როცა ინგლისურენოვან დოკუმენტს სახელმწიფო უწყებაში, ბანკში, სასამართლოში ან საკონსულოში წარადგენთ, ჩვეულებრივი თარგმანი საკმარისი აღარ არის. საჭირო ხდება ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი, ანუ საბუთი, რომელზეც ნოტარიუსი ადასტურებს, რომ თარგმანი ზუსტად შეესაბამება დედანს. ეს სტატია განმარტავს, როგორ მუშაობს ეს პროცედურა კონკრეტულად ინგლისურ ენასთან მიმართებით, საქართველოში და ინგლისურენოვან ქვეყნებში.
როგორ მუშაობს ნოტარიული დამოწმება საქართველოში
საქართველოში მოქმედი სისტემა კონტინენტური (სამოქალაქო) სამართლის ტრადიციას მიჰყვება: ნოტარიუსი არის იურისტი, რომელსაც სახელმწიფო ანიჭებს უფლებამოსილებას, დაადასტუროს დოკუმენტების, მათ შორის თარგმანების, სისწორე. კონკრეტულად თარგმანის დამოწმებისას ნოტარიუსი არ ამოწმებს ენობრივ სისწორეს პირადად, არამედ ადასტურებს რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობას და მის კვალიფიკაციას მოცემულ ენაზე მუშაობისთვის. სწორედ ამიტომ თარგმანი უნდა შეასრულოს ისეთმა მთარგმნელმა, რომელიც ნოტარიუსთან რეგისტრირებულია კონკრეტულად ინგლისურ-ქართულ ენობრივ წყვილში.
პროცესი ტექნიკურად ასე გამოიყურება: მთარგმნელი ასრულებს თარგმანს, თან ურთავს დედნის ასლს, დოკუმენტს აკინძავს ორიგინალთან ან მის ასლთან ერთად, და ხელს აწერს ნოტარიუსის თანდასწრებით. ნოტარიუსი ამოწმებს მთარგმნელის პირადობას და კვალიფიკაციას, შემდეგ ადასტურებს დოკუმენტს საკუთარი ბეჭდით და რეესტრის ნომრით. ასეთი დოკუმენტი შემდეგ საჯარო რეესტრშია აღრიცხული და საჭიროების შემთხვევაში მისი ნამდვილობის დადასტურება შესაძლებელია უშუალოდ ნოტარიუსთან.
რატომ განსხვავდება ეს ამერიკული ან ბრიტანული ნოტარიუსის ფუნქციისგან
ეს არსებითი განსხვავებაა, რომელსაც ხშირად არ იციან ამერიკელი თუ ბრიტანელი კლიენტები: აშშ-ში notary public-ის ფუნქცია გაცილებით ვიწროა, ვიდრე ქართული ნოტარიუსისა. ამერიკელი ნოტარიუსი ძირითადად ადასტურებს ხელმომწერის პირადობასა და იმას, რომ ხელმოწერა ნებაყოფლობითია, მაგრამ არ აქვს უფლებამოსილება, დაადასტუროს თარგმანის სისწორე იურისტის სტატუსით და, ხშირ შემთხვევაში, სულაც არ არის იურისტი. ბრიტანეთში notary public უფრო მაღალკვალიფიციური ფიგურაა, კვალიფიციური იურისტია და ძირითადად სწორედ საზღვარგარეთ წარსადგენი დოკუმენტების დამოწმებაზეა სპეციალიზებული, თუმცა მისი ფუნქციაც განსხვავდება კონტინენტური ნოტარიუსისგან. ამიტომ თუ თქვენ გაქვთ აშშ-ში ან დიდ ბრიტანეთში ნოტარიულად დამოწმებული დოკუმენტი, რომელიც საქართველოში უნდა წარადგინოთ, ეს დამოწმება თავისთავად საკმარისი არ არის: საჭიროა აპოსტილი იმ ქვეყანაში, სადაც დოკუმენტი გაიცა, და შემდეგ, საჭიროების შემთხვევაში, ქართულად თარგმნა და დამოწმება საქართველოში.
