ბელარუსული ენის თარჯიმანი თბილისში

ბელარუსული ენის თარგმანი საქართველოში 2020 წლის შემდეგ სრულიად ახალ მასშტაბს მიაღწია: ბელარუსული IT-კომპანიების, ფრილანსერების, მეწარმეებისა და მათი ოჯახების გადმოსვლამ თბილისსა და ბათუმში ბელარუსულენოვანი დოკუმენტი ბინადრობის სააგენტოს, ბანკის, სკოლისა და ნოტარიუსის ყოველდღიურ სამუშაო მასალად აქცია. ამავე დროს ბელარუსული ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად „გაუგებარი“ ენაა კლიენტისთვის: ბელარუსი მოქალაქეების უმეტესობა ყოველდღიურ ცხოვრებაში რუსულს იყენებს, დოკუმენტების ნაწილი კი ბელარუსულადაა დაბეჭდილი ან ორენოვანია, და სწორედ ეს ორმაგობა ქმნის თარგმანის სპეციფიკას. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რომელი ბელარუსული დოკუმენტი რომელ ენაზეა, რატომ არ ემთხვევა პასპორტის ლათინური ჩანაწერი რუსულ ფორმას, რას ცვლის ეს ქართულ ბინადრობის ბარათზე და როგორ ვმუშაობთ ორენოვან ბელარუსულ საბუთებთან ისე, რომ საქართველოს უწყებამ ისინი პირველივე ჯერზე მიიღოს.

ორი სახელმწიფო ენა და ერთი დოკუმენტი

ბელარუსის კონსტიტუციით სახელმწიფო ენა ორია: ბელარუსული და რუსული. პრაქტიკაში სახელმწიფო საქმისწარმოება ძირითადად რუსულად მიმდინარეობს, თუმცა ბევრი დოკუმენტი ბელარუსულად ან ორ ენაზე გამოდის. პასპორტს ბელარუსული, რუსული და ინგლისური გვერდები აქვს; დაბადებისა და ქორწინების მოწმობები რეგიონისა და პერიოდის მიხედვით ხან ბელარუსულად, ხან რუსულადაა შევსებული; უნივერსიტეტების დიპლომები და დანართები ხშირად ბელარუსულადაა; სასამართლო გადაწყვეტილებები და სანოტარო აქტები კი, როგორც წესი, რუსულად. ბლანკის ბეჭდური ტექსტი ერთ ენაზე და ხელნაწერი ჩანაწერი მეორეზე ჩვეულებრივი მოვლენაა.

თარგმანისთვის ეს ნიშნავს, რომ ბელარუსული დოკუმენტის მთარგმნელს ორივე ენა უნდა ესმოდეს და ნოტარიუსთან ორივე ენობრივ წყვილზე უნდა იყოს რეგისტრირებული. მხოლოდ რუსული ენის მთარგმნელი ბელარუსული ბლანკის ტექსტს ვერ ამოწმებს, თუნდაც ის შინაარსობრივად ესმოდეს: ნოტარიუსი მის ხელმოწერას ბელარუსულ ენაზე რეესტრში ვერ იპოვის. ჩვენი ბელარუსული ენის მთარგმნელები ორივე რეგისტრაციით მუშაობენ და დამოწმების ჩანაწერში ორივე საწყისი ენა ფიგურირებს.

ლათინური ჩანაწერი პასპორტში: Aliaksandr და არა Alexander

ბელარუსული პასპორტის ლათინური ჩანაწერი სახელისა და გვარის ბელარუსული ფორმიდან კეთდება, არა რუსულიდან. ამიტომ Александр პასპორტში Aliaksandr-ია, Владимир - Uladzimir, Анна - Hanna, Татьяна - Tatsiana, Николай - Mikalai, Сергей - Siarhei. ეს ბელარუსული ლათინიზაციის სისტემის შედეგია, რომელიც ბელარუსული ფონეტიკას მიჰყვება (Ў - U, Г - H, Дз - Dz), და ხშირად აკვირვებს თავად ბელარუს მოქალაქეებსაც, რომლებიც საკუთარ თავს რუსული ფორმით იცნობენ.

საქართველოსთვის ეს გადამწყვეტი დეტალია: ბინადრობის ბარათი, საბანკო ბარათი, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი და ქართული საგადასახადო ნომერი პასპორტის ლათინურ ჩანაწერს ეყრდნობა. თუ თარგმანში სახელი რუსული ფორმიდანაა ტრანსკრიბირებული (ალექსანდრე, ვლადიმერ), ის ბინადრობის ბარათის ჩანაწერს (ალიაქსანდრ, ულადზიმირ) არ ემთხვევა და უწყება დოკუმენტს დედანთან შეუსაბამოდ თვლის. ამიტომ ქართულ ტრანსკრიფციას ყოველთვის ლათინური ჩანაწერიდან ვქმნით, ხოლო რუსულ ფორმას, თუ ის სხვა დოკუმენტში გვხვდება, მთარგმნელის შენიშვნით ვაკავშირებთ.

