თარგმნა ბელარუსულიდან ქართულად და ქართულიდან ბელარუსულად

ბელარუსულ-ქართული თარგმანის ორი მიმართულება მოცულობითაც და ბუნებითაც არათანაბარია. ბელარუსიდან საქართველოში მომავალი დოკუმენტების ნაკადი 2020 წლის შემდეგ ათჯერ გაიზარდა და ბინადრობის, ბიზნესის, ბანკის, სკოლისა და ჯანდაცვის ყველა სფეროს მოიცავს; საქართველოდან ბელარუსში მიმავალი დოკუმენტი კი უფრო იშვიათი, მაგრამ უფრო რთული შემთხვევაა, სადაც სამიზნე ენის არჩევა (ბელარუსული თუ რუსული), მინსკის კონვენციისა და აპოსტილის ურთიერთობა და ბელარუსული უწყებების კონკრეტული მოთხოვნები ერთდროულად უნდა იყოს გათვალისწინებული. ამ გვერდზე ორივე მიმართულებას ცალ-ცალკე ვაანალიზებთ: ვინ თარგმნის, რა, ვისთვის, რა ენობრივი ხაფანგებით და რომელი მთარგმნელის ხელით.

მიმართულება პირველი: ბელარუსულიდან ქართულად

ვინ არის კლიენტი

ბელარუსის მოქალაქეები საქართველოში უვიზოდ ერთ წლამდე რჩებიან, მაგრამ ხანგრძლივი ცხოვრება, მუშაობა და ბიზნესი ქართულენოვან, ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს მოითხოვს. ძირითადი ჯგუფები: IT-სპეციალისტები და ფრილანსერები, რომლებიც ინდმეწარმის სტატუსით ან ვირტუალური ზონის კომპანიით მუშაობენ; მეწარმეები, რომლებმაც ბიზნესი ან მისი ნაწილი საქართველოში გადმოიტანეს; ოჯახები, რომლებსაც ბავშვების სკოლა, ბაღი, კლინიკა და საცხოვრებელი სჭირდებათ; და ის ადამიანები, რომლებიც ბელარუსში დარჩენილ ქონებასა და საქმეებს საქართველოდან მართავენ. თითოეულ ჯგუფს საკუთარი დოკუმენტების ნაკრები და სამიზნე უწყება აქვს.

რომელი დოკუმენტები მოდის ამ მიმართულებით

• სამენოვანი პასპორტი ბინადრობის, ბანკისა და ნოტარიუსისთვის
• დაბადების, ქორწინების, განქორწინების მოწმობები, ხშირად ბელარუსულ ბლანკზე რუსული ჩანაწერით
• ცნობა ნასამართლობის შესახებ ბინადრობის სააგენტოსთვის
• ატესტატი, დიპლომი დანართით (ხშირად ბელარუსულად), ცნობა სწავლის შესახებ, სკოლის ტაბელი
• ცნობა შემოსავლის შესახებ, საგადასახადო დეკლარაცია, ბანკის ამონაწერი, ხელშეკრულება დამკვეთთან
• ООО/ТАА-ს წესდება და ამონაწერი ერთიანი სახელმწიფო რეესტრიდან, ИП-ის რეგისტრაციის ცნობა, ПВТ-ის რეზიდენტობის ცნობა
• სასამართლო გადაწყვეტილებები, სააღსრულებო დოკუმენტები, სანოტარო აქტები
• ვაქცინაციის ბარათი (063/у), ეპიკრიზი, МРЭК-ის დასკვნა, სამედიცინო ცნობები
• მართვის მოწმობა, ავტომობილის ტექპასპორტი, საბაჟო დოკუმენტები

