სლოვენური ენის თარჯიმანი თბილისში

სლოვენური პატარა ენაა, ორ მილიონზე ცოტა მეტი მოლაპარაკით, და სწორედ ეს განსაზღვრავს სლოვენური მიმართულების თავისებურებას: კვალიფიციური სპეციალისტი იშვიათია, სლოვენიის უწყებები კი თარგმანს მკაცრი ფორმით ითხოვენ. ამავე დროს სლოვენია ევროკავშირის, შენგენისა და ევროზონის წევრია, საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის თანმიმდევრული მხარდამჭერი, ხოლო სლოვენური ფარმაცევტული კომპანიები საქართველოს ბაზარზე ათწლეულებია მუშაობენ. ჩვენ ვთარგმნით სლოვენურიდან ქართულად და ქართულიდან სლოვენურად პირად, სასწავლო, კორპორატიულ და სამედიცინო დოკუმენტებს, ვამოწმებთ ნოტარიულად და ვურთავთ აპოსტილს. ეს გვერდი აღწერს, როგორ არის მოწყობილი სლოვენიის სასამართლო თარჯიმნების სისტემა, რას ნიშნავს რეზიდენტი საელჩოს არარსებობა თბილისში, რატომ არ არის სლოვენური არც სლოვაკური და არც ხორვატული, და სად ჩნდება ტიპური შეცდომები.

სლოვენური, სლოვაკური და ხორვატული: სამი განსხვავებული ენა

პირველი, რასაც შეკვეთისას ვაზუსტებთ, თავად ენაა. „სლოვენური" და „სლოვაკური" ქართულად ისე ჰგავს ერთმანეთს, რომ კლიენტები რეგულარულად ურევენ: სლოვენური (slovenščina) სლოვენიის ენაა, სამხრეთ სლავური ჯგუფიდან, სლოვაკური (slovenčina) კი სლოვაკეთისა, დასავლეთ სლავური ჯგუფიდან, და ეს ორი ენა ერთმანეთისთვის უცხოა. სლოვენური ხორვატულთან და სერბულთანაც არ არის ურთიერთშენაცვლებადი: ერთი ენობრივი ჯგუფის მიუხედავად, სლოვენურს საკუთარი გრამატიკა აქვს, მათ შორის ორობითი რიცხვი (dvojina), რომელიც სხვა სლავურ ენებში დაკარგულია, ექვსი ბრუნვა და საკუთარი ორთოგრაფია (č, š, ž, მაგრამ არა ć და đ). ყოფილი იუგოსლავიის პერიოდის დოკუმენტები ხშირად სერბულ-ხორვატულად არის, თანამედროვე სლოვენიის დოკუმენტები კი მხოლოდ სლოვენურად, და ორივე ცალკე კვალიფიკაციას მოითხოვს.

სლოვენიის სასამართლო თარჯიმანი: ვინ არის და რას ითხოვს უწყება

სლოვენიაში ოფიციალურ თარგმანს სასამართლო თარჯიმანი (sodni tolmač) ასრულებს, რომელსაც იუსტიციის სამინისტრო ნიშნავს, გამოცდისა და ფიცის შემდეგ, და რომლის სია საჯაროდ ქვეყნდება. სასამართლო თარჯიმნის თარგმანი (sodno overjen prevod) დედანთან ან მის ასლთან იკინძება, თარჯიმნის ბეჭდით, ხელმოწერითა და დამოწმების ფორმულით, და სლოვენიის ყველა უწყება, სასამართლო, ადმინისტრაციული ერთეული (upravna enota) და უნივერსიტეტი ამ ფორმას იღებს. ქართულ-სლოვენურ წყვილში დანიშნული სასამართლო თარჯიმანი სლოვენიაში, ჩვენი ცოდნით, არ არსებობს ან ერთეულია, და პრაქტიკაში სლოვენიის უწყებები ქართულ დოკუმენტს ინგლისურის ან რუსულის გავლით იღებენ: აპოსტილიანი დედანი შუალედური ენის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანით, რომელსაც სლოვენიაში ინგლისურის ან რუსულის სასამართლო თარჯიმანი სლოვენურად თარგმნის.

