თარგმნა მონღოლურიდან ქართულად და ქართულიდან მონღოლურად

მონღოლურ-ქართული თარგმანის ორი მიმართულება მოცულობით მცირეა, მაგრამ თითოეული შემთხვევა იურიდიულად და ლოგისტიკურად რთულია: მონღოლეთსა და საქართველოს შორის რეზიდენტი საელჩოები არ არსებობს, ულანბატორთან ოთხსაათიანი დროის სხვაობაა, მონღოლურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი ერთეულია, და ყველა დოკუმენტი, რომელიც საზღვარს კვეთს, აპოსტილითა და ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანით უნდა იყოს „აღჭურვილი“. ამ გვერდზე ორივე მიმართულებას ცალ-ცალკე განვიხილავთ: ვინ და რატომ თარგმნის მონღოლურიდან ქართულად, როდის არის ქართულიდან მონღოლურად თარგმნა ნამდვილად აუცილებელი და როდის საკმარისია ინგლისური, რა ენობრივი ხაფანგები ელის თითოეულ მიმართულებას (სახელის სისტემა, რეგისტრაციის ნომერი, ხმოვანთა ჰარმონია, ორი დამწერლობა) და როგორ ვირჩევთ მთარგმნელს.

მიმართულება პირველი: მონღოლურიდან ქართულად

ვინ არის კლიენტი

მონღოლეთის მოქალაქეები საქართველოში უვიზოდ შემოდიან, თუმცა ბინადრობა, სწავლა, სპორტული კონტრაქტი, ქორწინება და კომპანიის რეგისტრაცია ქართულენოვან, ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს მოითხოვს. ძირითადი ჯგუფები: ძიუდოისტები და მოჭიდავეები, რომლებიც თბილისის საერთაშორისო ტურნირებზე ჩამოდიან, ქართულ კლუბებში ვარჯიშობენ ან კონტრაქტით თამაშობენ; სტუდენტები ქართული უნივერსიტეტების სამედიცინო, საინჟინრო და საბიზნესო პროგრამებზე; მონღოლ-ქართული ოჯახები; მონღოლური კომპანიები კაშმირის, მატყლის, სამთო-მოპოვებითი და ტურისტული სფეროდან; და ის მონღოლები, რომლებმაც საქართველო საცხოვრებლად ან დისტანციური მუშაობისთვის აირჩიეს.

რომელი დოკუმენტები მოდის ამ მიმართულებით

• პასპორტი და პირადობის მოწმობა რეგისტრაციის ნომრით ბინადრობის, ბანკისა და ნოტარიუსისთვის
• დაბადების, ქორწინების, განქორწინების მოწმობები სახელმწიფო რეგისტრაციის ორგანოსგან
• ცნობა ნასამართლობის შესახებ და ცნობა ოჯახური მდგომარეობის შესახებ
• ატესტატი, დიპლომი დანართით, აკადემიური ცნობა, ცნობა სწავლის შესახებ
• ХХК-ს სარეგისტრაციო მოწმობა, წესდება, ამონაწერი, ლიცენზიები
• სპორტული ცნობები, ფედერაციის წერილები, კონტრაქტები, ანტიდოპინგური ცნობები
• სამედიცინო ცნობა, ვაქცინაციის ბარათი, ეპიკრიზი, სამედიცინო შემოწმების დასკვნა
• მინდობილობა, ნოტარიული აქტები, სასამართლო გადაწყვეტილებები
• მართვის მოწმობა და ავტომობილის სარეგისტრაციო მოწმობა