ენობრივი ხაფანგები ბელარუსულიდან ქართულად

პირველი ხაფანგი ორენოვნებაა: ბლანკი ბელარუსულად, ჩანაწერი რუსულად, ბეჭედი ორივეზე, და მთარგმნელს ორივე ენა უნდა ესმოდეს და ორივეზე უნდა იყოს რეგისტრირებული. მეორე ტრანსკრიფციაა: ბელარუსული პასპორტის ლათინური ჩანაწერი ბელარუსული ფორმიდანაა (Aliaksandr, Uladzimir, Hanna), და ქართული ტრანსკრიფცია სწორედ მას უნდა მიჰყვებოდეს, თორემ ბინადრობის ბარათს არ დაემთხვევა. მესამე ცრუ მეგობრებია: ბელარუსული „час“ დროა, „трус“ კურდღელი, „дыван“ ხალიჩა, „пытанне“ კითხვა, და რუსული ლოგიკით წაკითხული ხელნაწერი ჩანაწერი აზრს ცვლის. მეოთხე ადმინისტრაციული აბრევიატურებია (райвыканкам, ЗАГС, МРЭК, ПВТ, ИМНС), რომლებსაც ქართული ეკვივალენტი განმარტებით სჭირდება.

ვინ თარგმნის ბელარუსულიდან ქართულად

სამიზნე ენა ქართულია, ამიტომ თარგმანს ქართულის მშობლიური მთარგმნელი ასრულებს, რომელიც ბელარუსულსა და რუსულს პროფესიულ დონეზე ფლობს და ორივეზეა რეგისტრირებული; რედაქციას ბელარუსულის მშობლიური სპეციალისტი აკეთებს, რომელიც ბლანკის ბელარუსული ველების, ცრუ მეგობრებისა და რეგიონული უწყებების სახელწოდებების სწორ გაგებას ამოწმებს.

მიმართულება მეორე: ქართულიდან ბელარუსულად

ბელარუსული თუ რუსული: როგორ ავირჩიოთ სამიზნე ენა

ბელარუსის სახელმწიფო ორგანოები ორივე სახელმწიფო ენას იღებენ, და ქართული დოკუმენტის ბელარუსში წარსადგენად რუსული თარგმანი უმეტეს შემთხვევაში საკმარისია. ბელარუსული სამიზნე ენად მაშინ ირჩევა, როცა მიმღები უწყება ან პროცედურა ბელარუსულად მიმდინარეობს (ზოგიერთი ЗАГС-ის ჩანაწერი, ბელარუსულენოვანი უნივერსიტეტის დოკუმენტაცია, კულტურული და საგანმანათლებლო ორგანიზაციები), როცა კლიენტი შეგნებულად ითხოვს ბელარუსულ ვერსიას, ან როცა დოკუმენტი ბელარუსული დიასპორის ორგანიზაციისთვისაა განკუთვნილი. თუ დარწმუნებული არ ხართ, გვითხარით სამიზნე უწყება, და ვურჩევთ.

ვინ არის კლიენტი ამ მიმართულებით

ქართულიდან ბელარუსულად ან რუსულად ყველაზე ხშირად თარგმნიან: ბელარუსი რელოკანტები, რომლებსაც საქართველოში მიღებული დოკუმენტები (ბინადრობის ბარათი, ცნობა შემოსავლის შესახებ, ქორწინების ან დაბადების მოწმობა, ქართული კომპანიის დოკუმენტები) ბელარუსის საელჩოსთვის, ЗАГС-ისთვის, საპენსიო ფონდისთვის ან ბანკისთვის სჭირდებათ; ისინი, ვინც ბელარუსში ქონებას მინდობილობით ყიდის ან საქმეს აწარმოებს; ქართველ-ბელარუსული ოჯახები; ქართული კომპანიები, რომლებიც ბელარუსულ პარტნიორებთან მუშაობენ; და საქართველოს მოქალაქეები, რომლებიც ბელარუსში სასწავლებლად ან სამუშაოდ მიდიან.