ჩვენი ნოტარიულად დამოწმებული სლოვენური თარგმანი ამ ჯაჭვში ორ როლს ასრულებს: სლოვენიის კერძო ორგანიზაციების, დამსაქმებლების, უნივერსიტეტების ნაწილისა და ბიზნესპარტნიორებისთვის ის საბოლოო დოკუმენტია, ხოლო სახელმწიფო უწყებისთვის სამუშაო ვერსია, რომელიც სლოვენიაში სასამართლო თარჯიმნის ბლანკზე გადადის. საპირისპირო მიმართულებით სლოვენური დოკუმენტის საქართველოში წარსადგენად ჩვენი ნოტარიული დამოწმება აუცილებელი და საკმარისია.

რეზიდენტი საელჩო თბილისში არ არის: რას ნიშნავს ეს პრაქტიკულად

სლოვენიას თბილისში რეზიდენტი საელჩო არ აქვს, და საკონსულო საკითხები სხვა ქვეყანაში მდებარე, საქართველოში აკრედიტებული სლოვენიის საელჩოს ან საპატიო კონსულის მეშვეობით წყდება. ქართველი მოქალაქეებისთვის შენგენის ზონაში მოკლევადიანი მოგზაურობა უვიზოა, ამიტომ ვიზის საკითხი უმეტესობას არ ეხება; ხანგრძლივი ბინადრობის ნებართვა კი სლოვენიაში ადმინისტრაციულ ერთეულში (upravna enota) ან საზღვარგარეთ აკრედიტებულ საელჩოში ფორმდება, და დოკუმენტების პაკეტი ხშირად საფოსტო ან წარმომადგენლის მეშვეობით იგზავნება. ეს ნიშნავს, რომ დოკუმენტი „ადგილზე გასწორების" შანსის გარეშე მიდის და პირველივე ჯერზე უნდა იყოს სწორი: აპოსტილი, თარგმანი, ფორმატი, სახელების ჩაწერა. ამიტომ სლოვენურ მიმართულებაზე ფორმატის კონტროლს განსაკუთრებულ ყურადღებას ვაქცევთ და კლიენტს ვურჩევთ, მიმღები უწყების წერილობით მოთხოვნას წინასწარ გავეცნოთ.

აპოსტილი საქართველოსა და სლოვენიას შორის

სლოვენია ჰააგის კონვენციის წევრია იუგოსლავიისგან სამართალმემკვიდრეობით, დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან, საქართველო 2007 წლიდან, ამიტომ ორ ქვეყანას შორის დოკუმენტების მოძრაობა აპოსტილით ხდება, საკონსულო ლეგალიზაციის გარეშე. საქართველოში აპოსტილს იუსტიციის სახლი გასცემს, სლოვენიაში კი ოლქის სასამართლოები (okrožna sodišča), რომლებიც საკუთარი ოლქის ტერიტორიაზე გაცემულ დოკუმენტებზე აპოსტილს ადებენ, ხოლო ცენტრალური უწყებების დოკუმენტებზე იუსტიციის სამინისტრო. სლოვენიიდან ჩამოტანილ დოკუმენტს აპოსტილი სლოვენიაშივე უნდა დაერთოს, საქართველოში ამის „გამოსწორება" შეუძლებელია. პრაქტიკული რჩევა: სლოვენიიდან წამოსვლამდე დოკუმენტს აპოსტილი დაადებინეთ, თარგმანი და ნოტარიული დამოწმება საქართველოში უკვე აპოსტილიან დედანზე გაკეთდება.