აპოსტილი: როდის სჭირდებათ და როდის არა
დიდი ბრიტანეთიც და აშშ-იც ჰააგის 1961 წლის კონვენციის წევრია (დიდი ბრიტანეთი 1965 წლიდან, აშშ 1981 წლიდან), რაც ნიშნავს, რომ ორივე მიმართულებით, საქართველოდან ინგლისურენოვან ქვეყანაში და პირიქით, სრული საკონსულო ლეგალიზაციის ნაცვლად საკმარისია აპოსტილი. საქართველოში აპოსტილს გასცემს იუსტიციის სახლი, და ეს პროცედურა ჩვენვე შეგვიძლია მოვაწესრიგოთ თქვენი ჩართულობის გარეშე. მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს თანმიმდევრობა: ჯერ დგინდება, თავად დედანს სჭირდება აპოსტილი თუ თარგმანს, რაც დამოკიდებულია მიმღები მხარის მოთხოვნაზე, და ზოგჯერ ორივეს.
აშშ-ის მხრიდან განსაკუთრებული გამონაკლისია საიმიგრაციო სამსახური, USCIS: მათი ოფიციალური მითითებით, საიმიგრაციო განაცხადზე თანდართულ დოკუმენტს არ სჭირდება ნოტარიული დამოწმება საერთოდ. საკმარისია მთარგმნელის ხელმოწერილი განცხადება, რომელიც ადასტურებს, რომ ის კომპეტენტურია შესაბამის ენებზე და თარგმანი სრული და ზუსტია. ეს ნიშნავს, რომ USCIS-ისთვის განკუთვნილი დოკუმენტისთვის ნოტარიული დამოწმება ხშირად ზედმეტია, თუმცა ბევრი განმცხადებელი, სიფრთხილის გამო, მაინც ირჩევს დამოწმებულ ვერსიას, განსაკუთრებით მაშინ, როცა იგივე დოკუმენტი სხვა უწყებაშიც (მაგალითად, საქართველოს მხარეს) გამოსადეგი უნდა იყოს.
რომელზე დაედოს აპოსტილი: დედანზე თუ თარგმანზე
ეს დეტალი ხშირად აბნევს კლიენტებს და, სწორად თუ არ იქნა დაგეგმილი, დამატებით ვადას მოითხოვს. ორი შესაძლო თანმიმდევრობა არსებობს: ან აპოსტილი მიწებება დედანზე საქართველოში (იუსტიციის სახლში), რის შემდეგაც მთელი პაკეტი, დედანი და აპოსტილი ერთად, ითარგმნება ინგლისურად და თარგმანი ნოტარიულად მოწმდება; ან, პირიქით, ჯერ დგება ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი, რომელზეც შემდეგ თავად ცალკე დაედება აპოსტილი, ნოტარიუსის ხელმოწერის დასადასტურებლად. რომელი ვარიანტია სწორი, დამოკიდებულია იმაზე, კონკრეტულად რას ითხოვს მიმღები მხარე, ამიტომ ყოველთვის გირჩევთ ეს დეტალი წინასწარ დააზუსტოთ პირდაპირ იმ უწყებასთან ან უნივერსიტეტთან, სადაც დოკუმენტს წარადგენთ, და შემდეგ შეგვატყობინოთ ჩვენც, რათა სწორი თანმიმდევრობით დავგეგმოთ პროცესი.
რომელი დოკუმენტები საჭიროებენ ყველაზე ხშირად დამოწმებას
- პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტები: პასპორტი, დაბადების, ქორწინების, განქორწინების მოწმობა
- საგანმანათლებლო დოკუმენტები: დიპლომი, ნიშნების ფურცელი, სასწავლო პროგრამის აღწერა
- კორპორატიული დოკუმენტები: სამეწარმეო რეესტრიდან ამონაწერი, წესდება, კრების ოქმი
- სასამართლო და საბანკო დოკუმენტები: გადაწყვეტილებები, ცნობები, ანგარიშგება
ყველაზე ხშირი შეცდომა: სახელების ტრანსლიტერაცია
ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზი, რის გამოც ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს უწყება ან საკონსულო არ იღებს, სახელისა და გვარის ტრანსლიტერაციის შეუსაბამობაა. თუ თქვენს პასპორტში სახელი ლათინურად ერთნაირად კი არა, არამედ განსხვავებულად წერია, ვიდრე თარგმანში (მაგალითად, სხვადასხვა სისტემით გადმოტანილი ქართული ასოები), უწყება დოკუმენტს დედანთან შეუსაბამოდ თვლის და თარგმანს არ იღებს. ამიტომ თარგმანის დაწყებამდე ყოველთვის ვითხოვთ პასპორტის ან პირადობის მოწმობის ასლს, რათა სახელი და გვარი ზუსტად იმ ფორმით ჩაიწეროს, რომლითაც უკვე დაფიქსირებულია თქვენს პირად საბუთებში. იგივე ეხება გეოგრაფიულ სახელებს და დაწესებულებების ოფიციალურ ინგლისურ სახელწოდებებს, სადაც არსებობს დამკვიდრებული ვარიანტი.
