საბაჟო დოკუმენტაცია ერთადერთი ფინანსური კატეგორიაა, სადაც თარგმანის შეცდომა ფიზიკურ შედეგს იძლევა: ტვირთი საზღვარზე ჩერდება, საწყობის ხარჯი დღეების მიხედვით იზრდება, ხოლო საბაჟო ორგანო დამატებით ინსპექტირებას ან საქონლის ხელახალ კლასიფიკაციას ითხოვს. ერთი და იგივე საქონელი ინვოისში, შეფუთვის ფურცელში, ზედნადებსა და წარმოშობის სერტიფიკატში ზუსტად ერთნაირად უნდა იყოს დასახელებული, წინააღმდეგ შემთხვევაში დოკუმენტების პაკეტი საბაჟოსთვის შეუთავსებელია. სწორედ ამიტომ საიმპორტო და საექსპორტო დოკუმენტაციაზე ჩვენთან მუშაობენ მთარგმნელები, რომლებმაც იციან საბაჟო პროცედურების ლოგიკა, Incoterms-ის წესები და სასაქონლო ნომენკლატურის სტრუქტურა.
რომელ დოკუმენტებს ვთარგმნით
საერთაშორისო მიწოდების სტანდარტული პაკეტი რამდენიმე, ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებული დოკუმენტისგან შედგება:
- კომერციული ინვოისი (commercial invoice) და პროფორმა ინვოისი (proforma invoice): საქონლის აღწერა, რაოდენობა, ერთეულის ფასი, მიწოდების პირობები და გადახდის პირობები
- შეფუთვის ფურცელი (packing list): ადგილების რაოდენობა, ბრუტო და ნეტო წონა, შეფუთვის ტიპი
- სატრანსპორტო ზედნადებები: საერთაშორისო სახმელეთო გადაზიდვის ზედნადები CMR, კონოსამენტი (bill of lading) საზღვაო გადაზიდვისთვის, ავიაზედნადები (air waybill) და სარკინიგზო ზედნადები SMGS
- წარმოშობის სერტიფიკატი (certificate of origin): ზოგადი ფორმა, ასევე პრეფერენციული სერტიფიკატები EUR.1 ევროკავშირთან ვაჭრობისთვის და სხვა თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებებით გათვალისწინებული ფორმები
- საბაჟო დეკლარაცია (customs declaration) და მასთან დაკავშირებული საბაჟო ორგანოს გადაწყვეტილებები
- სერტიფიკატები და ნებართვები: შესაბამისობის სერტიფიკატი, ფიტოსანიტარიული და ვეტერინარული სერტიფიკატი, ხარისხის სერტიფიკატი, უსაფრთხოების მონაცემთა ფურცელი (MSDS / SDS)
- საგარეო ეკონომიკური კონტრაქტი: მიწოდების ხელშეკრულება Incoterms-ის პირობებით, დანართები და სპეციფიკაციები
Incoterms და სასაქონლო კოდები: ტერმინოლოგია, რომელიც არ ითარგმნება, მაგრამ უნდა გესმოდეს
Incoterms 2020-ის სამასოიანი აბრევიატურები (EXW, FCA, FOB, CIF, DAP, DDP და სხვა) თარგმანში უცვლელი რჩება, მაგრამ მთარგმნელმა უნდა იცოდეს, რას ნიშნავს თითოეული, რადგან კონტრაქტისა და ინვოისის დანარჩენი ტექსტი სწორედ ამ პირობებზეა აგებული: ვინ იხდის ტრანსპორტირებას, სად გადადის რისკი, ვინ ახდენს საბაჟო გაფორმებას. "Delivered duty paid"-ის აღწერის თარგმანი, რომელიც გადამზიდველის პასუხისმგებლობას არასწორად გადმოსცემს, დავის საფუძველი ხდება.
სასაქონლო კოდები ჰარმონიზებული სისტემის (HS) და საქართველოს საგარეო ეკონომიკური საქმიანობის ეროვნული სასაქონლო ნომენკლატურის (სეს ესნ) მიხედვით ციფრებით იწერება და არ ითარგმნება, თუმცა საქონლის სიტყვიერი აღწერა კოდის ოფიციალურ დასახელებას უნდა შეესაბამებოდეს. მთარგმნელი, რომელიც ნომენკლატურის ლოგიკას არ იცნობს, საქონელს ისე აღწერს, რომ საბაჟო ინსპექტორს კოდის შემოწმების ან შეცვლის საფუძველი უჩნდება.