ენობრივი ხაფანგები მონღოლურიდან ქართულად

პირველი ხაფანგი სახელის სისტემაა: პასპორტის „Surname“ ველში მამის სახელი, და ოჯახის წევრებს სხვადასხვა „გვარი“ აქვთ; თარგმანი სტრუქტურას იმეორებს და შენიშვნით ხსნის. მეორე რეგისტრაციის ნომერია კირილიცის ასოებით, რომელიც ლათინურ ჩანაწერში სხვაგვარად გამოიყურება. მესამე ხმოვანთა ჰარმონია და Ө/Ү ასოებია ტრანსკრიფციაში, სადაც პასპორტის ლათინური ჩანაწერი (მონღოლური ეროვნული სტანდარტით) გადამწყვეტია. მეოთხე ორი დამწერლობაა ახალ დოკუმენტებზე და რუსული ბლანკი ძველებზე. მეხუთე ლექსიკური ფენებია: მონღოლური ნეოლოგიზმი, რუსული კალკი და ინგლისური ნასესხობა ერთ დოკუმენტში, სადაც ერთი ცნება სამნაირად შეიძლება იყოს გამოხატული (მაგალითად, „компани“ და „хувьцаат компани“, „лиценз“ და „тусгай зөвшөөрөл“).

ვინ თარგმნის მონღოლურიდან ქართულად

სამიზნე ენა ქართულია, ამიტომ თარგმანს ქართულის მშობლიური მთარგმნელი ასრულებს, რომელიც მონღოლურს პროფესიულ დონეზე ფლობს და ნოტარიუსთან ამ ენაზეა რეგისტრირებული; რედაქციას მონღოლურის მშობლიური ან მონღოლეთში განათლებამიღებული სპეციალისტი აკეთებს, რომელიც სახელის სისტემის, ინსტიტუტების და ლექსიკური ფენების სწორ გაგებას ამოწმებს. ვინაიდან მონღოლურზე რეგისტრირებული მთარგმნელი ერთეულია, ვადებს შეკვეთისას რეალისტურად ვასახელებთ, სპორტულ პაკეტს კი პრიორიტეტული რიგით ვამუშავებთ.

მიმართულება მეორე: ქართულიდან მონღოლურად

მონღოლური თუ ინგლისური: როგორ ავირჩიოთ სამიზნე ენა

მონღოლეთის 2015 წლის ენის კანონით სახელმწიფო ორგანოებში საქმისწარმოება მონღოლურად მიმდინარეობს, და ოფიციალური დოკუმენტი (სამოქალაქო რეგისტრაცია, სასამართლო, განათლების აღიარება, კომპანიის რეგისტრაცია, საბაჟო) მონღოლურ თარგმანს ითხოვს. ინგლისური საკმარისია უნივერსიტეტების საერთაშორისო პროგრამებში, საერთაშორისო კომპანიებში (განსაკუთრებით სამთო-მოპოვებით სექტორში, სადაც ინგლისური სამუშაო ენაა), ზოგიერთ ბანკსა და სპორტულ ფედერაციაში. რუსული უფროსი თაობის მოხელეებთან კომუნიკაციაში ჯერ კიდევ მუშაობს, მაგრამ ოფიციალურ დოკუმენტად აღარ მიიღება. თუ დარწმუნებული არ ხართ, გვითხარით სამიზნე უწყება, და ვურჩევთ; მონღოლური ვერსია ხშირად ერთადერთი სწორი არჩევანია, ინგლისური კი დამატებითი.

ვინ არის კლიენტი ამ მიმართულებით

ქართულიდან მონღოლურად ყველაზე ხშირად თარგმნიან: ქართული ღვინის, მინერალური წყლისა და საკვების ექსპორტიორები, რომლებსაც მონღოლეთის ეტიკეტირების, სერტიფიცირებისა და საბაჟო მოთხოვნებისთვის დოკუმენტები სჭირდებათ; ქართველი სპორტსმენები და მწვრთნელები, რომლებიც მონღოლურ კლუბებში ან შეკრებებზე მიდიან; მონღოლ-ქართული ოჯახები, რომლებშიც ქართული ქორწინების ან დაბადების მოწმობა მონღოლეთის რეესტრში უნდა დარეგისტრირდეს; მონღოლი სტუდენტები, რომლებსაც ქართული სწავლის ცნობა და დიპლომი მონღოლეთის უწყებებისთვის სჭირდებათ; ქართული კომპანიები, რომლებიც მონღოლეთის სამთო-მოპოვებით, სამშენებლო ან ტურისტულ პროექტებში მონაწილეობენ; და საქართველოს მოქალაქეები, რომლებიც მონღოლეთში სამუშაოდ მიდიან.