საგანმანათლებლო დოკუმენტების განსაკუთრებული სირთულე
დიპლომისა და ნიშნების ფურცლის თარგმანი მოითხოვს არა მხოლოდ ენობრივ, არამედ სისტემურ სიზუსტესაც: ქართული შეფასების სისტემა (მაგალითად, 10-ბალიანი) ინგლისურენოვან უნივერსიტეტს არაფერს ეუბნება, თუ არ არის განმარტებული, როგორ შეესაბამება ის ადგილობრივ სისტემას. ჩვენ ვამატებთ განმარტებით შენიშვნას საჭიროების შემთხვევაში, თუმცა თავად შეფასების კონვერტაციას (მაგალითად, ბრიტანული სისტემისთვის) ჩვეულებრივ ცალკე უწყება ასრულებს, არა მთარგმნელი. ეს არის ცალკე, დამოუკიდებელი პროცედურა თარგმანისგან, და მნიშვნელოვანია ორივე ვადა წინასწარ დაგეგმოთ, თუ საბუთი საზღვარგარეთ სასწავლებლად მოგემზადებათ.
ასლი თუ ორიგინალი: რომელი გვჭირდება
ხშირად გვეკითხებიან, საჭიროა თუ არა ორიგინალი დოკუმენტის ფიზიკურად მოტანა. უმეტეს შემთხვევაში საკმარისია ხარისხიანი სკანი ან მკაფიო ფოტო, საიდანაც ყველა დეტალი, ბეჭდის ჩათვლით, კარგად იკითხება. ორიგინალის ფიზიკურად წარდგენა საჭირო ხდება მხოლოდ იშვიათ შემთხვევებში, როცა კონკრეტული უწყება პირდაპირ ამას ითხოვს, რასაც წინასწარ გაცნობებთ, რათა თავიდან ავირიდოთ ზედმეტი ვიზიტი ოფისში.
პროცესის ვადები და ორგანიზება
სტანდარტული პირადი დოკუმენტისთვის ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი მზადდება ერთ სამუშაო დღეში. თუ დრო გეზღუდებათ, გვაქვს ექსპრეს მომსახურება, რომელიც სამუშაო საათებში მიღებულ შეკვეთას 1-2 საათში ასრულებს. მთელი პროცესი, დოკუმენტის ატვირთვიდან გადახდამდე, ორგანიზებულია 100%-ით ონლაინ, ხოლო მზა დოკუმენტს იღებთ ელექტრონულად ან კურიერით საქართველოს ნებისმიერ წერტილში. ყველა დოკუმენტი მუშავდება ხელმოწერილი კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში.
ვინ არის უფლებამოსილი, შეასრულოს ნოტარიულად დასამოწმებელი თარგმანი
ყველა კარგი მთარგმნელი ავტომატურად არ არის უფლებამოსილი, ნოტარიულად დასამოწმებელი თარგმანი შეასრულოს: საჭიროა, რომ ის კონკრეტულ ნოტარიუსთან იყოს რეგისტრირებული, კონკრეტულად ინგლისურ-ქართულ ენობრივ წყვილში მუშაობის უფლებით. ეს ნიშნავს, რომ ნოტარიუსმა უკვე შეამოწმა მთარგმნელის კვალიფიკაცია და მისი ხელმოწერა თავის რეესტრშია აღრიცხული. სწორედ ამიტომ ვერ გამოვა, უბრალოდ ნებისმიერმა ინგლისურის კარგმა მცოდნემ თარგმნოს დოკუმენტი და შემდეგ ნოტარიუსმა "დაამოწმოს" ის: დამოწმება ეხება არა ტექსტის ხარისხს ზოგადად, არამედ კონკრეტულად რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერის ნამდვილობას.
