არაბული იურიდიული და სამედიცინო თარგმანი

არაბულ იურიდიულ და სამედიცინო თარგმანს ორი განსხვავებული სამყარო კვებავს: ყურის ქვეყნების ბიზნესი და ჯანდაცვა, სადაც ქართველი სპეციალისტები მუშაობენ და ქართული კომპანიები პარტნიორებს ეძებენ, და საქართველოში მცხოვრები არაბულენოვანი ოჯახებისა და სტუდენტების ყოველდღიური საჭიროებები. ორივეგან შეცდომა სერიოზულ შედეგებს იწვევს: ხელშეკრულების არაბული ვერსია საემიროებში სასამართლოსთვის უპირატესია, ლიცენზირების პაკეტში ერთი შეუსაბამობა ვერიფიკაციას აჩერებს, ეპიკრიზში არასწორი დოზა კი პაციენტს აზიანებს. ეს გვერდი აღწერს, როგორ ვმუშაობთ არაბულ იურიდიულ და სამედიცინო ტექსტზე, რომელ სამართლებრივ სისტემებს ვეყრდნობით და რომელ ხაფანგებს ვუვლით გვერდს.

არაბული ქვეყნების სამართალი: ერთი ენა, რამდენიმე სისტემა

არაბულენოვანი ქვეყნების სამართალი ერთგვაროვანი არ არის. საემიროების, კატარისა და ქუვეითის სამოქალაქო კოდექსები ეგვიპტურ მოდელს ეფუძნება, რომელიც თავის მხრივ ფრანგული კოდიფიკაციისა და ისლამური სამართლის შერწყმაა; საუდის არაბეთში კი 2023 წლამდე კოდიფიცირებული სამოქალაქო კანონი არ არსებობდა და სამართალი უშუალოდ შარიათს ეყრდნობოდა, ხოლო ახალი სამოქალაქო გარიგებების კანონი ამ ტრადიციას კოდიფიცირებულ ფორმაში აქცევს. მაღრიბის ქვეყნების სამართალი ფრანგულ გავლენას უფრო მკაფიოდ ატარებს. ერთი და იგივე არაბული ტერმინი ამ სისტემებში განსხვავებულ შინაარსს შეიძლება ატარებდეს, ამიტომ თარგმანისას ჯერ ვადგენთ, რომელი ქვეყნის სამართალი მოქმედებს, და შემდეგ ვირჩევთ ქართულ ეკვივალენტს. ისლამური სამართლის ცნებები (მაჰრი, ვაქფი, ისლამური მემკვიდრეობის წილები, ისლამური ფინანსების ინსტრუმენტები) ქართული ანალოგის გარეშეა და ტრანსკრიფციითა და მოკლე განმარტებით გადმოდის, რომელიც ტექსტისგან მკაფიოდ გამოიყოფა.

ინსტიტუტები, რომლებიც განმარტებას მოითხოვს

• მაჰრი: ქორწინების კონტრაქტში ცოლისთვის შეპირებული ქონება, რომელიც განქორწინების საქმეებში ქართული სასამართლოსთვის მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს
• ვაქალა და ვაქილი: მინდობილობა და წარმომადგენელი, სადაც უფლებამოსილებების ჩამონათვალი არაბულ პრაქტიკაში ქართულზე დეტალურია
• სიჯილ თიჯარი: სავაჭრო რეესტრი, რომელიც ქვეყნების მიხედვით სხვადასხვა უწყებას ეკუთვნის
• ქაფილი და ქაფალა: სპონსორობის სისტემა, რომელიც ყურის ქვეყნებში დასაქმებისა და ბინადრობის საფუძველია და ქართული სამართლის ცნება არ არის
• ისლამური მემკვიდრეობის წილები, სადაც მემკვიდრეთა წილი კანონით, სქესისა და ნათესაობის ხარისხის მიხედვით არის დადგენილი
• მურაბაჰა, იჯარა, სუქუქი, თაქაფული: ისლამური ფინანსების ინსტრუმენტები, რომლებიც საბანკო ხელშეკრულებებში პროცენტის, ლიზინგის, ობლიგაციისა და დაზღვევის ფუნქციას ასრულებს, მაგრამ იურიდიულად სხვაგვარად არის აგებული