რომელი დოკუმენტები ითარგმნება ყველაზე ხშირად

• ერთიანი ბინადრობისა და სამუშაო ნებართვის (enotno dovoljenje) პაკეტი: ნასამართლობის ცნობა, დიპლომი, შრომითი ხელშეკრულება, სამედიცინო დაზღვევა
• დიპლომი, დანართი და ატესტატი სლოვენიის უნივერსიტეტებში ჩარიცხვისა და განათლების აღიარებისთვის
• დაბადების, ქორწინებისა და განქორწინების მოწმობა ოჯახის გაერთიანებისა და სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციისთვის
• სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი, წესდება და მინდობილობა სლოვენიაში d.o.o.-ს დასაფუძნებლად ან სლოვენური კომპანიის საქართველოში რეგისტრაციისთვის
• ფარმაცევტული დოკუმენტაცია სლოვენური პრეპარატების საქართველოში რეგისტრაციისთვის
• სამედიცინო ისტორია სლოვენიის კლინიკებსა და თერმულ კურორტებზე მკურნალობისთვის
• ექიმებისა და ექთნების კვალიფიკაციის დოკუმენტები სლოვენიის ჯანდაცვის სისტემაში აღიარებისთვის
• ტურისტული და სამთო-ტურისტული მასალები სლოვენური და ქართული ბაზრებისთვის

სლოვენიის უნივერსიტეტები და განათლების აღიარება

ლუბლიანის უნივერსიტეტი, მარიბორის უნივერსიტეტი, პრიმორსკას უნივერსიტეტი კოპერში და ნოვა-გორიცას უნივერსიტეტი ქართველ სტუდენტებს ძირითადად სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამებზე იღებენ, ხოლო სლოვენური ენის შესწავლას ლუბლიანის უნივერსიტეტის სლოვენურის, როგორც მეორე და უცხო ენის, ცენტრი ემსახურება, რომელიც ენობრივ სერტიფიკატსაც გასცემს. უცხოური განათლების აღიარება სლოვენიაში ორ პროცედურად იყოფა: სწავლის გაგრძელებისთვის აღიარებას (priznavanje izobraževanja) თავად უნივერსიტეტი ახორციელებს, დასაქმებისთვის შეფასებას (vrednotenje izobraževanja) კი ENIC-NARIC-ის სლოვენური ცენტრი. ორივე დიპლომისა და დანართის აპოსტილიან დედანს და სლოვენურ ან ინგლისურ თარგმანს ითხოვს, ხოლო საგნების დასახელებები სლოვენური უმაღლესი განათლების ტერმინოლოგიას უნდა შეესაბამებოდეს, თორემ უნივერსიტეტი შესაბამისობას ვერ ადგენს და პროცესი თვეებით იწელება.

ორობითი რიცხვი, ბრუნვები და სახელების ფორმა

სლოვენური გრამატიკის ორობითი რიცხვი დოკუმენტებში პირდაპირ ჩანს: ორი მეუღლის, ორი შვილის, ორი პარტნიორის ხსენებისას ზმნა და არსებითი სახელი განსაკუთრებულ ფორმას იღებს, რომელიც ქართულში მრავლობითით გადმოდის, მაგრამ ქართულიდან სლოვენურად თარგმნისას მთარგმნელმა უნდა დაითვალოს, სად არის ორი და სად მეტი, თორემ ტექსტი სლოვენი მკითხველისთვის უწიგნურად ჟღერს. ექვსი ბრუნვა უცხო სახელებსაც ეხება: ქართული გვარი სლოვენურ ტექსტში ბრუნვის ფორმებით ჩნდება (Beridze, Beridzeja, Beridzeju), რაც ქართულად თარგმნისას ერთ, პასპორტის ფორმაზე დაიყვანება. ქალის გვარი სლოვენურში, ჩეხურისგან განსხვავებით, სუფიქსს არ იღებს, მაგრამ ზედსართავურ ფორმებში იცვლება. ქართულიდან სლოვენურად თარგმნისას სახელი პასპორტის ლათინური ფორმით იწერება, სლოვენური დიაკრიტიკის გარეშე, ხოლო სლოვენური სახელების ქართული ტრანსკრიფცია (Janez იანეზი, Primož პრიმოჟი, Špela შპელა) ერთი კლიენტის ყველა დოკუმენტში ერთნაირია.

