კატალონიური იურიდიული და სამედიცინო თარგმანი

კატალონიური იურიდიული ტექსტი ის იშვიათი შემთხვევაა, სადაც ერთი ენა ორ სამართლებრივ სისტემას ემსახურება: ესპანეთის საერთო კანონმდებლობას, რომელიც კატალონიაში ესპანურთან ერთად კატალონიურადაც გამოიყენება, და კატალონიის საკუთარ სამოქალაქო კოდექსს, რომელიც საოჯახო, მემკვიდრეობით და სანივთო სამართალში ესპანურისგან არსებითად განსხვავდება. ამას ემატება ანდორის სამთავრო საკუთარი სამართლით და სასამართლოთი. სამედიცინო მხარეს კატალონიის ჯანდაცვის სისტემა, ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი, დოკუმენტებს ხშირად კატალონიურად გასცემს. ამ გვერდზე აღწერილია, როგორ ვთარგმნით ხელშეკრულებებს, ნოტარიულ და სასამართლო აქტებს, კორპორატიულ საბუთებსა და სამედიცინო ჩანაწერებს კატალონიურ-ქართულ წყვილში, რომელი ცნებები მოითხოვს განმარტებას და არა თარგმანს, და ვინ ამოწმებს შედეგს.

კატალონიის სამოქალაქო კოდექსი: სად განსხვავდება ესპანურისგან

კატალონიას საკუთარი სამოქალაქო კოდექსი აქვს, რომელიც წიგნებად არის აგებული და ესპანეთის საერთო კოდექსს კატალონიის ტერიტორიაზე რამდენიმე სფეროში ჩაანაცვლებს. ქართველი იურისტისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი განსხვავებები სამია. მემკვიდრეობით სამართალში სავალდებულო წილი (llegítima) სამკვიდროს მეოთხედია, ესპანური სისტემის ორი მესამედის ნაცვლად, და ის ფულადი მოთხოვნაა, არა წილი ქონებაში; ეს ცვლის, როგორ იკითხება კატალონიური ანდერძი და სამკვიდრო აქტი. საოჯახო სამართალში მეუღლეთა ქონებრივი რეჟიმი ნაგულისხმევად განცალკევებულია (separació de béns), ესპანური თანასაკუთრების საპირისპიროდ, რაც ქორწინების, განქორწინებისა და ქონების საქმეებში პირდაპირ აისახება. სანივთო სამართალში კატალონიური მოწესრიგება საკუთარ ცნებებს იყენებს, მაგალითად, სპეციფიკური სერვიტუტები და გაყოფილი საკუთრების ფორმები.

თარგმანში ეს ნიშნავს, რომ კატალონიური ნოტარიული ან სასამართლო აქტი ესპანური სამართლის ცოდნით ვერ იკითხება: ტერმინი, რომელიც ესპანურად ერთ ინსტიტუტს ნიშნავს, კატალონიურ კოდექსში სხვა შინაარსს ატარებს. ჩვენი იურიდიული მთარგმნელები კატალონიური კოდექსის სტრუქტურას იცნობენ და ამ ცნებებს ქართულად განმარტებით გადმოაქვთ, რომ ქართველი ნოტარიუსი, სასამართლო ან ბანკი დოკუმენტის სამართლებრივ შინაარსს სწორად შეაფასოს.

ხელშეკრულებები კატალონიელ და ანდორელ პარტნიორებთან

კატალონიური ბიზნესი, ბარსელონას ტექნოლოგიური და დიზაინის სექტორი, პორტი, ტურიზმი, ღვინის ინდუსტრია, ქართველ პარტნიორებთან ხელშეკრულებებს ესპანურად ან ორენოვნად აფორმებს, კატალონიური ვერსია კი კომპანიის შიდა მოთხოვნით ან ანდორული იურისდიქციისთვის ემატება. ყველაზე გავრცელებული ტიპები:

• ნასყიდობისა და დისტრიბუციის ხელშეკრულებები ქართული ღვინისა და გასტრონომიული პროდუქციისთვის
• მომსახურებისა და ლიცენზიის შეთანხმებები ტექნოლოგიურ და დიზაინის სექტორში
• ერთობლივი საწარმოსა და ინვესტიციის შეთანხმებები ტურიზმსა და უძრავ ქონებაში
• ანდორული კომპანიების ხელშეკრულებები, სადაც კატალონიური ერთადერთი ოფიციალური ენაა
• შრომითი ხელშეკრულებები ქართველი სპეციალისტებისთვის კატალონიურ კომპანიებში
• იჯარისა და უძრავი ქონების ხელშეკრულებები კატალონიური სანივთო სამართლის ცნებებით

