ბულგარული თარგმანი ნოტარიული დამოწმებით

ბულგარულ მიმართულებაზე ნოტარიული დამოწმება იშვიათი შემთხვევაა, როცა ორი ქვეყნის სისტემა ერთმანეთს სტრუქტურულად ჰგავს: ბულგარეთშიც ნოტარიუსი ამოწმებს რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერას, ისევე როგორც საქართველოში. სწორედ ეს მსგავსება ქმნის ყველაზე ხშირ გაუგებრობას: კლიენტს ჰგონია, რომ ქართული ნოტარიული დამოწმება ბულგარეთში „ავტომატურად" მოქმედებს, ბულგარეთის უწყება კი 2018 წლის წესდების შემდეგ ხშირად ითხოვს, რომ დამოწმება ბულგარელ ნოტარიუსთან, ბულგარეთში რეგისტრირებული მთარგმნელის ხელმოწერით იყოს გაკეთებული. ამ გვერდზე ვხსნით, რას ადასტურებს ქართველი ნოტარიუსი ბულგარულ თარგმანზე, როგორ მუშაობს ბულგარეთის ორსაფეხურიანი სისტემა, ვინ გასცემს აპოსტილს ორივე ქვეყანაში, როგორ იჭრება სამწევრიანი სახელისა და კირილიცის ტრანსლიტერაციის საკითხი და რომელ დეტალზე ბრუნდება ყველაზე ხშირად პაკეტი.

რას ადასტურებს ქართველი ნოტარიუსი

ნოტარიუსი ბულგარულ ტექსტს არ ამოწმებს; ის ადასტურებს, რომ თარგმანი შეასრულა და ხელი მოაწერა მთარგმნელმა, რომელიც ბულგარულ-ქართულ ენობრივ წყვილში მის რეესტრშია რეგისტრირებული და ვისი კვალიფიკაციაც წინასწარ არის შემოწმებული. ბულგარულის რეგისტრირებული მთარგმნელი საქართველოში ცოტაა, და თარგმანის შემსრულებელი „ბულგარეთში ნასწავლი ნაცნობი" ვერ იქნება, თუ ის ნოტარიუსთან რეგისტრირებული არ არის. პროცედურა სტანდარტულია: თარგმანი დედნის ასლთან ან დედანთან იკინძება, მთარგმნელი ხელს აწერს ნოტარიუსის თანდასწრებით, ნოტარიუსი ბეჭდავს და რეესტრის ნომერს ანიჭებს, რომლითაც დოკუმენტის ნამდვილობა მოგვიანებით შემოწმებადია. ეს ფორმა საქართველოს ყველა უწყებაში მოქმედებს, ბულგარული დოკუმენტის საქართველოში წარსადგენად აუცილებელია და ბულგარეთის საელჩოს, კერძო კომპანიების, უნივერსიტეტების ნაწილისა და ბანკებისთვის, ჩვენი გამოცდილებით, საკმარისი.

ბულგარეთის სისტემა: ფიცის დადებული მთარგმნელი, ნოტარიუსი და 2018 წლის წესდება

ბულგარეთში ოფიციალური თარგმანის სისტემა ისტორიულად საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეფუძნებოდა: სათარგმნო სააგენტოები სამინისტროსთან ხელშეკრულებას აფორმებდნენ, მთარგმნელები ფიცის დადებულ მთარგმნელებად (заклети преводачи) რეგისტრირდებოდნენ, სამინისტრო კი თარგმანებს საკუთარი ბეჭდით ამოწმებდა. 2018 წლის მარტიდან ლეგალიზაციების, დამოწმებებისა და თარგმანების წესდება შეიცვალა: ბულგარეთში წარსადგენი უცხოური დოკუმენტის ბულგარულ თარგმანზე მთარგმნელის ხელმოწერას ბულგარელი ნოტარიუსი ამოწმებს (нотариална заверка на подписа на преводача), ხოლო საგარეო საქმეთა სამინისტრო ბულგარული დოკუმენტების საზღვარგარეთ წარსადგენ თარგმანებს ამოწმებს. მთარგმნელი, რომლის ხელმოწერასაც ბულგარელი ნოტარიუსი ამოწმებს, სამინისტროს რეესტრში უნდა იყოს და ბულგარეთში უნდა იმყოფებოდეს.