რომელი დოკუმენტები მოდის ბელარუსიდან ყველაზე ხშირად

• პასპორტი (სამენოვანი), ბინადრობის და პირადობის ბარათი
• დაბადების მოწმობა (пасведчанне аб нараджэнні), ქორწინების და განქორწინების მოწმობა
• ატესტატი საშუალო განათლების შესახებ, დიპლომი დანართით, ცნობა სწავლის შესახებ
• ცნობა ნასამართლობის შესახებ შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან
• ცნობა ხელფასის ან შემოსავლების შესახებ (даведка аб даходах), საგადასახადო დეკლარაცია
• ООО/ТАА-ს (შპს-ის) წესდება, ამონაწერი ერთიანი სახელმწიფო რეესტრიდან, ИП-ის რეგისტრაციის ცნობა
• სასამართლო გადაწყვეტილებები, სააღსრულებო დოკუმენტები, სანოტარო მინდობილობები (даверанасць)
• სამედიცინო ცნობები, ვაქცინაციის ბარათი (форма 063/у), ეპიკრიზი, МРЭК-ის დასკვნა
• მართვის მოწმობა და ავტომობილის ტექპასპორტი

ბელარუსული ანბანი და ორთოგრაფიის თავისებურებები

ბელარუსული კირილიცა რუსულისგან რამდენიმე ასოთი განსხვავდება: Ў (მოკლე უ), І (ათობითი ი) და აპოსტროფი, რომელიც რუსული Ъ-ს ფუნქციას ასრულებს; Щ და И ბელარუსულში არ არსებობს. ეს დეტალები ტრანსკრიფციისას მნიშვნელოვანია: Ў ლათინურში U-დ გადადის, Г კი H-დ და არა G-დ, რაც სწორედ Hanna-სა და Siarhei-ს ფორმებს ქმნის. ბელარუსულ ორთოგრაფიას ორი ვარიანტი აქვს, ოფიციალური („наркамаўка“) და კლასიკური („тарашкевіца“), რომელიც დიასპორულ და ნაწილობრივ კულტურულ ტექსტებში გამოიყენება; ოფიციალურ დოკუმენტებში მხოლოდ პირველი გვხვდება, თუმცა ჩვენი მთარგმნელები ორივეს იცნობენ.

ბელარუსის საელჩო და მინსკის კონვენცია

ბელარუსის რესპუბლიკის საელჩო თბილისში ფუნქციონირებს, საქართველოს საელჩო კი მინსკში. ორივე ქვეყანა ჰააგის აპოსტილის კონვენციის წევრია (ბელარუსი 1992 წლიდან) და ორივე 1993 წლის მინსკის კონვენციის მონაწილეა, რომელიც ოფიციალურად გაცემული დოკუმენტების დამატებითი ლეგალიზაციის გარეშე მიღებას ითვალისწინებს. ეს ნიშნავს, რომ საკონსულო ლეგალიზაცია არცერთი მიმართულებით არ არის საჭირო, ხოლო აპოსტილი ფორმალურად არ არის სავალდებულო; პრაქტიკაში ბანკები და კერძო ორგანიზაციები მას მაინც ითხოვენ, ამიტომ ვურჩევთ დოკუმენტს აპოსტილი ბელარუსშივე დაერთოს. ბელარუსში აპოსტილს გასცემს იუსტიციის სამინისტრო (სამოქალაქო აქტები, სანოტარო და სასამართლო დოკუმენტები), განათლების სამინისტრო (განათლების დოკუმენტები) და საგარეო საქმეთა სამინისტრო (სხვა დოკუმენტები).

