უნგრული ენის სინქრონული და ზეპირი თარგმანი

უნგრულ-ქართული ზეპირი თარგმანი საქართველოში ვიწრო, მაგრამ სტაბილურად მზარდი ბაზარია: უნგრეთის საელჩო თბილისში აქტიური საჯარო დიპლომატიით გამოირჩევა, Stipendium Hungaricum-ის საინფორმაციო ღონისძიებები და ალუმნის შეხვედრები რეგულარულია, უნგრულ-ქართული მთავრობათაშორისი კომისია და უნგრეთის „აღმოსავლეთის გახსნის“ საქმიანი დელეგაციები თბილისს სტუმრობენ, Wizz Air-ის ფრენებით უნგრელი ტურისტების ნაკადი იზრდება. ამავე დროს, უნგრული ენის თარჯიმანი, რომელსაც კონფერენციის კაბინაში მუშაობის უნარიც აქვს, საქართველოში ძალიან ცოტაა, და უნგრული სინტაქსი, სადაც ზმნის განცალკევებადი პრეფიქსი წინადადების ბოლოს გადადის, სინქრონისტს განსაკუთრებულ დატვირთვას უქმნის. ამ გვერდზე ვხსნით, რომელი ფორმატი რომელ სიტუაციას შეესაბამება და როგორ ვმუშაობთ, როცა უნგრული და ქართული ერთ დარბაზში ხვდება.

ვის სჭირდება უნგრული თარჯიმანი საქართველოში

მოთხოვნის სტრუქტურა რამდენიმე ჯგუფს მოიცავს. უნგრეთის საელჩოს ოფიციალური და კულტურული ღონისძიებები, ეროვნული დღესასწაულის მიღება, უნგრული კინოს და მუსიკის დღეები, საჯარო ლექციები. Stipendium Hungaricum-ის საინფორმაციო შეხვედრები, უნივერსიტეტების პრეზენტაციები, ალუმნის ღონისძიებები, სადაც უნგრელი პროფესორები და ადმინისტრატორები ქართველ აბიტურიენტებს ხვდებიან. უნგრულ-ქართული მთავრობათაშორისი კომისიის სხდომები და უწყებათაშორისი შეხვედრები, სოფლის მეურნეობის, წყლის მართვის, ენერგეტიკის და ტურიზმის თემებზე. უნგრული კომპანიების საქმიანი მოლაპარაკებები და საინვესტიციო ვიზიტები. ქართული ღვინის და აგროპროდუქციის ექსპორტიორების შეხვედრები უნგრელ იმპორტიორებთან. აკადემიური თანამშრომლობა უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიასთან და უნივერსიტეტებთან. და პირადი საქმეები: ქორწინება იუსტიციის სახლში, სანოტარო მოქმედება, სასამართლო სხდომა ან ექიმთან ვიზიტი უნგრეთის მოქალაქისთვის, რომელსაც ქართული არ ესმის.

უნგრული სინტაქსი და სინქრონული თარგმანის დაყოვნება

უნგრული წინადადება სინქრონისტისთვის ორ განსაკუთრებულ სირთულეს შეიცავს. პირველი: ზმნის განცალკევებადი პრეფიქსი (igekötő), რომელიც მნიშვნელობას განსაზღვრავს, ხშირად წინადადების ბოლოს გადადის („Nem írta alá a szerződést“, სადაც „alá“ ბოლოს ჩნდება და „ხელმოწერას“ ნიშნავს), და თარჯიმანი ზმნის რეალურ მნიშვნელობას წინადადების დასრულებამდე ვერ ადგენს. მეორე: აგლუტინაციური სიტყვები, სადაც ერთი გრძელი ერთეული მთელ ფრაზას შეიცავს და მისი „გახსნა“ დროს მოითხოვს. ამიტომ უნგრულ-ქართული სინქრონის დაყოვნება ინგლისურ-ქართულთან შედარებით უფრო გრძელია, და თარჯიმანი ერთდროულად ორ-სამ წინადადებას ინახავს მეხსიერებაში. აქედან გამომდინარეობს პრაქტიკული რჩევა ორგანიზატორებს: უნგრელ მომხსენებლებს სთხოვეთ, ლაპარაკობდნენ ზომიერი ტემპით და პრეზენტაციის ტექსტი წინასწარ მოგვაწოდონ, რადგან წინასწარ ცნობილი ტექსტი დაყოვნებას მინიმუმამდე ამცირებს.

