქვეყნების დოკუმენტები ხშირად ორივე კალენდარს პარალელურად იყენებს, და ორივე თარიღი მოწმდება. ქართულიდან არაბულად საუდისთვის თარგმნისას გრიგორიანულ თარიღს ჰიჯრის ეკვივალენტს ვუმატებთ, რადგან საუდის უწყება საკუთარ კალენდარში მუშაობს. ციფრები: აღმოსავლეთ არაბულ ქვეყნებში აღმოსავლური არაბული ციფრები, მაღრიბში ჩვეულებრივი, და თარგმანში მიმღები ქვეყნის კონვენციას ვიცავთ. ვალუტა (დირჰამი, რიალი, დინარი, ფუნტი) ხელშეკრულებებში ცალსახად, ISO კოდით უნდა იყოს მითითებული, რადგან „რიალი" საუდისა და ომანის სხვადასხვა ვალუტაა, „დინარი" კი ქუვეითის, ბაჰრეინის, იორდანიისა და ერაყისა, და ეს ხშირად ჩვენი შენიშვნის საგანი ხდება.

სამედიცინო ლიცენზირების პაკეტი: მიმართულების ყველაზე მოთხოვნადი სამუშაო

ქართველი ექიმები, ექთნები, სტომატოლოგები და ფარმაცევტები ყურის ქვეყნებში სამუშაოდ ლიცენზირების პროცედურას გადიან, სადაც დიპლომი, სპეციალიზაციის სერტიფიკატი, სამუშაო გამოცდილების ცნობა და კარგი რეპუტაციის ცნობა ჯერ ვერიფიკაციას გადის (უნივერსიტეტი და დამსაქმებელი პირდაპირ ადასტურებს დოკუმენტს), შემდეგ რეგულატორს წარედგინება. ეს პაკეტი ქართულიდან არაბულად და ინგლისურად პარალელურად მიდის, ხოლო დოკუმენტების ლეგალიზაცია ან აპოსტილი ქვეყნის მიხედვით ერთვის. აქ ორი რამ არის კრიტიკული: სპეციალობისა და საგნების დასახელებები რეგულატორის კლასიფიკატორის ტერმინოლოგიას უნდა შეესაბამებოდეს, და ყველა დოკუმენტში კანდიდატის სახელი ერთნაირად უნდა იყოს ჩაწერილი, რადგან ვერიფიკაციის სისტემა შეუსაბამობას ავტომატურად აფიქსირებს. ჩვენ პაკეტს ერთი ტრანსლიტერაციის ცხრილით და ერთი ტერმინოლოგიით ვამზადებთ და კლიენტს ვურჩევთ, ვერიფიკაცია თარგმანის პარალელურად დაიწყოს.

არაბულენოვანი სტუდენტების პაკეტი საქართველოსთვის

საქართველოს სამედიცინო უნივერსიტეტებში ერაყელი, იორდანიელი, ეგვიპტელი და სირიელი სტუდენტების ჩარიცხვის სეზონზე არაბულიდან ქართულად მიმართულება პიკს აღწევს. პაკეტი ტიპურია: სკოლის ატესტატი, ნიშნები, ზოგჯერ წინა უნივერსიტეტის ამონაწერი, პასპორტის თარგმანი. აქ ვადა და თანმიმდევრულობა მნიშვნელოვანია: განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი და უნივერსიტეტი ერთსა და იმავე პიროვნებას ერთი ტრანსკრიფციით უნდა ხედავდეს, ხოლო საგნების დასახელებები ქართული უმაღლესი განათლების კლასიფიკატორის ტერმინოლოგიით უნდა იყოს თარგმნილი. ერაყისა და სირიის დოკუმენტების შემთხვევაში ლეგალიზაცია ხშირად მესამე ქვეყნის გავლით მოდის, და ჩვენ ვთარგმნით და ვამოწმებთ იმას, რაც დამოწმებით ჩამოდის, კლიენტს კი პირდაპირ ვეუბნებით, რომ დამოწმების გარეშე დოკუმენტს უწყება არ მიიღებს.