ორსვეტიან ხელშეკრულებაში ენობრივი უპირატესობის მუხლი, რომელიც ადგენს, რომელი ტექსტი ჭარბობს დავის შემთხვევაში, განსაკუთრებული სიფრთხილით ითარგმნება, ხოლო იურისდიქციისა და გამოსაყენებელი სამართლის მუხლი კატალონიის შემთხვევაში კონკრეტულობას მოითხოვს: ესპანური საერთო სამართალი, კატალონიური სამოქალაქო კოდექსი თუ ანდორული სამართალი.

ნოტარიული აქტები: escriptura კატალონიურად

კატალონიელ ნოტარიუსებს აქტების კატალონიურად შედგენის უფლება აქვთ, და ეს უფლება ხშირად გამოიყენება: ნასყიდობის აქტი (escriptura de compravenda), მინდობილობა (poder), ანდერძი (testament), ქორწინების პირობების აქტი (capítols matrimonials), სამკვიდრო აქტი (acceptació d'herència), კომპანიის დაფუძნების აქტი (escriptura de constitució). ეს დოკუმენტები საქართველოში ქართველი ნოტარიუსისთვის, საჯარო რეესტრისთვის, ბანკისთვის ან სასამართლოსთვის ითარგმნება, და აქ კატალონიური სამოქალაქო კოდექსის ცნებები სამართლებრივ სიზუსტეს მოითხოვს. კატალონიური ნოტარიული ფორმულები, დადასტურების, პირადობის შემოწმების, უფლებამოსილების აღწერის სტანდარტული წინადადებები, ქართული ნოტარიული ენის ეკვივალენტებით გადმოგვაქვს, არა სიტყვასიტყვით. კატალონიური ნოტარიული აქტის აპოსტილს კატალონიის სანოტარო კოლეგია ურთავს, და თარგმანში ეს ზუსტად აისახება.

სასამართლო დოკუმენტები: კატალონიური საპროცესო ენა

კატალონიის სასამართლოებში კატალონიური საპროცესო ენაა ესპანურთან ერთად, და გადაწყვეტილებები (sentències), განჩინებები (interlocutòries) და საპროცესო დოკუმენტები ხშირად კატალონიურად გაიცემა. საქართველოში ყველაზე ხშირად საოჯახო საქმეების დოკუმენტები მოდის: განქორწინება, ალიმენტი, მშობლის უფლებები (potestat parental), მეურვეობა, სადაც კატალონიური საოჯახო სამართლის ცნებები (guarda compartida, pla de parentalitat, ეს უკანასკნელი კატალონიური სამართლის სპეციფიკური ინსტრუმენტია, რომელიც ესპანურშიც არ არსებობს) განმარტებას საჭიროებს. გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლა (fermesa) აღიარებისთვის გადამწყვეტია, და თარგმანში ქართული საპროცესო სამართლის ზუსტი ტერმინით გადმოგვაქვს. კატალონიური სასამართლო დოკუმენტის აპოსტილს კატალონიის უმაღლესი სასამართლო ურთავს. ანდორის სასამართლოს (Batllia და Tribunal Superior) დოკუმენტები კი ანდორული საპროცესო ტერმინოლოგიით მოდის, რომელიც ესპანურისგანაც განსხვავდება.

კორპორატიული და სარეგისტრაციო დოკუმენტები

კატალონიური კომპანიების დოკუმენტები ესპანეთის კომერციული რეესტრიდან (Registre Mercantil) მოდის, ესპანურად ან ორენოვნად: სარეგისტრაციო ამონაწერი (nota simple ან certificació), წესდება (estatuts), დირექტორის დანიშვნის აქტი, საიდენტიფიკაციო ნომერი (NIF). ანდორული კომპანიების დოკუმენტები ანდორის კომპანიათა რეესტრიდან მხოლოდ კატალონიურად. ქართული უწყებისთვის ეს დოკუმენტები ითარგმნება კატალონიური ან ანდორული ინვესტიციის რეგისტრაციის, ბანკის ანგარიშის ან პარტნიორობის ხელშეკრულებისთვის, ხოლო ქართული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი და წესდება კატალონიისთვის ესპანურად, ანდორისთვის კატალონიურად. ესპანური და ანდორული კორპორატიული ფორმები (S.L., S.A., ანდორული S.L.U.) ქართული შპს-სა და სს-ს ფუნქციური ანალოგებია, მაგრამ თარგმანში ორიგინალურ აბრევიატურას ვინარჩუნებთ, რომ რეესტრმა კომპანია ზუსტად ამოიცნოს.