ორენოვანი ხელშეკრულება და არაბულის კანონისმიერი უპირატესობა

საემიროებსა და საუდის არაბეთში ხელშეკრულება არაბულად და ინგლისურად პარალელურ სვეტებში სტანდარტია, და ბევრ იურისდიქციაში სასამართლო დავისას არაბული ვერსია უპირატესია კანონით, მიუხედავად იმისა, რას ამბობს ხელშეკრულების „უპირატესი ენის" მუხლი. ქართველი კომპანიისთვის ეს ნიშნავს, რომ არაბული ვერსია არა „თანმხლები", არამედ მთავარი ტექსტია, და მისი ხარისხი დავის შემთხვევაში გადამწყვეტია. ჩვენ ორენოვან ხელშეკრულებას ორი მშობლიურენოვანი რედაქტორი ამოწმებს, იურისტი ტერმინოლოგიური თანმიმდევრობის ცხრილს ადგენს, სადაც ყოველი საკვანძო ტერმინი, ვადა და თანხა ორივე სვეტში იდენტურია, და დავის განხილვის ადგილის მუხლს განსაკუთრებულ ყურადღებას ვაქცევთ: საემიროებში ადგილობრივი სასამართლოების გარდა საერთაშორისო ფინანსური ცენტრების (DIFC, ADGM) სასამართლოებია, რომლებიც ინგლისურენოვანი და საერთო სამართლის ლოგიკით მუშაობს, და ამ არჩევანს ხელშეკრულების ენობრივი სტრატეგიაც მიჰყვება.

კორპორატიული დოკუმენტები: თავისუფალი ზონები და მატერიკი

საემიროებში კომპანიის რეგისტრაცია ორნაირია: თავისუფალ ზონაში (DMCC, JAFZA, ADGM, DIFC და ათობით სხვა) ან მატერიკზე, ეკონომიკური განვითარების დეპარტამენტის ლიცენზიით, და თითოეულ ფორმას საკუთარი დოკუმენტების შაბლონი აქვს. ქართული კომპანიის მიერ საემიროებში შვილობილის ან ფილიალის დაფუძნებისას სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი, წესდება, პარტნიორთა გადაწყვეტილება და მინდობილობა არაბულად და ინგლისურად მიდის, ლეგალიზაციით; საპირისპირო მიმართულებით ყურის ინვესტორის საემიროებული ან საუდის კომპანიის სავაჭრო ლიცენზია, სიჯილ თიჯარი და აქციონერთა სია საქართველოს საჯარო რეესტრისთვის ქართულად ითარგმნება, სადაც კომპანიის ფორმა (LLC, FZE, FZCO, სააქციო საზოგადოება) ქართული ეკვივალენტით უნდა იყოს ამოცნობადი. საუდის არაბეთში ინვესტიციების სამინისტროს ლიცენზია და სავაჭრო რეესტრი ცალკე ტერმინოლოგიით მიდის, ეგვიპტეში კი საინვესტიციო კანონისა და კომპანიების კანონის ფორმები.