ბინადრობა, ბიზნესი და ბანკი: ბელარუსი რელოკანტების მარშრუტი

ბელარუსის მოქალაქეს საქართველოში უვიზოდ ერთწლიანი ყოფნის უფლება აქვს, თუმცა ბინადრობის ნებართვა, კომპანიის ან ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაცია, ბანკის ანგარიში და ბავშვების სკოლა ქართულენოვან, ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს მოითხოვს. ტიპური მარშრუტი ასეთია: სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო ბინადრობისთვის (პასპორტი, ცნობა ნასამართლობა, საფუძვლის დამადასტურებელი დოკუმენტი), საჯარო რეესტრი ინდმეწარმის ან შპს-ის რეგისტრაციისთვის (ხშირად მცირე ბიზნესის სტატუსით), ბანკი ანგარიშის გასახსნელად (ცნობა შემოსავლის შესახებ, ხელშეკრულება დამკვეთთან, ბელარუსული კომპანიის დოკუმენტები), სკოლა ან საბავშვო ბაღი (დაბადების მოწმობა, ვაქცინაციის ბარათი, ცნობა წინა სკოლიდან). ბანკების კომპლაენსი ბელარუსი კლიენტებისგან სახსრების წარმომავლობის განსაკუთრებით დეტალურ დოკუმენტაციას ითხოვს, და სწორედ ეს ცნობები, დეკლარაციები და ხელშეკრულებებია თარგმანის ყველაზე ხშირი საგანი.

IT-სექტორი და მაღალი ტექნოლოგიების პარკი

ბელარუსული IT-ინდუსტრიის მნიშვნელოვანი ნაწილი მინსკის მაღალი ტექნოლოგიების პარკის (ПВТ) რეზიდენტი იყო, და საქართველოში გადმოსული კომპანიებისა და სპეციალისტების დოკუმენტები ხშირად სწორედ ამ სტატუსს უკავშირდება: რეზიდენტობის ცნობა, ხელშეკრულება უცხოელ დამკვეთთან, ინტელექტუალური საკუთრების გადაცემის აქტები, ცნობა ხელფასის შესახებ ПВТ-ის შეღავათიანი საგადასახადო რეჟიმის მითითებით. ქართული ბანკისა და საგადასახადო ორგანოსთვის ეს ტერმინოლოგია განმარტებას საჭიროებს, რომელსაც თარგმანში ვამატებთ. ბელარუსული IT-კომპანიების საქართველოში ვირტუალური ზონის სტატუსით რეგისტრაციისას ბელარუსული კორპორატიული საბუთები ქართულად ითარგმნება, ქართული სტატუსის ცნობა კი, საჭიროებისამებრ, რუსულად ან ბელარუსულად ბელარუსული პარტნიორებისთვის.

განათლება: ბელარუსული ატესტატი და დიპლომი საქართველოში

ბელარუსული საშუალო განათლების ატესტატი ათბალიან შეფასების სისტემას იყენებს, რომელიც ქართული ათბალიანი სისტემისგან განსხვავებულად არის სტრუქტურირებული (ბელარუსში 1-2 არადამაკმაყოფილებელია, 3-4 დამაკმაყოფილებელი და ა.შ.), ხოლო უნივერსიტეტის დანართში კრედიტები ხშირად საათებით არის აღრიცხული. განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი და ქართული უნივერსიტეტები თარგმანთან ერთად შეფასების სისტემის განმარტებას ითხოვენ, რომელსაც შენიშვნად ვამატებთ. ბელარუსული უნივერსიტეტების დიპლომები, განსაკუთრებით ბელარუსის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ტექნიკური უნივერსიტეტისა და სამედიცინო უნივერსიტეტების, ხშირად ბელარუსულადაა დაბეჭდილი, ამიტომ მათი თარგმანი სწორედ ბელარუსული ენის რეგისტრაციით მოწმდება. სკოლის ასაკის ბავშვების ქართულ სკოლაში ჩარიცხვისას ცნობა წინა კლასებიდან (табель) და ვაქცინაციის ბარათი ითარგმნება.

სამედიცინო და სოციალური დოკუმენტები

ბელარუსული სამედიცინო დოკუმენტები ხშირად ბელარუსულ ბლანკზე რუსული ჩანაწერით არის შედგენილი: ვაქცინაციის ბარათი (форма 063/у), რომელსაც ქართული საბავშვო ბაღი და სკოლა ითხოვს; ეპიკრიზი და ამბულატორიული ბარათის ამონაწერი მკურნალობის გასაგრძელებლად; სამედიცინო-რეაბილიტაციური საექსპერტო კომისიის (МРЭК) დასკვნა ინვალიდობის ჯგუფის შესახებ, რომელიც საქართველოში სოციალური სტატუსისთვის სჭირდებათ. ვაქცინების დასახელებები ბელარუსში საბჭოთა და თანამედროვე ნომენკლატურით ერთდროულად გვხვდება, და თარგმანში ქართული პრაქტიკის დამკვიდრებულ შესატყვისებს ვიყენებთ, ორიგინალის შენარჩუნებით.