რომელი ქართული დოკუმენტები ითარგმნება ბელარუსულად და რუსულად

• მინდობილობა ბელარუსში ქონების გასხვისების, დოკუმენტების მიღების ან სასამართლო წარმომადგენლობისთვის
• ქორწინების და დაბადების მოწმობები ბელარუსის ЗАГС-ისა და საელჩოსთვის
• ბინადრობის ბარათი და ცნობა საცხოვრებელი ადგილის შესახებ საკონსულო აღრიცხვისთვის
• ცნობა შემოსავლის შესახებ და ქართული საგადასახადო დოკუმენტები ბელარუსის საგადასახადო ორგანოსთვის (ორმაგი დაბეგვრის საკითხებში)
• დიპლომი და დანართი ბელარუსში აღიარებისთვის
• ქართული კომპანიის ამონაწერი, წესდება, ხელშეკრულება ბელარუსული პარტნიორისთვის
• ცნობა ნასამართლობის შესახებ ბელარუსში დასაქმებისთვის

ენობრივი ხაფანგები ქართულიდან ბელარუსულად

ქართული რეალიები („იუსტიციის სახლი“, „საჯარო რეესტრი“, „მცირე ბიზნესის სტატუსი“, „ვირტუალური ზონის პირი“) ბელარუსში პირდაპირი ანალოგის გარეშეა და აღწერით ან ფუნქციურ ეკვივალენტს განმარტებით მოითხოვს. ბელარუსული ოფიციალური ორთოგრაფია („наркамаўка“) მკაცრად უნდა იყოს დაცული, რადგან კლასიკური ვარიანტით დაწერილი ტექსტი უწყებას არაოფიციალურად მოეჩვენება. ქართული სახელების ბელარუსულ კირილიცაზე გადატანა ცალკე საკითხია: ბელარუსული Г ხშირად ჰ-ს გამოხატავს და ქართული გ-სთვის Ґ არ არსებობს, ამიტომ ვამკვიდრებთ ვარიანტს, რომელიც კლიენტის საერთაშორისო პასპორტს ემთხვევა, და მთელ პაკეტში ვინარჩუნებთ.

ვინ თარგმნის ქართულიდან ბელარუსულად

სამიზნე ენა ბელარუსულია, ამიტომ თარგმანს ბელარუსულის მშობლიური მთარგმნელი ასრულებს, ქართველი რედაქტორი კი ამოწმებს, რომ ქართული დედნის ყველა იურიდიული ნიუანსი სწორად იყოს გაგებული. რუსულ ვერსიაზე იგივე სქემა მოქმედებს რუსულის მშობლიური მთარგმნელით. ორივე ვერსიის ერთდროული მომზადებისას ერთი რედაქტორი ორივე ტექსტს ერთმანეთსაც ადარებს.

დამოწმება და ლეგალიზაცია მიმართულების მიხედვით

ბელარუსულიდან ქართულად: დედანს აპოსტილი ბელარუსში ერთვის (იუსტიციის, განათლების ან საგარეო საქმეთა სამინისტრო), ქართული თარგმანი კი ქართველი ნოტარიუსის მიერ მოწმდება; მინსკის კონვენციით სააგენტოს ბევრი პროცედურა აპოსტილის გარეშეც მუშაობს, ბანკები კი მას ითხოვენ. ქართულიდან ბელარუსულად: ქართული დედანი და ნოტარიულად დამოწმებული თარგმანი ბელარუსის სახელმწიფო უწყებებში მინსკის კონვენციის საფუძველზე აპოსტილის გარეშე მიიღება, თუმცა უძრავი ქონების გარიგებებზე, ბანკებსა და ზოგიერთ ნოტარიუსთან აპოსტილს ვურჩევთ, რომელსაც იუსტიციის სახლი ადებს. ორივე მიმართულებით საკონსულო ლეგალიზაცია საჭირო არ არის.

მინდობილობა საქართველოდან ბელარუსში: ყველაზე ხშირი შემთხვევა

ბელარუსი რელოკანტისთვის ყველაზე ხშირი „ქართულიდან ბელარუსულად“ დოკუმენტი მინდობილობაა: ბინის გაყიდვა, ავტომობილის განკარგვა, დოკუმენტების მიღება, საპენსიო საკითხები, სასამართლო წარმომადგენლობა. ქართველი ნოტარიუსი მინდობილობას ქართულად ადგენს, შემდეგ ის რუსულად ან ბელარუსულად ითარგმნება და მოწმდება. ბელარუსული სარეგისტრაციო და სანოტარო პრაქტიკა უფლებამოსილებების კონკრეტულ ჩამონათვალსა და ვადას ელის, ამიტომ ქართულ ტექსტს თავიდანვე ბელარუსული სტანდარტის მიხედვით ვაყალიბებთ და კლიენტს ვურჩევთ, უფლებამოსილებები მიმღებ უწყებასთან წინასწარ დააზუსტოს. მინდობილობის გაცემისას ნოტარიუსთან ხშირად ზეპირი თარჯიმანიც საჭიროა, თუ მინდობილი პირი ქართულს არ ფლობს.