რა ხდება, თუ თარგმანს უწყება არ იღებს
ხშირად კლიენტი ჩვენთან მაშინ მოდის, როცა უკვე აქვს უარყოფილი თარგმანი, სხვა შემსრულებლისგან. ყველაზე ხშირი მიზეზებია: სახელის ტრანსლიტერაციის შეუსაბამობა პასპორტთან, არასწორად ან საერთოდ არ დართული აპოსტილი, დედნის არასრული ან ცუდი ხარისხის სკანი, საიდანაც ტექსტი ცალსახად არ იკითხება, ან უბრალოდ არასწორი დამოწმების ტიპის არჩევა (მაგალითად, სერტიფიცირებული თარგმანის წარდგენა იქ, სადაც ნოტარიული იყო საჭირო). ასეთ შემთხვევაში ჯერ ვადგენთ ზუსტად რატომ იქნა დოკუმენტი უარყოფილი, შემდეგ ვასწორებთ კონკრეტულ ხარვეზს, ახალი დოკუმენტის თავიდან მომზადების ნაცვლად, რაც დროს გიზოგავთ.
ხშირად დასმული კითხვები
საჭიროა თუ არა USCIS-ისთვის განკუთვნილი დოკუმენტის ნოტარიული დამოწმება?
არა. USCIS-ის ოფიციალური მოთხოვნით საკმარისია მთარგმნელის ხელმოწერილი განცხადება კომპეტენტურობისა და თარგმანის სისრულის შესახებ. ნოტარიული დამოწმება საჭირო არ არის, თუმცა თუ იგივე დოკუმენტი სხვა უწყებაშიც გამოგადგებათ, დამოწმებული ვერსიის შეკვეთა მაინც შეიძლება მიზანშეწონილი იყოს.
რამდენ ხანში მზადდება ინგლისური ენის აპოსტილი საქართველოში?
თავად თარგმანი 1 სამუშაო დღეში ან ექსპრესით 1-2 საათში მზადდება. აპოსტილის დართვას იუსტიციის სახლში დამატებითი დრო სჭირდება, რომლის ზუსტ ვადას შეკვეთის მიღებისას გეცნობებათ.
შემიძლია თუ არა აშშ-ში ან დიდ ბრიტანეთში დამოწმებული დოკუმენტის პირდაპირ გამოყენება საქართველოში?
პირდაპირ, ჩვეულებრივ, არა. საჭირო იქნება აპოსტილი გაცემის ქვეყანაში და, საჭიროების შემთხვევაში, ქართულად თარგმნა და დამოწმება საქართველოში, რადგან ამერიკული და ბრიტანული ნოტარიუსის ფუნქცია განსხვავდება ქართული ნოტარიუსის უფლებამოსილებისგან.
რა განსხვავებაა ნოტარიულ და სერტიფიცირებულ (სააგენტოს ბეჭდით) თარგმანს შორის?
ნოტარიულს ამოწმებს ნოტარიუსი და მოქმედებს სახელმწიფო უწყებებში. სერტიფიცირებულს ადასტურებს სააგენტოს ბეჭედი და თარჯიმნის ხელმოწერა, რაც ხშირად საკმარისია უცხოური უნივერსიტეტისთვის ან კერძო კომპანიისთვის, თუმცა ყოველთვის ღირს მიმღები მხარის ზუსტი მოთხოვნის დაზუსტება.
საჭიროა თუ არა ჩემი დასწრება ნოტარიუსთან?
არა, პროცესი სრულად ონლაინ ორგანიზდება. თქვენ ტვირთავთ დოკუმენტს საიტზე, დანარჩენს ჩვენ ვასრულებთ.
რა ვქნა, თუ ჩემი დოკუმენტი უცხოურ ენაზეა, მაგრამ არა ინგლისურად?
თუ დედანი მესამე ენაზეა და საბოლოოდ ინგლისურად გჭირდებათ, შესაძლებელია პირდაპირი თარგმანი შუალედური ენის გარეშე, ან, საჭიროების შემთხვევაში, ორეტაპიანი პროცესი. კონკრეტული შემთხვევა შეკვეთისას ინდივიდუალურად ფასდება.