ქართველი კლიენტისთვის ამის პრაქტიკული შედეგი ისაა, რომ ბულგარეთის სახელმწიფო უწყებები, განსაკუთრებით მიგრაციის დირექცია, სამოქალაქო აქტების რეესტრი, სასამართლო და НАЦИД, ქართველი ნოტარიუსის მიერ დამოწმებულ ბულგარულ თარგმანს ხშირად ბულგარეთში ხელახლა დამოწმებულით ანაცვლებენ: აპოსტილიანი ქართული დედანი ბულგარეთში ფიცის დადებულ მთარგმნელთან ითარგმნება ან ჩვენი თარგმანი მის ბლანკზე გადადის, და ბულგარელი ნოტარიუსი ხელმოწერას ამოწმებს. ქართულ-ბულგარულ წყვილში ფიცის დადებული მთარგმნელი ბულგარეთში არსებობს, თუმცა ცოტაა, და ჩვენ ბულგარეთში პარტნიორთან ვთანამშრომლობთ, რომელიც ამ საფეხურს ჩვენივე კოორდინაციით ატარებს. კერძო მიმღებისთვის ეს საფეხური, როგორც წესი, საჭირო არ არის.

აპოსტილი ბულგარეთში: ოთხი ორგანო

ბულგარეთი ჰააგის კონვენციის წევრია 2001 წლიდან, და აპოსტილის გამცემი ორგანო დოკუმენტის ტიპზეა დამოკიდებული:

• სასამართლო გადაწყვეტილებებზე, ნოტარიულ აქტებზე და ნოტარიულად დამოწმებულ დოკუმენტებზე იუსტიციის სამინისტრო
• დიპლომებზე, ატესტატებზე, აკადემიურ ცნობებსა და სხვა საგანმანათლებლო დოკუმენტებზე ინფორმაციისა და დოკუმენტაციის ეროვნული ცენტრი (НАЦИД)
• მუნიციპალურ დოკუმენტებზე (დაბადების, ქორწინების, გარდაცვალების მოწმობა, ოჯახური მდგომარეობის ცნობა) რეგიონული ადმინისტრაციები (областни администрации), იმ რეგიონის მიხედვით, სადაც დოკუმენტი გაიცა
• დანარჩენ ადმინისტრაციულ დოკუმენტებზე (ნასამართლობის ცნობა, სავაჭრო რეესტრის ამონაწერი, სამინისტროების ცნობები) საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტი

ხშირი შეცდომაა, როცა ბულგარეთიდან ჩამოტანილ დიპლომს ან ქორწინების მოწმობას აპოსტილი არ ახლავს, ან არასწორი ორგანოდან არის მიღებული, და კლიენტი საქართველოში ცდილობს მის „გამოსწორებას". ეს შეუძლებელია: აპოსტილს მხოლოდ გამცემი ქვეყანა ადებს, და ასეთ დროს დოკუმენტი ბულგარეთში მდებარე ნათესავთან ან წარმომადგენელთან უნდა გაიგზავნოს.