სტუდენტური საბუთები ორივე მიმართულებით

ბელარუსიდან ჩამოსული აბიტურიენტი ატესტატს ათბალიანი ბელარუსული შეფასებით წარადგენს, უნივერსიტეტიდან გადმომსვლელი კი აკადემიურ ცნობას საათობრივი დატვირთვით. ქართული უნივერსიტეტი და ეროვნული ცენტრი შეფასების სისტემის განმარტებას ითხოვს, რომელსაც შენიშვნად ვამატებთ, კონვერტაციის გარეშე, რადგან ბელარუსული და ქართული ათბალიანი სისტემები სტრუქტურულად განსხვავებულია. საპირისპირო მიმართულებით ქართული 100-ქულიანი და ECTS-ზე დაფუძნებული დანართი ბელარუსის აღიარების ცენტრისთვის ისეთსავე განმარტებას საჭიროებს რუსულად ან ბელარუსულად. სკოლის ასაკის ბავშვების შემთხვევაში ბელარუსული ტაბელი ქართული სკოლისთვის, ქართული ცნობა კი, უკან დაბრუნებისას, ბელარუსული სკოლისთვის ითარგმნება.

სამედიცინო დოკუმენტები ორივე მიმართულებით

ბელარუსული ვაქცინაციის ბარათი (063/у) ქართული ბაღისა და სკოლისთვის, ეპიკრიზი მკურნალობის გასაგრძელებლად, МРЭК-ის დასკვნა სოციალური სტატუსისთვის ბელარუსულიდან ქართულად ითარგმნება; ქართული კლინიკის დასკვნა, კვლევის შედეგები და ინვოისები კი ბელარუსში მკურნალი ექიმისთვის ან სადაზღვევო კომპანიისთვის რუსულად ან ბელარუსულად. ვაქცინების დასახელებები, ICD-კოდები და პრეპარატების საერთაშორისო დასახელებები ორივე მიმართულებით უცვლელად რჩება, ბელარუსული სამედიცინო აბრევიატურები კი ქართული პრაქტიკის შესატყვისებით გადადის.

ბიზნეს კეისები: ორივე მიმართულება ერთ პროექტში

ბელარუსული IT-კომპანია საქართველოში ვირტუალური ზონის სტატუსით რეგისტრირდება: ბელარუსული კორპორატიული საბუთები ქართულად ითარგმნება საჯარო რეესტრისა და ბანკისთვის, ქართული სტატუსის ცნობა, ამონაწერი და ხელშეკრულებები კი რუსულად ბელარუსული და სხვა დსთ-ს პარტნიორებისთვის. ქართული ღვინის კომპანია ბელარუსულ დისტრიბუტორთან ხელშეკრულებას აფორმებს: ბელარუსული მხარის დოკუმენტები ქართულად, ქართული სერტიფიკატები და ეტიკეტები რუსულად ბელარუსის სერტიფიცირების ორგანოებისთვის, რომლებიც ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის ტექნიკურ რეგლამენტებს იყენებენ. ერთი პროექტ-მენეჯერი ორივე მიმართულებას კოორდინირებს.

ავტომობილი და მართვის მოწმობა ორივე მიმართულებით

ბელარუსული მართვის მოწმობა საქართველოში დროებით ძალაშია, ბინადრობის მიღების შემდეგ კი მისი შეცვლა თარგმანს მოითხოვს; მოწმობის ორენოვანი ველები და ევროპული კატეგორიები თარგმანში ორიგინალ აღნიშვნებით რჩება. ავტომობილის ბელარუსიდან შემოყვანისას ტექპასპორტი, ნასყიდობა და ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის საბაჟო დოკუმენტები ბელარუსულიდან ქართულად ითარგმნება; საპირისპირო მიმართულებით, საქართველოში შეძენილი ავტომობილის ბელარუსში დაბრუნებისას ქართული ტექპასპორტი და ნასყიდობა რუსულად ბელარუსის საბაჟოსა და სარეგისტრაციო ორგანოსთვის. VIN-კოდისა და ძრავის ნომრის სიმბოლო-სიმბოლო გადატანა რედაქტორის ცალკე ეტაპია.