სინქრონული თარგმანი: კონფერენციები და მთავრობათაშორისი კომისია

სინქრონული ფორმატი, კაბინა, ყურსასმენები, პარალელური თარგმანი, კონფერენციებისთვის, მთავრობათაშორისი კომისიის პლენარული სხდომებისთვის, საინვესტიციო ფორუმებისთვის და მრავალენოვანი სესიებისთვის გამოიყენება. უნგრულ-ქართული სინქრონი ორ თარჯიმანს მოითხოვს, რომლებიც 20-30 წუთში ერთხელ ცვლიან ერთმანეთს, რადგან უნგრულის სინტაქსური დატვირთვა კონცენტრაციას უფრო სწრაფად ამოწურავს; ერთი თარჯიმანი მხოლოდ ერთ საათამდე სესიაზეა დასაშვები. ტექნიკური მხარე, ხმაიზოლირებული კაბინა ISO 4043 სტანდარტით, მიმღები მოწყობილობები, ხმის რეჟისორი, ორგანიზატორმა ან ჩვენმა პარტნიორმა ტექნიკურმა კომპანიამ უნდა უზრუნველყოს. უნგრული სინქრონისტების სიმცირის გამო ჯავშანი სულ მცირე სამი კვირით ადრე ვურჩევთ, და ოფიციალურ ღონისძიებებზე, სადაც უნგრული და ქართული სახელმწიფო პროტოკოლი ერთვის, თარჯიმანი ორივე მხარის საპროტოკოლო ფორმულებს წინასწარ ამუშავებს.

რელე ინგლისურის გავლით: როდის და როგორ

მრავალენოვან კონფერენციაზე, ან როცა უნგრულ-ქართული სინქრონისტი მოცემულ თარიღზე ხელმისაწვდომი არ არის, გამოიყენება რელე: უნგრული ჯერ ინგლისურად ითარგმნება, შემდეგ ინგლისურიდან ქართულად. ეს ერთ-ორ წამს ამატებს დაყოვნებას, რაც უნგრულის ისედაც გრძელ დაყოვნებასთან ერთად შესამჩნევი ხდება, და შეცდომის რისკს აორმაგებს, ამიტომ რელეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში ვთავაზობთ, როცა პირდაპირი თარჯიმანი ვერ მოიძებნა ან ენების რაოდენობა ამას აუცილებელს ხდის. კარგი ამბავი ის არის, რომ უნგრელი ახალგაზრდა პროფესიონალები, აკადემიკოსები და უნივერსიტეტების ადმინისტრატორები ინგლისურს თავისუფლად ფლობენ და ხშირად თავად ირჩევენ ინგლისურად საუბარს, რაც პირდაპირ ინგლისურ-ქართულ თარგმანს შესაძლებელს ხდის; უფროსი თაობის ხელმძღვანელები და რეგიონული პარტნიორები კი უნგრულს ამჯობინებენ, და ეს ინფორმაცია ფორმატის არჩევისას გვჭირდება.

თანმიმდევრული თარგმანი: მოლაპარაკებები, ვიზიტები, სემინარები

ორმხრივი შეხვედრები, საქმიანი მოლაპარაკებები, საწარმოს დათვალიერება, მთავრობათაშორისი კომისიის სამუშაო ჯგუფები და ინტერვიუები თანმიმდევრულ ფორმატში ტარდება: მოსაუბრე რამდენიმე წინადადების შემდეგ ჩერდება, თარჯიმანი თარგმნის. უნგრულ თანმიმდევრულ თარგმანში ნოტების სისტემა კრიტიკულია, რადგან უნგრელი მოსაუბრე ხშირად გრძელ, აგლუტინაციური ტერმინებით და ციფრებით დატვირთულ მონაკვეთებს წარმოთქვამს, და თარჯიმანმა ლოგიკური სტრუქტურა უნდა აღადგინოს. უნგრული საქმიანი კულტურა ზომიერად ფორმალურია, magázás-ის რეგისტრით, ტიტულების („doktor úr“, „igazgató asszony“) გამოყენებით და ცენტრალურევროპული ეტიკეტით, და ქართული სუფრის კულტურას უნგრელი პარტნიორი, საკუთარი ღვინის და pálinka-ს ტრადიციით, ხალისით ეხმიანება; გამოცდილი თარჯიმანი ამ საერთო ენას მოლაპარაკების სასარგებლოდ იყენებს. შეხვედრის ხანგრძლივობა თარგმანით დაახლოებით ორმაგდება.