რომელი ქართული დოკუმენტები ითარგმნება მონღოლურად

• ეტიკეტების ტექსტი, შესაბამისობის სერტიფიკატები, ხარისხის დეკლარაციები ექსპორტისთვის
• ქორწინების და დაბადების მოწმობები მონღოლეთის სახელმწიფო რეგისტრაციის ორგანოსთვის
• ცნობა ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებების არარსებობის შესახებ მონღოლეთში ქორწინებისთვის
• სწავლის ცნობა, ჩარიცხვის ბრძანება, დიპლომი და დანართი
• ცნობა ნასამართლობის შესახებ და სამედიცინო ცნობა მონღოლეთში დასაქმებისთვის
• ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან, წესდება, მინდობილობა მონღოლეთში კომპანიის ან წარმომადგენლობის დასაფუძნებლად
• სპორტული კონტრაქტები და ფედერაციის ცნობები
• ბინადრობის ბარათი და ცნობა საცხოვრებელი ადგილის შესახებ მონღოლი მოქალაქეებისთვის

ენობრივი ხაფანგები ქართულიდან მონღოლურად

ქართული რეალიები („იუსტიციის სახლი“, „საჯარო რეესტრი“, „სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო“) მონღოლეთში პირდაპირი ანალოგის გარეშეა და აღწერით ან მონღოლურ ფუნქციურ ეკვივალენტს განმარტებით მოითხოვს (მაგალითად, სახელმწიფო რეგისტრაციის ერთიანი ორგანოს ფუნქციასთან შედარებით). ქართული სახელების მონღოლურ კირილიცაზე გადატანა ცალკე საკითხია: მონღოლური ხმოვანთა ჰარმონია და ბგერითი სისტემა ქართულ ღ, ყ, წ, ჭ ბგერებს ზუსტად ვერ გადმოსცემს, ამიტომ ვამკვიდრებთ ვარიანტს, რომელიც კლიენტის საერთაშორისო პასპორტს ემთხვევა. ქართული გვარის კონცეფცია მონღოლური სისტემისთვის უცხოა, და მონღოლეთის რეესტრში ქართველი მოქალაქის გვარი „овог“-ის თუ „эцгийн нэр“-ის ველში უნდა ჩაიწეროს, რაც რეგისტრაციამდე უნდა დაზუსტდეს. მონღოლური ოფიციალური სტილი პოსტპოზიციური კონსტრუქციებით და გრძელი განსაზღვრებებით არის აგებული, და ქართული სახელშეკრულებო ფრაზა მასში სტრუქტურულად გადალაგდება.

ვინ თარგმნის ქართულიდან მონღოლურად

სამიზნე ენა მონღოლურია, ამიტომ თარგმანს მონღოლურის მშობლიური მთარგმნელი ასრულებს, ქართველი რედაქტორი კი ამოწმებს, რომ ქართული დედნის ყველა იურიდიული ნიუანსი სწორად იყოს გაგებული. მონღოლური ოფიციალური ტერმინოლოგია ბოლო ათწლეულში აქტიურად ვითარდება (რუსული კალკების ჩანაცვლება, ინგლისური ტერმინების ადაპტაცია, ტრადიციული დამწერლობის დაბრუნება), ამიტომ მშობლიური სპეციალისტის ჩართვა ტექსტის მოქმედ სტანდარტთან შესაბამისობის გარანტიაა. თუ სამიზნე უწყება ტრადიციული დამწერლობითაც ითხოვს ტექსტს, ეს ცალკე ეტაპია.

დამოწმება და ლეგალიზაცია მიმართულების მიხედვით

მონღოლურიდან ქართულად: დედანს აპოსტილი მონღოლეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო ადებს ულანბატორში, ქართული თარგმანი კი ქართველი ნოტარიუსის მიერ მოწმდება; ულანბატორში ინგლისურად თარგმნილი დოკუმენტი საქართველოში ქართული დამოწმების გარეშე არ მიიღება. ქართულიდან მონღოლურად: ქართულ დედანს აპოსტილს იუსტიციის სახლი ადებს, შემდეგ დგება ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი და საჭიროებისამებრ ნოტარიულ აქტსაც ედება აპოსტილი; მონღოლი ნოტარიუსების ნაწილი ადგილობრივი მთარგმნელის დამატებით დამოწმებას ითხოვს, რომელიც ჩვენს თარგმანს საფუძვლად იყენებს. საკონსულო ლეგალიზაცია და საელჩოს ვიზიტი არცერთი მიმართულებით არ არის საჭირო და რეზიდენტი საელჩოს არარსებობის გამო შესაძლებელიც არ არის.