საკონსულო აღრიცხვა, პასპორტი და ბავშვის მოქალაქეობა

ბელარუსის მოქალაქეს, რომელიც საქართველოში ხანგრძლივად ცხოვრობს, ბელარუსის საელჩოში საკონსულო აღრიცხვაზე დადგომა, პასპორტის განახლება ან საქართველოში დაბადებული ბავშვის მოქალაქეობის დარეგისტრირება ქართული დოკუმენტების თარგმანს მოითხოვს: ბინადრობის ბარათი, ცნობა საცხოვრებელი ადგილის შესახებ, ქართული დაბადების მოწმობა, ქორწინების მოწმობა. ეს ქართულიდან რუსულად ან ბელარუსულად თარგმნის ის შემთხვევაა, სადაც სამიზნე უწყება საქართველოშივეა, ამიტომ ვადები მოკლეა და აპოსტილი ჩვეულებრივ საჭირო არ არის. საპირისპირო მიმართულებით, საქართველოს მოქალაქეს ბელარუსში ცხოვრებისას საქართველოს საელჩო მინსკში ბელარუსული დოკუმენტების ქართულ თარგმანს სთხოვს, რომელსაც დისტანციურად ვამზადებთ.

ორივე მიმართულების ერთ პაკეტში: ოჯახის ტიპური შემთხვევა

ბელარუსი ოჯახის საქართველოში დამკვიდრებისას ერთდროულად ორივე მიმართულების დოკუმენტები მზადდება: მშობლების პასპორტები, ქორწინების მოწმობა, ბავშვების დაბადების მოწმობები, ვაქცინაციის ბარათები, სკოლის ტაბელები და ცნობა ნასამართლობა ბელარუსულიდან ქართულად სააგენტოს, სკოლისა და ბაღისთვის; ქართული ბინადრობის ბარათები, ცნობა საცხოვრებელი ადგილის შესახებ და ქართული კომპანიის ან ინდმეწარმის დოკუმენტები კი რუსულად ბელარუსის საელჩოს, საპენსიო ორგანოსა და საგადასახადო ინსპექციისთვის. ერთი პროექტ-მენეჯერი მთელ პაკეტს მართავს, სახელების ტრანსკრიფცია ყველა დოკუმენტში პასპორტის ლათინურ ჩანაწერს ემთხვევა, დამოწმება ერთ ვიზიტში სრულდება.

თარიღები, ვალუტა და მისამართები

ბელარუსული დოკუმენტები თარიღს დღე.თვე.წელი ფორმატით წერს, თვის სახელი კი ბელარუსულ ბლანკზე სიტყვიერად ბელარუსულადაა (студзень - იანვარი, люты - თებერვალი, сакавік - მარტი, красавік - აპრილი და ა.შ.), რაც რუსული ლოგიკით წამკითხველისთვის ხაფანგია. ვალუტა ბელარუსული რუბლია (BYN), 2016 წლის დენომინაციის შემდეგ, ამიტომ ძველ დოკუმენტებში თანხები ათასჯერ მეტი ციფრით შეიძლება იყოს; თარგმანში თანხას უცვლელად ვინარჩუნებთ და საჭიროებისამებრ დენომინაციის შენიშვნას ვამატებთ. მისამართები ბელარუსში ხშირად ორივე ენაზეა და ქუჩის სახელწოდება ბელარუსულად სხვაგვარად ჟღერს (вуліца, праспект, завулак); ორიგინალ ფორმას ვტოვებთ და ფრჩხილებში ქართულ ტრანსკრიფციას ვამატებთ.