საბაჟო ტერმინოლოგია ზუსტი შესატყვისებით
- საბაჟო ღირებულება (customs value) და მისი განსაზღვრის მეთოდები
- იმპორტის გადასახადი (import duty), აქციზი (excise), იმპორტის დღგ (import VAT), რომელიც შემდეგ დღგ-ის დეკლარაციაში ჩაითვლება
- საბაჟო პროცედურები: თავისუფალ მიმოქცევაში გაშვება (release for free circulation), ექსპორტი, რეექსპორტი, დროებითი შემოტანა (temporary admission), საბაჟო საწყობი (customs warehousing), შიდა გადამუშავება (inward processing), ტრანზიტი
- პრეფერენციული და არაპრეფერენციული წარმოშობა (preferential / non-preferential origin)
- დეკლარანტი (declarant) და საბაჟო წარმომადგენელი (customs broker / representative)
- ბრუტო და ნეტო წონა (gross / net weight), ადგილების რაოდენობა (number of packages)
- ტვირთის გამგზავნი და მიმღები (consignor / consignee), გადამზიდველი (carrier), ექსპედიტორი (freight forwarder)
- საბაჟო კონტროლი (customs control), ფიზიკური დათვალიერება (physical inspection), საბაჟო სამართალდარღვევა (customs offence)
თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებები და წარმოშობის დადასტურება
საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმი აქვს ევროკავშირთან (DCFTA), ჩინეთთან, თურქეთთან, EFTA-ს ქვეყნებთან, დიდ ბრიტანეთთან და დსთ-ის წევრ ქვეყნებთან. საბაჟო შეღავათით სარგებლობის წინაპირობა საქონლის წარმოშობის სწორად დადასტურებაა, ხოლო წარმოშობის სერტიფიკატისა და მასთან დაკავშირებული მწარმოებლის დეკლარაციის თარგმანი პარტნიორი ქვეყნის საბაჟოსთვის ზუსტად უნდა შეესაბამებოდეს შეთანხმებით განსაზღვრულ ფორმულირებებს. ქართველი ექსპორტიორისთვის ეს ნიშნავს, რომ დოკუმენტი მიმღები ქვეყნის ენაზე ისეთი ტერმინოლოგიით უნდა ითარგმნოს, რომელსაც იქაური საბაჟო ოფიციალურად აღიარებს.
რატომ არის თანმიმდევრულობა საბაჟო თარგმანში ყველაზე მნიშვნელოვანი
საბაჟო ინსპექტორი ინვოისს, შეფუთვის ფურცელს, ზედნადებსა და დეკლარაციას ერთმანეთს ადარებს. თუ ერთ დოკუმენტში საქონელი "უჟანგავი ფოლადის მილებია", მეორეში კი "ფოლადის მილსადენი", ეს შეუსაბამობაა, რომელიც დამატებით შემოწმებას იწვევს. ჩვენი მიდგომა:
- ერთი მიწოდების ყველა დოკუმენტზე ერთი მთარგმნელი ან ერთიანი ტერმინთა ბაზით მომუშავე გუნდი მუშაობს
- საქონლის დასახელებები, ბრენდები, მოდელის ნომრები და არტიკულები მთელ პაკეტში ერთნაირად იწერება
- საზომი ერთეულები, წონა და რაოდენობა ორიგინალთან სათითაოდ მოწმდება
- მუდმივი კლიენტისთვის საქონლის ნომენკლატურის ორენოვანი ბაზა ინახება, რათა ყოველი შემდეგი მიწოდება იმავე ტერმინებით ითარგმნოს
- იგივე ბაზა გამოიყენება ფინანსური და ბიზნეს თარგმანის სხვა დოკუმენტებზეც, მაგალითად საბანკო ამონაწერში ან აუდიტორულ დასკვნაში, სადაც იგივე საქონელი ან კონტრაგენტი ფიგურირებს
ვის სჭირდება საბაჟო დოკუმენტაციის თარგმანი
- იმპორტიორები: უცხოური მიმწოდებლის ინვოისი, სერტიფიკატები და ტექნიკური დოკუმენტაცია ქართული საბაჟო გაფორმებისთვის
- ექსპორტიორები: ქართული წარმოშობის სერტიფიკატი, ხარისხის დოკუმენტები და კონტრაქტი მიმღები ქვეყნის საბაჟოსა და პარტნიორისთვის
- ლოგისტიკური კომპანიები და საბაჟო ბროკერები: მრავალენოვანი სატრანსპორტო დოკუმენტაცია ტრანზიტული და მულტიმოდალური გადაზიდვებისთვის
- მწარმოებლები: სერტიფიკატები, ტექნიკური პასპორტები და უსაფრთხოების მონაცემთა ფურცლები საექსპორტო ბაზრებისთვის
- იურიდიული დეპარტამენტები: საბაჟო დავები, სამართალდარღვევის ოქმები და გასაჩივრების დოკუმენტაცია
ვადები და დამოწმება
საბაჟო დოკუმენტაცია იშვიათად ითმენს ლოდინს: ტვირთი უკვე გზაშია ან საზღვარზე დგას. ინვოისი, შეფუთვის ფურცელი და ზედნადები ჩვეულებრივ ერთ სამუშაო დღეში ან უფრო სწრაფად მზადდება, ხოლო რეგულარული მიწოდებების მქონე კლიენტებთან წინასწარ შეთანხმებული ექსპრეს ვადით ვმუშაობთ. საბაჟო ორგანოებისთვის, როგორც წესი, სააგენტოს ბეჭდით დამოწმებული თარგმანი საკმარისია, ხოლო სასამართლო დავისა და ზოგიერთი უცხოური უწყებისთვის ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს ვამზადებთ.