ჩურჩულით თარგმანი და მობილური აღჭურვილობა

როცა უნგრულენოვანი მონაწილე დარბაზში ერთი ან ორია, მაგალითად უნგრელი ექსპერტი ქართულენოვან სამუშაო ჯგუფში ან უნგრელი პროფესორი ქართულ საუნივერსიტეტო ღონისძიებაზე, თარჯიმანი მის გვერდით ზის და ხმადაბლა, სინქრონულად თარგმნის, კაბინის გარეშე. მოძრავი ჯგუფებისთვის, მარნის, ფერმის, წყლის ინფრასტრუქტურის ან საწარმოს დათვალიერებისას, პორტატული სისტემა („ტურგიდის“ სისტემა ან ინფოპორტი) გამოიყენება: თარჯიმანი მიკროფონით ლაპარაკობს, მსმენელები ყურსასმენით ისმენენ. ეს ფორმატი უნგრული საქმიანი დელეგაციების და სოფლის მეურნეობის ექსპერტების საწარმოო ვიზიტებისთვის ყველაზე ხშირად გამოიყენება, და აღჭურვილობას ჩვენვე ვუზრუნველყოფთ.

ზეპირი თარგმანი ნოტარიუსთან და იუსტიციის სახლში

უნგრეთის მოქალაქე, რომელიც თბილისში მინდობილობას, ნასყიდობის ხელშეკრულებას ან თანხმობას აფორმებს და ქართულს არ ფლობს, სანოტარო მოქმედებას თარჯიმანთან ერთად ესწრება: ნოტარიუსი ვალდებულია დარწმუნდეს, რომ ხელმომწერს დოკუმენტის შინაარსი ესმის, თარჯიმანი დოკუმენტს ზეპირად თარგმნის და თავადაც აწერს ხელს. უნგრული ნოტარიული სისტემა (közjegyző) ქართულს ჰგავს, და უნგრელი კლიენტისთვის პროცედურა ნაცნობია, მაგრამ ტერმინოლოგია, „მინდობილობა“ (meghatalmazás), „თანხმობა“ (hozzájárulás), „ხელმოწერის დამოწმება“ (aláírás-hitelesítés), ზუსტად უნდა ითარგმნოს. იგივე წესი მოქმედებს იუსტიციის სახლში ქართულ-უნგრული ქორწინების რეგისტრაციისას. ეს ფორმატი წინასწარ ჯავშანს და ხშირად დოკუმენტის წინასწარ წერილობით თარგმანსაც მოითხოვს, რომელსაც ნოტარიული თარგმანის გვერდზე აღწერილი წესით ვამზადებთ.

სასამართლო და საგამოძიებო თარგმანი

საქართველოს სასამართლოში უნგრეთის მოქალაქის მონაწილეობით საქმეზე თარჯიმანი პროცესუალური ფიგურაა: ფიცს დებს, თარგმანის სისწორეზე პასუხისმგებლობას იღებს და ოქმში ფიქსირდება. სასამართლო თარგმანი თანმიმდევრულ და ჩურჩულით ფორმატებს აერთიანებს და ორივე ქვეყნის სამართლებრივი ტერმინოლოგიის ცოდნას მოითხოვს; თარჯიმანი არც ამატებს, არც ამოკლებს, არც „განმარტავს“. იმავე სტანდარტით ვმუშაობთ პოლიციაში, პროკურატურასა და ადვოკატთან კონსულტაციებზე. უნგრეთის მხრიდან, OIF-ის ან სასამართლოს ონლაინ სხდომებზე, სადაც ქართველი მონაწილე საქართველოდან უკავშირდება, ჩვენი თარჯიმანი უწყების თანხმობით ერთვება, ხოლო უნგრეთის საელჩოს სავიზო ინტერვიუებზე მომზადებას, ტიპური კითხვები, პროცედურული ლექსიკა, წინასწარ ვთავაზობთ.