როგორ ვირჩევთ მთარგმნელს კონკრეტულ დოკუმენტზე

ზოგადი წესი მარტივია: თარგმანს ის ასრულებს, ვისთვისაც სამიზნე ენა მშობლიურია, რედაქციას კი საწყისი ენის მშობლიური სპეციალისტი. ბელარუსულში ამას ერთი დამატებითი შრე აქვს: ვინაიდან თითქმის ყველა დოკუმენტი ორენოვანია, მთარგმნელი ბელარუსულსა და რუსულს ერთდროულად უნდა ფლობდეს და ორივეზე იყოს რეგისტრირებული, ხოლო ვიწრო დარგობრივ ტექსტზე (IT-ხელშეკრულება, სამედიცინო ოქმი) უპირატესობა დარგის ცოდნას ენიჭება და მშობლიური სპეციალისტი რედაქტორის როლში გადადის. ეს გადაწყვეტილება ყოველ კონკრეტულ დოკუმენტზე მიიღება.

ტიპური შეცდომები მიმართულების არჩევისას

• ქართული საბუთის მხოლოდ ბელარუსულად თარგმნა, როცა უწყება რუსულს ელოდა, ან პირიქით, ამის დაუზუსტებლად
• ბელარუსული დოკუმენტის ინგლისურად თარგმნა მინსკში და საქართველოში წარდგენა, სადაც ქართული ნოტარიული თარგმანი მაინც მოითხოვეს
• სახელის რუსული ფორმიდან ტრანსკრიფცია, რომელიც ბინადრობის ბარათს არ ემთხვევა
• მინდობილობის ზოგადი ფორმულირებით შედგენა, რომელიც ბელარუსულმა რეგისტრატორმა არასაკმარისად ჩათვალა
• კლასიკური ბელარუსული ორთოგრაფიით თარგმნა ოფიციალური უწყებისთვის
• დენომინაციამდელი თანხების „გადაანგარიშება“ თარგმანში შენიშვნის ნაცვლად

ტურისტული და კულტურული მასალები

ბელარუსი ვიზიტორებისა და დიასპორისთვის ქართული სასტუმროები, ტუროპერატორები და კულტურული ორგანიზაციები რუსულენოვან მასალებს ხშირად უკვე ფლობენ, ბელარუსულენოვანი მასალა კი შეგნებული არჩევანია დიასპორული ღონისძიებების, ბელარუსული კულტურული ცენტრების ან იმ ორგანიზაციებისთვის, რომლებიც ბელარუსულ ენას პრინციპულად იყენებენ. ეს ქართულიდან ბელარუსულად თარგმნის ის კატეგორიაა, სადაც ოფიციალური ორთოგრაფიის ან, კლიენტის მოთხოვნით, კლასიკური ვარიანტის არჩევა თავიდანვე უნდა შეთანხმდეს, და სადაც მშობლიური ბელარუსი მთარგმნელი ქართველი მარკეტინგის რედაქტორთან ერთად მუშაობს.

ტერმინთა ბაზა მუდმივი კლიენტებისთვის

ბელარუსთან რეგულარულად მომუშავე კომპანიებისა და მრავალდოკუმენტიანი ოჯახებისთვის ორმხრივ ტერმინოლოგიურ ბაზას ვქმნით: სახელების ტრანსკრიფცია, კომპანიების სახელწოდებები, თანამდებობები, სახელშეკრულებო ფორმულირებები სამ სვეტად (ქართული, ბელარუსული, რუსული) ერთხელ შეთანხმებული ფორმით ინახება და ყოველ ახალ დოკუმენტში უცვლელად გამოიყენება. ბაზა კლიენტის საკუთრებაა.

ვადები მიმართულების მიხედვით

ბელარუსულიდან ქართულად სტანდარტული ერთგვერდიანი დოკუმენტი ერთ სამუშაო დღეში, ექსპრესით 1-2 საათში მზადდება. ქართულიდან ბელარუსულად, მშობლიური მთარგმნელისა და რედაქციის ორმაგი ეტაპის გამო, ერთი-ორი სამუშაო დღეა; ბელარუსული და რუსული ვერსიის ერთდროული მომზადება ერთ დღეს ამატებს.

ხშირად დასმული კითხვები