ხშირად დასმული კითხვები
ითარგმნება თუ არა Incoterms-ის აბრევიატურები და HS კოდები?
არა, ისინი უცვლელი რჩება. ითარგმნება მათი განმარტება და საქონლის სიტყვიერი აღწერა, რომელიც ნომენკლატურის ოფიციალურ დასახელებას უნდა შეესაბამებოდეს.
რა ხდება, თუ ინვოისსა და წარმოშობის სერტიფიკატში საქონლის დასახელება არ ემთხვევა?
ეს საბაჟოსთვის შეუსაბამობაა და დამატებით შემოწმებას ან საქონლის ხელახალ კლასიფიკაციას იწვევს. სწორედ ამიტომ ერთი მიწოდების ყველა დოკუმენტს ერთი ტერმინთა ბაზით ვთარგმნით და დასახელებებს პაკეტის მასშტაბით ვამოწმებთ.
საკმარისია თუ არა სააგენტოს ბეჭდით დამოწმებული თარგმანი საბაჟოსთვის?
ქართული საბაჟო გაფორმებისთვის, როგორც წესი, დიახ. ნოტარიული დამოწმება საჭიროა სასამართლო დავისას ან როცა ამას უცხოური უწყება ან პარტნიორი ბანკი პირდაპირ ითხოვს.
რამდენად სწრაფად შეგიძლიათ ინვოისისა და ზედნადების თარგმნა?
სტანდარტული საიმპორტო პაკეტი ერთ სამუშაო დღეში მზადდება, სასწრაფო შემთხვევებში კი რამდენიმე საათში. რეგულარული მიწოდებების მქონე კომპანიებთან წინასწარ შეთანხმებული ექსპრეს ვადით ვმუშაობთ.
შეგიძლიათ თუ არა ტექნიკური სერტიფიკატებისა და MSDS-ის თარგმნა საბაჟო პაკეტთან ერთად?
დიახ. შესაბამისობის სერტიფიკატი, უსაფრთხოების მონაცემთა ფურცელი და ტექნიკური სპეციფიკაცია იმავე პროექტში ითარგმნება, რათა საქონლის დასახელება და მახასიათებლები ყველა დოკუმენტში ერთნაირი იყოს.
ინახავთ თუ არა ჩვენი საქონლის ტერმინოლოგიას შემდეგი მიწოდებებისთვის?
დიახ. მუდმივი კლიენტისთვის საქონლის ნომენკლატურის ორენოვანი ბაზა იქმნება და ყოველი შემდეგი მიწოდების დოკუმენტები იმავე ტერმინებით ითარგმნება, რაც დროსაც ზოგავს და საბაჟოსთვის თანმიმდევრულობასაც უზრუნველყოფს.
გამოგვიგზავნეთ საბაჟო პაკეტის ფაილები და მიუთითეთ, სად წარადგენთ: გეტყვით, საკმარისია თუ არა ბიუროს დამოწმება, სტანდარტულ პაკეტს ერთ სამუშაო დღეში დაგიბრუნებთ, ხოლო რეგულარული მიწოდებებისთვის საქონლის ნომენკლატურის ორენოვან ბაზას შემოგთავაზებთ.