ავტომობილი და მართვის მოწმობა

ბელარუსული მართვის მოწმობა საქართველოში დროებით ძალაშია, ბინადრობის მიღების შემდეგ კი მისი ქართულით შეცვლა თარგმანს მოითხოვს. ბელარუსული მოწმობა ორენოვანია, კატეგორიების აღნიშვნები ევროპულ სტანდარტს მიჰყვება, მაგრამ ველების სახელწოდებები ბელარუსულადაა; თარგმანში კატეგორიების ორიგინალ აღნიშვნას ვინარჩუნებთ. ავტომობილის ბელარუსიდან შემოყვანისას ტექპასპორტის (пасведчанне аб рэгістрацыі), ნასყიდობისა და, თუ ავტომობილი ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის ტერიტორიაზე იყო განბაჟებული, საბაჟო დოკუმენტების თარგმანია საჭირო. VIN-კოდისა და ძრავის ნომრის სიმბოლო-სიმბოლო გადატანა რედაქტორის ცალკე ეტაპია.

უძრავი ქონება და ფინანსური ისტორია

ბელარუსი კლიენტების ნაწილი საქართველოში ბინას ყიდულობს, და ქართული ბანკი იპოთეკის ან თანხის შემოტანის დროს სახსრების წარმომავლობის დოკუმენტებს ითხოვს: ბელარუსში ქონების გაყიდვის ხელშეკრულება, ცნობა შემოსავლის შესახებ, საგადასახადო დეკლარაცია, ბელარუსული ბანკის ამონაწერი. ბელარუსული საბანკო ტერმინოლოგია ქართულთან ახლოსაა, მაგრამ უწყებების სახელწოდებები, ფორმების ნომრები და საგადასახადო რეჟიმების აღნიშვნები განსხვავებულია; თარგმანში ფორმის ორიგინალ ნომერს ვინარჩუნებთ და ფუნქციას ვხსნით, რათა კომპლაენსის ოფიცერს დოკუმენტის ბუნება მაშინვე ესმოდეს. ნასყიდობის ხელშეკრულება, ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან და იპოთეკური ხელშეკრულება, თავის მხრივ, კლიენტისთვის რუსულად ან ბელარუსულად ითარგმნება, რომ ხელი გაცნობიერებულად მოაწეროს.

ენობრივი თავისებურებები, რომლებიც თარგმანზე აისახება

ბელარუსული აღმოსავლეთ სლავური ენაა, რუსულთან და უკრაინულთან ახლოს, მაგრამ ლექსიკაში პოლონურ და ლიტვურ გავლენებს ატარებს, რაც ოფიციალურ ტერმინოლოგიაშიც ჩანს: пасведчанне (მოწმობა), даведка (ცნობა), даверанасць (მინდობილობა), пагадненне (შეთანხმება), сведка (მოწმე). „ცრუ მეგობრები“ რუსულთან რეალური ხაფანგია: ბელარუსული „час“ დროა და არა საათი, „трус“ კურდღელია, „дыван“ ხალიჩა. ოფიციალურ დოკუმენტში ეს იშვიათად ქმნის პრობლემას, მაგრამ ხელნაწერ ჩანაწერებში, ბეჭდებსა და ადგილობრივი უწყებების სახელწოდებებში (райвыканкам - რაიონული აღმასრულებელი კომიტეტი, ЗАГС - სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის განყოფილება) ზუსტი შესატყვისი სჭირდება.

რატომ ვერ ცვლის ბელარუსულ მთარგმნელს რუსულის სპეციალისტი

რუსული ენის მთარგმნელს ბელარუსული ტექსტი ხშირად ესმის, მაგრამ ორი მიზეზით ვერ ამოწმებს: ნოტარიუსთან ის ბელარუსულ ენაზე რეგისტრირებული არ არის, და ბელარუსული ლათინიზაციის, ორთოგრაფიისა და ადმინისტრაციული ტერმინოლოგიის ნიუანსები რუსული ლოგიკით არასწორად იკითხება. ყველაზე ხშირი შედეგი სახელის რუსული ფორმიდან ტრანსკრიფციაა, რაც ბინადრობის ბარათთან შეუსაბამობას იწვევს. ჩვენთან ბელარუსული ენის თარგმანს ბელარუსულ და რუსულ ენებზე ერთდროულად რეგისტრირებული მთარგმნელი ასრულებს.