სპორტული ტრანსფერი და ტურნირები: ორივე მიმართულების ყველაზე ხშირი შემთხვევა

მონღოლი ძიუდოისტი ქართულ კლუბში ან ქართველი მოჭიდავე მონღოლურ შეკრებაზე: ფედერაცია და კლუბი ითხოვს პასპორტის, კონტრაქტის, წინა კლუბიდან გათავისუფლების დოკუმენტის, სამედიცინო შემოწმების დასკვნისა და ანტიდოპინგური ცნობის თარგმანს. ვადები ტურნირის თარიღებითა და სატრანსფერო ფანჯრით არის შეზღუდული, ამიტომ ორივე მიმართულების დოკუმენტები პარალელურად მზადდება ერთი ტერმინოლოგიითა და ერთი ტრანსკრიფციით. სპორტული ტერმინოლოგია (წონითი კატეგორია, რეიტინგი, სატრანსფერო ანაზღაურება, აკრედიტაცია) ორივე ენაში საერთაშორისო ფედერაციების რეგლამენტებიდან მოდის და კარგად ემთხვევა; მონღოლური ეროვნული ჭიდაობის (бөх) ტერმინოლოგია და წოდებები კი ქართულად განმარტებით გადადის.

ექსპორტი მონღოლეთში: ეტიკეტი მონღოლურად

ქართული ღვინის მონღოლეთის ბაზარზე შესატანად საჭიროა ეტიკეტი მონღოლურ ენაზე (მომხმარებელთა უფლებების და ეტიკეტირების კანონმდებლობის მოთხოვნით), შესაბამისობის სერტიფიკატი მონღოლური სტანდარტების სისტემით, სანიტარული დასკვნა და საბაჟო დოკუმენტები. ეტიკეტის თარგმანი მარკეტინგულ და სამართლებრივ სიზუსტეს ერთდროულად მოითხოვს: ღვინის ჯიშების, რეგიონებისა და ტექნოლოგიის ტერმინოლოგია მონღოლურში ხშირად ახალია და ტრანსკრიფციასა და განმარტებას საჭიროებს, ხოლო სავალდებულო გაფრთხილებები რეგულატორის სტანდარტულ ფორმულირებებს. ეს ქართულიდან მონღოლურად თარგმნის ის კატეგორიაა, სადაც მშობლიური მთარგმნელი და ქართველი ღვინის სპეციალისტი ერთად მუშაობენ.

სტუდენტური საბუთები ორივე მიმართულებით

მონღოლეთიდან ჩამოსული სტუდენტი ატესტატს პროცენტული ან ასოებიანი (A-F) შეფასებით წარადგენს, უნივერსიტეტიდან გადმომსვლელი კი აკადემიურ ცნობას კრედიტებით; ქართული უნივერსიტეტი და ეროვნული ცენტრი შეფასების სისტემის განმარტებას ითხოვს, რომელსაც შენიშვნად ვამატებთ. საპირისპირო მიმართულებით ქართული 100-ქულიანი და ECTS-ზე დაფუძნებული დანართი მონღოლეთის განათლების სამინისტროსთვის მონღოლურად ისეთსავე განმარტებას საჭიროებს. ყოველწლიური ცნობა სწავლის შესახებ მონღოლურად ითარგმნება ოჯახის ბანკისა და, საჭიროებისამებრ, სამხედრო აღრიცხვისთვის.