ბიზნეს დოკუმენტები: ორენოვანი ხელშეკრულება და არაბულის უპირატესობა

ქართულ-არაბული ხელშეკრულება ხშირად ორენოვანია, არაბულ-ინგლისური ან არაბულ-ქართული, და მიმართულება აქ ერთდროულად ორივეა. საემიროებისა და საუდის არაბეთის ბევრ იურისდიქციაში სასამართლო დავისას არაბული ვერსია უპირატესია კანონით, მიუხედავად ხელშეკრულების მუხლისა, და ეს ქართველი კომპანიისთვის ნიშნავს, რომ არაბული ვერსიის ხარისხი გადამწყვეტია. ორენოვან დოკუმენტს ორი მშობლიურენოვანი რედაქტორი ამოწმებს და იურისტი ტერმინოლოგიური თანმიმდევრობის ცხრილს ადგენს. თავისუფალი ზონების (DMCC, JAFZA, ADGM, DIFC) რეგისტრაციის დოკუმენტები საკუთარი შაბლონებით მიდის, ისლამური ფინანსების ტერმინოლოგია (მურაბაჰა, იჯარა, სუქუქი, თაქაფული) ბანკებთან ურთიერთობისას ცალკე ცოდნაა, ხოლო სავაჭრო რეესტრის ამონაწერი (სიჯილ თიჯარი) და სავაჭრო ლიცენზია საქართველოს რეესტრისთვის ისე ითარგმნება, რომ კომპანიის ფორმა (LLC, FZE, FZCO) ქართული ეკვივალენტით იყოს ამოცნობადი.

მაღრიბული დოკუმენტები: არაბულ-ფრანგული ორმაგი ფენა

მაროკოს, ალჟირისა და ტუნისის ოფიციალური დოკუმენტები ხშირად ორენოვანია, არაბულ-ფრანგული, და ზოგჯერ მხოლოდ ფრანგულად, განსაკუთრებით სასწავლო და კომერციული საბუთები. ასეთი დოკუმენტის მიმართულებას თითოეული ნაწილისთვის ცალკე ვადგენთ: არაბული ნაწილი არაბულიდან, ფრანგული ფრანგულიდან ითარგმნება, თარგმანში აღინიშნება, რომელი ფრაგმენტი რომელი ენიდანაა, და ორივე ენობრივ წყვილში რეგისტრირებული მთარგმნელი ან ორი ხელმოწერა ერთვის. მაროკო და ტუნისი აპოსტილის კონვენციის წევრები არიან, ალჟირი არა, და ეს დამოწმების მარშრუტსაც განსაზღვრავს. ეს კონკრეტული, მაგრამ რეგულარული სამუშაოა, რომელიც არაბისტიკისა და ფრანგული ენის ერთდროულ ჩართვას მოითხოვს.

ლოკალიზაცია ყურის ტურისტისა და ინვესტორისთვის

ყურის ქვეყნებიდან ტურისტული ნაკადი და ინვესტიციები საქართველოში ბოლო წლებში მკვეთრად გაიზარდა, და ქართული სასტუმროების, რესტორნების, კლინიკების, უძრავი ქონებისა და ტურისტული კომპანიების მასალები არაბულად ლოკალიზდება. ეს დოკუმენტის თარგმანისგან განსხვავებული სამუშაოა: ტექსტი არაბულად ბუნებრივად უნდა ჟღერდეს, ჰალალ კვების, ოჯახური სივრცისა და კონფიდენციალურობის შესახებ ინფორმაცია ყურის სტუმრის კულტურულ მოლოდინს უნდა შეესაბამებოდეს, ხოლო მარჯვნიდან მარცხნივ დამწერლობა ვებგვერდის განლაგებასაც ცვლის. მარკეტინგულ ტექსტს მშობლიურენოვანი კოპირაიტერი ამოწმებს, რომელიც ყურის დიალექტურ ჩვევებსაც იცნობს, რადგან ზუსტი, მაგრამ „თარგმანივით მჟღერი" ტექსტი სარეკლამო მიზნისთვის ვერ მუშაობს.