სამედიცინო ზეპირი თარგმანი

უნგრელი ტურისტი ან საქართველოში მომუშავე უნგრელი სპეციალისტი, რომელიც ქართულ კლინიკაში ხვდება, ექიმთან საუბრისას თარჯიმანს საჭიროებს, და სამედიცინო ზეპირი თარგმანი პირდაპირ პასუხისმგებლობას გულისხმობს: სიმპტომების, ალერგიების, მიღებული პრეპარატების და ინფორმირებული თანხმობის შინაარსის ზუსტი გადაცემა. უნგრული სამედიცინო ლექსიკა ლათინურის პარალელურად საკუთარ ტერმინებს ფლობს, და თარჯიმანი ორივეს უნდა იცნობდეს. ჩვენი სამედიცინო თარჯიმნები უნგრულ და ქართულ კლინიკურ ტერმინოლოგიას ორივე ენაზე ფლობენ, ხშირად უნგრეთის სამედიცინო უნივერსიტეტების კურსდამთავრებულები არიან, კონფიდენციალურობის შეთანხმებით მუშაობენ და, საჭიროებისას, მკურნალობის დოკუმენტების წერილობით თარგმანსაც უზრუნველყოფენ უნგრული სადაზღვევო კომპანიისთვის.

Stipendium Hungaricum-ის ღონისძიებები და ალუმნის თემი

Stipendium Hungaricum-ის საინფორმაციო შეხვედრები, უნგრული უნივერსიტეტების პრეზენტაციები თბილისში, საგანმანათლებლო გამოფენები და ალუმნის ღონისძიებები ზეპირი თარგმანის ცალკე კატეგორიაა: უნგრელი პროფესორები და ადმინისტრატორები ქართველ აბიტურიენტებს და მშობლებს პროგრამების, განაცხადის პროცედურის, ჩარიცხვის მოთხოვნების და ბუდაპეშტში ცხოვრების შესახებ ესაუბრებიან, ხოლო კითხვა-პასუხის სესიები სწრაფი და კონკრეტულია. თარჯიმანი აკადემიურ ტერმინოლოგიას, უნგრული უმაღლესი განათლების სისტემის ცნებებს (alapképzés, mesterképzés, osztatlan képzés, doktori iskola) და სასტიპენდიო პროცედურის ლექსიკას ორივე ენაზე ფლობს. ალუმნის თემი, ათასობით ქართველი, რომლებმაც უნგრეთში ისწავლეს, ხშირად თავად ორენოვანია, და მათი ღონისძიებები ზოგჯერ მხოლოდ ოფიციალურ ნაწილში საჭიროებს თარგმანს.

ღვინის ტურები და აგრარული ვიზიტები

უნგრეთი ღვინის ქვეყანაა, ტოკაის, ეგერის და ვილანის რეგიონებით, და უნგრელი იმპორტიორები, მეღვინეები და სოფლის მეურნეობის ექსპერტები ქართულ მარნებს და ფერმებს პროფესიული ინტერესით სტუმრობენ, ხოლო უნგრეთის აგრარული ტექნოლოგიები და წყლის მართვის გამოცდილება მთავრობათაშორისი კომისიის მუდმივი თემაა. დეგუსტაცია ღვინის ტერმინოლოგიის ორივე ენაზე ცოდნას მოითხოვს: ქვევრის მეთოდი, ჯიშები, კახური ტექნოლოგია ქართული მხრიდან, száraz, félédes, testes, tannin, savasság, aszú-ს ტრადიცია უნგრული მხრიდან. აგრარულ ვიზიტებზე თარჯიმანი წინასწარ ეცნობა ობიექტის ტერმინოლოგიას, სარწყავი სისტემები, მეცხოველეობა, სასათბურე მეურნეობა, რადგან ადგილზე იმპროვიზაცია ტექნიკურ თემებზე დაუშვებელია. ვიზიტისთვის პორტატულ აღჭურვილობას და თანმხლები მასალების წერილობით თარგმანსაც ვამზადებთ.