სამედიცინო თარგმანი: კატალონიის ჯანდაცვის სისტემა

კატალონიის ჯანდაცვის სისტემა (CatSalut) და მისი საავადმყოფოები, ბარსელონას კლინიკური საავადმყოფო, ვალ-დ'ებრონი, სანტ-პაუ, ბელვიჩე, ჟირონას და ტარაგონას უნივერსიტეტის საავადმყოფოები, ევროპის წამყვან სამედიცინო ცენტრებს შორის არიან, და მათი დოკუმენტები ხშირად კატალონიურად გაიცემა: გაწერის ანგარიში (informe d'alta), სამედიცინო დასკვნა (informe mèdic), გამოკვლევის შედეგები, ოპერაციის პროტოკოლი, დანიშნულება. კატალონიაში მცხოვრები ქართველები ამ დოკუმენტებს საქართველოში თარგმნიან მკურნალობის გასაგრძელებლად, სადაზღვევო ანაზღაურებისთვის, შშმ პირის სტატუსისთვის ან სასამართლო საქმისთვის. საპირისპირო მიმართულებით ქართული სამედიცინო ისტორია კატალონიური საავადმყოფოსთვის, როგორც წესი, ესპანურად ითარგმნება, რადგან კატალონიელი ექიმი ორივე ენას ფლობს და ესპანური ვერსია ესპანეთის სხვა რეგიონშიც გამოსადეგია.

კატალონიური სამედიცინო დოკუმენტების ფორმა

კატალონიური გაწერის ანგარიში სტრუქტურულად ქართულ ეპიკრიზს ჰგავს: მიღების მიზეზი, ანამნეზი, გამოკვლევები, დიაგნოზი საერთაშორისო კოდით, მკურნალობა, რეკომენდაციები. კატალონიური სამედიცინო ტერმინოლოგია ლათინურ ფუძეებზეა აგებული და ქართველი ექიმისთვის ხშირად გამჭვირვალეა, მაგრამ სწორედ ეს „გამჭვირვალობა" ატყუებს: კატალონიური სამედიცინო ლექსიკა ესპანურისგან ორთოგრაფიულად და ზოგჯერ ლექსიკურადაც განსხვავდება. მედიკამენტების სავაჭრო სახელწოდებები ესპანური ბაზრისაა და საქართველოში ხშირად არ იყიდება; თარგმანში ბრენდს ვინარჩუნებთ და ფრჩხილებში საერთაშორისო არაპატენტირებულ დასახელებას ვამატებთ. ლაბორატორიული მაჩვენებლების ერთეულები საერთაშორისოა, რეფერენსული დიაპაზონები კონკრეტული ლაბორატორიისაა და უცვლელი რჩება.

ექიმის კვალიფიკაციის აღიარება კატალონიაში

ქართველი ექიმებისა და ექთნებისთვის კატალონია ესპანეთის ერთ-ერთი ყველაზე მიმზიდველი რეგიონია, მაგრამ აღიარების გზა ორსაფეხურიანია: ჯერ დიპლომის ჰომოლოგაცია ესპანეთის სახელმწიფო სამინისტროში, რომელიც მხოლოდ ესპანურ თარგმანს იღებს, შემდეგ რეგისტრაცია ბარსელონას ან შესაბამისი პროვინციის ექიმთა კოლეგიაში (Col·legi de Metges), რომელიც კატალონიური ენის ცოდნასაც ითხოვს. ჰომოლოგაციისთვის საჭიროა დიპლომი, ნიშნების ფურცელი, სასწავლო პროგრამის აღწერა საათობრივი დატვირთვით და კლინიკური პრაქტიკის ცნობები, ყველა აპოსტილითა და ესპანური ნოტარიული თარგმანით. საგნების სახელწოდებების თანმიმდევრული თარგმანი ყველა დოკუმენტში კრიტიკულია, და ამისთვის თითოეული კლიენტისთვის ტერმინთა ბაზას ვქმნით. კატალონიური ენის სერტიფიკატი კი თარგმანს არ საჭიროებს, მაგრამ მისი მოპოვების დრო მთლიანი პროცედურის დაგეგმვაზე გავლენას ახდენს.