ბიზნეს კეისები: ორივე მიმართულება ერთ პროექტში

ქართული ღვინის კომპანია მონღოლ დისტრიბუტორთან ხელშეკრულებას აფორმებს: მონღოლური მხარის სარეგისტრაციო დოკუმენტები ქართულად ითარგმნება ბანკისა და ბუღალტერიისთვის, ქართული სერტიფიკატები და ეტიკეტების ტექსტი მონღოლურად მონღოლეთის საბაჟოსა და სტანდარტიზაციის ორგანოსთვის, ხელშეკრულება კი ორ სვეტად დგება, ხშირად ინგლისური მესამე სვეტით. სამთო-მოპოვებით პროექტებში ინგლისური სამუშაო ენაა, მაგრამ მონღოლეთის სახელმწიფო ორგანოებთან (ლიცენზიები, გარემოსდაცვითი დასკვნები) მონღოლური სავალდებულოა. ერთი პროექტ-მენეჯერი ორივე მიმართულებას კოორდინირებს, რათა სახელწოდებები, ნომრები და თარიღები ყველა დოკუმენტში იდენტური იყოს.

ქორწინება ორივე მიმართულებით

მონღოლ-ქართული ოჯახის შექმნა ორივე მიმართულების დოკუმენტებს ბადებს: საქართველოში ქორწინებისთვის მონღოლი მოქალაქის ცნობა ქორწინებაში არყოფნის შესახებ ქართულად, მონღოლეთში ქორწინებისთვის ქართველი მოქალაქის ცნობა დამაბრკოლებელი გარემოებების არარსებობის შესახებ მონღოლურად; ქორწინების შემდეგ მოწმობა მეორე ქვეყნის რეესტრში რეგისტრირდება შესაბამისი თარგმანით და აპოსტილით. ბავშვის დაბადებისას სახელის სისტემის საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: მონღოლეთის რეესტრი ბავშვს მამის სახელით და კლანის სახელით არეგისტრირებს, ქართული რეესტრი გვარით, და ორივე ჩანაწერის თარგმანი შენიშვნით უნდა იყოს დაკავშირებული.

სამედიცინო დოკუმენტები ორივე მიმართულებით

მონღოლეთიდან ჩამოსული სპორტსმენის ან სტუდენტის სამედიცინო ცნობა, სამედიცინო შემოწმების დასკვნა და ვაქცინაციის ბარათი მონღოლურიდან ქართულად ითარგმნება ფედერაციის, უნივერსიტეტისა და კლინიკისთვის, ICD-კოდებისა და პრეპარატების საერთაშორისო დასახელებების შენარჩუნებით და ქართული ჯანმრთელობის ცნობის (ფორმა 100) ველებთან შესაბამისობის მითითებით. ქართული კლინიკის დასკვნა, ოპერაციის ოქმი და ინვოისები კი მონღოლეთის მკურნალი ექიმისა და სამედიცინო დაზღვევის ფონდისთვის მონღოლურად. სპორტული ტრავმის დოკუმენტაცია ორივე მიმართულებით პრიორიტეტული რიგით მზადდება, რადგან ტურნირზე დაშვება ან ტრანსფერის სამედიცინო შემოწმება თარიღებით არის შეზღუდული.

ავტომობილი და მართვის მოწმობა

მონღოლური მართვის მოწმობა საქართველოში დროებით ძალაშია; ბინადრობის მიღების შემდეგ მისი შეცვლა თარგმანს მოითხოვს, სადაც კატეგორიები ორიგინალ აღნიშვნებით რჩება და რეგისტრაციის ნომერი კირილიცის ასოებით შენიშვნით გადადის. საპირისპირო მიმართულებით ქართული მართვის მოწმობა მონღოლეთში სამუშაოდ მიმავალი სპეციალისტისთვის მონღოლურად ითარგმნება მონღოლეთის ავტოსატრანსპორტო სამსახურისთვის.