ონლაინ თარგმანი: Zoom და ორსაათიანი სხვაობა

უნგრეთი თბილისზე ორი საათით ჩამორჩება ზამთარში და ერთი საათით ზაფხულში, რაც ონლაინ შეხვედრებს მოსახერხებელ ფორმატად აქცევს. Zoom-ის თარგმანის არხები სინქრონული თარგმანის საშუალებას იძლევა, უნგრელი მონაწილეები უნგრულ არხს ისმენენ, ქართველები ქართულს; Teams-ში და სხვა პლატფორმებზე თანმიმდევრული ან ცალკე აუდიოარხით მუშაობა გამოიყენება. Stipendium Hungaricum-ის ონლაინ ინტერვიუებზე და უნგრეთის უნივერსიტეტების დისტანციურ პრეზენტაციებზე ეს ფორმატი განსაკუთრებით ხშირია. დისტანციური სინქრონისთვის თარჯიმანს პროფესიული ყურსასმენი, მიკროფონი და ხმაურისგან დაცული სივრცე სჭირდება, რასაც ჩვენი გუნდი უზრუნველყოფს; ორგანიზატორისგან წინასწარ ტესტს და მოსაუბრეების ხმის ხარისხს ვითხოვთ, რადგან უნგრულის სინტაქსური დაყოვნება ცუდ აუდიოსთან ერთად თარგმანს პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის.

რას ვითხოვთ ღონისძიებამდე

• დღის წესრიგი და მონაწილეთა სია, თანამდებობებით და ტიტულებით, სახელების სწორი გამოთქმისა და მიმართვის ფორმებისთვის, სახელის უნგრული წყობის გათვალისწინებით;
• პრეზენტაციები და მოხსენებების ტექსტები, სასურველია უნგრულ ორიგინალში, რომ აგლუტინაციური ტერმინები და ციფრები წინასწარ დამუშავდეს;
• ტერმინოლოგიური სია, აგრარულ, ტექნიკურ ან საპროექტო თემებზე, და წინა ღონისძიებების მასალები, თუ ეს განმეორებადი პროექტია, მაგალითად მთავრობათაშორისი კომისიის ყოველწლიური სხდომა;
• ინფორმაცია აუდიტორიის შესახებ: ვინ ისმენს უნგრულს, ვინ ქართულს, ესმით თუ არა ინგლისური, რათა რელეს საჭიროება ან მისი არარსებობა დროულად დადგინდეს;
• ტექნიკური დეტალები: დარბაზის გეგმა, კაბინის ადგილი და ხედვა სლაიდებზე, ონლაინ პლატფორმა, ტესტის დრო.

საელჩოს მიღებები და საპროტოკოლო ღონისძიებები

უნგრეთის საელჩოს ეროვნული დღესასწაულის მიღება, ელჩის ოფიციალური გამოსვლები, უნგრეთის მაღალი რანგის ვიზიტები და მთავრობათაშორისი კომისიის ცერემონიული ნაწილი ცალკე ფორმატია, სადაც თარჯიმანი ორივე ქვეყნის სახელმწიფო პროტოკოლს, მიმართვის ფორმულებს („Excellenciás Uram“, „Nagykövet Asszony“) და ოფიციალურ ფორმულირებებს წინასწარ ამუშავებს, რადგან ყოველი ფრაზა საჯარო განცხადებაა და ხშირად პრესაშიც ვრცელდება. პრესკონფერენციებზე თარჯიმანი თანმიმდევრულად მუშაობს, მიკროფონთან, და უნგრეთის მთავრობის პოზიციები, განსაკუთრებით ევროინტეგრაციისა და რეგიონული პოლიტიკის საკითხებზე, უცვლელი ფორმულირებით უნდა გადმოვიდეს. სატელევიზიო ინტერვიუებისთვის თარგმანის ტექსტსაც ვაწვდით რედაქციას.