აპოსტილი საქართველოში: დედანზე თუ თარგმანზე

ბულგარეთისთვის განკუთვნილ ქართულ დოკუმენტს აპოსტილი იუსტიციის სახლში ერთვის, და ორი თანმიმდევრობა არსებობს: აპოსტილი დედანზე, რის შემდეგაც მთელი პაკეტი, აპოსტილის ჩათვლით, ითარგმნება, ან აპოსტილი უკვე დამოწმებულ თარგმანზე, ნოტარიუსის ხელმოწერის დასადასტურებლად. ბულგარეთის სისტემის ლოგიკით აპოსტილი დედანზე უნდა იყოს, რადგან თარგმანი ბულგარეთში ხელახლა შეიძლება დამოწმდეს, და ბულგარელი ნოტარიუსი სწორედ აპოსტილიან დედანს ამოწმებს; ამიტომ პირველი ვარიანტი პრაქტიკულად ყოველთვის სწორია, ხოლო აპოსტილის ბულგარული თარგმანი პაკეტში შედის. მიმღების მოთხოვნას წინასწარ ვაზუსტებთ, რადგან ორმაგი აპოსტილი ზედმეტია, არასწორ ადგილას დადებული კი უარყოფის მიზეზი.

ყველაზე ხშირად დასამოწმებელი დოკუმენტები ბულგარულ მიმართულებაზე

• ატესტატი, ნიშნები და სამედიცინო ცნობა ბულგარეთის სამედიცინო და სხვა უნივერსიტეტებში ჩასარიცხად
• ნასამართლობის ცნობა, დაბადებისა და ქორწინების მოწმობა ბინადრობის ნებართვისა და ოჯახის გაერთიანებისთვის
• ბულგარული სამოქალაქო აქტების მოწმობა (удостоверение за раждане, за сключен граждански брак) საქართველოში რეგისტრაციისთვის
• ბულგარული სამედიცინო დიპლომი და დანართი საქართველოში აღიარებისა და ლიცენზირებისთვის
• ბულგარული სასამართლოს განქორწინების გადაწყვეტილება საქართველოში ცნობისთვის
• სავაჭრო რეესტრის ამონაწერი, წესდება და აქციონერთა გადაწყვეტილება ბულგარული კომპანიის საქართველოში რეგისტრაციისთვის ან ქართული კომპანიის ბულგარეთში დასაფუძნებლად
• ნოტარიული აქტი (нотариален акт) და კადასტრის სქემა ბულგარეთში შეძენილ ქონებაზე
• მინდობილობა ბულგარეთში ან საქართველოში წარმომადგენლის დასანიშნად
• ТЕЛК-ის ინვალიდობის დასკვნა და საპენსიო ცნობები სოციალური და საპენსიო საკითხებისთვის
• სატრანსპორტო და საზღვაო დოკუმენტები ვარნისა და ბურგასის პორტებისთვის

სამწევრიანი სახელი და ЕГН: როგორ ჩაიწეროს ქართველი ბულგარულ სისტემაში

ბულგარული დოკუმენტების სისტემა სამწევრიან სახელს ითხოვს: საკუთარი სახელი, მამის სახელიდან სუფიქსით ნაწარმოები შუა სახელი (презиме) და გვარი, ხოლო ბულგარეთის მოქალაქეს ათნიშნა პირადი ნომერი (ЕГН), უცხოელს კი უცხოელის პირადი ნომერი (ЛНЧ) ენიჭება. ბულგარეთის უწყება ქართველს ბულგარულ ფორმაში „ჩასვამს": Гиорги Давидов Беридзе, სადაც შუა სახელი ბულგარული სუფიქსით არის ნაწარმოები, და ეს ფორმა ბინადრობის ბარათზე, სასწავლო და სამედიცინო დოკუმენტებში ჩნდება. ნოტარიულად დამოწმებულ ქართულ თარგმანში ბულგარულ სუფიქსიან შუა სახელს ქართული „მამის სახელის" ველზე დავიყვანთ, სუფიქსის გარეშე, და ბულგარულ ფორმას შენიშვნაში ვუთითებთ, თორემ ქართული უწყება „დავიდოვს" გვარის ნაწილად აღიქვამს; ЛНЧ ან ЕГН უცვლელად რჩება. ქართულიდან ბულგარულად თარგმნისას მამის სახელი უცვლელად გადადის, თუ მიმღები უწყება ბულგარულ სუფიქსიან ფორმას თავად არ ითხოვს, რასაც წინასწარ ვაზუსტებთ.