სასამართლო გადაწყვეტილებები და საოჯახო საქმეები

ქართველ და არაბულენოვან მოქალაქეებს შორის ქორწინება და განქორწინება ორივე ქვეყანაში რეგისტრირდება, და არაბული ქვეყნის სასამართლოს განქორწინების გადაწყვეტილება საქართველოში ცნობას მოითხოვს. ასეთი განჩინება ქართველი მოსამართლისთვის განსაკუთრებით რთულია: ისლამური სამართლის განქორწინების ტიპები, მაჰრის გადახდის პირობები, ბავშვის მეურვეობის (ჰადანა) წესები, რომლებიც ასაკისა და სქესის მიხედვით განსხვავდება, და რჩენის (ნაფაყა) ვალდებულებები. თარგმანში ეს ცნებები ტრანსკრიფციითა და განმარტებით გადმოდის, სამოტივაციო ნაწილი სრულად ითარგმნება, რადგან ცნობის საქმეზე ქართული სასამართლო სწორედ მას აფასებს. საპირისპირო მიმართულებით ქართული გადაწყვეტილება არაბულ ქვეყანაში ცნობისთვის ლეგალიზაციითა და არაბული თარგმანით მიდის, ხოლო საემიროების სასამართლოსთვის ლიცენზირებული მთარგმნელის ბლანკზე გადატანით, რისთვისაც სამუშაო ვერსიას ვამზადებთ.

შრომითი ურთიერთობა და ქაფალას სისტემა

ქართველი სპეციალისტების დასაქმება ყურის ქვეყნებში სპონსორობის (ქაფალა) სისტემაში ხდება, სადაც დამსაქმებელი ბინადრობის სპონსორია და შრომითი ხელშეკრულება შრომის სამინისტროს სტანდარტულ ფორმას მიჰყვება, არაბულად და ინგლისურად. ხელშეკრულების არაბული ვერსია, ისევე როგორც კომერციული ხელშეკრულებისა, უპირატესია, და ქართველი მუშაკისთვის მნიშვნელოვანია, რომ სამუშაო საათები, გამოსაცდელი ვადა, გათავისუფლების პირობები, სამსახურის დასრულების კომპენსაცია (ყურის ქვეყნებში ცალკე ინსტიტუტი, რომელიც ქართული შრომის კოდექსისგან განსხვავებულად ითვლება) და სპონსორობის გადაცემის წესები ზუსტად იყოს გაგებული. ჩვენ შრომით ხელშეკრულებას ქართულად ვთარგმნით შენიშვნებით იქ, სადაც ყურის ინსტიტუტი ქართულისგან შინაარსობრივად განსხვავდება, და ვურჩევთ, ხელმოწერამდე ორივე ვერსია იურისტთან ერთად წაიკითხოთ. საპირისპირო მიმართულებით საქართველოში მომუშავე არაბულენოვანი სპეციალისტების ხელშეკრულებები არაბულად ითარგმნება.

სამედიცინო ლიცენზირება ყურის ქვეყნებში

ქართველი ექიმების, ექთნების, სტომატოლოგებისა და ფარმაცევტების ლიცენზირება დუბაის, აბუ-დაბის, კატარისა და საუდის ჯანდაცვის რეგულატორებში სამ საფეხურს მოიცავს: დოკუმენტების პირველადი ვერიფიკაცია, სადაც უნივერსიტეტი და დამსაქმებელი პირდაპირ ადასტურებს დიპლომსა და გამოცდილებას; საკვალიფიკაციო გამოცდა; და ლიცენზიის გაცემა. დოკუმენტების პაკეტი (დიპლომი, დანართი, სპეციალიზაციის სერტიფიკატი, ინტერნატურის ცნობა, სამუშაო გამოცდილების ცნობა, კარგი რეპუტაციის ცნობა ლიცენზირების ორგანოდან, ნასამართლობის ცნობა) ქართულიდან ინგლისურად და არაბულად მიდის, აპოსტილით საუდისთვის ან ლეგალიზაციით საემიროებისა და კატარისთვის. აქ სპეციალობისა და საგნების დასახელებები რეგულატორის კლასიფიკატორის ტერმინოლოგიას უნდა შეესაბამებოდეს, გამოცდილების ცნობაში სამუშაო პერიოდები დღეების სიზუსტით უნდა ემთხვეოდეს, ხოლო ყველა დოკუმენტში კანდიდატის სახელი ერთნაირად უნდა იყოს ჩაწერილი. ამ პაკეტს ერთი ტრანსლიტერაციის ცხრილით და ერთი ტერმინოლოგიით ვამზადებთ და ვურჩევთ, ვერიფიკაცია თარგმანის პარალელურად დაიწყოს, რადგან ის თვეებს მოითხოვს.