უძრავი ქონება: კატალონიური სანივთო სამართალი

ბარსელონასა და კატალონიის სანაპიროზე უძრავი ქონების შეძენა ქართველი ინვესტორებისთვის, და საქართველოში ქონების განკარგვა კატალონიაში მცხოვრები ქართველებისთვის, უძრავი ქონების დოკუმენტების ორმხრივ ნაკადს ქმნის. კატალონიური ნასყიდობის აქტი, საკუთრების რეესტრის ამონაწერი (nota simple registral), კადასტრის ცნობა, ენერგოეფექტურობის სერტიფიკატი და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ცნობა ქართული ბანკისთვის ან ნოტარიუსისთვის ითარგმნება, ხოლო ქართული საჯარო რეესტრის ამონაწერი და ნასყიდობის ხელშეკრულება კატალონიური ბანკისთვის ესპანურად. კატალონიური სანივთო სამართლის სპეციფიკური ცნებები, რომლებიც ესპანურშიც არ არსებობს, თარგმანში განმარტებას საჭიროებს, და სწორედ ამ ადგილებში მთარგმნელის იურიდიული კომპეტენცია ხილული ხდება.

შრომითი ურთიერთობები და სოციალური დაცვა

ქართველი სპეციალისტების კატალონიაში დასაქმება შრომითი დოკუმენტების ნაკადს ქმნის: შრომითი ხელშეკრულება (contracte de treball), ხელფასის უწყისები (nòmines), სოციალური დაზღვევის ამონაწერი (vida laboral), დამსაქმებლის ცნობა. ეს დოკუმენტები საქართველოში სჭირდებათ პენსიის, ბანკის სესხის ან სასამართლო საქმისთვის, ხოლო ქართული შრომითი ისტორია კატალონიაში სოციალური უფლებების გამოსათვლელად. ესპანური და კატალონიური შრომითი სამართლის ცნებები, კოლექტიური შეთანხმება (conveni col·lectiu), რომელიც კატალონიაში ხშირად რეგიონულია, დამატებითი ანაზღაურება (pagues extraordinàries), განთავისუფლების კომპენსაცია, ქართულ სისტემაში ზუსტ ანალოგს არ პოულობს და თარგმანში განმარტებას საჭიროებს. შრომითი ხელშეკრულება კატალონიაში ხშირად კატალონიურად ან ორენოვნად ფორმდება, და ქართული თარგმანი ორივე ვერსიის შესაბამისობას ითვალისწინებს.

ფარმაცევტული და კლინიკური კვლევების დოკუმენტაცია

ბარსელონა ევროპის ერთ-ერთი წამყვანი ბიოსამედიცინო კლასტერია, და კატალონიური ფარმაცევტული კომპანიები, კლინიკური კვლევების ცენტრები და სამედიცინო ტექნოლოგიების სტარტაპები ქართულ კლინიკებთან და მარეგულირებელთან სულ უფრო ხშირად თანამშრომლობენ. ამ თანამშრომლობის დოკუმენტები, კლინიკური კვლევის პროტოკოლი, ინფორმირებული თანხმობა კვლევის მონაწილისთვის, პრეპარატის ინსტრუქცია, რეგისტრაციის დოსიე, ორმხრივ სამედიცინო თარგმანს მოითხოვს ესპანური მარეგულირებლის (AEMPS) და ქართული მარეგულირებლის ტერმინოლოგიური სტანდარტებით. ინფორმირებული თანხმობის ტექსტი ორმაგ სტანდარტს უნდა აკმაყოფილებდეს: სამართლებრივად ზუსტი და, ამავდროულად, კვლევის მონაწილისთვის გასაგები. ასეთ პროექტებში ვმუშაობთ კლიენტის დამტკიცებული გლოსარიუმით და ფარმაცევტული განათლების მქონე რედაქტორით.

სადაზღვევო საქმეები ორ ქვეყანას შორის

კატალონიაში მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურება ქართული სადაზღვევო კომპანიისგან, ან საქართველოში მკურნალობის ანაზღაურება კატალონიური კერძო დაზღვევისგან, სამედიცინო და ფინანსური დოკუმენტების ერთობლივ პაკეტს მოითხოვს: გაწერის ანგარიში, ინვოისები, გადახდის ქვითრები, ექიმის დანიშნულება. სადაზღვევო კომპანია თარგმანში მკურნალობის აუცილებლობის დასაბუთებას ეძებს, ამიტომ ანგარიშისა და ინვოისის თარგმანი ერთმანეთს ზუსტად უნდა შეესაბამებოდეს: ყოველი პროცედურა, რომელიც ინვოისშია, ანგარიშშიც უნდა ჩანდეს იმავე სახელწოდებით. კატალონიური ინვოისები საგადასახადო რეკვიზიტებს შეიცავს, რომლებსაც თარგმანში უცვლელად ვინარჩუნებთ.