კირილიცა, ъ და ტრანსლიტერაცია

ბულგარულ დოკუმენტში ქართველის სახელი კირილიცით არის ჩაწერილი, ხოლო ლათინური ფორმა ბულგარეთის ოფიციალური ტრანსლიტერაციის კანონით ემატება, რომელიც საქართველოს პასპორტის ლათინურ სტრიქონს ხშირად არ ემთხვევა. ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანში ორივე ფორმას ვაფიქსირებთ: ქართულიდან ბულგარულად თარგმნისას სახელს კირილიცით ვწერთ ბულგარული ფონეტიკის შესაბამისად და ლათინურ ფორმას საქართველოს პასპორტიდან უცვლელად ვუთითებთ; ბულგარულიდან ქართულად თარგმნისას ქართულ ტრანსკრიფციას ვწერთ, პასპორტის ლათინურ ფორმას ფრჩხილებში, ბულგარული ბარათის ლათინურ ფორმას შენიშვნაში. ბულგარული ъ ბგერა, რომელსაც ქართულში ზუსტი შესატყვისი არ აქვს (Димитър, Търново), დამკვიდრებული წესით გადმოგვაქვს და ერთი კლიენტის ყველა დოკუმენტში ერთნაირად, ხოლო ბულგარული გვარის სქესის ფორმა (Петров/Петрова) ისე გადადის, როგორც კონკრეტული პიროვნების დოკუმენტშია, შენიშვნით, რომ ეს ერთი გვარის სქესობრივი ფორმაა. ტრანსლიტერაციის ცხრილს კლიენტს ვუზიარებთ.

თარიღები, ბეჭდები და ბულგარული დოკუმენტების ფორმა

თარიღი ბულგარულში დღე.თვე.წელი ფორმატითაა, ხშირად „г." სუფიქსით წლის შემდეგ (15.09.2025 г.), და ქართულ ფორმატში გადადის ორიგინალის დაკარგვის გარეშე. ბულგარული სამოქალაქო აქტების მოწმობა (удостоверение) ქართული „მოწმობისგან" სტრუქტურულად განსხვავდება: ის სამოქალაქო აქტის აქტისა და მოწმობის ერთდროულ ფუნქციას ასრულებს, და ერთი და იგივე ფაქტისთვის რამდენჯერმე, სხვადასხვა თარიღით შეიძლება იყოს გაცემული, რაც ქართველ ჩინოვნიკს აბნევს; თარგმანში ეს შენიშვნით აღინიშნება. ბეჭდებზე მოცემული ტექსტი (Република България, უწყების სახელი, ქალაქი) სრულად ითარგმნება, ხოლო ბულგარული ელექტრონული დოკუმენტების კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერა და ვერიფიკაციის კოდი უცვლელად რჩება და შენიშვნით აღინიშნება.

ნოტარიული, სააგენტოს ბეჭდით და ბულგარეთში დამოწმება

„დამოწმებაში" კლიენტები სამ განსხვავებულ პროცედურას გულისხმობენ. ქართველი ნოტარიუსის დამოწმება მთარგმნელის ხელმოწერის დადასტურებაა, საქართველოს უწყებებში მოქმედებს და ბულგარეთის საელჩოს, კერძო კომპანიების, უნივერსიტეტების ნაწილისა და ბანკებისთვის საკმარისია. სააგენტოს ბეჭდით დამოწმება ჩვენი ბეჭედი და მთარგმნელის ხელმოწერაა, რომელიც კლინიკებს, კურორტებს, დამსაქმებლების ნაწილს და ბიზნესპარტნიორებს ჰყოფნით. ბულგარეთში დამოწმება კი ფიცის დადებული მთარგმნელის ხელმოწერის ბულგარელი ნოტარიუსის მიერ დადასტურებაა, რომელიც მხოლოდ ბულგარეთში კეთდება და ბულგარეთის სახელმწიფო უწყებებს სჭირდება. შეკვეთისას ვეკითხებით, ვინ არის დოკუმენტის მიმღები, და სამიდან სწორს ვირჩევთ.