სამედიცინო დოკუმენტაცია ორივე მიმართულებით

ყურის ქვეყნების კლინიკები (და ეგვიპტის, იორდანიის კლინიკები, სადაც არაბულენოვანი პაციენტები რეგიონიდან მკურნალობენ) დოკუმენტაციას ხშირად ინგლისურად ან ორენოვნად გასცემენ, თუმცა სადაზღვევო და სახელმწიფო კლინიკების საბუთები, ცნობები და ექსპერტიზები არაბულადაა. საქართველოში მცხოვრები არაბულენოვანი ოჯახებისა და სტუდენტების სამედიცინო ისტორია ქართულად ითარგმნება ქართველი ექიმისთვის, ხოლო ქართული ეპიკრიზი და კვლევის შედეგები არაბულად ან ინგლისურად, თუ პაციენტი მკურნალობას არაბულ ქვეყანაში აგრძელებს ან სადაზღვევო ანაზღაურებას ითხოვს. ტერმინოლოგია არაბულ სამედიცინო დოკუმენტში ხშირად ორფენიანია: დიაგნოზი ინგლისურად ან ლათინურად, განმარტება არაბულად, ხოლო არაბული სამედიცინო ტერმინოლოგია ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება (მაღრიბში ფრანგული, აღმოსავლეთში ინგლისური გავლენით). თარგმანში დიაგნოზი ქართულ კლინიკურ ტერმინოლოგიაში გადადის, ICD-ის კოდი უცვლელად რჩება, პრეპარატის სავაჭრო სახელი ინარჩუნდება და გვერდით საერთაშორისო არაპატენტირებული დასახელება ემატება.

თარიღები, დოზები და რეფერენსული მნიშვნელობები

საუდის სამედიცინო დოკუმენტებში თარიღი ხშირად ჰიჯრის კალენდარშია, და მკურნალობის ლოგიკის ნაწილი (ოპერაციის თარიღი, ქიმიოთერაპიის ციკლების ინტერვალი, ბოლო კვლევის თარიღი) ალგორითმულად ზუსტ კონვერტაციას მოითხოვს, თორემ ქართველი ექიმი ინტერვალებს არასწორად წაიკითხავს. დოზები, ერთეულები, ლაბორატორიული მაჩვენებლები და რეფერენსული მნიშვნელობები, რომლებიც ლაბორატორიების მიხედვით განსხვავდება, დედანთან ერთი-ერთში მოწმდება, არაბული ციფრები ჩვეულებრივ ციფრებში გადადის. ამ შემოწმებას სამედიცინო განათლების მქონე რედაქტორი აკეთებს, რომელიც თარგმანს დიაგნოზის ლოგიკის თვალსაზრისითაც კითხულობს: თუ პრეპარატი დიაგნოზს არ შეესაბამება, ეს თარგმანის შეცდომის სიგნალია, რომელსაც დედანთან ვამოწმებთ.

სამედიცინო დოკუმენტების ტიპები, რომლებთანაც ვმუშაობთ

• ეპიკრიზი და გაწერის შეჯამება ყურის, ეგვიპტისა და იორდანიის კლინიკებიდან
• ოპერაციის ოქმი, ანესთეზიის ჩანაწერი და პათოლოგიის დასკვნა
• სხივური დიაგნოსტიკის დასკვნები და ლაბორატორიული ანალიზები რეფერენსული მნიშვნელობებით
• ინ ვიტრო განაყოფიერების პროტოკოლი და ემბრიოლოგიური ანგარიში
• ექიმის ცნობა, სამედიცინო შემოწმების ცნობა ბინადრობისა და დასაქმებისთვის, შრომისუუნარობის ცნობა
• ვაქცინაციის ბარათი და პედიატრიული ისტორია ბავშვის სკოლაში ჩასარიცხად
• სადაზღვევო პოლისი და ხარჯის ანაზღაურების დოკუმენტაცია
• ფსიქიატრიული და სასამართლო-სამედიცინო დასკვნები ქმედუნარიანობის ან სასამართლო საქმისთვის