როგორ ვირჩევთ თარჯიმანს კონკრეტული ღონისძიებისთვის

უნგრული თარჯიმნის შერჩევისას სამ კრიტერიუმს ვითვალისწინებთ: ფორმატის უნარი (სინქრონი ცალკე მომზადებას მოითხოვს და ყველა კარგი თანმიმდევრული თარჯიმანი კაბინაში ვერ მუშაობს, უნგრულის სინტაქსის გამო კიდევ უფრო), დარგობრივი ცოდნა (განათლება, სოფლის მეურნეობა, სამართალი, მედიცინა, ღვინო, პროტოკოლი) და გამოცდილება მსგავს ღონისძიებებზე. უნგრეთში განათლებამიღებული თარჯიმნები, ხშირად თავად Stipendium Hungaricum-ის კურსდამთავრებულები, უნგრული საზოგადოებრივი კონტექსტის და აკადემიური სისტემის ცოდნით გამოირჩევიან, რაც საგანმანათლებლო და უწყებათაშორის შეხვედრებზე გადამწყვეტია. ღონისძიების აღწერისთანავე კლიენტს კონკრეტულ თარჯიმანს ან წყვილს ვთავაზობთ, პროფილით, და, სურვილისამებრ, წინასწარ მოკლე ონლაინ გაცნობასაც ვაწყობთ.

კულტურული ღონისძიებები: კინო, მუსიკა, ლიტერატურა

უნგრული კინო, კლასიკური და თანამედროვე მუსიკა და ლიტერატურა ქართველი აუდიტორიისთვის უცხო არ არის, და უნგრეთის საელჩოს და უნგრული კულტურული ინსტიტუტების ღონისძიებები, კინოჩვენებები რეჟისორის მონაწილეობით, კონცერტები, მწერლების ვიზიტები, წიგნის პრეზენტაციები, ზეპირ თარგმანს რეგულარულად საჭიროებს, სცენიდან საუბრის, კითხვა-პასუხის სესიების და პრესის ინტერვიუების ფორმატში. ეს ფორმატი დოკუმენტური სიზუსტის ნაცვლად სტილისტურ მოქნილობას მოითხოვს: უნგრული იუმორი, ისტორიული ალუზიები, ცენტრალურევროპული კულტურული კონტექსტი, რომელიც ქართველი მსმენელისთვის მოკლე ახსნას საჭიროებს, და მოსაუბრის პიროვნული სტილის შენარჩუნება. ამ ღონისძიებებზე თარჯიმნები მუშაობენ, რომლებიც უნგრულ კულტურას შიგნიდან იცნობენ და სცენიდან საუბრის გამოცდილება აქვთ; სუბტიტრების და პროგრამების წერილობითი თარგმანი იმავე გუნდის მიერ სრულდება.

ეთიკა, ნეიტრალიტეტი და კონფიდენციალურობა

თარჯიმანი არც მოლაპარაკების მონაწილეა და არც კონსულტანტი: ის სრულად და ზუსტად თარგმნის ყველაფერს, ორივე მხარისთვის თანაბრად, და საკუთარ აზრს არ ამატებს. თხოვნა „ეს არ უთარგმნო“ პროფესიულ ეთიკას ეწინააღმდეგება, და ამას წინასწარ ვაფრთხილებთ კლიენტებს. ყველა თარჯიმანი ხელმოწერილი კონფიდენციალურობის შეთანხმებით მუშაობს; საქმიანი მოლაპარაკებების, უწყებათაშორისი, სასამართლო და სამედიცინო შემთხვევებში კლიენტის მოთხოვნით ცალკე შეთანხმებას ვაფორმებთ, უნგრულ ან ქართულ ენაზე.

ჯავშანი და ხანგრძლივობა

უნგრული სინქრონისტების სიმცირის გამო სინქრონული ფორმატის ჯავშანს სულ მცირე სამი კვირით ადრე ვურჩევთ, თანმიმდევრული და ჩურჩულით თარგმანისთვის ერთი კვირით ადრე; გადაუდებელ სამედიცინო ან სასამართლო შემთხვევებში იმავე დღესაც ვპოულობთ გამოსავალს. სინქრონი ორ თარჯიმანს და აღჭურვილობას გულისხმობს.

რომელი გვერდი გჭირდებათ შემდეგ

წერილობითი დოკუმენტების, რომლებიც ღონისძიებას ან სანოტარო მოქმედებას ახლავს, თარგმანს უნგრული ენის მთავარ გვერდზე და ნოტარიული თარგმანის გვერდზე აღვწერთ; ხელშეკრულებებისა და სამედიცინო დოკუმენტების სპეციფიკა იურიდიული და სამედიცინო თარგმანის გვერდზეა, ხოლო წერილობითი თარგმანის მიმართულებების განსხვავება მიმართულებითი თარგმანის გვერდზე.

ხშირად დასმული კითხვები