დედნის ასლის დამოწმება და სასწავლო პაკეტი

ბულგარეთის უნივერსიტეტებში ჩარიცხვისა და НАЦИД-ის აღიარების პროცედურებში ხშირად ერთი და იგივე დოკუმენტი ერთდროულად რამდენიმე უწყებას სჭირდება, და ატესტატის ან დიპლომის დედნის ხელიდან გაშვება წარმოუდგენელია. ასეთ დროს პაკეტი ორმაგ ნოტარიულ მოქმედებას მოითხოვს: დედნის ასლის დამოწმებას, რომლითაც ნოტარიუსი ადასტურებს, რომ ასლი დედანს ემთხვევა, და თარგმანის დამოწმებას, რომელიც უკვე დამოწმებულ ასლს ეკინძება. ასლის დამოწმებისთვის დედნის ფიზიკურად მოტანა აუცილებელია, რასაც წინასწარ გეტყვით; თარგმანისთვის კი მკაფიო სკანი საკმარისია. ბულგარეთში ასლის დამოწმებას ნოტარიუსი აკეთებს, და ბულგარული „нотариално заверено копие" საქართველოში აპოსტილით და თარგმანით ისევე მიიღება, როგორც დედანი, თუ დამოწმების დანართი სრულად არის თარგმნილი.

მინდობილობა ბულგარეთისთვის

ბულგარეთში კომპანიის სამართავად, უძრავი ქონების შესაძენად ან გასაყიდად, მემკვიდრეობის საქმის საწარმოებლად ან სასამართლოში წარმომადგენლობისთვის საქართველოდან გაცემული მინდობილობა ბულგარელი ნოტარიუსის სტანდარტულ ფორმულირებებს უნდა მიჰყვებოდეს: ბულგარეთის ვალდებულებებისა და ხელშეკრულებების კანონი (Закон за задълженията и договорите) წარმომადგენლობის ფორმებს მკაფიოდ განასხვავებს, ხოლო უძრავი ქონების გარიგებაზე მინდობილობა ბულგარეთში ნოტარიულად დამოწმებული ხელმოწერითა და შინაარსით უნდა იყოს, ქონების ზუსტი აღწერით და, საჭიროებისას, ფასის ზღვრით. ზოგადი ფორმულირებით დაწერილი ქართული მინდობილობა ბულგარეთში „არასაკმარისად" ითვლება. ამიტომ ბულგარეთისთვის განკუთვნილი მინდობილობის ტექსტს ჯერ ბულგარული ნოტარიული პრაქტიკის ლოგიკით ვამზადებთ, შემდეგ ქართველ ნოტარიუსთან ფორმდება ქართულად, ითარგმნება ბულგარულად და აპოსტილი ერთვის; ბულგარეთში ხელახლა დამოწმება, საჭიროებისას, პარტნიორის მეშვეობით ხდება.