ფარმაცევტული კავშირი: სლოვენური პრეპარატები საქართველოში

სლოვენური ფარმაცევტული ინდუსტრია საქართველოს ბაზარზე ათწლეულებია მუშაობს, და სლოვენური წარმოების პრეპარატები ქართულ აფთიაქებში ყოველდღიური რეალობაა. ეს სლოვენური მიმართულების ერთ-ერთი ყველაზე სტაბილური ნაკადია: რეგისტრაციის დოკუმენტაცია, პრეპარატის მახასიათებლების შეჯამება, პაციენტის ინსტრუქცია, ხარისხის სერტიფიკატები, სლოვენიის მედიკამენტების სააგენტოს (JAZMP) ნებართვები, ფარმაკოზედამხედველობის ანგარიშები. ეს ტექსტი ხშირად ინგლისურის გავლით მოდის, მაგრამ სლოვენური დედნები (განსაკუთრებით რეგისტრაციის სერტიფიკატები და კომპანიის კორპორატიული საბუთები) სლოვენურიდან ქართულად პირდაპირ ითარგმნება, მკაცრი ტერმინოლოგიური თანმიმდევრობით, სადაც ერთი და იგივე ტერმინი ასობით გვერდზე ერთნაირად უნდა გამოიყურებოდეს. ამისთვის ტერმინთა ბაზას ჯერ ვქმნით, თარგმანს შემდეგ.

ბიზნესი და კორპორატიული დოკუმენტები

სლოვენური კომპანიები საქართველოში ფარმაცევტიკის გარდა საყოფაცხოვრებო ტექნიკის, ენერგეტიკული აღჭურვილობის, ლოგისტიკისა და საკონსულტაციო მომსახურების სფეროში არიან წარმოდგენილი, ხოლო ქართული კომპანიები სლოვენიაში ღვინისა და საკვები პროდუქტების დისტრიბუტორებს ეძებენ და კოპერის პორტს ევროპაში შესასვლელ ლოგისტიკურ კვანძად იყენებენ. სლოვენური კომპანიის ფორმები (d.o.o., შპს; d.d., სააქციო საზოგადოება) ქართული ეკვივალენტით ითარგმნება, სლოვენიის საჯარო-სამართლებრივი ჩანაწერების სააგენტოს (AJPES) რეესტრის ამონაწერი და რეგისტრაციის ნომერი უცვლელად რჩება, ხოლო ორენოვანი ხელშეკრულება ორი მშობლიურენოვანი რედაქტორისა და იურისტის შემოწმებას გადის. საქართველოს საჯარო რეესტრი სლოვენური კომპანიის მიერ შვილობილის დაფუძნებისას AJPES-ის ამონაწერსა და წესდებას აპოსტილითა და ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანით ითხოვს.

სლოვენური სამედიცინო მიმართულება

სლოვენიის სამედიცინო სისტემა ქართველი პაციენტებისთვის ორი მიზეზით არის საინტერესო: ლუბლიანისა და მარიბორის უნივერსიტეტის კლინიკური ცენტრები სპეციალიზებულ მკურნალობაში და თერმული კურორტები (როგაშკა სლატინა, ჩატეჟი, დობრნა და სხვები), სადაც საჭმლის მომნელებელი, საყრდენ-მამოძრავებელი და ნერვული სისტემის დაავადებებზე მკურნალობენ. მკურნალობის დაგეგმვისთვის ქართული სამედიცინო ისტორია სლოვენურად ან ინგლისურად ითარგმნება, მკურნალობის შემდეგ სლოვენური გაწერის ანგარიში (odpustnica) და ექიმის დასკვნა (izvid) ქართულად. ცალკე ნაკადია ქართველი ექიმებისა და ექთნების დოკუმენტები სლოვენიის ჯანდაცვის სისტემაში აღიარებისთვის, სადაც ჯანდაცვის სამინისტრო და საექიმო პალატა (Zdravniška zbornica) დიპლომის აღიარებასთან ერთად სლოვენური ენის მაღალ დონეს ითხოვს.