ინტელექტუალური საკუთრება და ტექნოლოგიური სექტორი

ბარსელონას ტექნოლოგიური და დიზაინის სექტორი, სტარტაპები, დიზაინის სტუდიები, ვიდეოთამაშების და მობილური ტექნოლოგიების კომპანიები, ქართველ პარტნიორებთან ლიცენზიის, ინტელექტუალური საკუთრების გადაცემისა და კონფიდენციალურობის შეთანხმებებს აფორმებს, ხოლო ქართული ბრენდების ესპანეთში რეგისტრაცია ესპანეთის პატენტებისა და სასაქონლო ნიშნების ოფისში (OEPM) ესპანურენოვან განაცხადს მოითხოვს. ეს ტექსტები იურიდიულსა და ტექნიკურს შორის დგას: პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზიის, საავტორო უფლებების, დიზაინის რეგისტრაციის ტერმინოლოგია ესპანურად და კატალონიურად ევროპული სამართლის ცნებებს მიჰყვება, რომლებიც ქართულ სამართალში ნაწილობრივ ჰარმონიზებულია. ასეთ პროექტებში ვმუშაობთ იურიდიული მთარგმნელით, რომელიც ინტელექტუალური საკუთრების სამართალს იცნობს, და კლიენტის ტერმინოლოგიური ბაზით.

ვინ თარგმნის და ვინ ამოწმებს

კატალონიური იურიდიული ტექსტები ითარგმნება მთარგმნელების მიერ, რომლებსაც იურიდიული განათლება ან სამართლებრივი თარგმანის მრავალწლიანი პრაქტიკა აქვთ და კატალონიური სამოქალაქო კოდექსის სტრუქტურას იცნობენ. ქართულიდან კატალონიურად ან ესპანურად ნათარგმნ ხელშეკრულებას შესაბამისი ენის მშობლიური რედაქტორი ამოწმებს. სამედიცინო თარგმანს სამედიცინო განათლების მქონე რედაქტორი ადარებს კლინიკურ ლოგიკას: შეესაბამება თუ არა დიაგნოზი მკურნალობას, სწორია თუ არა დოზები და ერთეულები, ამოცნობილია თუ არა მედიკამენტები. ორივე ტიპის თარგმანში ცალკე მოწმდება რიცხვები კატალონიური გამყოფებით, თარიღები, სახელები კატალონიური გამოთქმით და ბეჭდები.

ორსვეტიანი დოკუმენტების ტექნიკური მომზადება

ორენოვანი ხელშეკრულება ცალკე ტექნიკურ ამოცანას წარმოადგენს: მუხლების ნუმერაცია ორივე სვეტში სინქრონულია, დანართები იდენტური სტრუქტურით მზადდება, ხოლო ტერმინოლოგიური თანმიმდევრულობა ავტომატურად მოწმდება. კატალონიური ტექსტი ხშირად ქართულზე მოკლეა, და აბზაცების გასწორება ხელით ფორმატირებას მოითხოვს. სამენოვანი ვარიანტი, ქართული, ესპანური და კატალონიური, კატალონიური კომპანიების შიდა წესის ან ანდორული იურისდიქციისთვის მზადდება. მზა დოკუმენტი რედაქტირებადი და ხელმოსაწერი ფორმატით გადმოგეცემათ, ნოტარიული დამოწმებით ან მის გარეშე.

კონფიდენციალურობა და ვადები

იურიდიული და სამედიცინო დოკუმენტები კონფიდენციალურობის ხელშეკრულების ფარგლებში მუშავდება; სამედიცინო მონაცემები მხოლოდ კონკრეტულ დოკუმენტზე მომუშავე მთარგმნელისა და რედაქტორისთვის არის ხელმისაწვდომი. სტანდარტული სამედიცინო ცნობა ან მოკლე ხელშეკრულება ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრესით 1-2 საათში; მრავალგვერდიანი ნოტარიული აქტი, სასამართლო საქმე, ჰომოლოგაციის პაკეტი ან სრული სამედიცინო ისტორია ინდივიდუალური ვადითა და ტერმინოლოგიური ბაზით. ნოტარიული დამოწმება და აპოსტილი ორივე ტიპის დოკუმენტისთვის ხელმისაწვდომია.

ხშირად დასმული კითხვები