ტიპური შეცდომები ბელარუსულ თარგმანში

• სახელის რუსული ფორმიდან ტრანსკრიფცია (ვლადიმერ) პასპორტის ლათინური ჩანაწერის (Uladzimir) ნაცვლად
• ბელარუსული ბლანკის ტექსტის გამოტოვება და მხოლოდ რუსული ხელნაწერი ჩანაწერის თარგმნა
• Ў და І ასოების რუსული У და И-ით ჩანაცვლება ტრანსლიტერაციისას
• „час“-ისა და მსგავსი ცრუ მეგობრების რუსული მნიშვნელობით თარგმნა
• ათბალიანი ბელარუსული შეფასების ქართულ ათბალიანთან „გათანაბრება“ განმარტების გარეშე
• МРЭК-ის და ЗАГС-ის ტიპის აბრევიატურების უთარგმნელად ან განმარტების გარეშე დატოვება

ხარისხის კონტროლი ბელარუსულ თარგმანზე

ყოველი ბელარუსული თარგმანი მთარგმნელის შემდეგ რედაქტორთან გადის, რომელიც სამ რამეს ამოწმებს: ციფრობრივ მონაცემებს (პირადი ნომერი, სერიები, თარიღები) სიმბოლო-სიმბოლო, საკუთარ სახელებს პასპორტის ლათინურ ჩანაწერთან შედარებით და ტერმინოლოგიურ თანმიმდევრობას მთელ პაკეტში, რომ ერთი და იგივე უწყება ყველგან ერთნაირად იყოს დასახელებული. ორენოვანი დედნის შემთხვევაში რედაქტორი დამატებით ამოწმებს, რომ ბელარუსული ბლანკის არცერთი ველი არ არის გამოტოვებული და ცრუ მეგობრები რუსული მნიშვნელობით არ არის თარგმნილი.

ვადები

ერთი-ორი გვერდი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, ექსპრეს რეჟიმში 1-2 საათში, ხელშეკრულება ან დიპლომის დანართი ორ-სამ დღეში. მინსკი თბილისს ერთი საათით ჩამორჩება, ამიტომ ბელარუსიდან გამოგზავნილი შეკვეთა ჩვენს სამუშაო დღეშივე მუშავდება. ნოტარიული დამოწმება, აპოსტილი იუსტიციის სახლში და კურიერით მიწოდება ერთი შეკვეთის ფარგლებში სრულდება.

კონფიდენციალურობა

ბელარუსი კლიენტების დოკუმენტები ხშირად სენსიტიურ ინფორმაციას შეიცავს: ფინანსურ მონაცემებს, დამკვეთების ვინაობას, ზოგჯერ პირად გარემოებებს, რომელთა გამო ადამიანი ქვეყნიდან წამოვიდა. ყველა მთარგმნელი და რედაქტორი ხელმოწერილი კონფიდენციალურობის შეთანხმებით მუშაობს, ფაილები დაშიფრულ საცავში ინახება, გარე პლატფორმებზე არ იტვირთება და შეკვეთის დასრულებიდან განსაზღვრული ვადის შემდეგ იშლება, თუ კლიენტი სხვაგვარად არ ითხოვს. მესამე პირს, მათ შორის ნებისმიერი ქვეყნის უწყებას, კლიენტის დოკუმენტებზე წვდომა კლიენტის თანხმობის გარეშე არ ეძლევა.

ვისთვის არის ეს სერვისი განკუთვნილი

ბელარუსული ენის მთარგმნელს ჩვენთან სამი ტიპის კლიენტი მოძებნის: ბელარუსი რელოკანტი, რომელიც საქართველოში ბინადრობას, ბიზნესს, ბანკს, სკოლას ან ქონებას აფორმებს; ქართული კომპანია, რომელიც ბელარუსულ პარტნიორთან ან თანამშრომელთან მუშაობს; და საქართველოს მოქალაქე ან ბელარუსული წარმოშობის ოჯახი, რომელსაც ბელარუსში დარჩენილი ქონების, მემკვიდრეობის ან ნათესავების საკითხები საქართველოდან უნდა მოაგვაროს. სამივე შემთხვევაში ერთი და იგივე გუნდი მუშაობს, თუმცა დოკუმენტების ნაკრები, სამიზნე უწყება და დამოწმების ფორმა განსხვავებულია.

როგორ მიმდინარეობს შეკვეთა

დოკუმენტს ატვირთავთ საიტზე ან გამოგზავნით მესენჯერით; საათნახევარში მიიღებთ ზუსტ ვადას. თარგმანის დაწყებამდე ვითხოვთ პასპორტის იმ გვერდის ასლს, სადაც ლათინური ჩანაწერია, რათა ტრანსკრიფცია სწორად დავამკვიდროთ. მზა თარგმანს ელექტრონულად, კურიერით საქართველოს ნებისმიერ წერტილში ან საერთაშორისო ამანათით იღებთ. ბელარუსში მყოფ კლიენტებს მთელი პროცესი დისტანციურად ეწყობა.

ხშირად დასმული კითხვები