არაბული სინტაქსი და სტილი: რატომ ვერ ითარგმნება სიტყვასიტყვით

არაბული ოფიციალური ენა გრძელი, კავშირებით გადაბმული პერიოდებით წერს, სადაც ერთი წინადადება რამდენიმე პირობას, გამონაკლისსა და შედეგს აერთიანებს, ხოლო ზმნა ხშირად წინადადების დასაწყისში დგას; რელიგიური და ტრადიციული ფორმულები (ღვთის ხსენება დოკუმენტის დასაწყისში, ლოცვითი გამოთქმები სახელებთან) ოფიციალურ ტექსტშიც ჩვეულებრივია და ქართულში ან სტანდარტული ეკვივალენტით გადადის, ან, უწყების მოთხოვნით, უცვლელად ითარგმნება. ქართულად ასეთი წინადადება სტრუქტურის გადაწყობას მოითხოვს: დაყოფას, აზრობრივი აქცენტების შენარჩუნებით, თორემ ქართველი მოსამართლე ან ჩინოვნიკი ტექსტს ვერ მიჰყვება. საპირისპირო მიმართულებით ქართული დოკუმენტის მოკლე წინადადებები არაბულში ხშირად ერთ პერიოდად უნდა გაერთიანდეს და ოფიციალური რეგისტრის ლექსიკით შეივსოს, თორემ არაბი მკითხველისთვის ტექსტი არაოფიციალურად ჟღერს. ეს არის ის, რასაც მანქანური თარგმანი ვერ აკეთებს, და რის გამოც ორივე მიმართულებაზე მშობლიურენოვანი რედაქტორია ჩართული.

ხელნაწერი, დაზიანებული და ომის პერიოდის დოკუმენტები

ერაყისა და სირიის მოქალაქეების დოკუმენტები ხშირად დაზიანებული, არასრული ან ხელნაწერია: ომის პერიოდში გაცემული ატესტატი ბეჭდის გარეშე, სამოქალაქო აქტების წიგნაკი ხელნაწერი ჩანაწერებით, უნივერსიტეტის ამონაწერი, რომლის გამცემი უწყება აღარ არსებობს. ასეთ დოკუმენტს ჯერ ვათვალიერებთ და ვწერთ, რომელი ფრაგმენტი იკითხება ცალსახად და რომელი არა; წაუკითხავი ადგილი თარგმანში შენიშვნით აღინიშნება და ვარაუდით არ ივსება. ვიცით, რომ ახალი ეგზემპლარის მოთხოვნა ამ შემთხვევებში ხშირად შეუძლებელია, და დოკუმენტს იმ სახით ვამუშავებთ, რაც არსებობს, ხოლო კლიენტს ვურჩევთ, უწყებას დოკუმენტის მდგომარეობის შესახებ წინასწარ აცნობოს. ლეგალიზაციის საკითხი ამ ქვეყნებისთვის ცალკე რთულია, და ჩვენ ვთარგმნით და ვამოწმებთ იმას, რაც დამოწმებით ჩამოდის.

ტერმინთა ბაზა და თარგმანის მეხსიერება

კომპანიებისთვის, რომლებიც ყურის ან სხვა არაბულენოვან ბაზრებთან რეგულარულად მუშაობენ, ვქმნით ტერმინთა ბაზას (პროდუქციის დასახელებები, თანამდებობები, ხელშეკრულების სტანდარტული მუხლები, ტრანსლიტერაციის წესები, ქვეყნის ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია) და თარგმანის მეხსიერებას, რომელშიც ერთხელ დამტკიცებული ფრაზა შემდეგ ავტომატურად მეორდება. ეს თანმიმდევრულობასა და სისწრაფეს იძლევა. ბაზა კლიენტის საკუთრებაა და მოთხოვნისას ექსპორტირებულ ფორმატში გადაეცემა.

ვადები და ხარისხის კონტროლი

ორივე მიმართულებაზე სტანდარტული პირადი დოკუმენტი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში. ყოველი თარგმანი სამ საფეხურს გადის: თარგმანი, სამიზნე ენის მშობლიური რედაქტორის შემოწმება და ფორმატის კონტროლი, სადაც თარიღების კონვერტაცია, სახელების ტრანსლიტერაცია, ნომრები, ვალუტა და ბეჭდები დედანთან ერთი-ერთში მოწმდება. აპოსტილი და ლეგალიზაცია ცალკე ვადას მოითხოვს, რომელსაც შეკვეთის დადასტურებისას ვასახელებთ. მთელი პროცესი ონლაინაა, ხოლო ნოტარიულად დამოწმებული ორიგინალი კურიერით მიგეწოდებათ საქართველოს ნებისმიერ ქალაქში.

ხშირად დასმული კითხვები