სლოვენური ოფიციალური სტილი

სლოვენური ოფიციალური ენა ზუსტი და ზომიერად ფორმალურია: მიმართვის ფორმულები (Spoštovani), აკადემიური და პროფესიული ტიტულების მითითება (dr., mag., dipl. inž.), მოკრძალებული, არამაღალფარდოვანი ფორმულირებები, ორობითი რიცხვის ზუსტი დაცვა და ბრუნვითი შეთანხმება. ქართული დედანი, რომელიც ტიტულებს არ შეიცავს, სლოვენურ თარგმანში მათ ჟანრის მოთხოვნით იძენს, ხოლო სლოვენური ტიტულები ქართულ თარგმანში განმარტებით გადადის. ეს დეტალი სლოვენ პარტნიორთან მიმოწერაში პირველი შთაბეჭდილების ნაწილია, და მარკეტინგულ ტექსტში, სადაც ბუნებრივი სლოვენური ჟღერადობაა საჭირო, მშობლიურენოვანი კოპირაიტერი ერთვება.

ტურიზმი და სამთო კავშირი

სლოვენია ალპური ქვეყანაა, და სლოვენი ალპინისტებისა და მოლაშქრეების ინტერესი კავკასიისადმი ათწლეულების ტრადიციაა; ქართველი ტურისტები კი ბლედს, ლუბლიანას, პოსტოინას მღვიმეებსა და პირანს სტუმრობენ. ტურისტული კომპანიების, სასტუმროებისა და სამთო გიდების მასალები ორივე მიმართულებით ლოკალიზდება: ტექსტი სამიზნე ენაზე ბუნებრივად უნდა ჟღერდეს, სამთო მარშრუტების სირთულე, უსაფრთხოების ინფორმაცია და ტრანსპორტი ზუსტად იყოს მოცემული, კულტურული რეალიები განმარტებით გადავიდეს. სამთო უსაფრთხოების ინსტრუქციები ცალკე სიზუსტეს მოითხოვს, სადაც ტერმინოლოგია საერთაშორისო ალპინისტური სტანდარტების შესაბამისი უნდა იყოს.

ვინ თარგმნის და როგორ მოწმდება ხარისხი

სლოვენური ენის კვალიფიციური მთარგმნელები საქართველოში ცოტანი არიან: ლუბლიანის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები, სლოვენიაში ნამუშევარი ქართველები და საქართველოში მცხოვრები სლოვენურენოვანი სპეციალისტები. ნოტარიულად დასამოწმებელ თარგმანზე მხოლოდ ნოტარიუსთან სლოვენურ-ქართულ წყვილში რეგისტრირებული მთარგმნელი მუშაობს; ქართულიდან სლოვენურად თარგმანს მშობლიურენოვანი რედაქტორი ამოწმებს, რომელსაც, საჭიროებისას, სლოვენიიდან დისტანციურად ვრთავთ, სლოვენურიდან ქართულად თარგმანს ქართული ენის რედაქტორი, ხოლო ორობითი რიცხვი, ბრუნვის ფორმები, სახელების ტრანსლიტერაცია, თარიღები და ბეჭდები ფორმატის კონტროლის ეტაპზე ცალკე მოწმდება. სლოვენიის მხარეს, საჭიროებისას, ვთანამშრომლობთ სასამართლო თარჯიმანთან, რაც კლიენტს სლოვენიის უწყებისთვის საჭირო ფორმას ჩვენივე კოორდინაციით აძლევს.