თარიღები, ვალუტა და მისამართები

მონღოლური დოკუმენტები თარიღს წელი.თვე.დღე ფორმატით წერს (2024.05.12), რაც ქართული დღე.თვე.წელი ფორმატისგან განსხვავდება და თარგმანში ცალსახად უნდა იყოს გადმოტანილი, რათა 05.12 მაისის 12 დარჩეს და არა დეკემბრის 5. ვალუტა ტუგრიკია (MNT, ₮), თანხები ხშირად მილიონებში იწერება. მისამართები ულანბატორში რაიონის (дүүрэг), ხოროოს (хороо - უბანი) და მიკრორაიონის სისტემით არის აგებული, აიმაგებში კი სუმის (сум) და ბაგის (баг) სისტემით, რომლებსაც ქართული ანალოგი არ აქვს; ორიგინალ ფორმას ვტოვებთ და ფრჩხილებში ქართულ ტრანსკრიფციასა და მოკლე განმარტებას ვამატებთ.

როგორ ვირჩევთ მთარგმნელს კონკრეტულ დოკუმენტზე

ზოგადი წესი მარტივია: თარგმანს ის ასრულებს, ვისთვისაც სამიზნე ენა მშობლიურია, რედაქციას კი საწყისი ენის სპეციალისტი. მონღოლურში ამას ორი დამატებითი შრე აქვს: რეგისტრირებული მთარგმნელი ერთეულია, ხოლო დარგობრივ ტექსტზე (სპორტული კონტრაქტი, სამთო-მოპოვებითი დოკუმენტაცია, სამედიცინო შემოწმება) ქართველი იურისტი, ექიმი ან ღვინის სპეციალისტი რედაქტორად ერთვება. ეს გადაწყვეტილება ყოველ კონკრეტულ დოკუმენტზე მიიღება და ვადებში აისახება.

ტიპური შეცდომები მიმართულების არჩევისას

• ქართული საბუთის ინგლისურად თარგმნა მონღოლეთის სამოქალაქო რეესტრში წარსადგენად, სადაც მონღოლური მოითხოვეს
• ულანბატორში ინგლისურად თარგმნილი დოკუმენტის საქართველოში ქართული დამოწმების გარეშე წარდგენა
• რუსულის მთარგმნელის დაქირავება უფროსი თაობის მონღოლი კლიენტისთვის, თუმცა დოკუმენტი მონღოლურად იყო
• თარიღის ფორმატის აღრევა (წელი.თვე.დღე და დღე.თვე.წელი)
• ეტიკეტის მხოლოდ ინგლისური ვერსიის მომზადება მონღოლეთის ბაზრისთვის
• სპორტული პაკეტის ტურნირამდე რამდენიმე დღით ადრე შეკვეთა, როცა აპოსტილი ულანბატორში ჯერ არ იყო დართული

ტერმინთა ბაზა მუდმივი კლიენტებისთვის

მონღოლეთთან რეგულარულად მომუშავე ფედერაციებისა და კომპანიებისთვის ორმხრივ ტერმინოლოგიურ ბაზას ვქმნით: სახელების ტრანსკრიფცია სახელის სისტემის შენიშვნით, კლუბებისა და კომპანიების სახელწოდებები, თანამდებობები, სახელშეკრულებო ფორმულირებები სამ სვეტად (ქართული, მონღოლური, ინგლისური) ერთხელ შეთანხმებული ფორმით ინახება და ყოველ ახალ დოკუმენტში უცვლელად გამოიყენება. ბაზა კლიენტის საკუთრებაა.

ვადები მიმართულების მიხედვით

მონღოლურიდან ქართულად სტანდარტული ერთგვერდიანი დოკუმენტი ორ სამუშაო დღეში მზადდება; ექსპრესი მოკლე დოკუმენტებზე მთარგმნელის ხელმისაწვდომობის მიხედვით არის შესაძლებელი, სპორტული პაკეტი პრიორიტეტული რიგით. ქართულიდან მონღოლურად, მშობლიური მთარგმნელისა და რედაქციის ორმაგი ეტაპის გამო, სამი სამუშაო დღეა; ინგლისური ვერსია ერთ დღეში. მონღოლური ტექსტი ქართულთან შედარებით კომპაქტურია. ოთხსაათიანი დროის სხვაობა ულანბატორთან ვადებში გათვალისწინებულია: მონღოლეთიდან დილით გამოგზავნილი შეკვეთა ჩვენს სამუშაო დღეშივე მუშავდება.

ხშირად დასმული კითხვები