ფარმაცევტული დოკუმენტაცია და ჰალალ სერტიფიცირება

ყურის ბაზარზე ქართული საკვები, ღვინო არ, მაგრამ მინერალური წყალი, თხილი და სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია ექსპორტირდება, და ამ ექსპორტს ჰალალ სერტიფიცირების, ხარისხის სერტიფიკატებისა და ეტიკეტების არაბული თარგმანი სჭირდება, სადაც ტერმინოლოგია ყურის სტანდარტიზაციის ორგანოების მოთხოვნებს უნდა შეესაბამებოდეს. ფარმაცევტული დოკუმენტაცია (პრეპარატის მახასიათებლების შეჯამება, პაციენტის ინსტრუქცია, რეგისტრაციის დოსიე) მკაცრი ტერმინოლოგიური თანმიმდევრობით ითარგმნება, სადაც ერთი და იგივე ტერმინი ასობით გვერდზე ერთნაირად უნდა გამოიყურებოდეს; ამისთვის ტერმინთა ბაზას ჯერ ვქმნით, თარგმანს შემდეგ.

არბიტრაჟი და დავის განხილვის ადგილი

ქართულ-არაბულ კომერციულ ხელშეკრულებებში დავის განხილვის ადგილის არჩევა ენობრივი სტრატეგიის ნაწილია: დუბაის საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრი, საუდის კომერციული არბიტრაჟის ცენტრი და კატარის საერთაშორისო ცენტრი ინგლისურენოვან და არაბულენოვან პროცესს ორივეს უშვებენ, ხოლო ადგილობრივი სასამართლოები მხოლოდ არაბულს. საარბიტრაჟო შეთანხმების, სარჩელის, საპასუხო მოსაზრებისა და საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების თარგმანი ორივე ენაზე ზუსტ პროცესუალურ ტერმინოლოგიას მოითხოვს, სადაც არაბული და ინგლისური ვერსიები ერთმანეთს იურიდიულად უნდა ემთხვეოდეს; საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების საქართველოში აღსრულებისთვის კი ნიუ-იორკის კონვენციის ფარგლებში ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი და შესაბამისი დამოწმება სჭირდება. ამ დოკუმენტებზე იურიდიული განათლების მქონე რედაქტორი მუშაობს, ხოლო ტერმინოლოგიური ცხრილი კლიენტის იურისტთან თანხმდება.

საექსპერტო დასკვნები და სასამართლო მედიცინა

იურიდიული და სამედიცინო მიმართულებები სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზაში ერთიანდება: სამუშაო ტრავმა ყურის ქვეყანაში, რომლის კომპენსაციის საქმე საქართველოში გრძელდება; საგზაო შემთხვევის დასკვნა სადაზღვევო დავისთვის; ფსიქიატრიული ექსპერტიზა ქმედუნარიანობის საქმეზე. ასეთი დოკუმენტი ორივე დარგის ტერმინოლოგიას მოითხოვს, ყოველთვის ნოტარიულად მოწმდება და აპოსტილით ან ლეგალიზაციით იგზავნება, თარგმანზე კი ორი რედაქტორი მუშაობს: სამედიცინო დაზიანების აღწერისთვის, იურიდიული დასკვნის სამართლებრივი კვალიფიკაციისთვის.