სლოვენიაში მცხოვრები ქართველები: სამოქალაქო აქტები ორ ქვეყანაში

სლოვენიაში მცხოვრები ქართველების რაოდენობა მცირეა, მაგრამ მათი ყოველი ოფიციალური ცხოვრებისეული მოვლენა ორ ქვეყანაში უნდა აისახოს: სლოვენიაში რეგისტრირებული ქორწინება საქართველოს იუსტიციის სახლში, სლოვენიაში დაბადებული ბავშვი საქართველოს მოქალაქეობის რეესტრში, სლოვენური სასამართლოს განქორწინება ქართულ სამოქალაქო აქტებში. ყოველი ასეთი დოკუმენტი სლოვენურიდან ქართულად აპოსტილითა და ნოტარიული დამოწმებით მოდის, ხოლო რეზიდენტი საელჩოს არარსებობა ნიშნავს, რომ საკონსულო ნაწილი საქართველოს იმ საელჩოს მეშვეობით წყდება, რომელიც სლოვენიაზეა აკრედიტებული. საპირისპირო მიმართულებით სლოვენიის ადმინისტრაციულ ერთეულში ქართველის ქორწინების რეგისტრაციისთვის ქორწინების უნარიანობის ცნობა, დაბადების მოწმობა და, საჭიროებისას, განქორწინების საბუთი ქართულიდან აპოსტილით მიდის, და ადმინისტრაციული ერთეული სწორედ ის უწყებაა, რომელიც სასამართლო თარჯიმნის თარგმანს ითხოვს, ქართული წყვილის შემთხვევაში ინგლისურის ან რუსულის გავლით. ამ პაკეტებს ისე ვამზადებთ, რომ ერთი პიროვნების სახელი ორივე ქვეყნის დოკუმენტებში ერთნაირად, პასპორტის ფორმით იყოს ჩაწერილი, ბრუნვის ფორმების გარეშე, და ტრანსლიტერაციის ცხრილს კლიენტს ვუზიარებთ.

რას ვერ გავაკეთებთ და სად გირჩევთ სხვა გზას

გულწრფელობა პატარა ენაზე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ვერ დავადებთ აპოსტილს სლოვენიაში გაცემულ დოკუმენტს, რადგან ეს მხოლოდ სლოვენიის სასამართლოებსა და იუსტიციის სამინისტროს შეუძლიათ. ვერ „გავაფორმებთ" სლოვენი სასამართლო თარჯიმნის დამოწმებას საქართველოდან, თუმცა სლოვენიაში პარტნიორთან ვთანამშრომლობთ. ვერ დავპირდებით, რომ ქართული ნოტარიული დამოწმება სლოვენიის სახელმწიფო უწყებაში მიიღება, რადგან იქ სასამართლო თარჯიმნის სისტემა მოქმედებს. ვერ ვთარგმნით სლოვაკურ ან ხორვატულ დოკუმენტს სლოვენურის თარჯიმნით. და ვერ დავპირდებით სინქრონულ ინტერპრეტაციას დიდ კონფერენციაზე მხოლოდ ადგილობრივი რესურსით, რადგან სლოვენური სინქრონული თარჯიმანი საქართველოში პრაქტიკულად არ არის, და ასეთ შემთხვევაში სლოვენიიდან პარტნიორს ვიწვევთ. ყოველ ასეთ შემთხვევაში ზუსტად გეტყვით, რომელი გზა მუშაობს.

ვადები, ფორმატი და კონფიდენციალურობა

სტანდარტული პირადი დოკუმენტის სლოვენური თარგმანი ნოტარიული დამოწმებით 1-2 სამუშაო დღეში მზადდება; ექსპრეს რეჟიმი, სამუშაო საათებში, 1-2 საათში, თუმცა სლოვენურ მიმართულებაზე მთარგმნელის ხელმისაწვდომობა წინასწარ უნდა დაზუსტდეს, რასაც შეკვეთის დადასტურებისას ვაკეთებთ. აპოსტილი იუსტიციის სახლის ვადებით ერთვის. მთელი პროცესი ონლაინაა: დოკუმენტს საიტზე ტვირთავთ, თარგმანს ელექტრონულად ან კურიერით იღებთ საქართველოს ნებისმიერ ქალაქში. კომერციული და სამედიცინო დოკუმენტები კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში მუშავდება.

ხშირად დასმული კითხვები