ცნობების ვადა და კალენდარული დაგეგმვა

ბულგარეთის უწყებები ზოგ ცნობას შეზღუდული მოქმედების ვადით იღებენ: ნასამართლობის ცნობა და სამედიცინო ცნობა, როგორც წესი, გაცემიდან რამდენიმე თვის განმავლობაში მოქმედებს, და თუ დამოწმებული თარგმანი უწყებაში ამ ვადის შემდეგ მიდის, პაკეტი ბრუნდება. ბულგარეთში ხელახლა დამოწმების საფეხური დროს ამატებს, და ამიტომ ვურჩევთ, ცნობა წარდგენამდე ცოტა ხნით ადრე აიღოთ და თარგმანი, აპოსტილი და დამოწმება ერთ კვირაში მოაქციოთ, ბულგარეთში გაგზავნისა და დამოწმების დროის დათვლით. სასწავლო პაკეტისთვის უნივერსიტეტების ჩარიცხვის ბოლო ვადები ზაფხულში ერთმანეთს ემთხვევა, და ამ პერიოდში ექსპრეს რეჟიმი განსაკუთრებით მოთხოვნადია; ბულგარული აღდგომისა და ეროვნული დღესასწაულების დღეებს, რომლებიც ქართულს ყოველთვის არ ემთხვევა, ვადის დაგეგმვისას ვითვალისწინებთ.

ელექტრონული დამოწმება და ბულგარეთის ელექტრონული ადმინისტრაცია

ბულგარეთი ელექტრონულ ადმინისტრაციაში წინ არის: სავაჭრო რეესტრის ამონაწერი, ნასამართლობის ცნობა და ბევრი სხვა დოკუმენტი ელექტრონულად, კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერით გაიცემა, ხოლო ბულგარელი ნოტარიუსების ნაწილი ელექტრონულ დამოწმებას იყენებს. საქართველოშიც ელექტრონული აპოსტილი ვითარდება. თუმცა ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ქართულ-ბულგარულ ურთიერთობაში ჯერჯერობით ქაღალდის დოკუმენტად რჩება, რადგან ერთი ქვეყნის უწყება მეორის ელექტრონული დამოწმების ვერიფიკაციას, როგორც წესი, ვერ ახდენს. ელექტრონულად მიღებულ დოკუმენტს ამობეჭდილ ფორმაში ვამუშავებთ, ვერიფიკაციის კოდს ვინარჩუნებთ და კლიენტს ვურჩევთ, ელექტრონული ფორმის მიღებაზე მიმღებ უწყებას წინასწარ ჰკითხოს.

ვადები და ორგანიზება

თარგმანი ნოტარიული დამოწმებით ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში. აპოსტილი იუსტიციის სახლის ვადებით ერთვის; ბულგარეთში ხელახლა დამოწმებისას პარტნიორის ვადა ცალკე ითვლება და წინასწარ გეცნობებათ. დოკუმენტს საიტზე ტვირთავთ, ნოტარიუსთან თქვენი დასწრება არ არის საჭირო, მზა პაკეტს ელექტრონულად ან კურიერით იღებთ, ხოლო ბულგარეთში გასაგზავნად საერთაშორისო კურიერს ჩვენვე ვაფორმებთ. ყველა დოკუმენტი კონფიდენციალურობის შეთანხმების ფარგლებში მუშავდება.

ტიპური შეცდომები, რომლებიც პაკეტს აბრუნებს

ბულგარულ მიმართულებაზე უარყოფის მიზეზები ჩვეულებრივ ერთი და იგივეა: აპოსტილის არარსებობა ბულგარულ დედანზე ან არასწორი ორგანოდან მიღებული აპოსტილი, სამწევრიანი სახელის შუა წევრის გვართან შერევა, კირილიცის ლათინური ფორმისა და პასპორტის ფორმის შეუსაბამობა, ბეჭდის ტექსტის გამოტოვება, ცნობის ვადის გასვლა, ზოგადი ფორმულირებით დაწერილი მინდობილობა, ან ქართული ნოტარიული დამოწმების წარდგენა მიგრაციის დირექციაში, სადაც ბულგარეთში დამოწმება იყო საჭირო. თუ თარგმანი უკვე უარყოფილი გაქვთ, ჯერ ზუსტ მიზეზს ვადგენთ, ხშირად უწყების წერილობითი პასუხის მიხედვით, და მხოლოდ ხარვეზიან რგოლს ვასწორებთ.

ხშირად დასმული კითხვები