უძრავი ქონება: საემიროებში ქართველი მყიდველი, საქართველოში ყურის ინვესტორი

ორივე მიმართულებით უძრავი ქონების გარიგებები რეგულარულია: ქართველები დუბაიში ბინებს ყიდულობენ, ყურის ინვესტორები თბილისსა და ბათუმში. დუბაიში ქონების რეგისტრაცია მიწისა და ქონების დეპარტამენტში ხდება, საკუთრების მოწმობა (თითლ დიდი) და ნასყიდობის ხელშეკრულება არაბულ-ინგლისურია, ხოლო ქართველი მყიდველის მინდობილობა ან ქორწინების სტატუსის საბუთი ლეგალიზაციითა და არაბული თარგმანით მიდის. საქართველოში ყურის ინვესტორისთვის საჯარო რეესტრის ამონაწერი, ნასყიდობის ხელშეკრულება და ნოტარიული აქტი არაბულად ან ინგლისურად ითარგმნება ისე, რომ საკუთრების უფლების სახე, უფლების შემზღუდავი პირობები და იპოთეკა არაბი ინვესტორის იურისტისთვის ამოცნობადი იყოს. საუდის არაბეთსა და ეგვიპტეში უცხოელის საკუთრებაზე შეზღუდვები არსებობს, და ეს ხელშეკრულების სტრუქტურასაც ცვლის, რასაც თარგმანი ზუსტად უნდა ასახავდეს; სამართლებრივ რჩევას იურისტი აძლევს, ჩვენ კი ვუზრუნველყოფთ, რომ თარგმანი ამ რჩევისთვის საკმარისად ზუსტი იყოს.

ტელემედიცინა და მეორე მოსაზრება

ყურის კლინიკები, ეგვიპტისა და იორდანიის სამედიცინო ცენტრები მეორე მოსაზრებას ონლაინ სთავაზობენ, და ქართველი პაციენტი მკურნალობის გადაწყვეტილებას ხშირად მგზავრობამდე, დისტანციური კონსულტაციით იღებს; საპირისპირო მიმართულებით საქართველოში მცხოვრები არაბულენოვანი პაციენტი ქართული კლინიკის დასკვნებს სამშობლოში ოჯახის ექიმს უგზავნის. ამ ეტაპზე თარგმანის ხარისხი გადაწყვეტილებას განსაზღვრავს, რადგან ექიმი მხოლოდ თარგმანს ხედავს. კვლევების პაკეტს არაბულად, ინგლისურად ან ქართულად 1-2 დღეში ვამზადებთ, სააგენტოს დამოწმებით, რაც ამ ეტაპისთვის საკმარისია, ხოლო ონლაინ კონსულტაციაზე, საჭიროებისას, ჩვენი სამედიცინო თარჯიმანი ზეპირადაც ერთვება, პაციენტის დიალექტის ცოდნით.

კონფიდენციალურობა და ვადები

სამედიცინო და იურიდიული დოკუმენტი მკაცრად პერსონალურია. ჩვენ ვმუშაობთ ხელმოწერილი კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში, ფაილებს დაშიფრულ არხებში ვინახავთ და შეკვეთის დასრულების შემდეგ, დამკვეთის მოთხოვნით, ვშლით; ერთ დოკუმენტზე მხოლოდ ერთი მთარგმნელი და ერთი რედაქტორი მუშაობს. სამედიცინო ეპიკრიზისა და ხელშეკრულების სტანდარტული მოცულობა 1-2 სამუშაო დღეში მზადდება, სასწრაფო შემთხვევებში იმავე დღეს. ნოტარიული დამოწმება სასამართლო, კორპორატიულ, სალიცენზიო და სადაზღვევო დოკუმენტებს სჭირდება, კლინიკებს კი, როგორც წესი, სააგენტოს დამოწმება ჰყოფნით; რომელი ფორმაა თქვენს შემთხვევაში საჭირო, შეკვეთისას ვაზუსტებთ.

ხშირად დასმული კითხვები